Tibetan
་ཡང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་རྨོངས་པས་གཟུང་བར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། གཟུང་བར་ངེས་པས་མི་ནུས་པར་ངེས་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པ་འགའ་ཞིག་ངེས་པའི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བས་འདི་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བརྗོད་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྙམ་ནས་སྔར་ཉིད་དུ་འདོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡོངས་སུ་བཅད་ནས་སྦོར་བར་ནུས་པས་བརྒྱད་པ་ལ་རྨོངས་པའི་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གང་གིས་རྒོལ་བ་དེ་ལྟ་བ་ལ་ལན་དེ་ལྟ་བ་གདབ་པར་ཇི་ལྟར་མི་ནུས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དོགས་པ་གཞན་ལ། བཤད་པའི་ཚིག་འདིས་དོན་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ན་ཡང་དབང་པོ་གཞན་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མི་ཤེས་པ་དངོས་པོ་རྐྱེན་ངེས་པར་བརྗོད་པའི་ ཕྱིར་རོ། །སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ངག་གི་དོན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཚར་གཅད་པའི་གནས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་བཤད་ཀྱི་ཊཱི་ཀཱ་མཛད་པས། ངག་གི་དོན་གྱི་ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བ་ནི་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་འགྲེལ་ཏེ། ལས་འདི་ལ་ངེས་པར་བརྗོད་པའི་རྒོལ་པ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བའི་ངག་ཉིད་ཡིན་ལ་དེ་ལྟར་ན་ཡང་དག་གི་དོན་གྱི་ཡུལ་གྱི་ཤེས་པ་མི་སྐྱེ་བ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ནི་ཚར་གཅད་པའི་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་འགལ་པ་མེད་དོ། །གཞན་ངེས་པར་དོན་སྨོས་པ་མཐོང་སྟེ། མདོའི་དོན་སྨོས་པ་དོར་པར་འདོད་པ་དོན་མི་ཤེས་པ་ཡང་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཡིད་ཆེས་པས་སྨྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ངག་གི་དོན་རྣམ་པར་ཤེས་ན་ཡང་ཕྱིར་རྒོལ་བས་རྣམ་པར་མི་ཤེས་ན་ཡང༌། ཕྱིར་རྒོལ་བས་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པ་དང་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ཟེར་བར་བྱེད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡི་གེ་དགོད་པ་ཡིན་ནོ། །ལས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་འགལ་བ་མེད་དེ་དག་གཅིག་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་དོ། །དབང་པོས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དོན་ཅི་ཞིག་ཡིན། །དབང་པོས་ཤེས་པའི་རྒོལ་བས་དོན་མི་ཤེས་པ་ཚར་གཅད་པའི་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཚར་གཅད་པར་མི་བྱའོ། །བཤད་པ། དོན་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རྒོལ་བ་དེ་དགག་པར་སྨྲ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་གྱི་སྐྱོན་བརྗོད་པའི་གཞུང་གི་ལན་དུ་འདི་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་བཤད་ཀྱི་འགྲེལ་པའི་གཞུང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲུབ་པ་ཁུང་དུ་ཆུད་པ་མེད་པ་ཉིད་ནི་དཔེར་ན་རྗེས་སུ་མི་སྨྲ་བ་བཞིན་དུ་ལན་རྟོགས་པ་མེད་པའི་གནས་ནི་ཚར་གཅད་པའི་གནས་ཡིན་ནོ། །ལན་རྟོགས་པ་མེད་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། བཤད་པ། ཡུལ་བསྟན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིར་རྒོལ་བས་ལན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་ནུས་པར་བྱས་པ་ནི། གང་གི་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཡུལ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་པའོ་ཞེས་ཁྱད་པར་གྱི་ཚིག་བསྡུ་བ་ཉིད་དོ། །འདི་ལྟར་སུན་འབྱིན་པའི་ཡུལ་བསྟན་པའི་དོན་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་སྤངས་ནས་གང་གི་ཚེ་རྒོལ་བ་གཞན་གྱིས་བརྗོད་པ་ནི་མ་ཡིན་རྗེས་སུ་བརྗོད་པ་དེའི་ཚེ་ལན་གྱི་ཡུལ་མེད་པར་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དེ་རྗེས་སུ་བརྗོད་པ་ནི་ དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་པའམ་ལན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཚར་གཅད་པའི་གནས་སུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱང་ལན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་པས་ཚར་གཅད་པའི་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱོགས་ལ་ཆོས་བསྡུ་བའོ། །གང་གི་ཕྱིར་རྒོལ་བས་སུན་འབྱིན་པ་དེའི་ཡུལ་མི་ཤེས་ན་ཇི་ལྟར་ལན་གྱི་ཡུལ་དུ་སྨྲ་བར་འགྱུར། དཔེ་ཁ་ཅིག་ལས་ལན་གྱི་ཡུལ་སྐྱོན་སྨྲ་བར་འགྱུར་ཞེས་འདོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ན་ལན་དང་ལན་གྱི་ཡུལ་གྱི་ལན་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཚིག་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་ནོ། །ལན་དང་ལན་གྱི་ཡུལ་མི་ཤེས་ན་ཇི་ལྟར་ལན་བརྗོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཡུལ་མི་ཤེས་པ་དང་ལན་མི་ཤེས་པ་ཚར་གཅད་པའི་གནས་ཡིན་ཏེ། རྟོགས་པར་བྱ་བ་སྤོབས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗོད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་འགྱུར་བས་དོན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ན་སྤོབས་པ་མེད་པ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཡུལ་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དོན་ངེས་པར་གཟུང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕྱོགས་སྔ་མའི་ལན་ངེས་པར་གཟུང་བ་མེད་པའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རྒོལ་བས་རྗེས་སུ་བརྗོད་པ་མེད་པའོ། །རྗེས་སུ་སྨྲ་བ་མེད་པའི་ཡུལ་མ་བསྟན་པས་ལན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ལན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་དེ། མི་ཤེས་པ་འམ་མ་བརྗོད་པས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ལན་གྱི་ཡུལ་མི་ཤེས་པ་ལ་ལན་རྟོགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ལན་དང་དེའི་ཡུལ་མི་ཤེས་པ་ཅན་ལ་ལན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རམ། ལན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེའི་ཡུལ་གང་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེའི་ལན་མི་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱང་རྟོགས་པ་མེད་པ་ནི་སྤོབས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ལན་མི་ཤེས་པ་ཉིད་སྤོབས་པ་མེད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་དེའི་བདག་
Chinese
又，若反驳者因愚昧而不能理解，难道就不能被驳倒吗？若因必定不能理解而必定不能驳倒，那么，当以某种方式确定的论证与此一同陈述时，会想做些什么呢？因此，会变成先前就已认可的。完全断绝后才能驳倒，因此要与“第八识因愚昧而反驳”结合起来。对于反驳者，如何不能以那种观点来反驳那种观点呢？对于其他的疑惑，即使不能以所说的词句来理解意义，也应以其他根识来理解，因为事物的区分是存在的。不了解意义的区分，是因为陈述事物是因缘决定的。完全了解论证之语的意义，是折伏之处。因此，注释《释论》时说：“对语之意义的境不生起识，就是不了解。”这样解释说，对于此业，必定陈述反驳者极力结合之语，即使如此，由于与不生起对真实意义之境的识没有差别，所以反驳者是折伏之处，这没有丝毫矛盾。其他，见到必定陈述意义，想要舍弃陈述经文的意义，不了解意义也是不了解，这样说不是出于信任。即使根识分别了解论证之语的意义，但反驳者不分别了解，反驳者不分别了解和不领会是什么，那就是不了解，这是在写宗派的文字。对于作为业的宗派，也没有矛盾，那些都是由同一者所说。根识分别了解的意义是什么？要知道，根识了解，反驳者不了解意义，是折伏之处。不要折伏。解释说：因为不了解意义，所以不应说反驳者是应被驳倒的，这是在其他指责过失的论典中结合的。那也是不合理的，因为那是《释论》的注释论典。没有领会论证本身，例如随念。
English
Furthermore, if the opponent cannot comprehend due to ignorance, does that mean they cannot be refuted? If it is certain that they cannot comprehend and therefore cannot be refuted, then what is to be done by stating a proof that is certain in some way along with this? Therefore, it would become something already accepted. Only after completely cutting off can one refute, so it should be combined with "the opponent argues due to ignorance of the eighth consciousness." For the opponent, how can one not refute that view with that view? Regarding other doubts, even if one cannot understand the meaning with the spoken words, it should be understood by other faculties, because the distinction of things exists. Not understanding the distinction of meaning is because the statement of things is determined by conditions. Fully understanding the meaning of the words of proof is the point of subjugation. Therefore, when commenting on the Explanation, it says, "Not generating consciousness towards the object of the meaning of words is not understanding." Thus, it is explained that for this action, one must state the words that the opponent strongly combines, and even so, since there is no difference from not generating consciousness towards the object of the true meaning, the opponent is the point of subjugation, and there is no contradiction whatsoever. Others see that meaning must be stated, wanting to abandon stating the meaning of the sutra, not understanding the meaning is also not understanding, saying this is not out of trust. Even if the faculties separately understand the meaning of the words of proof, but the opponent does not separately understand, whatever the opponent does not separately understand and does not comprehend, that is not understanding, this is writing the letters of a tenet. There is no contradiction for that which is the tenet of action, those are all spoken by the same one. What is the meaning that the faculties separately understand? One should know that the faculties understand, the opponent does not understand the meaning, it is the point of subjugation. Do not subjugate. It is explained: Because one does not understand the meaning, one should not say that the opponent is to be refuted, this is combined in other treatises that point out faults. That is also unreasonable, because that is a commentary treatise on the Explanation. Not comprehending the proof itself, for example, subsequent recollection.
