Tibetan
པར་རྟོག་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ངེས་པར་རྣམ་པར་བརྟག་མི་ནུས་ཏེ། ཅིག་ཤོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ན་དེར་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱི་ནས་བཟློག་པར་བྱ་བ་ལ་དེར་ཐེ་ཚོམ་མི་ཟའོ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཅིག་ཤོས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ངེས་པའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་ངེས་པའི་རང་བཞིན་ངེས་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་གཞན་ལས་ལྡོག་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་འདི་ནི་བུམ་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱི་བུམ་པ་ངེས་པར་རྟོགས་པའི་རྟོག་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ངེས་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཡང་སྔར་བཤད་པའི་རྣམ་པར་ངེས་པར་འཛིན་པ་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་མ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་མཚན་གཞན་ཡང་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་འཛིན་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་པས་ན་ལྡོག་པ་དང་ལྡན་པ་འཛིན་པ་ཉིད་ལ་གནས་པས་ན་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཐུན་མོང་དུ་འཛིན་པ་དང་ཕྱི་རོལ་དུ་འཛིན་པ་དང༌། ངེས་པར་འཛིན་པ་དེ་ཉིད་ནི་ལྡོག་པ་འཛིན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་བལྟའོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་གཞན་ལས་ལྡོག་པར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་ན། ལྡོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང༌། ལྡོག་མཚམས་གང་ཡིན་པ་དེ་དང༌། རྒྱུ་མཚན་གང་གིས་ལྡོག་པ་དེ་གསུམ་ཀ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ལྷ་སྦྱིན་མཆོད་སྦྱིན་ལས་ལྡོག་པར་འཛིན་པ་ན་གསུམ་ཀ་ཡང་འཛིན་པ་བཞིན་ནོ། །དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་བཤད་པ་གསུམ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་བས་འཛིན་པར་མི་འཐད་ཅིང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་རང་རིག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་པར་ཡང་རྟག་པར་མི་འཐད་དོ། ། དེའི་ཕྱིར་གཞན་སེལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་མ་རིག་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པར་མི་ནུས་སོ། །ཅི་ཞིག་ལྟར་དོན་བྱེད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་འབྲེལ་པར་རུང་པ་དང་ཕྱི་རོལ་ཉིད་དང་ངེས་པ་ལྟ་བུར་སྒྲོ་འདོགས་པ་དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་ལྡོག་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ལྡོག་པ་གཙོར་གྱུར་པའི་དོན་སྒྲོ་བཏགས་ན་ཤིང་མ་ཡིན་པ་ལས་ལྡོག་པར་བཟུང་བའི་ཤིང་གི་དེ་ཉིད་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལས་ལྡོག་པར་ངེས་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་ལྟོས་པར་རིག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཅིག་ཤོས་ལྡོག་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ཉིད་རྟོགས་ན་ངེས་པར་འཛིན་པ་ཡིན་ལ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལས་ལྡོག་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ན། ཕྱི་རོལ་དང་ཤིན་ཏུ་མི་འདྲ་བ་དེ་ཡང་ཕྱི་རོལ་ཉིད་དུ་འཛིན་པར་འཐད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་ལྡོག་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཡིན་ན་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་འབྲེལ་པར་རུང་བ་དང་ངེས་པར་འཛིན་པ་དང་དོན་བྱེད་པར་བཟོད་པའི་རང་བཞིན་ཕྱི་རོལ་ལྟ་བུར་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་བདག་གིས་གཞན་ལས་ལྡོག་པ་རྟོགས་སོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་ཞེན་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་སྤྱི་དང་ལྡན་པའི་དོན་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསལ་བ་དང་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དངོས་པོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྟོགས་པ་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྟོགས་པའི་དབང་གིས་སྤྱིའི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གསལ་བ་མཐོང་བར་ཕ་རོལ་གྱིས་བརྟགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་འབྲེལ་པར་རུང་བ་དང་ངེས་པར་འཛིན་པ་དང༌། ཕྱི་རོལ་དང་འདྲ་བར་སྒྲོ་འདོགས་པ་གཞན་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར། གཞན་ལས་ལྡོག་པར་སྒྲོ་བཏགས་སོ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བདག་ཉིད་ནི་ལྡོག་པ་དང་ལྡན་པ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འདི་ནི་ལྡོག་པ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ན་ངེས་པར་གསུམ་ཆར་བརྟག་པར་འགྱུར་བ་ལྡོག་པ་དང་ལྡོག་མཚམས་དང་ལྡོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་རྣམས་ཐ་དད་དུ་བརྟག་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ནི་གཞན་དང་མ་འདྲེས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་དོན་བྱེད་པར་རྣམ་པར་ རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཤུགས་ཀྱིས་གཞན་ལས་ལྡོག་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཤུགས་ཀྱིས་ལྡོག་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་གསུམ་དུ་རྟོགས་པར་ཐལ་བ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དོན་གཅིག་བྱེད་པས་གཞན་དེ་མི་བྱེད་པ་དག་ལས་ལྡོག་པར་བརྟག་པར་བྱས་པ་ཡིན་ན། གང་གི་ཚེ་འབྲས་བུ་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ནི་དེ་བྱེད་པར་གཟུང་བར་འགྱུར་ན། སྔར་མ་མཐོང་བའི་དངོས་པོ་ལ་གོ་མཐོང་བའི་དེ་མ་ཐག་པའི་ཞེན་པས་མཐོང་བའི་རང་བཞིན་དངོས་པོ་གཞན་ལས་ལྡོག་པར་འཛིན་པ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན། གང་གི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་བྱེད་པས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པས་དེའི་འབྲས་བུ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་ལས་ལྡོག་པའི་རང་བཞིན་དུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། དེའི་ཚེ་ནི་འབྲས་བུ་འགའ་ཞིག་ཀྱང་མཐོང་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་མེད་པ་ཡིན། གང་གི་ཚེ་རྟོགས་པ་པོ་སྣང་བའི་འབྲས་བུ་མཐོང་བ་ཉིད་ཉམས་སུ་མྱོང་ནས་སྣང་བ་ལ་མཐོང་བ་དེ་བྱེད་པར་ངེས་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྣང་བ་མཐོང་བ་དེ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ལས་ལྡོག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ཡང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མཐོང་བ་དེ་བྱེད་པས་དེའི་འབྲས་བུ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་ལས་ལྡོག་པར་ངེས་པ་ན་མཐོང་བ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་འགའ་ཞིག་ཀྱང་འགའ་ཞིག་དང་ཡང་མཚུངས་པར་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། ཤིང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཚུངས་པ་ཅུང་ཞིག་རྣམས་རྣམ་པར་རྟོག་པས་རྟོགས་པ་ནི་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། བདེན་ཏེ། བྱེ་བྲག་རྣམས་སོ་སོར་ཐ་དད་པ་ལ་མཐོང་བ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ངེས་པར་བྱེད་པས་ནི་ཐ་དད་པ་མེད་པར་ཞེན་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་གཅིག་བྱེད་པའི་གསལ་བ་རྣམས་འབྲས་བུ་དེ་མི་བྱེད་པ་དག་ལས་ལྡོག་པ་རང་བཞིན་མཚུངས་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཇི་ལྟར་གསལ་བ་ཐ་དད་པ་གཅིག་བྱེད་པར་ངེས་པར་བཟུང་ནས་དེ་མི་བྱེད་པ་དག་ལས་ལྡོག་པས་ཐ་མི་དད་པར་ངེས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱང་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་འབྲས་བུ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་ལས་ལྡོག་པ་ངེས་པར་གཟུང་བ་ན་ཐ་དད་པ་མེད་པར་ངེས་པར་འགྱུར་དགོས་ན། ཇི་ལྟར་གསལ་ བ་རྣམས་འབྲས་བུ་ཐ་མི་དད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་ཐ་མི་དད་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་མཐོང་ན་ནི་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་མཐོང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་འབྱུང་བའི་རྟོག་པ་ཉིད་མཐོང་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་མཐོང་བས་ན་འབྲས་བུ་གཞན་གྱིས་ཅི་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ནི་མི་ནུས་ཏེ། ཇི་ལྟར་གསལ་བ་རྣམས་དང༌། མཐོང་བ་རྣམས་ཐ་དད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་མཐུ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐ་དད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་གཅིག་ཉིད་ཀྱང་རྒྱུ་མཚན་འབྲས་བུ་གཞན་ལ་བརྟེན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཐ་དད་པ་ན་ཡང༌། ཐ་མི་དད་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་མཚན་འབྲས་བུ་གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་དགོས་པ་ས་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞིང༌། དེ་ལས་འབྲས་བུ་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་དང་ལྡན་པ
Chinese
因为那个辨别的意义，必定不能辨别，如果对另一者的自性产生怀疑，那么对于在那里要辨别的事物，也会产生怀疑。也不能说为了从外在遣除，在那里不会产生怀疑，因此，以另一者的自性来证悟空性的分别，是能证悟确定意义的。凡是能确定地证悟确定的自性，那就是具有从他者遣除的对境，例如，如同“这仅仅是瓶子”这样，确定地证悟瓶子的分别一样。同样，一切分别也都是通过体验而成立的，即执持为确定的。在这里，如前所说的确定执持并非没有理由，而且因为其他理由也不合理，因为周遍的原因不具备具有理由的自性，所以确定执持从不相符的方面遣除，因此具有遣除，安住于执持本身，所以是周遍的。共同执持事物和非事物，以及执持外在，以及确定执持本身，就是仅仅执持遣除，因此应当观察为周遍。如果将事物假立为从其他事物遣除，那么，什么是遣除，什么是遣除的界限，以及以什么理由遣除，这三者都将成为分别所要证悟的对象，例如，如同执持天授从供施中遣除时，也执持这三者一样。因为没有事物，所以如前所说的三者，分别不应执持，而且也不是体验。也不是总是合理地成为并非体验自性的自证的分别。 因此，如何成为假立为遣除他性的自性呢？因为分别是不明智的自性，所以不能执持自己的特征。如何假立为能起作用呢？因为假立为存在和不存在以及能关联和外在本身以及确定等等，因此假立为从他者遣除的究竟。像这样
English
Because that meaning of discernment, it is certain that one cannot discern, for if one doubts the nature of the other, then one will also doubt the object to be discerned there. Nor can it be said that there is no doubt there in order to eliminate from the outside, therefore, the discernment that realizes emptiness through the nature of the other is what realizes the definitive meaning. Whatever ascertains the definitive nature, that is what has an object that is the exclusion of others, for example, just as the thought that ascertains the pot as definite, saying, "This is only a pot." Likewise, all discriminations are established by experience as holding to be definite. Here, too, the previously mentioned definite holding is not without reason, and since other