Tibetan
་བརྣན་སྔར། །འོར་ནད་གཅོ་བོ་ཡིན་པར་བཤད། །དེ་ཕྱིར་དེ་ཉིད་བཤད་པར་བྱའོ། ། རླུང་འཁྲུགས་གྱུར་པས་བད་ཀན་དང༌། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ཕྱི་རོལ་རྩར། །འཕྲོས་བྱས་དེ་ཡང་རྒྱུན་སྲང་འགགས། །པགས་པ་ཤ་ལ་གནས་གྱུར་ཏེ། །འོར་ནད་མཐོང་ཞིང་སྐྲང་པར་བྱེད། །དེ་བས་ཐམས་ཅད་འདུས་གྱུར་བཤད། །རྒྱུ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བྱེ་བྲག་ལས། །གཟུགས་དབྱེ་དགུ་ཡི་བདག་ཉིད་ཅན། །ནད་གཞི་ཐ་དད་གཉིས་དང་ཀུན། །སྣད་དང་དུག་གིས་ཕོག་ལས་འབྱུང༌། །ཡང་ན་རང་དང་གློ་བུར་གཉིས། །ཡན་ལག་ཀུན་སྐྲང་ཕྱོགས་གཅིག་གཉིས། །ཁྱབ་དང་མཐོ་དང་མདུད་པ་ཡི། །དབྱིབས་ཀྱི་དབྱེ་བས་གསུམ་དུ་འདོད། །འོར་ནད་ཀྱི་ནི་སྤྱི་ཡི་རྒྱུ། །ནད་ལས་སྐྱེས་པ་ཁྱད་པར་ཉིད། །ནད་ལས་སྨྱུང་སྩོགས་ཀྱིས་ཉམ་ཆུང༌། །མྱུར་དུ་ལྷག་པར་ཟོས་ལས་འབྱུང༌། །དེ་ནས་གཞན་ཡང་ལྕི་བ་དང༌། །སྐྱུར་དང་སྣུམ་བསིལ་ལན་ཚྭ་དང། །ཐལ་སྨན་རྣོན་པོ་ཚ་བ་དང༌། །མྱ་ངན་ཆུ་གཉིད་དྲགས་དང་ཡར། །ས་ཟོས་ཤ་ལྕི་ཤ་སྐམ་དང༌། །མ་ཞུ་ངལ་དང་བུད་མེད་དྲགས། །རྐང་གིས་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་འམ། །བཞོན་པས་དྲག་ཏུ་བསྐྱོད་འགྱུར་ཡིན། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་ཚད་འཁྲུ། །གཞང་འབྲུམ་ལྟོ་བའི་ནད་དང་ནི། །མངལ་ནས་ཁྲག་ཟག་རིམས་ཀྱིས་བཏབ། །གསུད་དང་ཆུ་སེར་སློན་ཉེས་དང༌། །སྦྲུམ་མ་དང་ནི་མེ་དབལ་གྱི། །ནད་དང་སྐྱ་རྦབ་དག་གིས་བཏབ། །གཞན་ཡང་ལོག་པར་གསོས་གྱུར་པའི། །ནད་དེ་བྲང་དུ་གནས་ན་ནི། །སྟོད་སྐྲང་ཆུ་སོར་གནས་སྨད་སྐྲང༌། །དབུས་ན་གནས་པ་རབ་ཏུ་སྐྲང༌། །ཡན་ལག་ཀུན་ཁྱབ་ཐམས་ཅད་སྐྱང༌། །ཉིད་ལག་ལ་བརྟན་དེ་སྐྲང་བྱེད། །དེ་ཡི་སྔོན་ཚུལ་རྩ་རྣམས་ཚ། །ཡན་ལག་སྙོམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །རླུང་ལས་སྐྲང་པ་འཕོ་ཞང་རྩུབ། །སྤུ་རྩུབ་སྨུག་ཅིང་གནག་པ་དང༌། །པགས་འཁུམས་འདར་བརྩེ་རིག་ན་ན། །ན་ཞིང་ཟུག་པ་བེམ་བེམ་པོ། །མྱུར་བར་ལྡང་ཞིང་མྱུར་དུ་ཞི། །སྐྲངས་པ་མནན་ན་དམའ་བར་འགྱུར། །སྣུམ་དང་དྲོ་པས་མཉེས་ན་ཞི། ། མཚན་མོ་ཆུང་ཞིང་ཉིན་མོ་ཆེ། །པགས་པ་ཡུངས་ཀར་ལྡེ་གུ་ཡིས། །བསྐུས་ལྟར་ཚ་བ་ཙག་ཙག་བྱེད། །མཁྲིས་པ་རྩ་སེར་དམར་ལ་གནག །སྤུ་ནི་དམར་སེར་གྱུར་པ་དང༌། །མྱུར་དུ་ལྡང་དང་ཞི་མི་འགྱུར། །དང་པོར་དབུས་སུ་བྱུང་དང་སྲབ། །སྐོམ་བཅས་ཚ་ཞིང་རིམས་འདེབས་རྡུལ། །མནམ་ཞིང་འདྲུལ་ལ་སྣུམ་མགོ་འཁོར། །བསིལ་བར་འདོད་ཅིང་ཐུར་དུ་འཁྲུ། །དྲི་མནམ་རེག་ན་མི་བཟོད་འཇམ། །བད་ཀན་གཡའ་སྤུ་པགས་པ་དཀར། །མཁྲང་ཞིང་བསིལ་ལ་ལྕི་བ་དང༌། །སྣུམ་ཞིང་འཇ
Chinese
