Tibetan
།ཅུང་ཟད་ཙམ་ཁོར་འཁྲུ་མགུལ་སྙན་པར་འགྱུར་རོ། །ཚོད་མ་ཙང་གི་རི་ཞེས་བྱ་བ་རྩ་སྐྱུར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཟས་འཇུ། དྲོད་ཆེ། ཕོ་བའི་ནད་དང་གཞང་འབྲུམ་གྱི་ནད་དང༌། རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་ལ་ཕན། དྲོད་ཆེ། ཕོ་བ་གྲང་ཞིང་ཟས་མི་འཇུ་ཞིང་ཁོང་འཁྲུ་བ་ལ་ཕན་ནོ། །ཚོད་མའི་སྣ་གྲངས་ལ། ཚོད་མ་པ་ཏོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། ཚོད་མ་ས་བ་ཏ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། ཚོད་མ་ཨ་རི་ཏི་དང༌། ཚོད་མ་ཤང་ག་ཏ་དང༌། ཚོད་མ་བལ་གུ་ཏ་དང༌། ཚོད་མ་སླེ་ཏྲེས་ཀྱི་ལོ་མ་དང༌། སྦའི་མི་གུ་དང༌། བྲི་ཧ་ཏི་དང༌། ཚོད་མ་པ་ཤ་ཀ་དང༌། ཚོད་མ་ཀུ་ཏ་ལི་དང༌། ཏིལ་གྱི་ལོ་མ་དང༌། ཚོད་མ་མན་དུ་ཀིའི་འདབ་མ་དང༌། ཚོད་མ་ཀ་ཀོ་ཏ་དང༌། ཚོད་མ་ཀ་ར་བེར་ག་དང༌། ལྡུམ་བུ་སྐྲ་བཟང་དང༌། ནད་ཀ་དང༌། ཀ་ཏ་ཡ་དང༌། གོ་ཇི་ཧ་དང༌། བ་དྷ་ཀ་དང༌། འབའ་ན་ཏི་ག་ཏ་ཀ་དང༌། ཀ་རི་ར་དང༌། ཀུ་ལ་ཀ་དང༌། ནན་དི་དང༌། ཀུ་ཚེ་ལ་དང༌། ཤ་ཀུ་ལ་ས་ནི་དང༌། ཀ་ཏིལ་དང༌། ཀེའུ་ཀ་དང༌། ཤི་ཏ་དང༌། ཀོ་ཤ་ཏ་ཀ་དང༌། ཀར་ཀ་ཤ་དང༌། འདི་རྣམས་ནི་འདྲ་སྟེ་ཚད་མ་འདི་རྣམས་ཟོས་ན་ཞུ་བའི་རྗེས་ན་ཁ་ལ་ཚ་སྟེ་ཐུར་དུ་བཤང་བ་འོང་བ་སྲ་བར་འགྱུར། རླུང་ནི་ཅུང་ཟད་སྐྱེད་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ནི་སེལ་ལོ། །ཚོད་མ་པ་ཏོ་ལ་ནི་ཞིམ་ཁོང་ན་སྲིན་བུ་ཡོད་པ་འབྱིན། ཞུ་བའི་རྗེས་ནི་མངར་བར་འགྱུར། ཟོས་ན་ཡི་ག་འབྱེ། ཚོད་མ་བྲི་ཧ་ཏི་རྣམ་གཉིས་ནི་དྲོད་ཆེ་མཁྲིས་པའི་ནད་ཚབ་སྐྱེད། ཁོང་འཁྲུ་རླུང་ནད་སེལ་ཏོ། །ཚོད་མ་བྲི་ཤ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། བ་ཤ་ཀ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་སློན་བྲོ་པ་ལ་ཕན། ལུད་པས་བཀར་བ་ལ་ཕན། མཁྲིས་པ་དང་ཁྲག་རྒྱས་པའི་ནད་ཁ་སྣ་ནས་ཁྲག་འོད་བ་འམ། ཐུར་དུ་ཁྲག་འབྱུང་བ་འདི་ལྟ་བུ་སེལ་ཏེ་མཆོག་ཏུ་ཕན་ནོ། །ཚོད་མ་ཀ་ར་བེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་རོ་ཚ་བར་བྲོ་ལ་དྲོད་སྐྱེ་སྟེ་འབར། བད་ཀན་སེལ་བར་མཆོག་ཏུ་ཕན་ནོ། །ཚོད་མ་བར་ཏ་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་ཁ་ལ་ཚ་ཞིང་ཅུང་ཟད་ལན་ཚྭ་བྲོ་དྲོད་ཆེ་ཞུ་བའི་རྗེས་རླུང་དང་བད་ཀན་སེལ། ཟས་འཇུ་བའི་མེ་མཐུ་སྐྱེ་ཞིང་ཡི་གར་འོང༌། མཁྲིས་པའི་ནད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཚོད་མ་ཀ་རི་ར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་བསྐ། མངར་ལ་དབྱངས་སུ་ཁ། ལྟོ་སྦོ་བར་འགྱུར་ཏེ། མི་དགེའོ། །ཚོད་མ་ཀོ་ཤ་ཏ་ཀ་དང༌། བལ་གུ་ཛ་ག་དང༌། འདི་གཉིས་ཟོས་ན་ཁོང་འཁྲུ། དྲོད་སྐྱེད་དོ། །ཚོད་མདང་དུ་ལི་ཡ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་མངར་ལ་ཞུ་བའི་རྗེས་ཀྱང་དངས་ཏེ་བསིལ། ཅུང་ཟད་ཁོང་རྩུབ་ལ་ཡང༌། ཆང་ནད་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དང༌། དུག་དང
