Tibetan
།ལྡང་ཞིང་ནད་ནི་སྟོབས་ཅན་འགྱུར། །དེ་ལས་སྐྲངས་དང་རྣགས་པ་དང༌། །ཚ་དང་སྦོས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །འབྲུ་གསར་ཏིལ་དང་མ་ཤ་དང༌། །ཆང་དང་རླན་ཅན་ལས་བྱུང་ཤ་།འོ་མ་བུ་རམ་ཤིང་ ལས་གྱུར། །སྐྱུར་དང་ལན་ཚྭ་ཚ་བ་དང༌། །གཞན་གང་འཁྲུ་བ་གཅོད་བྱེད་དང༌། །ཚ་དང་བསིལ་དང་ལྕི་བ་ཡང༌། །འབྲུ་ས་ར་ལ་སོགས་སྡེ་ཚན་འདི། །རྨ་དང་ལན་པའི་ནད་ཀུན་སྐྱེད། །ཆང་ནི་རྣོ་བ་ཚ་རྩུབ་འགྱུར། །རྨ་ལ་མྱུར་དུ་གནོད་པར་བྱེད། །བ་ལ་ཨུཪྴི་རས་གཡབ་ཅིང༌། །འདི་ནི་བསྐྱོད་པར་མི་བྱ་ལ། །དྲག་ཤུལ་མི་གཟུག་འཕྲུག་མི་བྱ། །བསྐྱོད་པའི་ཆོ་ན་བག་བྱའོ། །མཛའ་དང་བྲམ་ཟེ་རྒན་སྩོགས་ཀྱི། །གཏམ་ནི་ཡིད་ལ་དགའ་བ་ཉན། །ནད་ལས་ཐར་བའི་རེ་བཅས་པས། །རྨ་ནི་མྱུར་དུ་འཚོ་བར་འགྱུར། །ཉིན་གསུམ་ལོན་ཚེ་རྨ་ཡི་ཚས། །སླར་ཡང་བཀྲུས་སོགས་ལས་རྣམས་ནི། །སྔ་མ་བཞིན་བྱ་དེ་བཞིན་དུ། །ཉིན་ཞག་གཉིས་པར་མི་བྱའོ། །ཚབས་ཆེར་ན་ཞིང་མི་འབྱར་ལ། །རྨ་ནི་ཡུན་རིང་ཞིག་ན་འཚོ། །རྨ་ཚངས་སམ་ནི་ལྡེ་གུས་གླན། །སྣུམ་ཆེས་རྩུབ་ཆེས་དམ་པ་དང༌། །ལྷོད་དྲགས་གཞག་ཉེས་མི་བྱ་སྟེ། །སྣུམ་ཆེས་རྨ་ནི་རིད་པར་འགྱུར། །རྩུབ་ཆེས་ཤ་འཆད་ཤིན་ཏུ་ན། །གས་ཤིང་ཁྲག་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དམ་དང་ཀློད་དྲགས་གཞག་ཉེས་པས། །རྨ་ཡི་ཁ་ནི་འདྲུད་པར་འགྱུར། །རྨ་ནི་རྣག་བཅས་སྐྲངས་ཤིང་མཐོ། །རྒྱུ་བཅས་རྣག་ཕུགས་འཆས་པ་དག །རྨ་ཚངས་འཇམ་པོ་ནང་གནས་པས། །རྨ་ཡི་སྐྱོན་ནི་དག་པར་བྱེད། །སྐྲངས་པ་ཧ་ཅང་མ་སྨིན་བརྟོལ། །སྨིན་ཞིང་རྣགས་པར་འགྱུར་བ་སྤྱད། །ཕན་པའི་སྨན་དང་ཟས་སྦྱིན་དཀྲི། །ཤིན་ཏུ་རྨར་མི་གནོད་པས་གསོ། །སྣད་པའི་རྨ་ནི་གསར་དུ་བྱུང༌། །རལ་ཞིང་ཁ་བྱེ་འཕྲལ་དུ་བཙེམ། །རྨེན་བུ་ཆེན་པོ་བཀས་པ་དང༌། །རྣ་ཤལ་བུ་ག་ཆད་པའང་བཙེམ། །མགོ་དང་མིག་ཕུགས་སྣ་དང་མཆུ། །མཁུར་ཚོས་རྣ་པ་དཔུང་པ་བརླ། །མགུལ་པ་ཕྲག་པ་རླིག་པ་དཔྱི། །ཕོ་མཚན་གཞང་དང་ལྟོ་བ་སྩོགས། །ཕུགས་རིང་བ་ཡི་གནས་རྣམས་དང༌། །ཤ་ཆེ་མི་འགུལ་མ་ཡིན་དང༌། །ཆུ་སོ་མཆན་ཁུང་ལ་སྩོགས་དང༌། །ཤ་ཆུང་མགུལ་པའི་རྨ་དག་དང༌། །དབུགས་དབྱུང་ཟུག་རྔུ་ཡོད་པ་དང༌། །ཐལ་སྨན་དུག་མེས་ཚིག་མི་བཙེམ། །བཙེམ་པ་རུས་དུ་མ་ཁྲག་སྐམ་ དང། །རྩ་དང་སྤུ་རྣམས་བསལ་ནས་ནི། །ཤ་ཆད་དུམ་བུ་འཕྱང་བ་དང༌། །རང་གི་གནས་སུ་གླན་པ་དང༌། །རུས་ཚིགས་བཅུག་ཅིང་ཁྲག་གཟགས་ལ། །སྐུང་པ་ཤིང་ཤུན་རྒྱུས་པས་བཙེམ། །སྲུབས་ནི་ཉེ་བའམ་རིང་མི་བྱ། །བླང་བ་ཆེ་བའམ་ཆུང་མི་བྱ
Chinese
