Tibetan
ས་བླངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པ་འདི་ག་ལས་འབྱུང༌། གཞན་གྱིས་ཁས་བླངས་པ་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་ལ། གང་གིས་ངེས་པར་འགྱུར་བ་ཁྱེད་ལ་ཚད་མ་གཞན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་གཞན་གྱིས་ཁས་བླངས་པ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་གཞན་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ། འདི་ཞེན་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་དགྲའི་ལག་པ་ནས་རལ་གྲི་ཕྲོགས་ཏེ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དགྲ་བོ་དེ་གསོད་པ་དེ་ཞིན་དུ་གཞན་གྱིས་ཚད་མ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བཟུང་ནས་གཞན་སེལ་བར་བྱེད་དོ་སྙམ་དུ་དོགས་པ་བསུ་ནས། ཚད་མ་མིན་པས་བྱས་པ་ཡི། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་སྐད་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་རྨོངས་པས་གཞན་གྱི་ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཚད་མར་བྱས་ན་བཟུང་བའི་ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལས་ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་ནུས་ཏེ། ཚད་མ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྨོངས་པའི་རལ་གྲིའོ་སྙམ་ནས། བཟུང་བའི་གཅོད་བྱེད་གང་ཡང་རུང་བས་གཞན་གཅོད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེ་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་ལས་རྣམ་ཕུག་པས། འོན་ཏེ་ཚད་མ་མ་ཡིན་པས་ཅིའི་ཕྱིར་གཞན་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་གཉི་ག་ལ་གྲུབ་པ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཚིག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་སྨྲ་བ་པོ་དག་ལ་ཚད་མ་ཡིན་ལ། ཡང་སྨྲ་བ་པོ་དེས་གཞན་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲས་བུ་ནི་གཞན་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་གཉིས་ལ་གྲུབ་པར་དོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་བའི་དོགས་པ། ཚིག་གིས་བདག་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔག །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དོགས་པ་བསུའོ། །དེ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨྲ་བའོ། །མི་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སུན་འབྱིན་པ་འཆད་དེ་ཚིག་ནི་སྨྲ་བ་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་ནུས་པ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མི་ཤེས་པའི་དོན་བསལ་བར་མི་བྱེད་པ་ལས་སོ། །འདི་ལ་ནུས་པ་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་དེ། ཁྱོད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ནུས་པ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་པས་འདི་ནི་མཚུངས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་གཉི་ག་ལ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཚད་མ་ཉིད་དུ་རིགས་ཏེ་མངོན་སུམ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ
Chinese
“已经承诺”的这种确定性从何而来？因为其他人所承诺的并非显而易见，你也没有其他的量来确定它。即使确定是这样，但并非量，为何其他人所承诺的能使他人理解呢？这并非只是执着。如果有人反驳说，就像从敌人手中夺取剑，并用它杀死敌人一样，抓住他人所承诺的量，并以此排除其他观点。为了消除这种疑虑，说了“非量所为”。这是为了说明，如果愚昧地将他人的非量视为量，那么从所抓住的非量中，如何能产生他人的正确认识呢？因为量是具有正确认识果实的。想到愚昧的剑， 无论抓住的任何切割工具都不能切割其他事物，因此这个例子并不恰当。在《彼性释》中，名称详尽地说：“然而，非量为何能使他人理解呢？因为它在两者中都成立，所以不是能成立者。”这种说法是不合理的。因为通过词语的自性进行推论，对于说话者来说是量，而且说话者也不能使他人理解，因为结果是为了使他人理解，所以毫无疑问地在两者中都成立。为了消除这种疑虑，用“词语自性推论”等来消除疑虑。其中的“彼”指的是词语的自性。“此”指的是说话。“不了解”等解释了驳斥，因为词语并非依赖于说话者来显示其能力，因此不被认为是量。那么是什么呢？它不能消除不了解的意义。即使这样，它也具有显示能力的作用。你的推论不能显示能力，因此这并不相同，如果不是这样，就会在两者中都成立。因此，凡是具有理性的，都应该被认为是量，就像现量一样，因为这是理性的。
English
From where does this certainty of "having promised" arise? Because what others have promised is not obvious, and you have no other valid cognition to ascertain it. Even if it is certain, why does what others have promised, which is not a valid cognition, make others understand? This is not just clinging. If someone objects, saying that just as one seizes a sword from the enemy's hand and kills the enemy with it, one seizes what others have promised as a valid cognition and uses it to eliminate other views. To dispel this doubt, it is said, "Done by non-valid cognition." This is to show that if one ignorantly takes another's non-valid cognition as valid, how can one generate another's correct knowledge from the seized non-valid cognition? Because valid cognition is that which has the fruit of correct knowledge. Thinking of the sword of ignorance, Whatever cutting tool is seized cannot cut other things, therefore the example is not analogous. In the explanation of Thatness, Nam Phukpa says, "However, why does non-valid cognition make others understand? Because it is established in both, it is not that which establishes." This statement is unreasonable. Because inference through the nature of words is valid cognition for the speaker, and yet the speaker does not make others understand, because the result is for the sake of making others understand, there is no doubt that it is established in both. To dispel this doubt, the doubt is dispelled by "inference through the nature of words," and so on. "That" refers to the nature of words. "This" refers to the speaker. "Does not know," etc., explains the refutation, because words do not rely on the speaker to show their ability, therefore they are not considered valid cognition. So what is it? It does not eliminate the meaning of not knowing. Even so, it has the function of showing ability. Your inference does not show ability, therefore this is not the same, and if it were not so, it would be established in both. Therefore, whatever has reason should be considered valid cognition in all cases, just like direct perception, because it is reason.