Chinese
稍微清洗一下喉咙，声音会变得悦耳。有一种叫做“ཚོད་མ་ཙང་གི་རི་（Tshod ma tsang gi ri）”的酸味蔬菜，它能帮助消化，性热，对胃病、痔疮、风病和痰病有益。性热，对胃寒、消化不良和腹泻有益。蔬菜的种类有：ཚོད་མ་པ་ཏོ་ལ་（Tshod ma pa to la），ཚོད་མ་ས་བ་ཏ་ལ་（Tshod ma sa ba ta la），ཚོད་མ་ཨ་རི་ཏི་（Tshod ma a ri ti），ཚོད་མ་ཤང་ག་ཏ་（Tshod ma shang ga ta），ཚོད་མ་བལ་གུ་ཏ་（Tshod ma bal gu ta），ཚོད་མ་སླེ་ཏྲེས་ཀྱི་ལོ་མ་（Tshod ma sle tres kyi lo ma），སྦའི་མི་གུ་（Sbai mi gu），བྲི་ཧ་ཏི་（Bri ha ti），ཚོད་མ་པ་ཤ་ཀ་（Tshod ma pa sha ka），ཚོད་མ་ཀུ་ཏ་ལི་（Tshod ma ku ta li），芝麻叶，ཚོད་མ་མན་དུ་ཀིའི་འདབ་མ་（Tshod ma man du ki'i 'dab ma），ཚོད་མ་ཀ་ཀོ་ཏ་（Tshod ma ka ko ta），ཚོད་མ་ཀ་ར་བེར་ག་（Tshod ma ka ra ber ga），ལྡུམ་བུ་སྐྲ་བཟང་（Ldum bu skra bzang），ནད་ཀ་（Nad ka），ཀ་ཏ་ཡ་（Ka ta ya），གོ་ཇི་ཧ་（Go ji ha），བ་དྷ་ཀ་（Ba dha ka），འབའ་ན་ཏི་ག་ཏ་ཀ་（'Ba' na ti ga ta ka），ཀ་རི་ར་（Ka ri ra），ཀུ་ལ་ཀ་（Ku la ka），ནན་དི་（Nan di），ཀུ་ཚེ་ལ་（Ku tshe la），ཤ་ཀུ་ལ་ས་ནི་（Sha ku la sa ni），ཀ་ཏིལ་（Ka til），ཀེའུ་ཀ་（Ke'u ka），ཤི་ཏ་（Shi ta），ཀོ་ཤ་ཏ་ཀ་（Ko sha ta ka），ཀར་ཀ་ཤ་（Kar ka sha）。这些都差不多，吃了这些蔬菜后，消化后嘴里会感到辛辣，大便会变硬。 稍微增加风，消除痰和胆汁的疾病。ཚོད་མ་པ་ཏོ་ལ་（Tshod ma pa to la）很美味，能排出体内的虫子，消化后会变甜，吃了能开胃。ཚོད་མ་བྲི་ཧ་ཏི་（Tshod ma bri ha ti）两种都性热，会加重胆病，消除腹泻和风病。ཚོད་མ་བྲི་ཤ་（Tshod ma bri sha）也叫བ་ཤ་ཀ་（ba sha ka），对慢性咳嗽有益，对因痰而呕吐有益，能消除胆汁和血液增多的疾病，如口鼻出血或下部出血等，非常有益。ཚོད་མ་ཀ་ར་བེ་ལ་（Tshod ma ka ra be la）味道辛辣，性能生热燃烧，对消除痰非常有效。ཚོད་མ་བར་ཏ་ཀ་（Tshod ma bar ta ka）味道辛辣，略带咸味，性热，消化后能消除风和痰，增强消化能力，让人感到愉快，不会引起胆病。ཚོད་མ་ཀ་རི་ར་（Tshod ma ka ri ra）味道涩，味甜而略苦，会导致腹胀，不好。ཚོད་མ་ཀོ་ཤ་ཏ་ཀ་（Tshod ma ko sha ta ka）和བལ་གུ་ཛ་ག་（Bal gu dza ga），这两种吃了会引起腹泻，产生热量。ཚོད་མདང་དུ་ལི་ཡ་（Tshod ma dang du li ya）味道甘甜，消化后清凉，略微粗糙而轻盈，对酒精中毒、胆病和毒药有益。
English