生起时疾病会变得强大，由此会引起肿胀和硬结，还会引起发热和膨胀。新谷、芝麻和豇豆，酒和潮湿处生长的肉，牛奶、红糖、木 材制成的食物，酸的和咸的、辣的，以及其他任何止泻的食物，热性的、凉性的和沉重的食物，谷物、沙拉等这些类别，会引发所有创伤和炎症的疾病。酒是锋利的、热性的、粗糙的，会对创伤迅速造成损害。用细布覆盖伤口，不要移动它，不要猛烈地触碰或摩擦，要小心移动。要倾听朋友、婆罗门、老人等人的令人愉快的话语，怀着从疾病中解脱的希望，创伤会迅速愈合。三天后，创伤的颜色，再次进行清洗等工作，像之前一样做，但不要在第二天做。如果病情严重且不粘连，创伤会很久才能愈合。创伤清洁或用药膏涂抹，不要过于油腻、过于粗糙、过于紧绷，也不要过于松弛、放置不当，过于油腻会导致创伤消瘦，过于粗糙会导致肌肉坏死，非常疼痛，会破裂并出血。过于紧绷和松弛、放置不当会导致创伤的边缘外翻。创伤化脓、肿胀且隆起，有脓液的根源已经形成。创伤清洁且光滑，位于内部，可以清除创伤的缺陷。肿胀在完全成熟前不要刺破，成熟并变硬时要使用。给予有益的药物和食物，用不会对创伤造成损害的方式治疗。新出现的损伤性创伤，破裂且裂开时要立即缝合。大的淋巴结被切开，耳垂的孔洞断裂也要缝合。头部和眼窝、鼻子和嘴唇，脸颊、耳朵、肩膀、大腿，颈部、肩胛、睾丸、臀部，阴茎、肛门和腹部等，深部的部位，以及肌肉丰厚、不活动的部位，还有水沟、腋窝等处，肌肉较少的颈部创伤，有呼吸、刺痛的部位，灰药、毒药、火烧伤不缝合。缝合时要清除碎骨、干血 ，血管和毛发，将断裂的、悬挂的肌肉块，放回原来的位置，接合骨骼关节并排出血液，用肌腱、树皮、筋缝合。缝隙不要太近或太远，拉取的量不要太大或太小。
English
When it arises, the disease becomes powerful, from which swelling and induration occur, and it also causes fever and distension. New grains, sesame seeds, and cowpeas, alcohol and meat grown in damp places, milk, brown sugar, food made from wood, sour and salty, spicy, and anything else that stops diarrhea, hot, cold, and heavy foods, grains, salads, etc., these categories will cause all diseases of trauma and inflammation. Alcohol is sharp, hot, and rough, and will quickly cause damage to wounds. Cover the wound with a fine cloth, do not move it, do not touch or rub it violently, be careful when moving. Listen to the pleasant words of friends, Brahmins, elders, etc., with the hope of being freed from the disease, the wound will heal quickly. Three days later, the color of the wound, do the washing and other work again, do as before, but do not do it on the second day. If the condition is serious and does not adhere, the wound will take a long time to heal. Wound cleaning or application of ointment, do not be too greasy, too rough, too tight, nor too loose, improper placement, too greasy will cause the wound to become thin, too rough will cause muscle necrosis, very painful, will rupture and bleed. Too tight and loose, improper placement will cause the edges of the wound to evert. The wound is festering, swollen and raised, and the root of the pus has formed. The wound is clean and smooth, located internally, and can clear the