Tibetan
ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་མ་རྟོགས་པའི་ཡུལ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེའི་དངོས་པོ་ནི་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཚད་མ་སྔ་མས་གཟུང་བ་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་ན་གལ་ཏེ་དེ་གཟུང་བ་འཛིན་པ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཚད་མ་ནི་འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་པ་ནི་ཧ་ཅང་ཐལ་བའོ། །གང་ཅུང་ཟད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཚད་མར་གྱུར་པས་དྲན་པའམ་ཅིག་ཤོས་དག་འགྱུར་རོ། །གཏན་ཚིགས་དེའི་ཕྱིར་ན་མ་རྟོགས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ངེས་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་ གྱི་ཚད་མས་ངེས་པར་བྱས་པའི་ཡུལ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དྲན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ཡང་ཚད་མ་ཡིན་ན་ནི་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མ་ངེས་པའི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པས་ན་དེ་ནི་རྟོགས་ཟིན་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཡང་ཚད་མ་ཡིན་ཏེ། དྲན་པས་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། བཤད་པ། གང་ལ་དྲན་པ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མཐོང་བས་བསྐྱེད་པའི་དྲན་པའི་འདུ་བྱེད་མ་ཉམས་པ་མ་ཞིག་པ་ཡོད་པ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་འཛིན་པ་དེ་ནི་དྲན་པ་ལས་ཁྱད་པར་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་ཡིན་ནོ། །བསམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡང་ཚད་མ་ཐམས་ཅད་ངེས་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ངེས་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་ངེས་བར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི་ཚད་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་དང་དེ་ལས་ལྡོག་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ལྡོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་ངེས་པས་ཡུལ་དུ་བྱ་བ་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་གྱིས་བཟུང་ནས་རང་གི་མཐུས་ངེས་པའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་བྱས་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེ་ཚད་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ངེས་པར་བྱེད་པར་ནུས་པའི་མངོན་སུམ་ནི་ངེས་པ་སྐྱེས་པའི་སྔོན་རོལ་དུ་ཚད་མ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་ན་སྔར་ཚད་མ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཡང་གང་ལ་ངེས་པར་བྱེད་ནུས་པའི་དངོས་པོ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་མངོན་སུམ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་དོན་དེའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་དབང་པོའི་ཤེས་པའམ་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཡང་རུང་སྟེ། དྲན་པ་ལས་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ངེས་པ་དང་ལྡན་པའི་མངོན་སུམ་སྐྱེས་པ་ན། ངེས་པ་ཉིད་དྲན་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་གཞན་དག་ཏུ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་ངེས་པའི་ཡུལ་ལ་དྲན་པར་ཐ་སྙད་དུ་བྱས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །ངེས་པ་མ་སྐྱེས་ཀྱང་ངེས་པར་ནུས་པས་རྟོགས་པའི་དོན་འཛིན་པ་ནི་སྔར་མེད་པའི་ཁྱད་པར་བྱེད་པ་མེད་པས་ན་དྲན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། མངོན་སུམ་ གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ངེས་པ་བཞིན་ནོ། །གཏན་ཚིགས་ཚིགས་པ་ལས་མངོན་སུམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་རྣམས་ནི་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཡིད་མ་བཟུང་བ་འཛིན་པ་ཡིན་ཡང་དབང་པོ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་བཞིན་དུ་རྒྱུན་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ་ཚད་མ་ཡིན་ལ། རྣལ་འབྱོར་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་ཁྱད་པར་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པ་ལ་ཚད་མ་མ་ཡིན་པར་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྗོད་པ་ལ་ནི་ཤེས་པ་གཞན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཚད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་འགའ་ཞིག་ལས་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་པ་ཡང་ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། ཆུར་འཁྲུལ་པའི་དུས་ནི་སྨིག་རྒྱུའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ངེས་པ་མེད་པས་འཇུག་པའི་ཡུལ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱོན་གཞན་དག་ཀྱང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། བྱ་བ་རྫོགས་པའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པའོ། །ཤིང་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོར་གྲུབ་ཀྱང་ཕྱོགས་གཞན་དུ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གྱུར་པའི་རྒྱུ་སྟ་རེ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ན་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་བའོ། །ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངག་གི་དོན་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གི་སྒྲ་ནི་ཉེས་པ་གཞན་སོགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་གཟུང་བའི་དོན་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་བརྗོད་པའོ། །སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ནི་ལུགས་ཏེ། གང་གིས་དེ་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་འགྱུར་བར་བྱ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་དོ། །དེ་ལས་འདས་པ་ནི་རྒལ་བ་སྟེ། སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་ཅུང་ཟད་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཅུང་ཟད་མི་བྱེད་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན། དེ་ཡང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི་ཚུལ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་གང་གིས་སྔར་འཇུག་པའི་ཡུལ་སྟོན་པ་དེ་ཉིད་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་ཚད་མའི་སྒྲ་འདི་ཡང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་
Chinese
识所不了知的对境，其事物即是。因此，先前的量不是执持所取。否则，如果它是执持所取，那么，那时将有太过分的情况。量就是这些，这样完全没有断定，就是太过分了。稍微行至不错乱的对境之识，全部都变成量，因此成为忆念或其他的识。因为那个理由，所以是未了知的对境。如果具有决定的果的量，所决定的对境的行境是忆念。如果那样成为量，那么，不是太过分了吗？意的识是眼识所未决定的对境的行境，因此，它是已了知的对境，但也是量。如果说，忆念太过分不是这样。回答说：对于生起忆念的能力，生起果和随顺所见而生起的忆念的行相，没有衰退，没有坏灭，有这样的情况。因为对于如此情况的所取事物进行执持，与忆念没有差别，因此太过分了。想法是这样的：如果一切量都是具有决定的果，即使如此，无分别、无决定的自性，也对所取事物生起决定，那么就是量。因为，与此和与此相异的事物，以相异的理由的决定作为对境，而不是其他的。而且，自身全部以现量执持后，以自己的力量成为决定的对境，在那之前，它是量。因此，能够如此决定的现量，在生起决定之前，是安住于量。否则，因为先前不是量，如何成为量？即使是那样，对于能够决定的事物进行执持而生起的现量，无论是那个意义的对境的根识或意识，与忆念没有差别。如何生起具有决定的现量呢？决定本身是忆念，同样在其他
