Tibetan
།དམུ་རྫིང་ཚད་འཁྲུ་གཞང་འབྲུམ་མམ། །ཕོ་བའི་དྲོད་ཆུང་འོར་ནད་ཅན། །མི་བཏུང་བ་རང་དཀའ་ཉུང་ཟད་བཏུང༌། ། སྟོན་ཀ་སོ་ག་མ་གཏོགས་པར། །ནད་མེད་མིས་ཀྱང་ཅུང་ཟད་བཏུ་ང༌། །ཟན་ཟོས་བར་མཐའ་ཐོག་མར་ནི། །ཆུ་འཐུངས་རན་དང་སྦོམ་སྐེམས་འགྱུར། །ཆུ་བསིལ་ཆང་ནད་བརྒྱལ་བ་དང༌། །སྐྱུགས་དང་ངལ་དང་མགོ་འཁོར་དང༌། །སྐོམ་དང་ལུས་ཚ་མཁྲིས་པ་དང༌། །ཁྲག་རྒྱས་དུག་ནཾ་སེལ་བྱེད་ཡིན། །ཆུ་ཚན་དྲོད་སྐྱེད་ཟས་འཇུ་ཞིང༌། །མགུལ་བདེ་ལུས་ཡང་གཅིན་ནད་སེལ། །སྐྱིགས་བུ་ལྟོ་སྦོས་རླུང་བད་ཀན། །རིམས་སར་འཕྲལ་དུ་ཟློག་བྱེད་ཅིང༌། །ལུད་པ་ཆམ་སར་དབུགས་མི་བདེ། །རྩིབ་ལོགས་ཟུག་ལ་བསྔགས་པ་ཡིན། །ཆུ་ནི་བསྐོལ་བགྲང་བདག །བད་ཀན་མི་སྐྱེད་ལུས་ཡང་ཞིང༌། །མཁྲིས་པ་ཅན་ལའང་ཕན་པ་ཡིན། །དེ་ནི་ཞག་ལོན་ཉེས་གསུམ་སྐྱེད། །རྒྱ་སྟར་ཆུ་ནི་སྣུམ་པ་དང༌། །རོ་མངར་རོ་ཙ་བསིལ་ཞིང་ཡང༌། །སྐོམ་དང་མཁྲིས་པ་རླུང་ནད་སེལ། །དྲོད་སྐྱེད་ལྒང་པའི་ནད་སྦྱོང་བྱེད། །དབྱར་གྱི་ཆར་ཆུ་ཆུ་བོའི་ཆུ། །མཆོག་ཏུ་བཟང་དང་ངན་པར་བཤད། །ཆུའི་སྡེ་ཚན་ནོ།། །།འོ་མ་ཕལ་ཆེར་རོ་ཞུ་མངར། །སྣུམ་ཞིང་མདངས་སྐྱེད་ལུས་ཟུངས་འཕེལ། །རླུང་དང་མཁྲིས་སེལ་རོ་ཙ་བྱེད། །བད་ཀན་སྐྱེད་ལྕི་བསིལ་བ་ཡིན། །བ་ཡི་འོ་མ་འཚོ་བྱེད་ཅིང༌། །བཅུད་ཀྱིས་ལེན་ཡིན་གློ་རྡོལ་དང༌། །གློ་གཅོང་ལ་ཕན་ཡིད་གཞུངས་བྱེད། །སྟོབས་སྐྱེད་ནུ་ཞོ་སྐྱེད་དང་འཁྲུ། །ངལ་དང་མགོ་འཁོར་མྱོས་དཔལ་ཉམས། །ལུད་པ་དབུགས་མི་བདེ་བཀྲེས་སྐོམ། །རིམས་རྙིང་གཅིན་ནི་སྲིབ་དང༌། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་བ་སེལ་བ་ཡིན། །མ་ཧེའི་འོམ་འཇུ་དྲགས་དང༌། །གཉིད་མེད་ལ་ཕན་རབ་ལྕི་བསིལ། །ར་ནི་ཆུ་ཉུང་འཐུང་ཟས་རྒོད། །ཁ་ཞིང་ཚ་བ་ཟ་བས་ཡང༌། །སྐེམས་དང་རིམས་དང་དབུགས་མི་བདེ། །ཁྲག་དང་མཁྲིས་པ་ཚད་ནད་སེལ། །རྔ་མོའི་འོ་མ་ཅུང་རྩུབ་དྲོ། །ལན་ཚྭ་བྲོ་ཞིང་དྲོད་ཆེ་ཡང༌། །རླུང་དང་བད་ཀན་ལྟོ་སྤོས་སྲིན། །འོར་ནད་དམུ་རྫིང་གཞང་ནད་སེལ། །བུད་མེད་ནུ་ཞོ་རླུང་མཁྲིས་ཁྲག །སྣད་པའི་མིག་ནད་སེལ་བྱེད་དེ། །ཚིམ་བྱེད་མིག་དང་སྣར་བླུགས་ཕན། །ལུག་གི་འོ་མ་སྙིང་གནོད་ཚ། །རླུང་འཇོམས་སྐྱིགས་བུ་དབུགས་མི་བདེ། །མཁྲིས་ པ་བད་ཀན་སྐྱེས་པ་ཡིན། །བན་གླང་མོ་ཡིས་རབ་བརྟན་བྱེད། །རྨིག་པ་གཅིག་པའི་འོ་མ་ཚ། །ཡན་ལག་རླུང་གསལ་སྐྱུར་བཅས་ཤིང༌། །ལན་ཚྭ་བོ་ཞིང་རྨོངས་པར་བྱེད། །འོ་རློན་བད་ཀན་སྐྱེད་ཅིང་ལྕི། །རིགས་པར་བསྐོལ་བས་དེ་ལས་གཞན
Chinese
水肿、腹水、疮疡之类，以及胃寒、疝气患者，不宜饮用，实在难免可少量饮用。 除了秋季霜降之外，即使是健康人也应少量饮用。饭前饭后以及吃饭中间，饮水会使身体变得时胖时瘦。 冷水能治愈酒病、昏厥，以及呕吐、疲劳、头晕，还有口渴、身热、胆病和血症、中毒等。 温泉水能增加体温、帮助消化，使喉咙舒适、身体轻盈，并能治疗尿道疾病。对于呃逆、腹胀、气虚、痰症，以及瘟疫等，有立即制止的功效。对于咳嗽、感冒、呼吸不畅和肋部疼痛等，也有很好的疗效。 开水具有止渴的功效，不会引起痰症，使身体轻盈，对胆病患者也有益处。但是，隔夜的开水会引发三种疾病。 大黄水具有滋润的特性，味道甘甜，口感清爽，性质寒凉而轻盈，能消除口渴、胆病和风病，还能增加体温，治疗膀胱疾病。 夏季的雨水和河水，有的非常好，有的则很差。 水的分类完毕。 牛奶大多味道甘甜，容易消化，具有滋润的特性，能增添光泽，滋养身体，消除风病和胆病，口感也很好，但会引起痰症，性质沉重而寒凉。 母牛奶具有滋养的功效，能补充营养，对肺结核和肺痨有益，能使心情舒畅，增强体力，促进乳汁分泌，并能止泻。