Slightly rinsing the throat will make the voice pleasant. There is a sour vegetable called "Tshod ma tsang gi ri," which aids digestion, is hot in nature, and is beneficial for stomach ailments, hemorrhoids, wind disorders, and phlegm disorders. It is hot in nature and beneficial for cold stomach, indigestion, and diarrhea. Among the types of vegetables are: Tshod ma pa to la, Tshod ma sa ba ta la, Tshod ma a ri ti, Tshod ma shang ga ta, Tshod ma bal gu ta, Tshod ma sle tres kyi lo ma, Sbai mi gu, Bri ha ti, Tshod ma pa sha ka, Tshod ma ku ta li, sesame leaves, Tshod ma man du ki'i 'dab ma, Tshod ma ka ko ta, Tshod ma ka ra ber ga, Ldum bu skra bzang, Nad ka, Ka ta ya, Go ji ha, Ba dha ka, 'Ba' na ti ga ta ka, Ka ri ra, Ku la ka, Nan di, Ku tshe la, Sha ku la sa ni, Ka til, Ke'u ka, Shi ta, Ko sha ta ka, Kar ka sha. These are similar; eating these vegetables will cause a spicy sensation in the mouth after digestion, and the stool will become hard. It slightly increases wind but eliminates phlegm and bile disorders. Tshod ma pa to la is delicious and expels worms from the body. After digestion, it becomes sweet, and eating it opens the appetite. Both types of Tshod ma bri ha ti are hot in nature and aggravate bile disorders, but eliminate diarrhea and wind disorders. Tshod ma bri sha, also called ba sha ka, is beneficial for chronic coughs and vomiting due to phlegm. It eliminates diseases of increased bile and blood, such as bleeding from the mouth and nose or bleeding from below, and is extremely beneficial. Tshod ma ka ra be la tastes spicy, generates heat, and burns, and is extremely beneficial for eliminating phlegm. Tshod ma bar ta ka tastes spicy and slightly salty, is hot in nature, and after digestion, it eliminates wind and phlegm, enhances digestive fire, makes one feel pleasant, and does not cause bile disorders. Tshod ma ka ri ra tastes astringent, sweet, and slightly bitter, and causes bloating, which is not good. Tshod ma ko sha ta ka and Bal gu dza ga, eating these two causes diarrhea and generates heat. Tshod ma dang du li ya tastes sweet, and after digestion, it is clear and cool, slightly rough and light, and is beneficial for alcohol poisoning, bile disorders, and poison.
Tibetan
་ཁྲག་རྒྱས་པའི་ནད་སེལ་ཏེ་ཕན་ནོ། །ཚོད་མ་མུན་ཛ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་སེལ། རོ་མངར་སྣུམ་བསིལ་ལ་ལྕི། ལུས་ཀྱི་ཁོང་བརྟ། ཤ་སྐྱེ་ཁུ་ཆུ་སྐྱེ་སྟེ་དགེའོ། །ཚོད་མ་པ་ལག་ཀྱ་ནི་འཇུ་དཀའ་སྟེ་ལྕི་ཅུང་ཟད་ཁོང་འཁྲུའོ། །ཚོད་མ་ཨུ་བོད་ཀ་ནི་ཆང་ནད་ལ་ཕན་ནོ། །ཚོད་མ་ཙུ་ཙུ་ཞེས་བྱ་བ་པ་ལག་ཀྱ་དང་འདྲ་སྟེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཁྲུ་བ་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཚོད་མ་བི་ཏི་རི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་མངར། བསིལ། རླུང་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ། གཅིན་མང་ངོ༌། །ཚོད་མ་ཛི་ཧཱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྐོག་ནད་ལ་ཕན་ཞིང་བདེ། ཅུང་ཟད་ལྕི། ཁོང་བརྟ། ཤ་སྐྱེ་བུད་མེད་ལ་ཕོད་པར་འགྱུར། རྟག་ཏུ་ཟོས་ན་ཚེ་རིང་རྒས་སྲ་སྟེ། བཅུད་ཀྱིས་ལེན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཚེད་མ་ཛི་ར་ཧ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རོ་མངར། ཁོང་བསིལ་ མིག་ལ་ཕན། རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་ཏོ། །ཚོད་མ་བུམ་ཤ་དང་མོན་པའི་དྭོ་བ་དང༌། ཚོད་མ་ཀ་ལི་ཀའི་འབྲས་བུ་དང༌། ཀར་ཀ་དང༌། ཨེར་བ་རུ་དང༌། ད་ནི་དིས་དང༌། ག་གོན་ལས་ཚོད་མར་བྱས་པ་དང༌། ཙི་ན་ཀ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། ཙིར་བི་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྣམས་ལ། ག་གོན་ནི་ཁོང་འཁྲུ། གཅིན་མང་ངོ༌། །ཚོད་མ་ཙི་ན་ཀ་ནི་བཤང་བ་ཐུར་དུ་མི་འོང་སྟེ་སྲའོ། །ཙིར་བི་ཏ་ནི་བད་ཀན་དུ་འགྱུར་རོ། །འདི་གསུམ་གྱི་རོ་འདྲ་སྟེ་འཇུ་དཀའ། ཞུ་བའི་རྗེས་ཀྱང་མངར། རླུང་ནད་དང་བད་ཀན་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཁྲི་དང་ཤིང་ལ་བརྟེན་པའི་ལྡུམ་བུ་འཁྲི་ཤིང་གི་འབྲས་བུའི་ནང་ན་བུམ་ཤའི་འབྲས་བུས་ནི་རླུང་དང་བད་ཀན་གྱི་ནད་སེལ། ཆུ་སོའི་ནད་འབྱང༌། གཅིན་ལེགས་པར་འོང༌། བུད་མེད་ལ་ཕོང་པར་འགྱུར། ག་གོན་ནི་མཆོག་ཏུ་གཅིན་མང་བར་འགྱུར་རོ། །མོན་པའི་དྭོ་བ་ནི་ཁོང་རྩུབ་པར་འགྱུར་ལ་བཤང་བ་ཐུར་དུ་འབྱུང་བ་སྲ་བར་བྱེད་དོ། །ཚོད་མ་ཀ་ལིང་གེ་དང༌། ཚོད་མ་བ་རུ་དང་གཉི་ས་ནི་ཐུར་དུ་བཤང་བ་སྲ་བར་འགྱུར། ཚོད་མ་བིད་ཏ་གཞོན་ནུ་ནི་མཁྲིས་པའི་ནད་སེལ་བསིལ་ལོ། །ཙིར་བྱིད་སྨིན་པ་ནི་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་ཚ་བར་འགྱུར་རོ། །ཙིར་བྱིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྙིང་པའི་ཚ་བ་ནི་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་ལན་ཚྭའི་བག་བོ། །མཁྲིས་པ་སྐྱེད། བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་འཇིལ་ཡི་ག་འབྱེ། དྲོད་སྐྱེད་ཞིམ་ཡི་གར་འོང༌། ཁོང་གྲང་ཞིང་ཟས་མ་ཞུ་བ་ལས་བད་ཀན་དང་རླུང་ནད་ཧྱེ་ནད་ཀྱི་ལངས་པ་ལ་ཕན། ལྟོ་སྦོས་པ་ཞི་བར་འགྱུར། འཇུ་སླ་ཁོང་ཡང་ངོ༌། །དེའི་འོག་ཏུ་པདྨའི་རྩ་ལག་དང་རྩ་བ་དང༌། མེ་ཏོག་ཨུཏྤ་ལའི
Chinese
能消除血热病，有益。名为“ཚོད་མ་མུན་ཛ་ཏེ་”的蔬菜能消除风和胆，味甜、油润、凉性且重，能稳定身体内部，生肉、生精液，是好的。名为“ཚོད་མ་པ་ལག་ཀྱ་”的蔬菜难以消化，稍重，会导致腹泻。名为“ཚོད་མ་ཨུ་བོད་ཀ་”的蔬菜对酒精中毒有益。名为“ཚོད་མ་ཙུ་ཙུ་”的蔬菜与“ཚོད་མ་པ་ལག་ཀྱ་”相似，但特别能止泻。名为“ཚོད་མ་བི་ཏི་རི་”的蔬菜味甜，凉性，能消除风和胆的疾病，导致尿频。名为“ཚོད་མ་ཛི་ཧཱ་”的蔬菜对隐疾有益且舒适，稍重，稳定内部，生肉，对女性有益。经常食用能长寿、延缓衰老，能吸收营养。还有名为“ཚེད་མ་ཛི་ར་ཧ་ནི་”的蔬菜，味甜，使内部清凉， 对眼睛有益，能消除所有风病、痰病和胆病。蔬菜中的南瓜、门巴萝卜，以及“ཚོད་མ་ཀ་ལི་ཀའི་འབྲས་བུ་”、“ཀར་ཀ་”、“ཨེར་བ་རུ་”、“ད་ནི་དིས་”、“ག་གོན་”制成的蔬菜，以及名为“ཙི་ན་ཀ་”和“ཙིར་བི་ཏ་”的这些，其中“ག་གོན་”会导致腹泻，导致尿频。“ཚོད་མ་ཙི་ན་ཀ་”会导致大便不畅，坚硬。“ཙིར་བི་ཏ་”会导致痰液增多。这三种味道相似，难以消化，消化后的味道也甜，也会导致风病和痰病。在依靠架子和树木生长的蔓生植物的果实中，南瓜的果实能消除风和痰的疾病，排出水肿，使小便顺畅，对女性有益。“ག་གོན་”会极大地导致尿频。门巴萝卜会使内部粗糙，并使大便坚硬。“ཚོད་མ་ཀ་ལིང་གེ་”、“ཚོད་མ་བ་རུ་”和“གཉི་ས་”会导致大便坚硬。嫩的“ཚོད་མ་བིད་ཏ་”能消除胆病，是凉性的。成熟的“ཙིར་བྱིད་”会增加胆汁，导致发热。陈年“ཙིར་བྱིད་”果实的辣味，略带灰烬味，是药性强烈的盐的味道，增加胆汁，能消除痰和风病，开胃，生热，美味可口，对因内部寒冷和消化不良引起的痰和风病，以及呃逆的复发有益，能缓解腹胀，易于消化，使内部轻松。接下来是莲藕和莲根，以及睡莲花
English
It eliminates blood heat disease and is beneficial. The vegetable called "Tshod ma mun dza te" eliminates wind and bile. It is sweet, oily, cool, and heavy. It stabilizes the body's interior, generates flesh and semen, which is good. The vegetable called "Tshod ma pa lag kya" is difficult to digest, slightly heavy, and causes diarrhea. The vegetable called "Tshod ma u bod ka" is beneficial for alcohol poisoning. The vegetable called "Tshod ma tsu tsu" is similar to "Tshod ma pa lag kya", but specifically stops diarrhea. The vegetable called "Tshod ma bi ti ri" is sweet, cool, eliminates wind and bile diseases, and causes frequent urination. The vegetable called "Tshod ma dzi ha" is beneficial and comfortable for hidden diseases, slightly heavy, stabilizes the interior, generates flesh, and is beneficial for women. Regular consumption leads to longevity and delays aging, and it can absorb nutrients. Also, the vegetable called "Tshed ma dzi ra ha ni" is sweet and cools the interior, It is beneficial for the eyes and eliminates all wind, phlegm, and bile diseases. Among vegetables, pumpkin, Monpa radish, and the fruits of "Tshod ma ka li ka", "Kar ka", "Er ba ru", "Da ni dis", vegetables made from "Ga gon", and those called "Tsi na ka" and "Tsir bi ta", among these, "Ga gon" causes diarrhea and frequent urination. "Tshod ma tsi na ka" causes difficult bowel movements, making them hard. "Tsir bi ta" increases phlegm. These three have similar tastes, are difficult to digest, and have a sweet aftertaste. They can also cause wind and phlegm diseases. Among the fruits of vines that grow on trellises and trees, the fruit of the pumpkin eliminates wind and phlegm diseases, drains edema, promotes smooth urination, and is beneficial for women. "Ga gon" greatly increases urination. Monpa radish makes the interior rough and hardens bowel movements. "Tshod ma ka ling ge", "Tshod ma ba ru", and "Gnyi sa" cause hard bowel movements. Young "Tshod ma bid ta" eliminates bile diseases and is cooling. Ripe "Tsir byid" increases bile and causes fever. The spiciness of old "Tsir byid" fruit, with a slightly ashy taste, is like the taste of potent salt medicine. It increases bile, eliminates phlegm and wind diseases, stimulates appetite, generates heat, is delicious and palatable, and is beneficial for phlegm and wind diseases caused by internal cold and indigestion, as well as the recurrence of hiccups. It relieves bloating, is easy to digest, and makes the interior light. Next are lotus roots and lotus stems, and the lotus flower