Tibetan
ས་གཞན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ཕྱོགས་གཉིས་ལས་འདི་ཁྱད་པར་མ་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དང་ཕྱོགས་གཉིས་བསྟན་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དངོས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་པ་འཁྲུལ་པ་ཉིད་དུ་བཤད་དོ། །མ་མཐོང་བ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་དང་དུས་དང་རང་བཞིན་གྱིས་བསྐལ་བའོ། །དངོས་མེད་གཉིས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དངོས་གཞན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལས་སོ། །ཡང་ན་ཅི་སྟེ་མ་མཐོང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མེད་པ་ཡིན་པར་འདོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ མཚུངས་རུང་བའི་ངོ་བོ་ཅན་ཏེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་ཕྱོགས་དམིགས་པ་དེ་དང་མཚུངས་པའི་རུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །རུང་བ་ཉིད་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེ་ཡིས་དབེན་པ་ཤེས་པ་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པས་དབེན་པའི་ས་ཕྱོགས་ཤེས་པ་ནའོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་དེ། བལྟ་བར་ནུས་པ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་སྣང་བ་རྣམ་པ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། འདི་ནི་བལྟ་བར་ནུས་པའི་དངོས་པོ་སྣང་བ་ཡང་ཡིན་ལ། མངོན་སུམ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་འཛིན་པའོ། །གཞན་དག་གིས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ཡུལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལྡོག་པ་ན་ཡུལ་དང་དུས་དང་རང་བཞིན་གྱིས་བསྐལ་བའི་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལྡོག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལྡོག་པ་ནི་འཁྲུལ་པ་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དང༌། མངོན་སུམ་ལ་སོགས་མ་སྐྱེས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་དེ་ལས་གཞན་པའི་དངོས་པོ་ཤེས་པར་ངེས་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟར་ན་ཅིག་ཤོས་མེད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་ཏེ། གཞན་དུ་ན་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་ལས་དངོས་པོ་མེད་པ་གྲུབ་ན་སྐྱེས་བུ་གཅིག་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་དེ་ལས་ཀྱང་སྐྱེས་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དངོས་པོ་མེད་པ་གྲུབ་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དཔྱོད་པ་པ་གང་གིས་བློ་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་པ་དེས་དངོས་པོ་གཞན་ལ་ཤེས་པ་འདི་སྐྱེ་བར་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་བ་ཁོ་ནའོ། །གལ་ཏེ་དོན་གྱིས་གོ་བ་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་དོན་མ་ཤེས་པ་ན་བློ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་དོན་ཤེས་པའི་རྟགས་ལས་བློ་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་རྟགས་ཀྱི་ཚིག་ནི་གཞན་དུ་མི་འཐད་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དོན་ཤེས་པ་གཞན་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱེད་དེ་འཇལ་བར་བྱེད་ དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །འོ་ན་གལ་ཏེ་དོན་གྱིས་གོ་བ་དེ་ཡང་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་གང་ལས་རྟོགས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དོན་གྱིས་གོ་བ་གཞན་ལས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པ་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཚད་མ་དངོས་པོ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་མེད་པའི་གཞལ་བྱ་ཡང་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་དངོས་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་ཁས་ལེན་པར་མི་བྱའོ། །གང་གིས་དེ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚད་མ་གཞན་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད། ཇི་སྐད་དུ་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་ཞེ་བཤད་པ་ལ། འབྲས་བུ་ལ་སོགས་དངོས་མེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མངོན་སུམ་གྱི་ཁོངས་སུ་འདུས་པ་དེ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །གཞན་གྱིས་དབེན་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཡང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པས་དབེན་པའི་རང་བཞིན་མངོན་སུམ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གང་གི་ཚད་མ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དངོས་པོ་མེད་པའི་གཞལ་བྱ་གཞན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་ནི་གང་ཞིག་གང་ལས་ཐ་དད་པའི་གཞལ་བྱ་མེད་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་ཚད་མ་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། ཚད་མ་བདུན་པ་བཞིན་ནོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ཡང་མངོན་སུམ་གྱི་གཞལ་བྱ་ལས་ཐ་དད་པའི་གཞལ་བྱ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དམིགས་པའོ། །འདི་ལ་གཞན་གྱིས་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རང་ངོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་ཁོ་ནར་གྱུར་ན་མེད་པ་གཞལ་བྱར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོ་དང་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་དག་གིས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པ་དེ་ལ་ངོ་བོ་སྟེ་རང་བཞིན་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཚད་མ་འགའ་ཞིག་གིས་ཤེས་པར་བྱེད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་སྟོན་པ་ནི་གང་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་དངོས་པོའི་ཆ་འཛིན་པ་དེའི་ཚེ་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པ་ལྔའི་བྱ་བ་ ཡིན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་ཆ་འཛིན་པར་འདོད་པ་ན་དེ་མ་སྐྱེས་པའི་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མ་སྐྱེས་པ་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །གལ་ཏེ་གཅིག་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པར་འགྱུར་ན། གང་གི་ཕྱིར་གཅིག་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་འགལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཞན་གྱི་ངོ་བོས་དངོས་པོ་གཞན་ལས་ལྡོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རང་གི་ངོ་བོས་ཏེ། དེ་ལྟ་ཡིན་དང་དངོས་པོ་རྣམས་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་རང་བཞིན་ཉིད་དངོས་པོ་གཞན་ལས་ལྡོག་པར་དམིགས་ཏེ་རང་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ཉིད་གང་གིས་ལྡོག་པ་དེས་དངོས་པོ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་དེ་ཡང་ལྡོག་པའི་བདག་ཉིད་དེས་མངོན་སུམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་པའི་ངོ་བོ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་དུ་དམ་བཅའ་བ་ལ་མངོན་སུམ་དང་འགལ་བར་བསྟན་ནས་ད་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་འགལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དོན་བྱེད་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་ཞིག་དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པར་མངོན་པར་འདོད་པའི་དངོས་པོ་བཞིན་ནོ། །ཡོད་པར་འདོད་པའི་དངོས་པོ་ཡང་དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་སོ། །གང་ཡང་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་དེ་དག་ནི་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་འདུ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་གྲིབ་མ་དང་ཉི་མ་དག་གམ། གྲང་བ་དང་དྲོ་བ་དག་བཞིན་ནོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ངོ་བོ་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་འགལ་བ་དམིགས་པའོ། །གལ་ཏེ་རང་བསྒྲུབ་བྱ་ལ་ནུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཞན་དག་གང་ན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡང་ན་དངོས་པོ་གཅིག་རང་གི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ལ་ནུས་པ་ལ། གཞན་གྱི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ནི་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དོན་གྱི་བྱ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ནི་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་དངོས་པོའི་དོན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཉིད་ མ་གྲུབ་ལ། ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ངོ་བོ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ལྟོས་པ་མེད་པ
Chinese
其他境是识。说此从二边不言差别故。如是则二边显示成无义。说他物等，说第二无事物之体性为错乱。又说未见者，谓由处时及自性所隔者。说第二无事物者。谓从说他物是识而来。又若谓一切未见者皆无所成立，则非也。若问何耶？谓彼有堪能之体性，如瓶等处所，与彼所缘相同之堪能体性也。何者有堪能性，即说彼为所缘之体性也。此是句义。由彼知空者。谓由瓶等知空处时。如是等者，是为答复。谓能见者，若有成为所缘体性之事物显现之相，彼即如是。此是能见之事物显现，亦是现量，是为执事者。说非由其他者，谓非由比量等，以彼等之境乃是隐蔽之义故。若于彼转，则由处时及自性所隔之隐蔽者亦非转也。故彼等之转乃是错乱者。如是，未生现量等，说此等则成无义。又若决定知彼之外物，则如是成立无彼，如是必须无疑承认。否则仅由有，即成立彼无事物，则从一生之识，亦应成立一切人无事物之过失。若有立宗者承许意识非现量，彼如何知此识生于他物耶？不能知也。若由义解，谓知与时连结
English
Other realms are consciousness. Saying this, the distinction is not stated from the two sides. If so, then showing the two sides becomes meaningless. Saying "other thing" etc., the second characteristic of having no thing is said to be confusion. Also, saying "unseen" refers to what is separated by place, time, and nature. Saying "second non-thing" comes from saying "other thing is consciousness." Furthermore, if it is asserted that everything unseen has nothing to be established, then it is not so. If asked what it is, it is said that it has the nature of being able, like the place of a pot etc., the nature of being able that is the same as that which is focused on. Whatever has the nature of being able is said to be the nature of being focused on. This is the meaning of the phrase. "By that, one knows emptiness" means when one knows the empty place by a pot etc. "If so" etc. is to answer. That which is able to be seen, if there is an appearance of a thing that becomes the nature of being focused on, that is such. This is the appearance of a thing that is able to be seen, and it is also direct perception, which is the one who holds the task. Saying "not by others" means not by inference etc., because the object of those is the hidden meaning. If it turns to that, then the hidden one separated by place, time, and nature is also not turning. Therefore, the turning of those is confused. Thus, direct perception etc. is not born, saying these etc. becomes meaningless. Furthermore, if it is certain that one knows a thing other than that, then in that way, it is established that there is no other, so it must be undoubtedly acknowledged. Otherwise, if only by being, it is established that there is no thing from that, then from the consciousness born from one person, it should also follow that it is established that there is no thing for all people. If there is a proponent who accepts that mind is not direct perception, how does he know that this consciousness arises in another thing? He cannot know it. If by understanding the meaning, it means knowing in connection with time.
Chinese
如是。如所说，如果不懂得意义，智慧就不会成就，因此要从懂得意义的征象来推断智慧，就像这样。其中，征象的词句是表达与他者不相符的，意思是懂得意义与他者不相符。推断，意思是衡量。 那么，如果由意义所理解的那个也是知识的自性，那么也要说那个是从哪里了悟的。如果说由意义所理解的是从他者而来，那么这样就会无穷无尽。另外，如果承认无事物本身就是事物，那么那时，就像无事物的量是事物一样，无事物的所量也是如此，因此，因为无事物本身就是事物，为什么不承认为现量呢？为了通过它来领悟，所以将无事物作为其他的量来领悟。如所说，果等无事物是因等事物，如是说。“果等无事物”，等等，就成立了包含在现量之中的那个。因为远离他者的自性的因等事物，也是远离果等事物的自性，是现量本身。什么会变成其他的量呢？没有其他的无事物的所量。结合是，如果有什么没有从什么中分离的所量，那么它就不是从那里的其他量，就像第七量一样。对于无事物来说，也没有与现量的所量相分离的所量，这指的是普遍适用的情况。为了说明这一点，其他人已经证明了理由是不成立的。说了“自方”等等，如果仅仅成为一个事物的自性，那么无有就会成为所量，因为自己的体性和他者的体性，依次是存在和不存在的自性的两个事物的自性。安住在两个事物的自性中的那个，其体性，即自性，可以通过一些量来了解一些，但不是全部通过全部来了解。为了展示那个
English
Thus. As it is said, if one does not understand the meaning, wisdom will not be accomplished, therefore, one should infer wisdom from the signs of understanding the meaning, just like this. Among them, the words of the sign are to express what is incompatible with others, meaning that understanding the meaning is incompatible with others. Inference means to measure. Then, if that which is understood by meaning is also the nature of knowledge, then it should also be said from where that is realized. If it is said that what is understood by meaning comes from others, then this will be endless. Furthermore, if one admits that non-things themselves are things, then at that time, just as the measure of non-things is a thing, so is the measurable of non-things, therefore, because non-things themselves are things, why not admit it as direct perception? In order to realize through it, the non-thing is realized as another measure. As it is said, effects and other non-things are causes and other things, as it is said. "Effects and other non-things," etc., establishes that which is included in direct perception. Because the nature of causes and other things that are separated from others is also the nature of being separated from effects and other things, it is direct perception itself. What will become another measure? There is no other measurable of non-things. The combination is, if there is something that does not have a measurable separated from something, then it is not another measure from there, just like the seventh measure. For non-things, there is also no measurable separated from the measurable of direct perception, which refers to the universally applicable situation. In order to illustrate this point, others have proved that the reason is not established. It is said "one's own side" etc., if it only becomes the nature of one thing, then non-existence will become the measurable, because one's own nature and the nature of others are, in order, the nature of two things that are the nature of existence and non-existence. That which abides in the nature of two things, its nature, that is, its own nature, can be understood by some measures, but not all by all. In order to show that
Chinese
所谓“于何时”等等，即于何时执持事物之分，彼时是现量等五种作用，而非无事物。若欲执持无事物之分，则是未生之作用，即现量等彼等未生，是所谓无事物之同义语。若一者变为二者之自性，则成为不成之理由，为了显示因为一者若是二者之自性，则相违之故。说“诸事物从他”等等，非以他之体性从他事物中退还。那么是什么呢？是以自之体性。如是，诸事物以自之体性，即自性，观待从他事物中退还，而安住于各自之体性。以何自性退还，则彼事物是存在，而非不存在。彼事物亦以退还之自性，是现量之故，不观待第二之体性。如是，暂且于承许二者之自性上，显示与现量相违后，现在为了显示与比量相违，故说“能作义事”，即何者作义事，彼是存在，如欲显现存在之事物。欲显现存在之事物亦作义事，此是自性之理由。凡是互相违背之彼等，不集于一事物上，譬如影子与太阳，或寒冷与温暖等。存在与不存在之体性等亦是互相违背，此是周遍之相违而观待。若以“于自所成有能力”等等显示于其他何处是不成之理，是故，或者一事物于自所成之义事有能力，于他所成则不能，如是，则义事不具之体性之理由是不成。观待他所成之义事，事物作义事本身不成，存在与不存在之体性等亦非互相违背，无有观待。