Tibetan
་ནི། །མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་མི་བཟད་པ། །དུག་གི་མིང་ཅན་གང་ཡིན་ཏེ། །དུག་གི་ཚུལ་ཅན་མྱུར་གསོད་བྱེད། །གསོ་དཔྱད་བྱ་བར་དཀའ་བས་སྤང༌། །དེ་ནས་མ་ཞུའི་བེའུ་སྣབས་འགྱུར། །གསོར་རུང་ཤུ་དག་རྒྱམ་ཚ་དང༌། །པོ་སོན་ཆ་བཅུག་ཆུ་དྲོན་ནི། །འཐུང་བས་སྐྱུགས་བཅུག་དེ་ནས་ན། །དུག་དང་མས་གཏོང་རིང་བུ་དག །དྲི་མ་རླུང་དག་ལེགས་རྒྱུ་སྦྱར། །ཡན་ལག་འཁུམས་པར་གྱུར་པ་ལ། །ཤིན་ཏུ་དུགས་བྱ་དཀྲི་བར་བྱ། །གསུད་ནད་ཤིན་ཏུ་འཕེལ་བ་དང༌། །རྟིང་པར་མེ་བཙའ་གདབ་པ་བསྔགས། །དེ་ནི་དེའི་ཉིན་ནི་སྨྱུང་པར་གཞག །ཁྲུས་བཏང་ལྟ་བུར་ཉེ་བར་སྤྱད། །མ་ཞུ་མི་བཟད་ཉེན་གྱུར་ཀྱང༌། །གཟེར་འཇོམས་སྨན་ནི་བཏུང་མི་བྱ། །བེའུ་སྣབས་མ་ཞུ་མེ་དྲོད་ཉམས། །ནད་ཀྱི་སྨན་ནི་འཇུ་མི་ནུས། །དེ་ཡིས་ནད་པ་འཕྲལ་དུ་ནི། །ཐུང་ཞིང་འཆི་བ་དག་ཏུ་འང་འགྱུར། །ཁ་ཟས་ཞུ་ནས་ལྟོ་བ་ནི། །རྩུབ་སྲར་གྱུར་ལ་སྨན་དག་ཀྱང༌། །ཉེས་པའི་ལྟག་མ་སྦྱང་ཕྱིར་དང༌། །ཕོ་བའི་མེ་ནི་བསྐྱེད་ཕྱིར་གཏང༌། །མ་ཞུའི་འགྱུར་བ་ཞི་བ་དག །ཉམས་སྨད་པར་ནི་བྱས་ལས་གྱུར། །དེ་གསུམ་ཉེས་པ་ རྣམ་གསུམ་ནི། །བརྟགས་ནས་རབ་ཏུ་སྦྱར་བར་ཡ། །དེ་ལ་ཆུང་ལ་སྨྱུང་བ་ཕན། །འབྲིང་ལ་སྨྱུང་དང་བཞུ་བྱ་བ། །ཆེན་པོ་ལ་ནི་སྦྱང་བ་སྟེ། །དེ་ཡིས་དྲི་མ་རྩ་ནས་འབྱིན། །དེ་བཞིན་ནད་གཞན་དག་ལ་ཡང༌། །རང་ནད་གཞི་ལས་གོ་བཟློག་པས། །གསོ་བ་དེ་ལས་རྗེས་འབྲེལ་ཡོད། །རྒྱུ་ལས་གོ་བཟློག་རྣམ་སྤང་བ། །སྨན་པས་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟ་བར། །ནད་ལས་གོ་བཟློག་སྦྱར་བའམ། །དེའི་དོན་བྱེད་པ་སྦྱོར་བར་བྱ། །ཉེས་སྨིན་མེ་དྲོད་སྐྱེད་འགྱུར་ནས། །ཉམས་རྟས་སྣུམ་གྱིས་བྱུག་པ་དང༌། །བཏུང་དང་འཇམ་རྩི་སྩོགས་རིགས་སྦྱར། །བད་ཀན་མ་ཞུའི་བེ་སྣབས་ཏེ། །དེ་ནི་མིག་དང་མཁུར་བ་སྐྲང༌། །སྒྲེགས་པ་ཟོས་མ་ཐག་འདྲ་འབྱུང༌། །མཆིལ་མ་མང་ཞིང་ཉེས་གཡོ་ལྕི། །རླུང་ལས་རེངས་བག་གཟེར་བ་དང༌། །བཤང་གཅི་འགགས་ཤིང་སྦོས་དྲོད་ཉམས། །མཁྲིས་ལས་ཁོང་ཚ་སྐོམ་མགོ་འཁོར། །རྨོངས་བག་སྒྲེགས་བ་སྐྱུར་ཞིང་ཚ། །མ་ཞུ་བེ་སྣབས་སྨྱུང་བར་བྱ། །རེངས་བག་ལས་ནི་དུགས་རབ་བྱ། །ཚ་བའི་མ་ཞུ་སྐྱུག་སྨན་དག །བཏང་བའམ་གནས་སྐབས་གང་ཕན་བྱ། །མ་ཞུའི་བེ་སྣབས་ལྕི་བ་ན། །རྩ་སྦུབས་ཐིམ་ལས་ཡུན་རིངས་ཅན། །བད་ཀན་རླུང་ནི་འདྲེས་མཚན་མ། །དེ་དང་མཉམ་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ། །དངས་མ་ལུས་ལས་ཟས་དད་ཆུང༌། །སྙིང་ན་སྒྲེགས་པ་མནམ་པར་འགྱུར། །འདི་ལ་ཅུང་ཟད་གཉིད་ལོག་བྱ། །མ་ཞུ་ཀུན་གྱིས་ཉིན་པར་ནི། །ཟས་མ་ཟོས་པར་གཉིད་ལོག་ལ། །བཀྲེས་གྱུར་ཡང་ལས་རན་པར་བཟའ། །མ་ཞུ་སྤྱི་ཡི་མཚན་མ་ནི། །རྣམ་པར་འགགས་སམ་ཤས་ཆེར་འབྱུང༌། །ན་ཞིང་རླུང་ནི་མི་གསལ་རྒྱུ། །མཁྲེགས་ཤིང་ལུས་ལྕི་མགོ་བོ་འཁོར། །ཟས་ཚོད་ལྷག་པར་གྱུར་པ་ཉིད། །གཅིག་བུམ་ཞུམ་ཟད་ཀྱི། །མི་འདོད་གགས་བྱེད་ཚིག་མ་ཚོས། །ལྕི་དང་རྩུབ་དང་མི་གཙང་དྲང༌། །ཁོང་ཚ་སྐོམ་དད་ཆུ་མང་དང༌། །བསྲེས་པའི་ཟས་ནི་འཇུ་མི་འགྱུར། །མྱ་ངན་ཁྲོ་དང་བཀྲེས་པ་ཡིས། །ཉེ་བར་གདུངས་ཤིང་ཟས་མི་འཇུ། །ཕན་དང་མི་ཕན་བསྲེས་པ་དག །ཟོས་པ་མཉམ་ཟ་ ཡིན་པར་འདོད། །འགྲངས་རྗེས་སླར་ཡང་ཟ་གྱུར་པ། །ལྷག་པར་ཟ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ། །དུས་མིན་ཆེ་བའམ་ཆུང་ཟོས་པ། །མི་མཉམ་པར་ནི་ཟབ་ཡིན། །གསུམ་པོ་འདིས་ཀྱང་གསོད་པའམ། །མི་བཟད་ནད་ཀྱིས་འདེབས་པར་བྱེད། །དུས་སུ་གོམས་ཤིང་གཙང་ལ་ཕན། །སྣུམ་དྲོ་ཡང་དང་མ་ཡངས་དང༌། །རོ་དྲུག་ལྡན་ཞིང་མངར་བག་ཆེ། །ཤིན་ཏུ་མྱུར་མིན་དལ་བར་མིན། །ཁྲུས་བྱས་བཀྲེས་ཤིང་དབེན་བར་གནས། །ཁ་གདོང་ལག་པ་རྐང་པ་བཀྲུས། །ལྷ་དང་ཡི་དྭགས་རྗེད་ཅིང་སྦྱིན། །བླ་མ་བྱིས་པ་མགྲོན་མཆོད་བྱས། །དུད་འགྲོ་རྣམས་ཀྱང་རབ་བརྟགས་ཤིང༌། །བདག་ཉིད་ལེགས་པར་བརྟགས་ནས་ནི། །མ་སྨད་སྨྲའམ་ཡིད་འོང་སྨྲ། །སྐྱེ་བོ་གཙང་ཞིང་གུས་པས་སྟོབས། །ཡིད་འོང་གཉེན་དང་ལྷན་ཅིག་བཟའ། །ཟས་ནི་རྩྭ་དང་སྐྲ་སྦུ་སྩོགས། །འདྲེས་ཤིང་ཁོང་དུ་སླར་སྲོས་དང༌། །ཚོད་མ་ཟས་ངན་མང་བ་དང༌། །ཚ་ཆེས་ལན་ཚྭ་མང་བ་སྤང༌། །ཕྲུམ་དང་ཞོ་དང་ཕྲུམ་སྐམ་དང༌། །བ་ཚ་ཚ་དང་ལ་ཕུག་རྗེན། །ཕག་རྒོད་ལུག་དང་བ་གླང་ཉ། །མ་ཧེའི་ཤ་དང་རིད་དང་སྐམ། །མ་ཤ་ཆུ་ལྡུམ་ནི་ས་ཤ་བ། །པད་རྩ་འབྲས་འཁུར་མྱུ་གུར་གྱུར། །ཚོད་མ་སྐམ་དང་ནས་འདྲ་དང༌། །བུ་རམ་ཕྲ་མོ་བཟའ་མི་བྱ། །སཱ་ལུའི་འབྲས་དང་འགྲོ་དང་ནས། །དྲུག་ཅུ་པ་དང་སྐམ་སའི་ཤ །ཨ་རུ་སྐྱུ་རུ་རྒུན་འབྲུམ་དང༌། །མུངྒ་ཁ་ར་པ་ཏོ་ལ། །ཞུན་མར་ཆར་ཆུ་འོམ་དང༌། །སྦྲང་རྩི་སེའུ་འབྲུམ་རྒྱམ་ཚ་བཟའ། །མིག་དང་སྟོབས་ཕྱིར་མཚན་མོ་ནི། །འབྲས་གསུམ་སྦྲང་རྩི་མར་སར་བཟའ། །མི་ནར་འཇོག་པར་བྱེད་གང་དང༌། །ནད་སེལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་བསྟེན། །པད་རྩ་བུར་ཤིང་ཙོ་ཙ་དང༌། །མོ་ཙ་ཨ་མྲའི་འབྲས་བུ་དང༌། །ལ་དུ་འཁུར་བ་བུ་རམ་ཅན། །ཟས་ནི་ལྕི་ཞིང་སྣུམ་པ་དང༌། །མངར་ཞིང་འཇུ་དཀའ་བསྟེན་པ་རྣམས། །དང་པོ་ཉིད་དུ་བཟའ་བར་བྱ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ཐ་མར་བཟའ། །བར་དུ་སྐྱུར་ཚ་ལན་ཚྭ་ཅན། །ལྟོ་ཡི་ཆ་
Chinese
那是，具有特征的难以忍受，名为毒的任何东西，具有毒性的快速杀死，因难以治疗而应舍弃。之后是未消化的涎液变化，可治愈的有白菖蒲、盐肤木，以及加入婆婆纳的热水，饮用后催吐，之后呢，使用泻药和灌肠，调和气味和清净的风，对于肢体弯曲的情况，应进行深度熏蒸和缠绕。如果寒病非常严重，建议在脚后跟进行艾灸。那天应该禁食，像洗澡一样谨慎对待。即使未消化的情况变得难以忍受和危险，也不应服用止痛药。未消化、涎液、消化不良、体温下降，疾病的药物也无法消化。因此，病人会立即变得虚弱，甚至可能死亡。食物消化后，腹部变得粗糙僵硬，即使使用药物，也是为了清除罪过的残余，并为了增强胃火而进行。未消化的变化平息下来，是由损害所致。这三种过失，在检查后应妥善调配。对于轻微的情况，禁食有益；对于中等的情况，禁食和溶解是应做的；对于严重的情况，则是泻药，通过它从根部清除污垢。同样，对于其他疾病，通过从自身疾病的根源进行逆转，治疗与此相关。完全避免从原因进行逆转，医生应根据情况，从疾病进行逆转来调配，或进行实现其目的的配方。在过失成熟、体温升高变化后，通过衰退迹象用油涂抹，以及饮用和柔和的药膏等类型进行调配。黏液未消化的涎液，那是眼睛和面颊肿胀，嗳气像刚吃完东西一样，唾液多且罪过摇摆沉重，由于风而僵硬疼痛，大小便阻塞且腹胀体温下降，由于胆汁而腹部发热口渴头晕，意识模糊嗳气酸且热。未消化、涎液应禁食，对于僵硬应进行深度熏蒸，对于热性的未消化，应使用催吐药，或采取任何暂时有益的措施。如果未消化的涎液沉重，脉搏沉没且持续时间长。黏液和风的混合症状，应与此相同地进行处理。精华从身体流失，食欲减退，心脏疼痛，嗳气变得难闻，此时应稍微睡一会儿。所有未消化
