Tibetan
་རྟེན་ངོ་བོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཡན་ལག་ཅན་དགག་པར་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་འདིར་རྒྱ་མི་བསྐྱེད་དོ། །གཞན་ཉིད་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་དག་ཉིད་སུན་འབྱུང་བར་བཤད་པ། གཞན་དང་གཞན་མིན་བརྗོད་ལ་སོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གང་ལས་འདི་ནི་གཞན་ནོ། །འདི་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བརྗོད་པ་དང་རྟོགས་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་བ་གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གཞན་ཉིད་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་གྲུབ་པོ། །སོགས་པའི་སྒྲས་རྟོགས་པ་བཟུང་ངོ༌། །སྦྱོར་བ་ནི་གང་འདི་གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པའི་བློ་དེ་ནི་བུམ་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཤེས་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བློ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདི་ལྟར་ཕྱོགས་གཅིག་ན་གནས་པའི་གང་བུ་དག་ལ་གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བློ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་འདི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་མ་ཡིན་ལ། དུས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། ད་ལྟར་བའི་དུས་གཅིག་ལ་ད་ལྟར་བར་གནས་པ་ཕྱོགས་དང་ཡུལ་མ་ངེས་པ་དང་ལྡན་པའི་གཞོན་ནུ་དང་གནས་བརྟན་དག་ལ་རྣམ་པར་དབྱེ་ནས་གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པའི་བློ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཁྱད་པར་མེད་ན་ཡང་ཁྱད་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པ་ཡིན་ནོ། །བློ་འདིའི་རྒྱུ་མཚན་གཞན་བརྗོད་པར་ཡང་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདིའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་བདེ་ནི་གཞན་ཉིད་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །ཕྱོགས་དུས་དེ་ཡི་རྒྱུ་མཚན་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་དང་དུས་ཀྱིས་ཕྱོགས་དང་ལྡན་པའི་ཉེ་བ་དང་བསྐལ་པའི་དངོས་པོ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ཅན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕྱོགས་དང་དུས་ཀྱི་སྒྲ་དག་གིས་བཏགས་ནས་ཕྱོགས་དང་དུས་ཀྱི་ཡུལ་ཕྱོགས་དང་ལྡན་པ་དག་བསྟན་ཏོ། །འདི་ལྟར་གཞན་གྱིས་གཞན་ཉིད་དང་གཞན་ མ་ཡིན་པ་ཉིད་རྣམ་བ་འདི་ཉིས་ཀྱང་ཕྱོགས་དང་དུས་ཀྱིས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དེ། དེ་ལ་ཕྱོགས་ཀྱིས་བྱས་པའི་སྐྱེ་བོ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་གཅིག་ན་གནས་པའི་གང་བུ་དག་ལ་ལྟ་བ་པོ་གཅིག་ཉེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། འདི་ནི་དེ་ལས་བསྐལ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞན་ཉིད་ལ་མི་བརྟེན་པའི་བློ་སྐྱེ་ལ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གཞན་དང་ལྡན་པ་ལས་གཞན་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང༌། བསྐལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདི་ནི་འདི་ལས་ཉེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་བློ་སྐྱེ་སྟ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གཞན་དང་ལྡན་བ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དུས་ཀྱིས་བྱས་པའི་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ད་ལྟར་བའི་དུས་ཀྱི་དང་ཡུལ་མ་ངེས་པ་ཕྱོགས་དང་ལྡན་པའི་གཞོན་ནུ་དང༌། གནས་བརྟན་དག་གི་ནང་ནས་གང་ཞིག་སྐྲ་དཀར་དང་གཉེར་མ་དང་སྨར་སྤྱི་ཅེར་ལ་སོགས་པས་ཉི་མ་ཤར་བ་དང་ནུབ་པ་མང་བ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ། །དེ་ལ་ལྟ་བ་པོ་གཅིག་ལ་གཞོན་ནུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྐལ་པའི་བློ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ལ་ལྟོས་ནས་དུས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གཞན་དང་ལྡན་པས་གཞན་ཉིད་སྐྱེ་བ་དང༌། གནས་བརྟན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཀྱང་གང་ཞིག་སྤྱི་ཅེར་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པས་ཉི་མ་འཆར་བ་དང་ནུབ་པ་དག་ཉུང་བ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་ལས་གཞོན་ནུ་ཉེ་བའི་བློ་སྐྱེ་སྟེ་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་དུས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གཞན་དང་ལྡན་པས་གཞན་མ་ཡིན་བ་ཉིད་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཉིད་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལས་བཟློག་པ་ལ་ཡང་གཏན་ཚིགས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི། ཇི་ལྟར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་གཟུགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི། །འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་སྟེ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པའོ། །ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་རིམ་གྱིས་གནས་པས། ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལ་ཡོན་ཏན་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་མེད་ན་ཡང་སྔོན་པོ་གཞན་ནི་སྔོན་པོ་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པས་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད། འདིས་ནི་འདི་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་འདི་ལ་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་རྒྱུ་ མཚན་ཉིད་ཙམ་སྒྲུབ་པར་འདོད་ན་དེའི་ཚེ་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱས་པ་ལས་བཟློག་པ་ལ་ཡང་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་རྟག་པར་གྱུར་པའི་དུས་དང་ཕྱོགས་ཀྱི་དངོས་པོའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་གང་ཡིན་པ་དེ་བློའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་བསྒྲུབ་བར་འདོད་ན། དེའི་ཚེ་དཔེ་མེད་ལ་དམ་བཅའ་བ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་བརྗོད་བར་ནུས་ཏེ། གང་གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པའི་བློ་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱིས་བརྟགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་བྲལ་བའི་དོན་ཙམ་གྱིས་བྱས་པའི་རིམ་གྱིས་སྐྱེ་བར་གནས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཡིན་ཏེ། གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པའི་བློ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པའི་བློ་བཞིན་ནོ། །བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་གཞན་དང་གཞན་མ་ཡིན་པའི་བློ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་སོ། །གལ་ཏེ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་དོན་གཅིག་ལ་འདུ་བས་གཞན་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་བློ་འདི་ནི་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་བརྒྱུད་ནས་གཞན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དཔེ་ལ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཚང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། བློ་འཁྲུལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་འདི་ནི་བསལ་ཟིན་ཏོ། །རང་གི་རྟེན་ལ་ཡང་དེ་དག་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཤེས་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ན། དེའི་ཕྱིར་གང་ལས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་འགྱུར། དུས་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མར་འབྱུང་བའི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་ཅི་ཞིག་བརྟག་སྟེ། དེ་ལ་ནི་དོན་གཅིག་ལ་འདུ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དུས་དང་ཕྱོགས་དག་སྔར་བཀག་པ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་གཞན་ཉིད་དང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དག་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་གང་གིས་གཏན་ཚིགས་མ་ངེས་པར་འགྱུར་བ་གང་ལས་དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་ཉིད་དུ་དགོས། གང་གིས་ལྟོས་པའི་བློ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་དེ་དང་ལྡན་པ་ལས་གཞན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཕྱོགས་དང་དུས་དག་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་གཅིག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡན་ལག་ཐ་དད་པ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ནི་དོན་བྱེད་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པར་ཡང་རིགས་ པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཉེ་བར་བཏགས་པ་དེ་ཡང་བརྫུན་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་མ་གྲུབ་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གྲངས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པའི་གྲངས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་དོགས་པ་བསུ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་གྲངས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་རྫས་ལས་ཐ་མི་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་རྫས་དེ་རྣམས་པར་གཅོད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་གང་གཞན་ལས་རྣམ་པར་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་དེ་ལས་ཐ་མི་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷས་
Chinese
以所谓的“依处自性”等，为了详细阐述对有支分的驳斥，所以这里不再赘述。阐述了其他和非其他的自性如何被驳倒。“说他与非他等”，等等。从何处而说“此是他”，“此非是他”的言说和领悟，其他和非其他的理由，次第成立为其他自性和非其他自性。等等的“等”字，是包含领悟。论式是：凡对此有他与非他的心识，并非是与瓶子相异的、成为他者的理由，因为与彼之认识相违，如同安乐等的心识。如此，对于处在同一方位的任何事物，都会产生“他”和“非他”的心识。暂时，这并非方位的理由，也非时间的理由。因为在同一现在的时间里，对于处在现在、方位和处所不定的青年和长老，进行区分后，会产生“他”和“非他”的心识。即使他们没有差别，也会认为有差别。也无法说此心识的其他理由，因此，此之理由为何，安乐就是其他自性和非其他自性成立。所谓“方时非彼之理由”，意思是方位和时间，对于具有方位的远近和劫的物体，并非是理由。方位和时间的词语，是指方位和时间的处所，即具有方位的事物。如此，他人会说，其他自性和非其他自性这两种形态，也是由方位和时间所造成的。其中，由方位所造成的士夫是这样的：对于处在同一方位的任何事物，观察者以亲近为缘，会产生“此比彼远”的不依赖于他性的心识。因此，依赖于彼，从方位的同一方位与其他相连而产生他性。以劫为缘，会产生“此比此近”的专注于非他性的心识。
English
Here, I will not elaborate further, as the refutation of that which possesses limbs has been extensively explained by means of what is called 'basis-essence' and so forth. Explaining how otherness and non-otherness are refuted: 'Speaking of other and non-other, etc.' and so forth. The reason for otherness and non-otherness, which becomes the expression and realization of 'This is other than what' and 'This is not other than what,' is established as otherness and non-otherness respectively, in due order. The word 'etc.' includes realization. The argument is: that which is the mind of other and non-other is not the reason for being other, different from a pot, because it contradicts its knowledge, like the mind of happiness and so forth. Thus, because the mind of 'other' and 'non-other' arises for any objects that exist in one direction, for the time being, this is not a reason of direction, nor is it a reason of time. Because, in the same present time, the mind of 'other' and 'non-other' arises after distinguishing between youth and elders who exist in the present, whose direction and place are uncertain. Even if they have no difference, it is thought that there is a difference. It is also impossible to state another reason for this mind, therefore, whatever the reason for this is, it is established that happiness is otherness and non-otherness. 'Direction and time are not the reason for that' means that direction and time are not the reason for objects of proximity and kalpas that possess direction. The words of direction and time indicate the objects of direction and time, that is, objects that possess direction. Thus, others would say that these two forms of otherness and non-otherness are also caused by direction and time. Among them, the person caused by direction is like this: for any objects that exist in one direction, an observer, relying on closeness, will generate a mind that does not depend on otherness, saying, 'This is farther than that.' Therefore, relying on that, otherness arises from one direction of direction being connected with others. Relying on a kalpa, a mind focused on non-otherness arises, saying, 'This is closer than that.'
