Tibetan
་ལ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་སྣང་བ་མི་དམིགས་པ་དྲན་པར་བྱའོ། །སྣང་བ་མི་དམིགས་པ་མི་དྲན་ན་ནི་འགལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མི་དྲན་ནོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ནི་འགལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་དང་དགག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཅིག་ཤོས་མེད་པར་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འགལ་བ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པའི་དུས་ན་ཡོད་པའི་སྣང་བ་མི་དམིགས་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་དྲན་པར་བྱ་བ་ན་ ཡང་དེ་ཁོ་ན་ལས་དངོས་པོ་མེད་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཅི་སྟེ་སྣང་བ་མི་དམིགས་པ་དང་བལྟར་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྔོན་འགལ་བ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པའི་དུས་ཀྱི་སྣང་བ་མི་དམིགས་པ་ད་ལྟར་དྲན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་སྣང་བ་མི་དམིགས་པ་ད་ལྟར་མེད་པ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་སྒྲུབ་པ་ནི་སྣང་བ་མི་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་འབྲས་བུ་མི་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། །འགལ་བ་བསྒྲུབ་པ་དང༌། རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་དགག་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་གང་གི་ཕྱིར་སྣང་བ་མི་དམིགས་པ་འཕངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དུས་གཞན་ན་ཡོད་པ་ངན་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་སྣང་བ་མི་དམིགས་པ་ལས་དངོས་པོ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང༌། སྦྱོར་བ་འདི་དག་ཀྱང་སྣང་བ་མི་དམིགས་པའི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་མི་དམིགས་པའི་སྦྱོར་བ་བཅུ་པོ་རྣམས་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་སྣང་བ་མི་དམིགས་པའི་ནང་དུ་འདུས་པར་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྣང་བ་མི་དམིགས་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་མེད་པའི་ཐ་སྙད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཚད་མ་ཡིན་པར་སྨྲས་པ་མི་སྣང་བ་མི་དམིགས་པས་ནི་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅེ་ན། བསྐལ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡུལ་དང་དུས་དང་རང་བཞིན་གསུམ་གྱིས་བསྐལ་པའི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་བསྐལ་བའི་ཡུལ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐེ་ཚོན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་རང་བཞིན་གང་ལ་ཡོད་པ་ལོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚད་མ་ལས་གཞལ་བྱ་ཡོད་པར་གཞག་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་བས་ན་ཚད་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞལ་བྱ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་རིགས་སོ་ཞེ་ན། ཚད་མ་ལོག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྒྱུ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ལོག་ན་ནི་འབྲས་བུ་དང་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པར་ཡང་འགྱུར་ལ། ཚད་མ་ནི་གཞལ་བྱའི་རྒྱུ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཚད་མ་གཉིས་ལོག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་དོན་ཏེ་གཞལ་བྱ་ལྡོག་པར་མི་འགྲུབ་པོ། །དེ་ལྟར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་མི་སྣང་བ་མི་དམིགས་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། ངེས་པའི་གཏན་ཚིགས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་ཚད་མ་ཡོད་ པས་གཞལ་བྱ་ཡོད་པར་འགྲུབ་པ་དེ་ནི་རིགས་ཡིན་ཏེ། ཚད་མ་ནི་གཞལ་བྱའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ་འབྲས་བུ་ཡང་རྒྱུ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཚད་མ་ལས་གཞལ་བྱ་ཡོད་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ །ཚད་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞལ་བྱ་མེད་པར་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟེ་ལེའུ་གཉིས་པའོ།། །།རང་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཉིས་ལས་གཞན་གྱི་དོན་བཤད་པར་འདོད་ནས། གཞན་གྱི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་རྗོད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་དང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གསུམ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཚུལ་གསུམ་པའོ། །ཚུལ་གསུམ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་རྟགས་ཀྱང་ཡིན་པ་དེ་བརྗོད་པ་སྟེ། འདིས་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་འཆད་པར་བྱེད། སྟོན་པར་བྱེད་པས་བརྗོད་པའོ། །དེ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན་ཚིག་སྟེ། ཚིག་གིས་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་ཆེས་ཡིན་པས་གཞན་དོན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཚིག་གི་བདག་ཉིད་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་བརྗོད་པ་ལས་ཚུལ་གསུམ་གྱི་རྟགས་དྲན་པ་སྐྱེའོ། །དྲན་པ་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་བརྗོད་པ་ནི་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་ཚིག་ལ་འབྲས་བུ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་བཏགས་པ་སྒྲོ་བཏགས་པ་བྱས་ཏེ། དེ་ལྟར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དག་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྒྲས་བསྟན་ཏེ། དག་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བཏགས་པ་ཡིན་གྱི། དངོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །གང་ཇི་སྙེད་ཉེ་བར་བཏགས་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྒྲས་བརྗོད་པར་ནུས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་བཤད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བཤད་པར་འདོད་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ངོ་བོ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཚན་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ལ། རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཚུལ་ གསུམ་པའི་རྟགས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ར
Chinese
啊！应当忆念那成为通达事物不存在之因的不可见显现。若不忆念不可见显现，则亦不忆念相违等。若如是，则不能以相违等存在与遮遣本身而知晓另一者不存在。在执持相违等之时，必须忆念存在的不可见显现，唯由此才能知晓事物不存在。对此，即使不可见显现与无所见已确定，先前执持相违等之时的不可见显现，即现在所忆念者，正是通达事物不存在之因。因此，证明事物不存在，乃是与不可见显现之理相异的，如不可见果等之理。由于从证明相违及遮遣因等之门径，而舍弃不可见显现。因此，从存在于他时，成为恶劣境的不可见显现中通达事物不存在，并且这些理亦包含在不可见显现之中。如是，应知所有这些都通过途径的方式，显示了十种不可见之理包含在不可见显现之中。若说不可见显现是衡量事物不存在与不存在之名言的量，那么不可见之不显现又有何用呢？故说“劫”等，以处所、时间和自性三者所劫夺的处所，凡是劫夺的处所，即是怀疑之因。何为自性？答：具有现量与比量颠倒之相，凡是具有颠倒自性者，即非了知颠倒之体性与所知之体性之义。难道不是从量而安立所量存在吗？若说因此无量，理应通达无所量，故说“量虽颠倒”，若因与周遍者颠倒，则果与所周遍者亦将颠倒，而量既非所量之因，亦非周遍者。因此，于二量
