Tibetan
་བའི་ཟླ་བ་གཉིས་འདས་པའི་རྗེས་ལ་དབྱར་ཟླ་ཐ་ཆུངས་དང༌། སྟོན་ཟླར་བ་གཉིས་ཀྱི་ཚེ་ནི་ཉི་མ་རིང་དུ་ནུར་བས་མཐུ་འཕྲོག་སྟེ་མིའི་ལུས་མི་བདེ་ལ། ཁོང་པ་དྲོད་ཆུང་ཞིང་ལྷག་པར་ཕོ་བའི་དྲོད་ཆུང་སྟེ། དེ་ཡང་དབྱར་གནས་རྨུས་ཤིང་སྤྲིན་གྱི་རྩ་བ་ནར་པའི་ཆར་ཆུས་རླན་ཅིང། ས་གཞི་དང་རྩྭ་མཆོག་ཟིལ་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ། མེའི་དྲོད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱང་ཆུང་ལ། ས་བརླན་པའི་རླངས་པས་རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པའི་ནད་དུ་འགྱུར་ཞིང་གནོད་པར་བྱེད་དེ། དུས་དེའི་ཚེ་ཟན་ཟོས་པས་ཞུ་བའི་རྗེས་ཀྱང་སྐྱུང་བར་གྱུར་ཏེ་ཟས་ལེགས་པར་མི་འཇུའོ། །དབྱར་གྱི་ཆར་ཆུ་མང་པས་ཆུ་ཡང་རྙོག་པ་དྲི་མ་ཅན་དུ་འགྱུར་ལ། མེའི་དྲོད་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱང་ཆུང་བས། རླུང་དང་བད་ཀན་དང་མཁྲིས་པ་གཅིག་ལ་གཅིག་གནོད་པར་བྱེད་ཅིང༌། ཁོང་གང་རང་གི་ཤས་ཆེ་བས། དེའི་ཕྱིར་ཁོང་དྲོ་ཞིང་ཕོ་བའི་མེའི་སྟོབས་སྐྱེ་པར་ འགྱུར་པའི་ཁ་ཟས་མངར་བ་དང༌། སྐྱུར་བ་དང༌། ཚ་བ་དང༌། ཁ་བ་དང༌། ལན་ཚྭ་བྲོ་བ་དང༌། བསྐ་བ་འདི་རྣམས་ཀྱང་སྤྱིར་ཧ་ཅང་ཡང་མི་མངར། ཧ་ཅང་ཡང་མི་སྐྱུར་བར་འདི་དྲུག་ཅར་ཡང་རན་པ་ཙམ་དུ་བཟའ་ཞིང༌། ཁོང་དྲོ་བ་ཕོ་བའི་མེའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་མེའི་དྲོད་ཆུང་ལ་ཁོང་གྲང་ཞིང་རླུང་གི་ནད་ལ་སོགས་པར་གྱུར་ན། སྔར་རེ་ཞིག་ལུས་བརྟས་ལ། དེ་ནས་སྐྱུག་སྨན་གྱིས་ལུས་བཀྲུ་བར་བྱའོ། །བཀྲུས་ནས་ཟས་ནི་ཡང་བའི་བག་དགེ་སྟེ། ནས་འབྲས་ལོ་ལོན་པ་རྙིང་པ་བཟའོ། །བྱ་ན་ནི་ཡུལ་སྐམ་ས་ནས་བྱུང་བའི་ཤ་ལས་གཡོས་སུ་བྱས་པ། བལ་པོ་སེའུ་དང༌། སྨན་མུངྒར་སྦྱར་བ་དང་སྦག་ཅིང་བཟའོ། །སྐོམ་ནི་སྦྲང་རྩི་དང༌། དར་བར་སྦྱར་བ་གྲུངས་མདར་བ་སྦང་རྩི་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་རྙིང་པ་སྐོམ་དུ་བཏུང་ངོ༌། །ཡང་ན་ཆར་པའི་ཆུ་འམ། ཁྲོན་པའི་ཆུ་བསྐོལ་བའི་ནང་དུ་ཞོ་ག་ཆུ་དངས་མ་དང༌། ལན་ཚྭ་ཁ་རུ་ཚ་ཤས་ཙམ་གྱིས་ཆེར་བྱས་པ་དང༌། པི་པི་ལིང་གི་རྩ་བ་དང༌། དབྱི་མོང་དང༌། ལི་དོང་གྲ་དང༌། འདི་ལྔ་བཏགས་པའི་ཆང་རྒྱ་ཤུག་ཙམ་དུ་བྱས་པ་འདི་ལྔ་དང་སྦྱར་བའི་སྐོམ་ནི་ཡང་ཞིང་འཇུ་ལ་དྲོད་སྐྱེ་རླུང་ལ་ཕན་ནོ། །དེ་ལྟར་ནམ་ནངས་ཤིང་ཆར་ཆུ་ཆེ་བའི་དུས་ན་འབྲས་ཆན་ཆོས་པའི་ནང་དུ། མར་ཁུ་དང་དྲོད་ཆེ་བའི་སྤོད་དུ་སྦྱར་བ་འམ། ཁུ་ཤ་བལ་པོ་སེའུ་དང༌། ལན་ཚྭ་ཤས་ཀྱིས་ཆེ་བར་བྱས་ལ། ཚིལ་དང་མར་དང་སྦྲང་རྩི་ཅུང་ཟད་ཙམ་དུ་སྦྱར་བའི་ཟས་ཡང་བར་བཟའོ། །ཕན་ཚུན་འགྲོ་ན་བཞོན་པ་དང་ཆས་ཤིང་རྐང་གིས་མི་འགྲོ་བར་བྱའོ། །བརླན་པའི་དུས་སུ་གོས་བགོ་བ་སྤོས་ཀྱིས་བདུག་གོ །འདུག་པའི་གནས་ནི་འོག་གི་ས་རླངས་བསིལ་བ་དང༌། ཆར་པའི་ཟེག་མ་དང་མི་ཉེ་བའི་ཡང་ཐོག་ཏུ་འདུག་པར་བྱའོ། །དབྱར་གྱི་ཆར་ཆུ་སྣ་ཚོགས་འདྲེས་པའི་ཆུའི་དྲི་མ་ཅན་དང་ཆུ་དང་ཕྱེར་སྦྱར་བའི་ཆུ་གྲོག་མི་བཏུང་ངོ༌། །ཉིན་པར་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་དང༌། སྟོབས་དང་དྲག་ཤུལ་ངལ་བའི་བག་དང༌། ཉི་ཚན་ལ་འདུག་པ་འདི་རྣམས་སྤང་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དབྱར་ཟླ་གཉིས་ཀྱི་ཚེ་ཕོ་པ་དང༌། ཁོང་གྲང་ཞིང་རྩུབ་ལ་རླུང་ཆེ་བས་ ལུས་དང་ཡན་ལག་གྲང་ཞིང་བསིལ་བར་གྱུར་པ་འདི་ལྟ་བུའི་ཚེ་ན་མཁྲིས་པ་དབྱར་གྱི་དུས་འདིར་བསགས་ནས། སྟོན་གྱི་དུས་སྟོན་ཟླ་འབྲིང་པོ་དང༌། སྟོན་ཟླ་ཐ་ཆུངས་འདི་གཉིས་ཀྱི་ཆེ་ག་ནམ་ཡང་དངས། འཕྲལ་དུ་ཉི་མའི་འོད་ཚན་པོས་གདུངས་པས་མཁྲིས་པའི་ནད་སྟོན་ལྡང་ངོ༌། །མཁྲིས་པ་ཚ་བའི་ནད་དེ་ལྟར་ལངས་པར་གྱུར་ན་བཀྲུ་སྨན་གཏང་བ་དང༌། སྨན་མར་ཁ་བོར་སྦྱར་བ་དང༌། སྨན་ཁ་བོ་གཏང་བ་དང༌། གཏར་ག་བྱའོ། །ཁ་ཟས་ཀྱི་ཆོ་ག་ནི། ཁ་བ་དང༌། མངར་བ་དང༌། བསྐ་བ་ལས་གཡོས་སུ་བྱས་པ་དང༌། ཟས་ཡང་བའི་བག་དགེ་སྟེ། དེ་ཡང་བཀྲེས་པར་གྱུར་པའི་དུས་ན་བཟའ་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་འབྲས་སཱ་ལུ་དཀར་པོ་དང༌། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང༌། སྐྱུ་རུ་ར་དང༌། པ་ཏོ་ལ་དང༌། སྦྲང་རྩི་དང༌། ཡུལ་སེར་ཆེ་བ་ནས་བྱུང་བའི་བྱ་ན་དང༌། ཁ་ཟས་ནི་ཆུ་ཉིན་པར་ཉི་མས་གདུངས་པ་མཚན་མོ་ཟླ་བའི་འོད་ཀྱིས་བསིལ་བར་བྱས་ལ། སྐར་མ་རྀ་ཥི་ཤར་བས་དུག་མེད་པར་བྱས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆུ་ཉིན་མཚན་གཉི་གར་ཀུན་སྦྱངས་པའི་ཆུ་གཙང་མ་དད་པ་གནས་པ་དྲི་མ་མེད་ཅིང་ཆུ་དངས་མ་འཐུངས་ན་བད་ཀན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར། རྩུབ་སྟེ་རླུང་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་བའི་ཆུ་བདུད་རྩི་དང་འདྲ་བ་དེ་ནི་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པའི་གཡོས་སུ་བྱ་བའི་ཆུ་དང༌། ཁྲུས་བྱ་བའི་ཆུར་བཟང་ངོ༌། །དེ་ལྟར་སྟོན་ཚ་བའི་དུས་ན་བསིལ་བར་འགྱུར་བ་ཙནྡན་དང༌། ག་པུར་དང༌། སྨན་ཨུ་ཤི་ར་བསིལ་བའི་ས་ལ་བསྐུའོ། །གནས་ནི་ཁང་པ་བསིལ་བ་རྡོ་ཐལ་གྱི་ཞལ་ཞལ་ཅན་གྱི་ནང་དུ་ཉིན་མཚན་དུ་འདུག་པར་བྱའོ། །ཟིལ་པའི་ཁྲོད་དུ་མི་འགྲོ་།མི་འདུག །ཐལ་སྨན་རྣོན་པོས་མི་བསྐུ། ཧ་ཅང་འགྲངས་པ་ཉིད་དུ་མི་བཟའ། ཏིལ་མར་དང་ཚིལ་མི་བཟའ། ཉི་མ་ཚན་པོ་ལ་མི་འདུག །ཆང་མི་བཏུང༌། ཉིན་པར་མི་ཉལ། སྔ་དྲོའི་སེར་བུ་སྤང་བར་བྱའོ། །དགུན་དང་དབྱར་གཉིས་ལ་ཁ་ཟས་ནི་མངར་བ་དང༌། སྐྱུར་བ་དང༌། ལན་ཚྭ་འདི་གསུམ་གྱི་ཟས་ཤས་ཆེ་བར་
Chinese
在两个夏季月份过去之后，是短夏月和两个秋季月份的时候，由于太阳长时间照射，夺走了力量，使人的身体不适。腹部寒冷，特别是胃部寒冷。这是因为夏季居住在雾气中，云的根部长长的雨水湿润，土地和优质的草都变得湿漉漉的。火的热力也很小。土地湿润的蒸汽会变成风、痰和胆汁的疾病，并造成损害。在那段时间里，吃了食物后，消化的过程也会减缓，食物不能很好地消化。夏季的雨水很多，水也变得浑浊且有异味。火的热力也很小。风、痰和胆汁会互相损害。腹部自身的成分占主导地位。因此，应该吃能温暖腹部并增强胃火的食物，如甜味、酸味、辣味、涩味、咸味和苦味。一般来说，不要太甜，也不要太酸，这六种味道都要适量食用，以温暖腹部，增强胃火。如果火的热力小，腹部寒冷，并患有风病等疾病，首先要暂时增强身体，然后用催吐药清洁身体。清洁后，食物应该是清淡的糌粑，吃陈年的大麦和稻米。肉汤应该用来自干燥地区的肉制成。可以加入尼泊尔苹果和芒草药，并混合食用。饮料应该是用蜂蜜和奶油混合的陈年饮料，称为“蜂蜜奶油”。或者，在煮沸的雨水或井水中加入少量的酸奶清水和咸味，以及荜茇根、豆蔻、丁香等五种香料，制成少量的酒，将这五种香料混合在一起的饮料清淡、易消化，能产生热量，对风有益。因此，在清晨和雨水较多的日子里，在煮熟的米饭中加入酥油和热性的香料，或者加入肉汤、尼泊尔苹果和大量的盐，并加入少量的油、黄油和蜂蜜，食用清淡的食物。如果互相拜访，应该乘坐交通工具，不要步行。