Chinese
就像说的那样，不理解回答之处就是制胜之处。如果不理解回答是怎么样的呢？ 解释说，因为没有指示对象。因为反驳者无法理解回答，这是因为没有指示任何一个识的对境，这只是一个总结性的词语。像这样，是为了指示驳斥的对境而说的。而且，放弃之后，当其他辩论者说出的不是随之说出的时候，那个时候回答的对境不存在，像那样变成随之说出，因为是有意义的，所以处于“不能”的状态，或者不理解回答本身就是制胜之处。同样，不了解本身也是不理解回答，所以是制胜之处，这是对宗派进行法义的总结。因为辩论者如果不了解驳斥的对境，怎么会说出回答的对境呢？有些范例中说，回答的对境会变成说缺点。如果这样，那么回答和回答的对境的回答是什么呢？那是指与那样的词语相关联。如果不了解回答和回答的对境，怎么会说出回答呢？不了解它的对境和不了解回答是制胜之处，因为没有理解的勇气。处于无法说出的状态。为什么呢？因为如果说出来，意思会变成其他样子，所以是没有勇气的人。如果对境不存在是怎么样的呢？说了诸如没有确定抓住意义等等，因为没有确定抓住前者的回答的意义，所以辩论者没有随之说出。因为没有指示随之说出的对境，所以无法理解回答，因此是不理解回答，因为不了解或者没有说出。为什么不了解回答的对境就是不理解回答呢？因为对于不了解回答和它的对境的人来说，是不了解回答的理解吗？或者回答的理解的对境会变成什么呢？这是总结。因此，不了解它的两个回答也是不理解，这是没有勇气的因。那么，不了解回答本身，那个没有勇气是怎么成为它的自性
English
As it is said, the point of not understanding the answer is the point of victory. How is it that one does not understand the answer? It is explained: Because the object is not indicated. Because the opponent is unable to understand the answer, it is because the object of any consciousness is not indicated, this is just a summary word. Like this, it is said for the purpose of indicating the object of refutation. Moreover, after abandoning it, when what is said by another debater is not what is said afterwards, at that time the object of the answer does not exist, and becoming like that is what is said afterwards, because it is meaningful, therefore it is in the state of "cannot", or not understanding the answer itself is the point of victory. Similarly, not knowing itself is also not understanding the answer, so it is the point of victory, this is the summary of the Dharma for the sect. Because if the debater does not understand the object of refutation, how can he speak of the object of the answer? Some examples say that the object of the answer will become speaking of faults. If so, then what is the answer to the answer and the object of the answer? That refers to being associated with such words. If one does not understand the answer and the object of the answer, how can one speak of the answer? Not understanding its object and not understanding the answer is the point of victory, because there is no courage to understand. It is in a state of being unable to speak. Why? Because if it is spoken, the meaning will become something else, so it is a person without courage. How is it that the object does not exist? It is said that there is no definite grasping of meaning, etc., because there is no definite grasping of the meaning of the former answer, therefore the debater does not say it afterwards. Because the object of what is said afterwards is not indicated, therefore one cannot understand the answer, therefore it is not understanding the answer, because one does not know or does not speak. Why is it that not understanding the object of the answer is not understanding the answer? Because for a person who does not understand the answer and its object, is it not understanding the understanding of the answer? Or what will the object of the understanding of the answer become? This is the summary. Therefore, not understanding its two answers is also not understanding, this is the cause of not having courage. Then, not understanding the answer itself, how does that lack of courage become its nature?