Tibetan
གི་ཕྱིར་གསལ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་མ་དྲན་པ་དེའི་ཕྱིར་གསལ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་མྱོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དྲན་པ་མེད་པར་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སད་པའི་དུས་སུ་ཐ་སྙད་དུ་ནུས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དྲན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ག་ལས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དྲན་པ་ནི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་དག་ལས་དྲན་པ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་ངེས་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་འགའ་ཞིག་ལས་ཀྱང་ཉམས་སུ་ མྱོང་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི། དེ་དེ་ལ་ནི་གནོད་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། གང་ལ་གནོད་བར་བྱེད་པ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དྲན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གཉིད་སད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་གསལ་བར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཡུལ་གྱི་དྲན་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དྲན་པའི་རྣམ་ཤེས་དེ་གསལ་བར་སྣང་བར་གྱུར་ན། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་དྲན་པར་འགྱུར་བ་བསླད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་པ་དེས་ན་མི་གསལ་བར་དྲན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ཡང་མི་ནུས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་གྱི་ཤེས་པ་གསལ་བར་སྣང་བ་དག་ཀྱང་དྲན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་རིང་པོས་བར་དུ་ཆོད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དྲན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་རྨི་ལམ་ལས་མོད་ལ་སད་པ་ན་སྔར་སྐྱེས་པའི་རྨི་ལམ་གྱི་ཤེས་པ་ནི་གསལ་བར་སྣང་བར་དྲན་ལ། དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་དྲན་པ་ནི་མི་གསལ་བར་རེ། །དེའི་ཕྱིར་གནོད་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་དང་ལྡན་པའི་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པས་ན། གང་ཞིག་ཇི་ལྟ་བུའི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་དྲན་པ་དེ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་དོན་མྱོང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མངོན་པར་འདོད་པ་སད་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་འགའ་ཞིག་གི་དྲན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་གྱི་དྲན་པའི་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་པས་ཀྱང་མི་གསལ་བར་དྲན་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་ཚུལ་ལ་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཉིད་ནི། གནོད་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མས་ཉེ་བར་བསྒྲུབས་པའི་མི་སླུ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཏེ། བར་ཏི་ཀ་ལས་གནོད་པར་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དམ་པ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། རྣམ་པར་ངེས་པ་ལས་ཀྱང་གནོད་པར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པར་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བཤད་དོ། །མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འགའ་ཞིག་དོན་ཡོད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང༌། ཞེན་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ་ལྟོས་ནས་མི་སླུ་བའི་རྒྱུ་ཡང་དོན་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་སླུ་བ་ནི་དོན་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། །གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡོད་ན་ནི་མི་སླུ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་གནོད་པར་བྱེད་པ་མེད་པ་ཉིད་ནི་མི་སླུ་བ་ཁོ་ནར་ངེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། དྲན་ པ་ལས་ཡང་གནོད་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་མེད་པས་མི་སླུ་བ་ཡིན་ནོ། །ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་ནི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དོན་ཅན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་དྲན་བར་མི་འགྱུར་ན། རྨི་ལམ་གྱི་དྲན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་གསལ་བར་སྣང་བར་དྲན་ནོ། །རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་དྲན་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་ཡོད་པར་དྲན་པ་ཡིན་ལ། འདི་འདྲ་བའི་དྲན་པ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་འབྲས་བུར་གྲུབ་བོ། །དེས་ན་འདི་ལས་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དུ་བ་མེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་ལ་ནི་གནོད་པར་བྱེད་བ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མི་དམིགས་པས་རྨི་ལམ་གྱི་དྲན་པ་དྲན་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་བཀག་བའམ། རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཞེན་པ་བཞིན་དུ་མི་གསལ་བར་སྣང་བའི་དྲན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པ་དེས་ན་རྨི་ལམ་གྱི་དྲན་པ་མི་གསལ་བར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གནས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསལ་བར་སྣང་བར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། འདི་ལ་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ན་