English
After two summer months have passed, it is the time of the short summer month and two autumn months. Because the sun shines for a long time, it takes away strength, making people's bodies uncomfortable. The abdomen is cold, especially the stomach. This is because in summer, residing in the mist, the long roots of the clouds are moistened by rain, and the land and excellent grass become dewy. The power of fire's heat is also small. The steam from the wet ground turns into diseases of wind, phlegm, and bile, causing harm. During that time, after eating food, the digestion process also slows down, and food cannot be digested well. There is a lot of rain in summer, and the water also becomes turbid and smelly. The power of fire's heat is also small. Wind, phlegm, and bile harm each other. The abdomen's own components are dominant. Therefore, one should eat foods that warm the abdomen and enhance the stomach fire, such as sweet, sour, spicy, astringent, salty, and bitter tastes. In general, do not be too sweet or too sour. All six of these tastes should be eaten in moderation to warm the abdomen and enhance the stomach fire. If the fire's heat is small, the abdomen is cold, and one suffers from wind diseases, etc., one should first temporarily strengthen the body and then cleanse the body with emetics. After cleansing, the food should be light tsampa, and one should eat aged barley and rice. Broth should be made from meat from dry areas. One can add Nepali apples and Cyperus rotundus, and mix and eat them. The drink should be an aged drink mixed with honey and cream, called "honey cream." Alternatively, in boiled rainwater or well water, add a small amount of clear yogurt water and salt, as well as the roots of long pepper, cardamom, cloves, etc., five spices in small amounts of alcohol. The drink mixed with these five spices is light, easy to digest, generates heat, and is beneficial for wind. Therefore, in the early morning and on rainy days, add ghee and warming spices to cooked rice, or add broth, Nepali apples, and a large amount of salt, and add a small amount of oil, butter, and honey, and eat light food. If visiting each other, one should travel by vehicle and not walk.