English
The object that is not understood by other consciousnesses, that thing itself is. Therefore, the previous valid cognition does not hold the grasped object. Otherwise, if it were to hold the grasped object, then at that time there would be an extreme consequence. Valid cognition is just this much, without completely determining, that is an extreme consequence. All consciousnesses that slightly go to an undistorted object become valid cognitions, therefore they become memory or other consciousnesses. Because of that reason, it is the object of non-apprehension itself. If the valid cognition with the fruit of certainty, the object that is ascertained by it is memory. If that which has become so is also valid cognition, then isn't that an extreme consequence? The mental consciousness engages with an object that is not ascertained by the eye consciousness, therefore, it is a valid cognition even though it is an object of what has already been cognized. If it is said that it is not an extreme consequence due to memory. It is said: For the ability to generate memory, the aspect of memory that arises from seeing, which is consistent with the generation of the fruit, is not diminished, not destroyed, there is such a situation. Because holding the grasped object that has become like that is no different from memory, therefore it is an extreme consequence. The thought is this: If all valid cognitions are those that have the fruit of certainty, even so, the non-conceptual, the nature of non-certainty, also generates certainty for the grasped object, then it is a valid cognition. Because, that and the object that is different from that, with the certainty of the reason for being different, is the object, and not another. Moreover, after grasping all of itself with direct perception, by its own power it becomes the object of certainty, until then, it is a valid cognition. Therefore, the direct perception that is able to ascertain in this way, before the arising of certainty, abides as a valid cognition itself. Otherwise, because it was not a valid cognition before, how would it become a valid cognition? Even if it is like that, for the direct perception that arises holding the object that is able to ascertain, whether it is the sense consciousness or the mental consciousness of the object of that meaning, there is no difference from memory. How does the direct perception with certainty arise? Certainty itself is memory, likewise in others
Chinese
也是如此。然而，对于确定的境，仅仅是施设为忆念而已。即使没有生起确定，但以能确定的方式执持所证之义，因为没有前所未有的差别，所以就是忆念，如同现量之力所生的确定一样。从理证的各个部分来说，现量的后一刹那等，是因为成立和安乐没有差别的缘故。如是宣说。这样的话，即使没有作意也能执持，但如同从根识所生的后一刹那一样，对于恒常需要成立的义来说是量。而对于瑜伽士们想要成立刹那的差别来说，理应不是量。对于宣说所见之行相来说，任何其他的识，那本身就是量。从某些错乱的因中，没有能确定的能力，也不是量，如同错认为水的时候，对于海市蜃楼执持其自性的识一样，因为没有确定，所以不是安立趣入之境。为了显示其他的过失而宣说：对于任何圆满的行为来说，为了特别地成立，那个能特别地成立者不是那样的。对于木头来说，虽然成立了两种事物的体性，但在其他方面成为两种体性的因，斧头就是能成立者，所以特别地说是非能差别者。成为那样的事物就是能成立者。说是“是”，就是执持“事物就是那样”的语言之义。而“又”这个词，就是以“过失等其他”等词所包含的意义，用“是过去”等词来表达。成立的方式是道理，以什么来使它成为能成立的，就是能成立的事物之自性。超越那个就是超越，是舍弃的意思。如果是能成立的，怎么会稍微不做呢？如果稍微不做，又怎么能成立呢？如果是能成立的，那就是超越了道理。因为以什么来指示先前趣入之境，那就是能成立的，而这个量的声音也是具有能成立之境的。
English
It is also like that. However, for the determined object, it is merely designated as memory. Even if certainty has not arisen, but it holds the meaning to be proven in a way that can determine, it is memory because there is no unprecedented difference, just like the certainty produced by the power of direct perception. From the parts of the reasoning, the subsequent moments of direct perception, etc., are because there is no difference between establishment and happiness. Thus it is said. In this way, even if one does not pay attention, one can still hold on to it, but like the subsequent moment arising from the root consciousness, it is a valid cognition for the meaning that needs to be constantly established. However, for yogis who want to establish the difference of moments, it is reasonable that it is not a valid cognition. For the expression of what is seen, whatever other consciousness there is, that itself is a valid cognition. From some causes of confusion, there is no ability to determine, and it is not a valid cognition, just like when mistaking it for water, the consciousness that holds the nature of a mirage, because there is no certainty, it is not establishing the object of entry. To show other faults, it is said: For any complete action, in order to particularly establish it, that which can particularly establish it is not like that. For wood, although the nature of two things is established, the cause that becomes the nature of two things in other aspects, the axe is the establisher, so it is specifically said to be a non-differentiator. Becoming such a thing is the establisher. Saying "is" means holding the meaning of the language "the thing is like that." And the word "again" is the meaning contained in words such as "other faults," etc., expressed by words such as "is past." The way of establishing is the reason, and what makes it the establisher is the nature of the thing that can be established. Transcending that is transcendence, which means abandonment. If it is an establisher, how can it do nothing at all? If it does nothing at all, how can it establish? If it is an establisher, then it has transcended the reason. Because what indicates the object of previous entry is the establisher, and this sound of valid cognition also has the object of the establisher.