defects of the wound. Do not pierce the swelling before it is fully mature, use it when it is mature and hardened. Give beneficial medicines and food, and treat it in a way that does not harm the wound. Newly occurring traumatic wounds, when ruptured and torn, should be sutured immediately. Large lymph nodes are cut open, and holes in the earlobes that are broken should also be sutured. The head and eye sockets, nose and lips, cheeks, ears, shoulders, thighs, neck, scapula, testicles, buttocks, penis, anus and abdomen, etc., deep parts, and areas with thick muscles and inactivity, as well as water channels, armpits, etc., neck wounds with less muscle, areas with breathing and tingling, ash medicine, poison, and burns are not sutured. When suturing, remove broken bones, dried blood, veins and hairs, put the broken, hanging muscle pieces back in their original position, join the bone joints and drain the blood, and suture with tendons, bark, and sinew. The stitches should not be too close or too far, and the amount pulled should not be too large or too small.
Tibetan
། །དེ་ནས་སྤྲོ་བསྲིང་བྱས་ནས་མཐར། །རྨ་ནི་སྦྲང་རྩི་མར་སྦྱར་དང༌། །སྐྱེར་པ་ཟར་མའི་དུད་པ་དང༌། །འབྲས་བུ་གསུམ་དང་ས་ལ་ཀི། །སེང་ཕྲོམ་མངར་དང་སྣུམ་བཅས་པས། །བསྐུས་ལ་བཅིང་སྩོགས་སྔོན་བཞིན་བྱ། །རྨ་ཁ་ཁྲག་ནི་མེད་འགྱུར་གང༌། །དེ་ནི་ཅུང་ཟད་འབྲུད་བྱ་སྟེ། །རྨ་འབྱོར་བྱེད་པ་ཁྲག་ཡིན་པས། །ཕྱུང་སྟེ་ལེགས་པར་དྲུབ་པར་བྱ། །དེ་ལ་བཅིངས་པ་ཡུལ་ལ་སྩོགས། །བརྟགས་ནས་ངེས་པར་སྦྱར་བར་བྱ། །བལ་གོས་པགས་པ་དར་གསུམ་དྲོ། །ཟར་མའི་རས་ནི་བསིལ་བ་ཡིན། །དྲོ་གྲང་རྣ་པ་ཤིང་བལ་འདབ། །རས་བལ་རྒྱུས་པ་ཤིང་ཤུན་ཡིན། །ཟངས་ལྕགས་ཞ་ཉེ་རོ་ཉེ་ཡིས། །བད་ཀན་ཚིལ་ཆེས་རྨ་ལ་གླན། །ཆག་ཐུར་ཤིང་བྱང་པགས་པ་དང༌། །ཤིང་ཤུན་སྨྱིག་ཚལ་སྩོགས་པས་བཅིངས། །དབྱིབས་ནི་རང་མིན་རྗེས་མཐུན་པའི། །བཅིང་བ་བཅོ་ལྔ་རྣམ་བྱ་སྟེ། །ཤུབས་དང་བཀྲ་ཤིས་ལྷོད་པར་བཅིང༌། །མཐར་ཆགས་བཅིང་དང་ཟླུམ་པོར་བཅིང༌། །མདའ་ལྕགས་ཁྲི་དང་དམ་བཅིང་དང༌། །སྒྱེའུ་བླ་རེ་ལྐོག་ཤལ་དང༌། །འུར་མཐིལ་ཟུང་གླན་ཟླུམ་པ་དང༌། །ཡན་ལག་ལྔ་པ་ཞེས་བྱ་སྦྱར། །དེ་ལས་གང་ཞིག་གང་ལེགས་སྦྱོར། །དེ་ནི་དེ་རུ་ལེགས་པར་སྦྱར། །བརླ་དང་མཇུག་ཙོས་མཆན་ཁུང་དང༌། །ཆུ་སོ་སྤྱི་བོར་དམ་དུ་བཅིང༌། །ལག་ངར་གདོང་དང་རྣ་བ་དང༌། །རྒྱབ་དང་རྩི་བ་ལོགས་མགུལ་པ་ལྟོ། །ཕོ་མཚན་རླིག་པ་རན་པར་བཅིང༌། །མིག་དང་ཚིགས་སུ་ལྷོད་པར་བཅིང༌། །ལྷོད་བཅིངས་རྨ་ནི་བད་ཀན་དང༌། །རླུང་ཤས་ཆེ་ལན་རན་པར་བཅིང༌། །རན་ཞིང་གནས་སུ་དམ་དུ་བཅིང༌། །དམ་ཞིང་ཤིན་ཏུ་དམ་དུ་བཅིང༌། །དགུན་དང་དེ་བཞིན་དཔྱིད་ཀྱི་ཚེ། །ཞག་ནི་གསུམ་གསུམ་དག་ནས་དགྲོལ། །ཁྲག་མཁྲིས་ཤས་ཆེའི་རྨ་དག་ནི། །དམ་བཅིང་གནས་སུ་རན་པར་བཅིང༌། །རན་བཅིང་ གནས་སུ་ལྷོད་པར་བཅིང༌། །ལྷོད་བཅིང་གནས་སུ་བཅིང་མི་བྱ། །དེ་གཉིས་སོ་ག་སྟོན་གྱི་ཚེ། །སྔ་དྲོ་ཕྱི་དྲོ་དགྲོལ་བར་བྱ། །མ་བཅིངས་ཤ་སྤང་སྦྲང་བུ་དང༌། །ལྷགས་པ་སེར་བུ་སྩོགས་པས་གནོད། །རྨ་རེད་འགྱུར་ཞེས་དེར་སྣུམ་དང༌། །སྨན་ནི་ཡུན་རིང་གནས་མི་འགྱུར། །སྦྱང་བའམ་འཚོ་བར་དཀའ་བ་དང༌། །འཚོབ་ཀྱང་མདོག་ནི་མི་སྡུག་འགྱུར། །བཅིངས་ན་ཆག་བཅིང་ཕྱི་མར་འགྱུར། །འཕྲེས་སམ་འབུར་གྱུར་དྲལ་གྱུར་ཏམ། །རྩ་དང་རྒྱུས་པ་ཆད་གྱུར་ཀྱང༌། །རྨ་ནི་མྱུར་དུ་བདེ་བར་འཚོ། །ལྡང་དང་ཉལ་བ་ལ་སོགས་པའི། །སྤྱོད་ལམ་ཀུན་ལ་གནོད་པ་མེད། །རྨ་ཁ་སྐྱེས་མཐོ་མི་མཉམ་དང༌། སྲ་ཞིང་རབ་ན་འཚོ་བ་དཀའ། །འཇམ་ཞིང་མ
Chinese
然后，经过延缓之后，最后，对于伤口，用蜂蜜和黄油混合，以及，红紫草的烟熏，还有，三种果实和萨拉吉，加上，蒜苗的甜味和油，涂抹后像之前一样包扎等。如果伤口没有血，那就稍微擦拭，因为血是滋养伤口的，所以要取出并好好缝合。然后，对于包扎，根据地点等，确定后一定要包扎。羊毛衣服、皮革和三种丝绸是温暖的，红紫草的布是凉爽的。温暖的有兽毛、树棉絮，凉爽的有棉布、兽毛、肌腱、树皮。铜、铁、铅、锈铁，对于黏液和脂肪过多的伤口有帮助。用碎木片、木板、皮革，还有，树皮、竹林等包扎。形状要与自身不异，与之后相符，包扎要做十五种：套筒式、吉祥式、松散地包扎，逐渐收紧地包扎和圆形地包扎，箭式、铁式、紧紧地包扎，口袋式、帘子式、隐藏式，瓮底式、双重覆盖圆形，以及，称为五支的包扎法。从这些中选择最合适的，然后在那里好好地包扎。大腿和尾骨、腋窝和，水沟、头顶要紧紧地包扎。手臂、脸和耳朵，背部和脊椎、侧面、颈部、腹部，阴茎、睾丸要适度地包扎，眼睛和关节要松散地包扎。松散包扎的伤口是黏液和，风大的时候要适度地包扎。适度且在原位的要紧紧地包扎，紧且非常紧地要紧紧地包扎。冬天和同样的春天的时候，每隔三天解开。对于血液和胆汁过多的伤口，要紧紧包扎，在原位适度地包扎。适度包扎，在原位松散地包扎。松散包扎，在原位不要包扎。这两种在夏季和秋季的时候，早晚解开。不包扎会被肉芽、蜜蜂和，冰雹等伤害。如果伤口变坏，在那里涂油和，药不会长久有效。难以净化或愈合，即使愈合颜色也不好看。如果包扎，会变成之后的断裂包扎。或者变成突出、肿胀、撕裂，即使血管和肌腱断裂，伤口也会迅速痊愈。站立和躺卧等等，对于一切行为都没有损害。伤口长得高低不平，又硬又疼难以愈合，柔软且
English
Then, after prolonging, finally, for the wound, mix honey and butter, and, the smoke of Arnebia euchroma, also, three fruits and Salaji, plus, the sweetness and oil of garlic sprouts, apply and bandage as before. If there is no blood in the wound, then wipe it slightly, because blood nourishes the wound, so take it out and sew it up well. Then, for bandaging, according to the location, etc., determine and be sure to bandage. Wool clothes, leather, and