English
Ah! One should remember the non-apprehension of appearance, which becomes the cause of understanding the non-existence of things. If one does not remember the non-apprehension of appearance, then one will not remember contradictions, etc. If that is the case, then one will not be able to know that the other does not exist by the very existence and negation of contradictions, etc. At the time of grasping contradictions, etc., one must undoubtedly remember the non-apprehension of appearance that exists, and only from that can one know that things do not exist. In this regard, even if the non-apprehension of appearance and the unseen are determined, the non-apprehension of appearance at the time of previously grasping contradictions, etc., which is now remembered, is the very cause of understanding the non-existence of things. Therefore, proving the non-existence of things is a different reasoning from the non-apprehension of appearance, such as the reasoning of non-apprehension of result, etc. Because the non-apprehension of appearance is abandoned from the gate of proving contradictions and negating causes, etc. Therefore, from the non-apprehension of appearance that exists at another time and becomes a bad object, one understands the non-existence of things, and these reasonings are also included in the non-apprehension of appearance. Thus, it should be known that all of these show that the ten reasonings of non-apprehension are included in the non-apprehension of appearance through the way of means. If it is said that the non-apprehension of appearance is a valid means for proving the non-existence of things and the term 'non-existence', then what is the use of the non-manifestation of non-apprehension? Therefore, it is said 'kalpa' etc., the place that is robbed by the three, place, time and nature, whatever is the place that is robbed is the cause of doubt. What is the nature? Answer: It is the characteristic of being the opposite of direct perception and inference, and whatever has the opposite nature is not the meaning of knowing the nature of the opposite and the nature of what is to be known. Isn't it that what is to be measured is established as existing from the valid means? If it is said that therefore, since there is no valid means, it is reasonable to understand that there is nothing to be measured, therefore it is said 'even if the valid means is reversed', if the cause and the pervader are reversed, then the result and what is to be pervaded will also be reversed, and the valid means is neither the cause of what is to be measured nor the pervader. Therefore, in the two valid means
Chinese
即使确定了，所量也不会改变。因为这样不能成立，不现不见是怀疑的原因，但不是确定的理由。任何以量成立所量存在，这才是合理的，因为量是所量的结果，而且没有原因也不会有结果。原因必然与结果相连。因此，从量可以确定所量存在。因为没有量而确定所量不存在是不对的。为自利之比量，第二品完毕。从为自利和他利之比量二者中，想要解说他利，因此说了“他利之比量是说具有三相之因”这样的话。随行、相违和周遍之法性，具有这三种相的就是具有三相。既是具有三相，又是因，这就是所说的。这解释了具有三相之因。因为能显示，所以是说。那是什么呢？是词句。词句能说具有三相之因。因为是最利他的，所以是他利。难道不是说，真实知识的自性就是比量吗？为什么这样说词句的自性是比量呢？说了“因为在因上施设了果”这样的话。从说具有三相之因中，生起了对三相之因的忆念。从忆念中产生了比量。因此，说具有三相之因，是通过间接的方式成为比量的原因。这样，在因词上施设了果比量，进行了假立。因为这样假立，所以因仅仅是用比量的声音来表示，仅仅是施设为比量，但实际上不是这样的，这是总结性的说法。凡是能够施设并用比量的声音来表达的，都不需要全部解说。然而，因为想要解说比量，所以不需要解说比量的体性，而必须解说理由。理由就是具有三相之因。这又
English
Even if it is determined, the object to be measured will not change. Because it cannot be established in this way, non-appearance and non-observation are the cause of doubt, but not a definite reason. Whatever establishes the existence of the object to be measured by means of valid cognition is reasonable, because valid cognition is the result of the object to be measured, and there will be no result without a cause. The cause must be connected with the result. Therefore, the existence of the object to be measured can be determined from valid cognition. It is not right to determine that the object to be measured does not exist because there is no valid cognition. The chapter on inference for oneself, the second chapter, is completed. From the two inferences for oneself and for others, wanting to explain for others, therefore it is said that "inference for others is the statement of the reason with three aspects." Whatever has the three aspects of following, contradiction, and pervasiveness is what has three aspects. It is both having three aspects and being a reason, and that is what is said. This explains the reason with three aspects. Because it can show, it is said. What is that? It is words. Words can state the reason with three aspects. Because it is the most beneficial to others, it is for others. Isn't it said that the nature of true knowledge is inference? Why is the nature of words called inference in this way? It is said that "because the result is attributed to the cause." From stating the reason with three aspects, the memory of the reason with three aspects arises. Inference arises from memory. Therefore, stating the reason with three aspects is the cause of inference through indirect means. In this way, the result of inference is attributed to the cause of words, and a false establishment is made. Because of this false establishment, the cause is only expressed by the sound of inference, and it is only established as inference, but it is not actually like that, this is a summary statement. Whatever can be established and expressed by the sound of inference does not need to be explained in its entirety. However, because one wants to explain inference, there is no need to explain the nature of inference, but the reason must be explained. The reason is the reason with three aspects. This also