还能消除疲劳、头晕、酒醉、精神萎靡，以及咳嗽、呼吸不畅、饥渴、陈旧性瘟疫、尿闭，还能治疗血症和胆病。 母水牛奶难以消化，对失眠有益，性质非常沉重而寒凉。 羊奶因羊饮水少且食物粗糙，味道辛辣，食用后会使身体轻盈，能治疗消瘦、瘟疫和呼吸不畅，还能治疗血症、胆病和热病。 母牦牛奶稍微粗糙而温热，味道咸涩，性质温热，能治疗风病、痰症、腹胀、寄生虫、疝气、水肿和肛门疾病。 妇女的乳汁能治疗因风、胆、血引起的眼病，能使人感到满足，对眼睛有益，还可以滴入鼻孔。 绵羊奶对心脏有害，性质温热，能消除风病，治疗呃逆和呼吸不畅，但会引起胆病和痰症。 母牦牛的乳汁能使身体非常强壮。 单蹄动物的乳汁性质温热，能清理四肢的风邪，味道酸涩，口感咸涩，会使人神志不清。 生牛奶会引起痰症，性质沉重，如果经过适当的熬煮，则另当别论。
English
Edema, ascites, sores, etc., and patients with cold stomach and hernia, should not drink it. If it is unavoidable, drink a small amount. Except for frost in autumn, even healthy people should drink a little. Drinking water before, after, and in between meals will make the body fat and thin from time to time. Cold water can cure alcohol sickness, fainting, vomiting, fatigue, dizziness, thirst, body heat, bile disease, blood disease, and poisoning. Hot spring water can increase body temperature, help digestion, make the throat comfortable, the body light, and treat urinary diseases. It has the effect of immediately stopping hiccups, abdominal distension, gas deficiency, phlegm, and plague. It also has good effects on cough, cold, difficulty breathing, and rib pain. Boiled water has the effect of quenching thirst, does not cause phlegm, makes the body light, and is also beneficial to patients with bile disease. However, overnight boiled water will cause three diseases. Rhubarb water has moisturizing properties, tastes sweet, has a refreshing taste, and is cold and light in nature. It can eliminate thirst, bile disease, and wind disease, and can also increase body temperature and treat bladder diseases. Summer rain and river water, some are very good, and some are very bad. The classification of water is complete. Milk is mostly sweet in taste, easy to digest, has moisturizing properties, can add luster, nourish the body, eliminate wind and bile diseases, and tastes good, but it can cause phlegm, and is heavy and cold in nature. Mother's milk has a nourishing effect, can supplement nutrition, is beneficial for pulmonary tuberculosis and consumption, can make the mood comfortable, enhance physical strength, promote milk secretion, and can stop diarrhea. It can also eliminate fatigue, dizziness, drunkenness, mental decline, cough, difficulty breathing, hunger, thirst, old plague, urinary retention, and can also treat blood