之前已经强调过，据说癍痧病是主要的疾病。因此，现在将要讲述它。 由于风的扰乱，导致痰、血和胆汁在外面的脉络中蔓延，并且阻塞了正常的通道。当它们停留在皮肤和肌肉中时，就会出现癍痧病，并引起肿胀。因此，据说这是所有因素的结合。根据各种原因的差异，有九种不同的形态。疾病的基础有两种不同的情况，一种是受到伤害和毒素的影响而产生，另一种是自身产生和突然产生。肿胀可能发生在所有肢体上，也可能只发生在一侧或两侧。根据肿胀的形状，可以分为蔓延型、高耸型和结节型三种。癍痧病的常见原因是疾病引起的，这是一个特殊的情况。由于疾病、禁食等原因导致身体虚弱，或者因为迅速过量饮食而产生。此外，还有其他原因，如食用过重、酸性、油腻、寒冷、咸味、碱性药物、锋利的食物、辛辣的食物、悲伤、过度睡眠、向上弯腰、吃土、肥肉、瘦肉、消化不良、疲劳、过度性行为、用脚走路、骑马过度运动等。还可能因为咳痰、呼吸不畅、体温失调、痔疮、胃病、子宫出血、感染、呕吐、水肿、孕妇、烧伤、麻疹等疾病引起。此外，如果治疗不当，疾病停留在胸部，则上身肿胀；如果停留在水沟穴，则下身肿胀；如果停留在中部，则肿胀严重；如果蔓延到所有肢体，则全身肿胀；如果停留在手脚上，则手脚肿胀。它的早期症状是脉搏发热，肢体不协调。风引起的肿胀会移动、粗糙，毛发粗糙、呈紫黑色，皮肤收缩、颤抖、疼痛。疼痛时感觉刺痛和麻木，肿胀迅速出现又迅速消退，按压肿胀处会凹陷。用油和温暖的东西按摩会缓解。 夜晚减轻，白天加重。皮肤像涂抹了芥末油和芝麻油一样，有灼热感。胆汁引起的肿胀脉搏呈黄色、红色和黑色，毛发呈红黄色，肿胀迅速出现且不会消退。最初出现在中部且较薄，伴有口渴、发热、感染、灰尘。有气味、腐烂、油腻、头晕，喜欢凉爽，向下腹泻，气味难闻，触感柔软难以忍受。痰引起的肿胀会发痒，毛发和皮肤呈白色，坚硬、寒冷、沉重、油腻且
English
Previously emphasized, it is said that Or disease (a type of skin disease) is the main disease. Therefore, it will now be discussed. Due to the disturbance of wind, phlegm, blood, and bile spread in the outer veins, and obstruct the normal channels. When they stay in the skin and muscles, Or disease appears and causes swelling. Therefore, it is said that this is a combination of all factors. According to the differences in various causes, there are nine different forms. The basis of the disease has two different situations, one is caused by harm and toxins, and the other is self-generated and sudden. Swelling may occur in all limbs, or only on one side or both sides. According to the shape of the swelling, it can be divided into three types: spreading type, towering type, and nodular type. The common cause of Or disease is caused by disease, which is a special case. It is caused by weakness due to disease, fasting, etc., or by rapid overeating. In addition, there are other reasons, such as eating too heavy, sour, greasy, cold, salty, alkaline medicines, sharp foods, spicy foods, sadness, excessive sleep, bending upwards, eating soil, fatty meat, lean meat, indigestion, fatigue, excessive sexual activity, walking on foot, riding a horse excessively, etc. It may also be caused by diseases such as coughing, difficulty breathing, temperature imbalance, hemorrhoids, stomach disease, uterine bleeding, infection, vomiting, edema, pregnant women, burns, measles, etc. In addition, if the treatment is improper, if the disease stays in the chest, the upper body swells; if it stays in the water ditch acupoint, the lower body