English
That is, the unbearable with characteristics, anything that is called poison, the poisonous one quickly kills, it should be abandoned because it is difficult to treat. After that, there is the change of undigested saliva, the curable ones are sweet flag, sumac, and hot water with veronica added, drinking it induces vomiting, and then, use laxatives and enemas, harmonize the smell and purify the wind, for the condition of limbs contracting, deep fumigation and wrapping should be done. If cold disease is very severe, it is recommended to apply moxibustion to the heel. That day should be kept fasting, and treated with care like taking a bath. Even if the undigested condition becomes unbearable and dangerous, pain relievers should not be taken. Undigested, saliva, indigestion, body temperature drops, the medicine for the disease cannot be digested. Therefore, the patient will immediately become weak and may even die. After the food is digested, the abdomen becomes rough and stiff, even if medicine is used, it is to clear the remnants of sins, and to enhance the stomach fire. The subsided change of undigested, is caused by damage. These three faults, after examination, should be properly formulated. For mild cases, fasting is beneficial; for moderate cases, fasting and dissolving are what should be done; for severe cases, it is laxatives, through which dirt is removed from the root. Similarly, for other diseases, by reversing from the root of one's own disease, treatment is related to this. Completely avoid reversing from the cause, the doctor should, according to the situation, formulate by reversing from the disease, or carry out the formula that achieves its purpose. After the faults mature and the body temperature rises and changes, apply oil through the signs of decline, and formulate with drinking and gentle ointments