disease and bile disease. Mother buffalo milk is difficult to digest, beneficial for insomnia, and very heavy and cold in nature. Goat milk is spicy in taste because goats drink less water and eat rough food. Eating it will make the body light, and it can treat emaciation, plague, and difficulty breathing. It can also treat blood disease, bile disease, and heat disease. Mother yak milk is slightly rough and warm, tastes salty and astringent, and is warm in nature. It can treat wind disease, phlegm, abdominal distension, parasites, hernia, edema, and anal diseases. Women's milk can treat eye diseases caused by wind, bile, and blood, can make people feel satisfied, is beneficial to the eyes, and can also be dripped into the nostrils. Sheep milk is harmful to the heart and warm in nature. It can eliminate wind disease, treat hiccups and difficulty breathing, but it can cause bile disease and phlegm. The milk of the female yak can make the body very strong. The milk of single-hoofed animals is warm in nature, can clear the wind evil of the limbs, tastes sour and astringent, tastes salty and astringent, and can make people unconscious. Raw milk can cause phlegm and is heavy in nature. If it is properly boiled, it is another matter.
Tibetan
། །ཤིན་ཏུ་བསྐོལ་ན་འཇུ་དཀའ་ལྕི། །བཞོས་མ་ཐོག་དྲོ་བདུད་རྩིར་མཚུངས། །ཞོ་ནི་རོ་དང་ཞུ་རྗེས་སྐྱུར། །རྟུག་སྐམ་ལྕི་ལ་རླུང་ནད་སེལ། །ཚིལ་དང་ཁུ་ཆུ་སྟོབས་བད་ཀན། །ཁྲག་མཁྲིས་དྲོད་སྐྱེད་འོར་ནད་སྐྱེད། །ཡི་ག་འབྱེ་ཞིང་ཁ་ཟས་ལེན། །གྲང་བའི་རིམས་དང་མི་སྙོམས་རིམས། །ཆམ་པ་གཅིན་འགགས་གྱུར་པ་དང༌། །འཁྲུ་བའི་ནད་ལ་རྩུབ་མོ་ཕན། །ཞོ་དྲོན་དཔྱིད་དང་སོག་དང༌། །སྟོན་དུས་མཚན་མོ་བཏུང་མི་བྱ། །དེ་ནི་མུངྒའི་སྲན་ཚོད་དང༌། །སྦྲང་རྩི་མར་དང་ཤ་ཁར། །སྐྱུ་རུ་ར་ནི་མེད་མི་བཏུང༌། །རྟག་ཏུ་མ་ཡིན་མ་ལངས་མིན། །གཞན་དུ་མེ་དཔལ་རིམས་ཁྲག་དང༌། །མཛེ་དང་སྐྱ་རྦབ་མགོ་འཁོར་སྐྱེད། །དར་སར་ཡང་ལ་བསྐ་ཞིང་སྐྱུར། །དྲོད་སྐྱེད་བང་ཀན་རླུང་དག་སེལ། །སྐྲན་ནད་དམུ་རྫིང་གཞང་འབྲུམ་དང༌། །ཕོ་ནད་ཆུ་སྲི་ཡི་ག་འཆུས། །མཆེར་པ་སྐྲན་དང་མར་མ་ཞུ། །སྦྱར་དུག་སྐྱ་རྦབ་ནད། །རྣམས་སེལ། །དེ་འདྲ་ཞོག་ཆུ་འཁྲུ་ཡང༌། །རྩ་སྦུབས་སྦྱོང་ལ་རྟུག་སྐམ་སེལ། །འཕྲལ་གྱི་མར་སར་རོ་ཅི་ཞིང༌། །བསིལ་ཞིང་མདོག་སྟོབས་དྲོད་སྐྱེད་བྱེད། །འཁྲུ་གཅོད་རླུང་མཁྲིས་ཁྲག་གཞང་འབྲུམ། །གློ་གཅོད་ཁ་ཡོན་ལུང་པ་སེལ། །ཞུན་མར་བློ་རྣོ་དྲན་གསལ་ཞིང༌། །ཡིད་གཞུང་ས་དྲོད་སྐྱེད་སྟོབས་ཚེ་འཕེལ། །མིག་དང་བྱིས་རྒན་བུ་འདོད་དང༌། །མདངས་བཟང་རབ་གཞོན་སྐད་སྙན་ཕན། །གློ་རྡོལ་སྐེམ་དང་གཅོད་དང་འབྲས། །མཚོན་སྨད་མེས་ཚིག་རྨ་ལའང་བསྔགས། །རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དུག་དང་སྨྱོ། །ལུས་སྐེམས་མདངས་ཉམས་རིམས་ནད་སེལ། །སྣུམ་གྱི་ནང་ན་སྣུམ་མཆོག་སྟེ། །བསིལ་ཞིང་ན་ཚོད་འཇོག་པའི་མཆོག །ཞུན་མར་སྟོབས་ནི་སྟོང་དང་ལྡན། །སྦྱོར་བས་ལས་ནི་སྟོང་བྱེད་འགྱུར། །མར་རྙིང་སྨྱོ་དང་བརྗེད་བྱེད་བརྒྱལ། །གླད་ནད་རྣ་མིག་མངལ་ནད་དང༌། །རྨ་རྣམས་སྦྱང་ཞིང་འཚོ་བྱེད་པས། ། ནད་ལས་རྒྱལ་བྱེད་དམ་པ་ཡིན། །ཕྲུམ་སར་སྦྲི་དང་རྒྱ་ཕྲུམ་དང༌། །ཆུར་བ་ལ་སོགས་སྟོབས་སྐྱེད་ཅིང༌། །ཁུ་བ་གཉིད་དང་བད་ཀན་འཕེལ། །རྟུག་སྐམ་བྱེད་ལྕི་ཉེས་བ་དང༌། །བ་མར་འོ་མ་མཆོག་ཡིན་ཏེ། །ལུག་ལས་བྱུང་བ་སྨད་པ་ཡིན། །འོ་མའི་སྡེ་ཚན་ནོ།། །།བུ་རམ་ཤིང་ཁུ་འཁྲུ་ལྕི་སྣུམ། །ཤ་སྐྱེ་རོ་ཙ་བད་གཅིན་འཕེལ། །བསིལ་ཞིང་ཁྲག་མཁྲིས་སེལ་བ་དང༌། །རོ་དང་ཞུ་རྗེས་མངར་བ་ཡིན། །དེ་ཚེ་ལན་ཚྭ་བྲོ་ཞིང་སོས། །བཅས་ན་ཁར་དག་དང་འདྲ། །རྩབ་རྩེ་མོ་དབུས་ཟོས་སྩོགས། །བཙིར་དང་དྲི་མས་སྦགས་པ་དང༌། །དུས་ནི་ཅུང་ཟད་ལོན་
Chinese
如果过度熬煮则难以消化且沉重，刚挤出的温热乳汁堪比甘露。酸奶的味和消化后的味道是酸的，能使大便干燥、沉重，并能治疗风病。奶油和乳浆能增强体力、增加白痰，增生血液和胆汁、产生热量，并引发水肿病。能打开食欲并摄取食物。对寒性疾病和失调性疾病有效。感冒、小便不通畅以及腹泻等疾病，粗糙的酸奶有益。温暖的酸奶在春季和夏季，以及秋季的夜晚不应饮用。那是因为它与木瓜的豆荚、蜂蜜、黄油和肉糖，以及余甘子相悖。不是经常食用也不是未发酵的酸奶。否则会引发火热、瘟疫、血症，以及麻风病、白癣、头晕。新鲜的乳浆轻盈、涩且酸，能产生热量、消除黄痰和风。能治疗肿瘤疾病、腹水、痔疮，以及胃病、水肿、食欲不振、脾脏肿大和黄油不消化，以及毒药引起的疾病和白癣病。像那样的乳清也能治疗腹泻，能清洁脉管并消除大便干燥。刚炼制的黄油味道如何呢？清凉、增色、增力、产生热量。能止泻、治疗风、胆汁、血液和痔疮，能止咳、治疗口眼歪斜和肺病。炼制过的黄油能使头脑敏锐、记忆清晰，使内心平静、产生热量、增强体力、延长寿命。对眼睛和儿童、老人、求子者有益，能改善气色、使人年轻、使声音动听。对肺穿孔、消瘦、截断和痘疹，以及刀伤、烧伤也有好处。能治疗风、胆汁、毒药和癫狂，能治疗身体消瘦、气色不佳和瘟疫病。在油脂中，炼制过的黄油是最好的，清凉且是保持青春的最佳品。炼制过的黄油具有千倍的功效，通过调配能发挥千倍的作用。陈旧的黄油能治疗癫狂、健忘症和昏厥，以及脑部疾病、耳眼疾病、子宫疾病和伤口，因为它能清洁和滋养，所以是战胜疾病的殊胜之品。乳浆、酸奶渣和印度醋栗，以及乳清等能增强体力，增加乳浆、睡眠和白痰，能使大便干燥、沉重和产生罪过。牛乳的黄油是最好的，绵羊奶的黄油则被贬低。这是牛奶的分类。蔗糖汁液腹泻、沉重且油腻，能生长肌肉、味道好、增加白痰和尿液，清凉且能消除血液和胆汁，味道和消化后的味道是甜的。那时盐的味道鲜美且清爽，如果加入则与红糖相似。粗糙的、顶端的、中间食用的等等，被挤压和污垢污染的，时间稍长
English
If excessively boiled, it becomes difficult to digest and heavy. Freshly milked, warm milk is comparable to nectar. Yogurt's taste and post-digestive effect are sour. It makes the stool dry and heavy, and cures wind disorders. Cream and whey enhance strength and increase phlegm, increase blood and bile, generate heat, and cause edema. It opens the appetite and helps in food intake. It is effective against cold and imbalanced disorders. Coarse yogurt is beneficial for colds, urinary retention, and diarrhea. Warm yogurt should not be consumed in spring and summer, and at night in autumn. That is because it is contrary to moringa pods, honey, butter and meat sugar, and amla. It should