swells; if it stays in the middle, the swelling is severe; if it spreads to all limbs, the whole body swells; if it stays on the hands and feet, the hands and feet swell. Its early symptoms are feverish pulse and uncoordinated limbs. Swelling caused by wind moves and is rough, the hair is rough and purplish-black, the skin contracts, trembles, and is painful. When it hurts, it feels tingling and numb, the swelling appears quickly and subsides quickly, and pressing the swelling will cause it to sink. Massaging with oil and warm things will relieve it. It is less at night and more during the day. The skin feels hot, like it has been smeared with mustard oil and sesame oil. The pulse of swelling caused by bile is yellow, red, and black, the hair is reddish-yellow, the swelling appears quickly and does not subside. It first appears in the middle and is thin, accompanied by thirst, fever, infection, and dust. It has an odor, is rotten, greasy, dizzy, likes coolness, has diarrhea downwards, the odor is unpleasant, and the touch is soft and unbearable. Swelling caused by phlegm is itchy, the hair and skin are white, hard, cold, heavy, greasy, and
Tibetan
མ་ལ་བརྟེན་ཞིང་འཐས། །གཉིད་ཆེ་སློན་ཞིང་མེ་དྲོད་ཉམས། །མནན་ན་མི་འབྱིང་ལྡང་དཀའ་ཞིང༌། །ཞི་དཀའ་མཚན་མོ་སྐྲངས་ཚབས་ཆེ། །འོད་མ་གཙགས་བུ་སྩོགས་དྲ་ལ་ཡང༌། །ཁྲག་མི་འབྱུང་བར་སྤྱིན་བག་འཛག །དྲོ་དང་རེག་པ་ལ་མངོན་དགའ། །གཉིས་འབྱུང་གསུམ་པོ་རང་ཇི་བཞིན། །རྒྱུ་དང་མཚན་མ་འདྲེན་མ་ཡིན། །འདུས་པ་ཀུན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན། །མཚོན་ལས་སྩོགས་པས་ནད་གྱུར་ཞིང༌། །བཅད་དམ་དབྲལ་ལམ་སྨས་ལ་སྩོགས། །ཁ་བ་མེ་དང་རྒྱ་མཚོའི་རླུང༌། །བསེ་རྩི་ཀ་པི་ཀ་ཆུ་ཡི། །ཁུ་བ་གྲ་མ་སྩོགས་རེག་པས། །སྐྲང་པ་མཆེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཤིན་ཏུ་ཚ་ཞིང་དམར་བར་སྣང༌། །ཕལ་ཆེར་མཁྲིས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན། །དུག་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་དུག་ཅན་ནི། །ལུས་ལ་སོད་དང་གཅིན་གྱིས་ཕོག །སྲོག་ཆགས་དུག་མེད་པ་ཡི་ཡང༌། །སོ་དང་མཆེ་བ་སེན་མོས་ཟུག །གཅིན་རྟུག་ཁུ་བས་སྨོས་པ་དང༌། དྲི་མ་ཅན་གྱི་གོས་ཀྱིས་རེག །དུག་ཤིང་རླུང་ལ་རག་པ་དང༌། དབྱིག་དུག་ཕྱེ་མས་རེག་ལས་བྱུང༌། མཉེན་ཞིང་གཡོ་ལ་འཕྱང་བ་དང༌། །མྱུར་གསོད་ཚ་ཞིང་ན་བར་བྱེད། །འོར་ནད་གསར་བྱུང་བླ་བླ་བརྣན་མེད། །གསོ་སླ་གསོ་དཀའ་སྔར་བཤད་ཟིན། །མེ་དཔལ་ནད་དང་སྣད་པའི་བར། །གནོད་པ་འོར་ནད་མཚུངས་པ་ཡིན། །དེ་ནི་ཕྱི་ནང་གཉི་ག་སྟེ། ། གསུམ་ན་གནས་པ་ཡིན་པར་བཤད། ཕྱི་མ་བཞིན་དུ་གསོ་བར་དཀའ། །དེ་ལ་ནད་ནི་ཇི་བཞིན་དུ། །འཁྲུགས་པའི་རྒྱུ་ཡིས་ལྡང་གྱུར་ལ། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་ཚ་བ་ཡིས། །ལུས་ལ་མྱུར་དུ་མཆེད་པར་བྱེད། །དེ་ཡང་ནང་གནས་ནང་དུ་མཆེད། །ཕྱིར་གནས་ཕྱིར་མཆེད་གཉི་གར་གནས། །གཉི་གར་མཆེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །དེ་ལ་ནང་ན་གནས་པ་ནི། །གནད་རྣམས་ཚ་གདུང་མྱོས་པར་བྱེད། །བུ་ག་རྣམས་ལ་གནོད་པ་དང༌། སྐོམ་དང་རབ་ཆེ་གཅིན་ནད་སྩོགས། །མི་སྙོམས་པར་ནི་འབྱུང་བ་དང། །མེ་དྲོད་མྱུར་ཉམས་ལས་ཤེས་བྱ། །ཕྱི་རོལ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན། །དེ་ལ་རླུང་གྱུར་མེ་དབལ་ནི། །རླུང་གི་རིམས་དང་ནང་ཐབས་འདྲ། །སྐྲང་ཞིང་འགུལ་ལ་ཟུག་པ་དང༌། །ཡན་ལག་སྙོམ་ཞིང་བ་སྤུ་བརྩེ། །མཁྲིས་གྱུར་མྱུར་དུ་མཆེད་ཅིང་འགྲོ། །མཁྲིས་རིམས་རྟགས་ལྡན་ཤིན་ཏུ་དམར། །བད་ཀན་ལས་གཡའ་རིག་ན་འཇམ། །བད་ཀན་ལས་བྱུང་རིམས་འདར་ན། །མེ་དབལ་སྩོགས་ཀུན་ཡལ་པར་བོར། །རང་གི་ནད་ཚུལ་བསགས་གྱུར་ན། །དེ་ནི་སྨིན་རྡོལ་རང་རང་གི །མེ་དབལ་རྨ་ཡི་མཚན་ཉིད་འཛིན། །རླུང་མཁྲིས་ལ་ནི་རིམས་འདེབས་སློན། །བརྒྱལ་ཞིང་ཚད་འཁྲུ་སྐོམ་མགོ་འཁོར། །རུས་ཚིགས་ཆག་སྙམ་མེ་དྲོད
Chinese
依赖于母体且粘连，嗜睡且易困倦，体温下降。按压时不易消退，起身困难，难以平息，夜晚肿胀严重。即使在光亮或细小的网状物上，也不会出血，而是渗出胶状物。明显喜欢温暖和接触。两种病因和三种病状都如其自身一样。并非所有因素和症状都相同，而是所有因素的集合。由刀剑等引起疾病，或因切割、分离或辱骂等。雪、火、海洋的风，以及白胶、黑云香、水等的汁液、糠秕等接触，都会导致肿胀蔓延。看起来非常热且发红，通常具有胆汁的特性。有毒生物或有毒动物，其毒液或尿液会影响身体。即使是无毒的生物，也会被牙齿、爪子或指甲刺伤。尿液、粪便、体液等接触，或接触脏污的衣服。接触有毒树木的风，或因接触有毒粉末而引起。柔软、摇动且悬垂，迅速致命，灼热且疼痛。新出现的瘟疫没有反复发作，容易治疗和难以治疗之前已经说过。火瘟与烧伤之间，损害与瘟疫相似。它存在于内外两种，据说存在于三种情况下。像前者一样难以治疗。对于它来说，疾病如其自身一样，因紊乱的因素而引发，特别是由于发热，迅速在身体内蔓延。它也可能存在于内部并向内蔓延，存在于外部并向外蔓延，或存在于两者之中，并在两者之间蔓延。对于它来说，存在于内部会使要害部位感到灼热和麻木，损害孔窍，引起口渴、多尿、尿道疾病等，通过体温迅速下降可以得知。外部则与此相反。对于它来说，转化为风的火瘟，与风的瘟疫和内治法相似。肿胀、移动且刺痛，肢体麻木且毛发竖立。转化为胆汁则迅速蔓延和移动，具有胆汁瘟疫的症状，非常红。由黏液引起则瘙痒，触摸时柔软。由黏液引起的瘟疫颤抖时，火瘟等都会消失。当自身的疾病状态积累时，它会成熟破裂，各自具有火瘟疮的特性。风胆会导致瘟疫发作，引起昏厥、呕吐、口渴、头晕。感觉骨骼关节断裂，体温
English
It relies on the mother and is sticky, causing drowsiness and lethargy, and reducing body temperature. When pressed, it doesn't subside easily and is difficult to get up, hard to calm down, and the swelling is severe at night. Even on bright or tiny mesh-like surfaces, blood doesn't flow, but a gelatinous substance oozes out. It clearly prefers warmth and touch. The two causes and three conditions are as they are. Not all factors and symptoms are the same, but rather