and other types. Mucus undigested saliva, that is swelling of the eyes and cheeks, belching is like just having eaten, saliva is abundant and the faults are swaying and heavy, due to wind there is stiffness and pain, bowel movements and urination are blocked and there is bloating and body temperature drops, due to bile there is heat in the abdomen, thirst, dizziness, confusion, belching is sour and hot. Undigested, saliva should be fasted, for stiffness deep fumigation should be done, for hot undigested, emetics should be used, or take whatever temporary measures are beneficial. If the undigested saliva is heavy, the pulse sinks and lasts for a long time. Mixed symptoms of mucus and wind, should be treated the same way. Essence is lost from the body, appetite decreases, heart hurts, belching becomes smelly, at this time one should sleep a little. All undigested
Chinese
白天的时候，不吃饭就睡觉，即使饿了也要等到时间到了才吃。不消化的普遍征兆是，要么完全停止，要么大部分发生。生病且风不明显流动，僵硬且身体沉重，头晕。食物过量的情况是，一个瓶子的容量都消耗殆尽。不想要、阻碍消化、不干净的食物，沉重、粗糙、不干净的食物要避免。腹泻、口渴、大量饮水，以及混合的食物难以消化。因悲伤、愤怒和饥饿而痛苦，食物难以消化。有益和无益混合的食物，被认为是混合食用。吃饱后再次进食，被称为过量食用。非时过量或少量进食，是不均衡的根本原因。这三种情况也会导致死亡，或引发难以忍受的疾病。按时进食，干净且有益，油腻、温暖、轻盈且不稠密，具有六种味道且甜味较重，不要太快也不要太慢。洗澡后感到饥饿，住在僻静的地方。清洗脸、手、脚。供养神和饿鬼。供养上师、孩子、客人。仔细观察牲畜，好好观察自己之后，说不诽谤或悦耳的话。人们以干净和恭敬来增强力量。与悦意的亲友一同进食。食物中混有草、头发等，以及在胃里再次腐烂，蔬菜和劣质食物过多，以及过热或过咸的食物要避免。奶渣、酸奶和干奶渣，以及生盐和萝卜，野猪、绵羊、牛和鱼，水牛肉和瘦肉、干肉，肉汁、水芹菜、蘑菇，莲藕、果实、豆芽，干蔬菜和类似青稞的东西，以及细糖不要吃。食用稻米、小麦和大麦，六十日米和旱地肉。食用余甘子、酸石榴、葡萄，以及辣木、苦瓜、葫芦。食用酥油、雨水、乳清，以及蜂蜜、苹果、石榴和盐。为了眼睛和力量，晚上食用诃子、毗黎勒、庵摩罗果三种果实，以及蜂蜜、黄油和糖。应该依赖使人长寿和治愈疾病的食物。食用莲藕、樟木、粗茎苔草，以及香附子、芒果，以及糖蜜拉杜。食物应该先吃沉重油腻的，以及甜腻且难以消化的食物。与此相反的食物最后吃。中间吃酸、辣、咸的食物。食物的量
English
During the day, sleeping without eating, and even when hungry, eating only when the time is right. The general signs of indigestion are either complete blockage or a significant occurrence. Being sick and the wind not flowing clearly, stiffness and heaviness of the body, dizziness. The situation of excessive food intake is when the capacity of a whole container is exhausted. Unwanted, digestion-obstructing, unclean food, heavy, rough, and impure foods should be avoided. Diarrhea, thirst, excessive water intake, and mixed foods