three silks are warm, Arnebia euchroma cloth is cool. Warm are animal hair, tree cotton wool, cool are cotton cloth, animal hair, tendons, tree bark. Copper, iron, lead, rust iron, are helpful for wounds with excessive mucus and fat. Bandage with broken wood pieces, wooden boards, leather, also, tree bark, bamboo groves, etc. The shape should not be different from oneself, consistent with what follows, bandaging should be done in fifteen ways: sleeve-like, auspicious-like, loosely bandage, gradually tighten the bandage and round bandage, arrow-like, iron-like, tightly bandage, pocket-like, curtain-like, hidden-like, urn-bottom-like, double-covered round, and, the bandaging called five-branched. Choose the most suitable from these, and then bandage it well there. Thigh and tailbone, armpit and, water furrow, top of the head should be tightly bandaged. Arm, face and ears, back and spine, side, neck, abdomen, penis, testicles should be moderately bandaged, eyes and joints should be loosely bandaged. Loosely bandaged wounds are mucus and, when there is a lot of wind, bandage moderately. Moderately and in place, bandage tightly, tightly and very tightly, bandage tightly. In winter and the same spring, untie every three days. For wounds with excessive blood and bile, bandage tightly, bandage moderately in place. Bandage moderately, bandage loosely in place. Bandage loosely, do not bandage in place. These two, in summer and autumn, untie in the morning and evening. Unbandaged will be harmed by granulation, bees and, hail, etc. If the wound worsens, applying oil there and, the medicine will not be effective for long. Difficult to purify or heal, even if it heals, the color will not be beautiful. If bandaged, it will become a later broken bandage. Or become protruding, swollen, torn, even if blood vessels and tendons are broken, the wound will heal quickly. Standing and lying down, etc., there is no harm to all behaviors. Wounds that grow unevenly, hard and painful are difficult to heal, soft and