a collection of all factors. It is caused by weapons and the like, or by cutting, separating, or insults, etc. Snow, fire, and the wind of the ocean, as well as the sap of white resin, black cardamom, water, etc., and the touch of chaff, etc., cause the swelling to spread. It appears very hot and red, and usually has the characteristics of bile. Poisonous creatures or venomous animals, their venom or urine affects the body. Even non-poisonous creatures can be pierced by teeth, claws, or nails. Contact with urine, feces, bodily fluids, etc., or contact with dirty clothes. Contact with the wind of poisonous trees, or caused by contact with poisonous powder. It is soft, moves, and hangs down, is rapidly fatal, burning, and painful. Newly emerging plagues do not recur repeatedly, and easy and difficult treatments have been mentioned before. Between fire plague and burns, the harm is similar to plague. It exists in both inner and outer forms, and is said to exist in three states. Like the former, it is difficult to treat. For it, the disease is as it is, caused by disordered factors, especially due to fever, it spreads rapidly throughout the body. It may also exist internally and spread inward, exist externally and spread outward, or exist in both and spread between them. For it, existing internally causes the vital points to feel burning and numb, damages the orifices, causes thirst, polyuria, urinary tract diseases, etc., and can be known through rapid decrease in body temperature. The external is the opposite of this. For it, fire plague transformed into wind is similar to wind plague and internal treatment methods. Swelling, moving, and stinging, limbs are numb and hair stands on end. Transformed into bile, it spreads and moves rapidly, has the symptoms of bile plague, and is very red. Caused by phlegm, it itches and is soft to the touch. When plague caused by phlegm trembles, fire plague and the like disappear. When one's own disease state accumulates, it matures and ruptures, each having the characteristics of fire plague sores. Wind and bile can cause plague to occur, causing fainting, vomiting, thirst, dizziness. Feeling like bones and joints are broken, body temperature