reasons are also unreasonable, since the pervasive cause does not possess the nature of having a reason, therefore, the definite holding is reversed from the dissimilar side, so it has reversal, abides in the holding itself, so it is pervasive. Holding things and non-things in common, and holding outwardly, and that definite holding itself is only the holding of reversal, therefore it should be regarded as pervasive. If something is falsely imputed as being excluded from other things, then what is the exclusion, what is the boundary of the exclusion, and for what reason is it excluded, all three will become objects to be realized by discrimination, for example, just as when holding that Devadatta is excluded from offerings, all three are also held. Because there is no thing, the three things mentioned above are not suitable for being held by discrimination, and it is not an experience either. Nor is it always reasonable to be a self-cognizant discrimination that is not the nature of experience. Therefore, how can it be called falsely imputing the nature of excluding others? Because discrimination is the nature of ignorance, it cannot grasp its own characteristics. How does it falsely impute to be functional? Because it falsely imputes to be like existence and non-existence, and being able to relate, and externality itself, and certainty, therefore it falsely imputes to be the ultimate exclusion from others. Like this
Chinese
如果主要将遮遣（lDog pa）的意义强加于事物之上，那么因为必定会从与非树木相反的角度来理解树木的自性，所以这种认知是依赖于存在与不存在的。同样，如果理解了遮遣的究竟，那么一定会执着于它，如果因此而理解了与他者的遮遣，那么将与外境截然不同的事物执着为外境本身也是合理的。因此，如果将与他者遮遣的自性强加于事物之上，那么就应该确信，这种与存在与不存在相关联、必定执着、能够发挥作用的自性，就像对外境的执着一样。如果有人问：难道我执着于理解“我理解了与他者的遮遣”这种理解本身不是吗？答：例如，虽然没有体验到显现为具有共性的事物，以及共性、特性和具有特性的事物，但是，就像他人认为凭借对特性的理解，可以见到共性的特殊显现一样，因为将与存在与不存在相关联、必定执着的事物强加于外境之上是不合理的。所以，虽然说强加了与他者的遮遣，但并不能确定这种分别念本身就是理解具有遮遣的。因此，当分别念认为“这是具有遮遣的”时，必定会考察所有三个方面，但分别考察遮遣、遮遣的界限和遮遣的原因是不对的。在此，以不与他者相混淆的自性来发挥作用的分别念，实际上就是理解与他者的遮遣，而理解与他者的遮遣，实际上就是理解遮遣，所以不会出现需要理解三个方面的过失。如果认为，因为事物具有一种作用，所以就考察它与不具有这种作用的其他事物的遮遣，那么，当果出现时，就会认为它是具有这种作用的。那么，对于先前未见的事物，通过执着于刚刚见到的事物，如何能理解所见之自性与他者的遮遣呢？因为果具有特殊性，所以分别念会对其果
English
If the meaning of negation (lDog pa) is mainly attributed to things, then because the very nature of a tree is necessarily understood as the opposite of non-tree, this cognition is dependent on existence and non-existence. Similarly, if the ultimate of negation is understood, then one will definitely be attached to it, and if one understands negation from others in this way, then it is reasonable to hold that something that is very different from external objects is also held to be external objects themselves. Therefore, if the nature of negation from others is attributed to things, then it should be certain that this nature, which is related to existence and non-existence, is necessarily attached to, and can function, is like attachment to external objects. If someone asks: Isn't it that I am not attached to the understanding that "I understand the negation from others"? Answer: For example, although there is no experience of things that appear to have generality, and generality, particularity, and things with particularity, however, just as others believe that by understanding particularity, one can see the special manifestation of generality, because it is unreasonable to impose things that are related to existence and non-existence and necessarily attached to external objects. Therefore, although it is said that the negation from others is imposed, it is not certain that this very conceptualization is the understanding of having negation. Therefore, when the conceptualization thinks "this is having negation," it will necessarily examine all three aspects, but it is not right to examine the negation, the boundary of negation, and the reason for negation separately. Here, the conceptualization that functions with the nature of not being mixed with others actually understands the negation from others, and understanding the negation from others actually understands the negation, so there is no fault of needing to understand three aspects. If it is thought that because a thing has one function, it is examined for its negation from other things that do not have this function, then when the result appears, it will be considered to have this function. Then, for things that have not been seen before, how can one understand the negation of the nature of what is seen from others by clinging to what has just been seen? Because the result has a special nature, the conceptualization will have its result