Chinese
生也。观待于彼，由一方之方，与他者相合，而生非异体性也。乃由时所作之生之次第也。如是，现时之与处所不定，与方相合之少年，及诸长老之中，何者发白、皱纹、及无发等，由日之出没多寡而随念之。观彼，于一观者，就少年之分位而生劫之念，观待于彼，由时之一方，与他者相合，而生他体性也。就长老之分位而言，何者非无发等，由日之出没少分而随念之，由是生少年邻近之念，观待于彼，由时之一方，与他者相合，而生非异体性也。如是说也。此能成立异体性与非异体性者，乃不定也，以于所立之反面，亦能立宗故。如是宣说者，谓： “如青等色等， 生即是诸蕴， 与其俱时住。” 如是连缀词句也。如是宣示者，譬如于青等诸法，由次第生故，有时间之差别，及由次第住故，有方位之差别，于诸功德，以无功德故，虽无异体性与非异体性之体性之功德，然青异于青非异也，如是宣示异与非异也。如是，于瓶等何故不许耶？此乃宣示，若于此欲成立转为异义之因性，尔时，能立不定也，以于所立之反面亦能立故。若欲成立常恒之时与方位之事物之因性之差别，为智之因性，尔时，无有譬喻，且所立亦为比量所害也。如是能说者，谓：何者为异与非异之念，彼乃由他者所观察之离功德之义性，所作之次第生而住之老。
English
Birth also. Depending on that, from one direction's side, being combined with another, non-otherness is born. It is the sequence of birth caused by time. Like this, the youth who is currently uncertain in place and combined with direction, and among the elders, whoever has white hair, wrinkles, and baldness, etc., is recollected by the number of sunrises and sunsets. Observing that, for one observer, in the aspect of youth, the thought of a kalpa arises. Depending on that, from one side of time, being combined with another, otherness is born. In the aspect of elders, whoever is not bald, etc., is recollected by the few sunrises and sunsets. From that, the thought of proximity to youth arises. Depending on that, from one side of time, being combined with another, non-otherness is born. Thus it is said. This, which can establish otherness and non-otherness, is uncertain, because the reason can also be applied to the opposite of what is to be established. As declared, it means: "Like blue and other forms, Birth is the aggregates, Residing together with it." Thus the words are connected. As it is shown, for example, in blue and other phenomena, because they arise in sequence, there is a difference in time, and because they reside in sequence, there is a difference in direction. In qualities, because there are no qualities, although there are no qualities of the nature of otherness and non-otherness, blue is different from blue and not different. Thus, difference and non-difference are shown. Likewise, why is it not accepted for pots and so on? This shows that if one wants to establish the nature of the cause that has become a different meaning in this, then the reason is uncertain, because it can also be applied to the opposite of what is to be established. If one wants to establish the difference in the nature of the cause of things that are constant in time and direction as the nature of the cause of wisdom, then there is no example, and what is established is also harmed by inference. One can say like this: Whatever is the thought of otherness and non-otherness, that is the old age that resides in the sequence of birth caused by the nature of meaning devoid of qualities examined by others.
Chinese
是有理由的，因为是异和非异的智慧。就像对于色等有异和非异的智慧一样。对于瓶子等也有这种异和非异的智慧，这是自性之理。如果对于青色等，因为聚集在一个意义上，所以这种异性和非异性的智慧是假立的。因此，理由是不确定的。如果对于青色等，也承认通过间接的方式存在异性等的理由，那么例子中要证明的东西就不完整了。如果这样说，那是不对的，因为没有错乱的智慧，所以不应该是假立的，这已经被驳斥了。对于自己的所依，因为没有对它们的执着，所以依靠它们的力量去了解是不合理的。因此，从哪里能使色等成为它的理由呢？对于在前后时间出现的快乐等，又有什么可考察的呢？因为在那里没有聚集在一个意义上。此外，因为时间和方位先前已经被遮止了，所以作为其原因的异性和非异性也不存在，从哪里会变得理由不确定，又从哪里需要成为它的理由呢？凭借着与所观察的智慧同时存在的那个，异性等会产生，但方位和时间并不是在一个方向上真实存在的，因为它们是唯一的自性，没有部分。假立不同的支分，也不合理地随顺作用，因为那是与事物的自性相关联的，而且假立也是虚假的，因此不是不确定性。其他的理由也应该像前面一样，说是不成立的。具有数量等其他的，是为了成立与时机相关的数量等功德的事物，那是迎接疑惑。如所说的数量等所有的这些功德，与实体不是不同的，因为它们是区分那些实体的因。凡是能从其他事物中区分出来的，与它不是不同的，就像...