are difficult to digest. Suffering from sorrow, anger, and hunger, food is difficult to digest. Mixed beneficial and non-beneficial foods are considered mixed eating. Eating again after being full is called overeating. Eating too much or too little at the wrong time is the root cause of imbalance. These three situations can also cause death or trigger unbearable diseases. Eating on time, being clean and beneficial, oily, warm, light, and not dense, having six tastes and being predominantly sweet, not too fast and not too slow. After bathing, feeling hungry, living in a secluded place. Washing the face, hands, and feet. Offering to gods and hungry ghosts. Offering to lamas, children, and guests. Carefully observing livestock, and after observing oneself well, speaking without slander or speaking pleasantly. People enhance strength with cleanliness and respect. Eating together with pleasant relatives. Food mixed with grass, hair, etc., and rotting again in the stomach, excessive vegetables and poor-quality food, and food that is too hot or too salty should be avoided. Curd, yogurt, and dried curd, as well as raw salt and radish, wild boar, sheep, cattle, and fish, buffalo meat and lean meat, dried meat, meat juice, watercress, mushrooms, lotus root, fruits, sprouts, dried vegetables, and things similar to barley, as well as fine sugar should not be eaten. Consume rice, wheat, and barley, sixty-day rice, and dry land meat. Consume amla, sour pomegranate, grapes, as well as moringa, bitter gourd, and pointed gourd. Consume ghee, rainwater, whey, as well as honey, apples, pomegranates, and salt. For the sake of eyes and strength, at night consume the three fruits of haritaki, bibhitaki, and amalaki, as well as honey, butter, and sugar. One should rely on foods that promote longevity and cure diseases. Consume lotus root, camphor wood, nutgrass, as well as cyperus rotundus, mangoes, and jaggery laddu. Food should be eaten first if it is heavy and oily, and sweet and difficult to digest. Foods that are the opposite of this should be eaten last. In between, eat sour, spicy, and salty foods. The amount of food