not be consumed regularly or unfermented. Otherwise, it can cause fever, epidemics, blood disorders, leprosy, ringworm, and dizziness. Fresh whey is light, astringent, and sour. It generates heat, eliminates yellow phlegm and wind. It can treat tumor diseases, ascites, hemorrhoids, stomach diseases, edema, loss of appetite, spleen enlargement, and undigested butter, as well as diseases caused by poison and ringworm. Such whey can also treat diarrhea, cleanse blood vessels, and eliminate dry stools. What is the taste of freshly made butter? It is cooling, enhances complexion and strength, and generates heat. It can stop diarrhea, treat wind, bile, blood, and hemorrhoids, stop coughs, and treat facial paralysis and lung diseases. Clarified butter sharpens the mind, clarifies memory, calms the heart, generates heat, enhances strength, and prolongs life. It is beneficial for the eyes, children, the elderly, and those desiring offspring, improves complexion, makes one young, and makes the voice melodious. It is also praised for lung perforation, emaciation, amputation, and sores, as well as knife wounds and burns. It can treat wind, bile, poison, and madness, and can treat body emaciation, poor complexion, and epidemic diseases. Among oils, clarified butter is the best, cooling and the best for maintaining youth. Clarified butter has a thousandfold effect, and through combination, it can exert a thousandfold action. Old butter can treat madness, amnesia, and fainting, as well as brain diseases, ear and eye diseases, uterine diseases, and wounds, because it cleanses and nourishes, so it is a supreme remedy for overcoming diseases. Whey, yogurt residue, and Indian gooseberry, as well as whey, etc., enhance strength, increase whey, sleep, and phlegm, and can make the stool dry, heavy, and cause sins. Cow's butter is the best, while sheep's milk butter is depreciated. This is the classification of milk. Sugarcane juice is diarrheal, heavy, and oily, can grow muscle, tastes good, increases phlegm and urine, is cooling, and can eliminate blood and bile, and its taste and post-digestive effect are sweet. At that time, the taste of salt is delicious and refreshing, and if added, it is similar to brown sugar. Coarse, top, middle eaten, etc., contaminated by squeezing and dirt, and slightly old