Chinese
在潮湿的季节里，穿的衣服要用香熏。居住的地方，要在下面地气凉爽，不靠近雨水的屋顶上居住。夏天各种雨水混合，带有水垢气味的，以及水和面粉混合的粥不要喝。白天睡觉，以及剧烈运动后的疲劳，在阳光下曝晒，这些都要避免。这样，在夏季的两个月里，由于胃和腹部寒冷、粗糙且风大，身体和四肢变得寒冷，在这种时候，胆汁在夏季积累。到了秋季，仲秋月和季秋月这两个月，天空总是晴朗的，立刻被太阳的热力所炙烤，胆病在秋季发作。如果胆热病这样发作，就要服用泻药，或者服用与药油混合的食物，或者服用苦药，或者进行放血。饮食方面，用甜、涩、收敛性的食物烹调，吃清淡的食物比较好，而且要在饥饿的时候吃。此外，还有白色的稻米，绿豆，余甘子，栝楼，蜂蜜，以及从盛产黄土的地方出产的鸟肉。食物方面，水在白天被太阳晒热，夜晚被月光照凉，当 ऋषि (梵文天城体：ऋषि，梵文罗马拟音：ṛṣi，汉语字面意思：仙人)星出现时，认为水已经无毒，这样的水，无论白天黑夜，都是经过净化且纯净的，没有杂质，饮用清澈的水也不会转变成痰，也不会变得粗糙而转变成风，像甘露一样的水，适合用来烹饪和洗浴。像这样，在秋季炎热的时候，用能带来凉爽的檀香、樟脑和药草香根草涂抹在凉爽的地面上。居住的地方，应该住在凉爽的、有石灰粉刷的房间里。不要在露水里行走或停留。不要用刺激性的药粉涂抹身体。不要吃得过饱。不要吃芝麻油和动物脂肪。不要在强烈的阳光下停留。不要喝酒。不要在白天睡觉。要避免早晨的冰雹。在冬季和夏季，食物方面，甜、酸、咸这三种味道的食物要多吃。
English
In the humid season, clothes should be fumigated with incense. The place to live should be on the roof where the ground below is cool and not close to raindrops. Do not drink water that is mixed with various summer rainwaters and has a scaly smell, or porridge made with water and flour. Avoid sleeping during the day, fatigue after strenuous exercise, and exposure to the sun. In this way, during the two months of summer, because the stomach and abdomen are cold, rough, and windy, the body and limbs become cold. At such times, bile accumulates in the summer. In autumn, during the middle and last months of autumn, the sky is always clear, and immediately scorched by the heat of the sun, bile disease flares up in autumn. If bile heat disease flares up in this way, laxatives should be taken, or food mixed with medicinal oil should be taken, or bitter medicine should be taken, or bloodletting should be performed. In terms of diet, cook with sweet, astringent, and constricting foods, and it is better to eat light foods, and eat when hungry. In addition, there is white rice, mung beans, amla, pointed gourd, honey, and bird meat from places with abundant yellow soil. For food, water is heated by the sun during the day and cooled by the moonlight at night. When the ṛṣi (Sanskrit Devanagari: ऋषि, Sanskrit Romanization: ṛṣi, Literal Chinese meaning: sage) star appears, it is believed that the water is no longer poisonous. Such water, whether day or night, is purified and pure, without impurities. Drinking clear water will not turn into phlegm, nor will it become rough and turn into wind. Water like nectar is suitable for cooking and bathing. In this way, during the hot season of autumn, apply sandalwood, camphor, and the medicinal herb ushira, which bring coolness, on cool ground. The place to live should be in a cool room plastered with lime. Do not walk or stay in the dew. Do not apply irritating medicinal powders to the body. Do not eat too much. Do not eat sesame oil and animal fat. Do not stay in strong sunlight. Do not drink alcohol. Do not sleep during the day. Avoid morning hail. In winter and summer, in terms of food, eat more foods with sweet, sour, and salty tastes.