Tibetan
་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་པའི་དཀའ་འགྲེལ་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བརྟག་པ་སྟེ་ཉི་ཤུ་གསུམ་པའོ།། །། ད་ནི་ཚད་མ་གཉིས་ཀྱིས་ངེས་པར་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་གྲངས་ལས་ལོག་པར་རྟོག་པ་བསལ་བ་ནི། ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །འདིས་ནི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་མ་ཁྱབ་པའི་སྐྱོན་དང༌། ཚད་མ་གཉིས་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ལ་གཉིས་སུ་ངེས་པར་གཟུང་བར་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་བཤད་དོ། །སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ཡི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མ་གཉིས་པོ་འདི་ཉིད་ཀྱིའོ། །ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཚད་མ་ཉིད་ལས་གཞན་ལ་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་མི་སླུ་བ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ལ། ཡོད་ན་ཡང་ འདི་ཉིད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་གཞན་ཞེས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་མི་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་གཞན་དག་ཚད་མ་མ་ཡིན་པའམ། ཚད་མ་ཡིན་ནའང་འདི་དག་གི་གང་དུ་ཇི་ལྟར་འདུ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་སྒྲ་ལས་བྱུང་བ་དང་ཉེ་བར་འཇལ་བ་དང༌། དོན་གྱིས་གོ་བ་དང༌། རིགས་པ་དང༌། མི་དམིགས་པ་དང༌། སྲིད་པ་ཞེས་གྲགས་པ་དང་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཚད་མ་གཞན་དག་གིས་ཁས་བླངས་པ་ཞེས་དེ་ལ། རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། གཞན་གྱི་ཀློག་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་རི་ཁྲོད་རྗེ་ན་རེ་སྒྲ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྒྲའི་ཤེས་པ་ལས་སྐབས་ཀྱི་དོན་ཤེས་པ་ནི་སྒྲ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། སྒྲ་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་ལས་དུས་ཕྱིས་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་ལ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྒྲ་ལས་འོངས་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྐྱེས་བུས་མ་བྱས་པའི་སྒྲས་བསྐྱེད་པ་དང༌། ཡིད་ཆེས་པའི་སྐྱེས་བུས་ཚིག་གིས་བསྐྱེད་པའོ། །འདི་ཡང་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་ལས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ལ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཚུལ་གསུམ་པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཅན་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མངོན་སུམ་ལས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ལ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཚུལ་གསུམ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཅན་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བར་འདོད་ཀྱི། འབའ་ཞིག་པ་མ་ཡིན་ལ་ཆོས་ཙམ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་དེའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཅན་གྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་བད
Chinese
仅包含自性的难解释中，关于比量之考察，即第二十三章。现在，为了以量二者确定地成立之义，遣除于数之错乱分别念，即“若谓”等。此谓量之体性不遍之过失，以及“以量二者确定”之说，于此执为二者确定则说为无果。以“说”等作答，以其属于此之范畴故。“谓”者，即此量二者也。如是已显示，谓唯量之外无有量之体性不欺诳性，纵有亦因此之范畴所摄故，不另说为他量。彼中如何他者非量耶？或为量亦如何摄于此等之中耶？此二者成立之。彼中，言生与近取量，义解与理，不见与名言有，以及思念，是为他量所许，如是就其因生之角度而言，则说了“他之读诵”等。彼中，山居主说，言生之体性，谓由言之识而知时义者，是为言生。谓由言自身执持体性，其后凡是生起于隐蔽义者，彼由言而来故，是为言生。彼有二种，谓由非士夫所作之言所生者，以及由可信士夫之语所生者。此亦以隐蔽为对境故，异于现量，亦非比量，以无三相之故。如是，以所立之法所区分之法，以隐蔽为对境故，异于现量，亦非比量，以无三相之故。如是，以所立之法所区分之法，欲为比量，然非唯一，亦非唯法，乃至其法性之法之境之自
English
The twenty-third examination of inference from the Difficult Explanation Containing Only the Nature Itself. Now, in order to definitively establish the meaning with two valid cognitions, the elimination of mistaken conceptions about numbers is as follows: "If it is said," and so on. This points out the fault of the characteristic of valid cognition not being all-pervasive, and it is said that holding this statement, "established by two valid cognitions," as definitely two is fruitless. The answer is given with "said," and so on, because it belongs to this category. "Said" refers to these two valid cognitions themselves. As has been shown, there is no non-deceptive nature of valid cognition other than valid cognition itself, and even if there is, it is included in this category, so it is not spoken of separately as another valid cognition. How are others not valid cognitions? Or, if they are valid cognitions, how are they included in these? These two are established. Among them, what is called verbal testimony, approximation, understanding through meaning, reasoning, non-apprehension, fame, and thinking are accepted by other valid cognitions. Thus, from the perspective of arising from a cause, "reading by others," and so on, are mentioned. Among them, the mountain recluse says that the characteristic of verbal testimony is knowing the meaning of the occasion from the knowledge of speech, which is verbal testimony. It is said that whatever arises later in a hidden meaning from the holding of the characteristic of speech itself is verbal testimony because it comes from speech. There are two types of it: that which is produced by speech not made by a person, and that which is produced by the words of a reliable person. This is also different from direct perception because it has a hidden object, and it is not inference because it lacks the three modes. Thus, the subject distinguished by the property to be established is different from direct perception because it has a hidden object, and it is not inference because it lacks the three modes. Thus, the subject distinguished by the property to be established is intended to be inferred, but it is not unique, nor is it merely a property, up to the self of the object of the property of its nature.