དབང་པོ་ལས་གསལ་བར་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོ་ལས་སྐྱེས་པ་འཁྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱང་གསལ་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ཀྱི་མངོན་སུམ་ནི་དོན་ལས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསལ་བར་སྣང་བ་མ་ཡིན་པ་གསལ་བར་སྣང་བར་བྱེད་པར་ནུས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་བསླད་པ་ཡིན་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་གསལ་བར་བྱེད་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་དག་གིས་དེར་སྒྲའི་རྣམ་པ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་གཞན་གཉིད་ཀྱིས་གསལ་བར་སྣང་བར་བྱེད་པའི་ནུས་པའི་གེགས་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་མཐོང་ངོ༌། །དེའི་ཕྱིར་སྒྲའི་རྣམ་པ་དང་འབྲེལ་པ་ཉིད་ནི་གསལ་བར་སྣང་བ་དང་འགལ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ། །དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་དང་སད་པའི་སྒྲ་དང་འདྲེས་པར་འཛིན་པ་
Chinese
因为不忆念清晰的显现之相，所以不是体验清晰的显现之相，这是它的意思。没有忆念，是因为在梦境醒来时不能说是能起作用的。如果问：这怎么能说是如实忆念呢？因为自性的忆念是分别，也可能不如实。答：这不合理，因为从随行和违逆等方面可知，忆念必定是跟随体验的。虽然由于某些错乱的原因，也存在不如实体验的情况，但对于这种情况，应当理解为是由于损害性的量而成为颠倒的对境。对于没有损害的情况，则是如实忆念。此外，也有醒来时清晰体验的对境的忆念。如果梦境的忆念的识变得清晰显现，那么为什么会颠倒忆念呢？因为在迷惑的状态中体验，所以也不能说是不清晰地忆念，因为梦境的清晰显现的知识也是忆念的缘故。也不是因为时间间隔长远的缘故，因为在具有忆念的识的梦中，醒来时清晰地忆念先前产生的梦境的知识，而紧接着产生的忆念则不清晰。因此，由于没有与损害性的量相伴的错乱原因，所以，忆念如何体验某种事物的相，那就是以体验该事物为先导的，例如醒来时对某些显现欲望的体验的忆念一样。同样，由于缘梦境的忆念的知识，也是不清晰地忆念。对于外境事物的性质，一切知识的颠倒性，是被损害性的量所证成的非欺骗性所遍及的，如《中观光明论》中说：如果没有损害性的正理等等，以及
English
Because one does not remember the clear appearance, therefore it is not experiencing the clear appearance, that is its meaning. Without memory, it is because one cannot say that it is able to function at the time of awakening from a dream state. If asked: How can this be said to be remembering as it is? Because the memory of the nature of discrimination is also possible to be not as it is. Answer: This is unreasonable, because from following and opposing aspects, it is known that memory must follow experience. Although there are also cases where the experience is not as it is due to some causes of confusion, but for this kind of situation, it should be understood that it becomes an inverted object due to the damaging valid cognition. For the case where there is no damage, then it is remembering as it is. In addition, there is also the memory of the object of clear experience at the time of awakening. If the consciousness of the memory of the dream state becomes clear, then why would it be remembered upside down? Because one experiences in a state of delusion, so one cannot say that one remembers unclearly, because the knowledge of the clear appearance of the dream is also the reason for memory. It is also not because of the long time interval, because in a dream with a consciousness of memory, when one wakes up, one clearly remembers the knowledge of the dream that arose earlier, and the memory that arises immediately is unclear. Therefore, since there is no cause of confusion accompanied by a damaging valid cognition, therefore, how one remembers the appearance of something experienced, that is preceded by experiencing that thing, just like the memory of the experience of some manifest desires at the time of awakening. Similarly, because of focusing on the knowledge of the memory of the dream, it is also remembering unclearly. Regarding the nature of external objects, the invertedness of all knowledge is pervaded by the non-deception proven by the damaging valid cognition, as it is said in the *Madhyamakaloka*: If there is no damaging valid reason, etc., and
Chinese
因此，由于没有能损害它的东西，所以说颠倒是不成立的。因为现量和比量中的一些被认为是真实的，并且由于不欺骗的因取决于所执著的事物，所以不欺骗一定遍及真实。如果有损害它的东西，那么就不会有不欺骗，因此必须确定没有损害它的东西本身就是唯一的不欺骗。由于没有能损害记忆的量，所以它是不欺骗的。因为它被视为经验的果实。如果它是颠倒的事物，就不会被忆念为相关的。梦中的记忆都被忆念为不清晰地显现。所谓的相关，是指梦中的所有记忆都普遍存在。这样的记忆是经验的果实。因此，这里没有能损害它的东西，就像烟是火的果实一样，没有能损害它的一样。因此，由于没有发现这样的遍及，梦中的记忆就阻止了对记忆的颠倒，或者像通过自性因来执著一样，由于不清晰显现的记忆是先行的，所以梦中的记忆是不清晰显现的。即使这样，为什么分别念不会清晰显现呢？回答说：对于这一点，根识是从自己的近取因中产生的，因此从根中清晰显现，因为从根中产生的颠倒也清晰显现。意识的现量来自事物。如果意识的不清晰显现被认为是能够使之清晰显现的能力，那么分别念就不能使之清晰显现，因为没有看到除了与声音的形象相关之外，睡眠会阻碍清晰显现的能力的因素。因此，应该理解与声音的形象相关本身就与清晰显现相违背。事实就是如此，因为梦境和醒时的声音混合在一起。
English
Therefore, since there is nothing to harm it, it is said that reversal is not established. Because some of the direct perception and inference are seen as real, and because the cause of non-deception depends on the object of attachment, non-deception must pervade reality. If there is something that harms it, then there will be no non-deception, so it must be determined that the absence of something that harms it is the only non-deception. Since there is no valid cognition that can harm memory, it is non-deceptive. Because it is seen as the fruit of experience. If it is a reversed thing, it will not be remembered as related. All the memories in dreams are remembered as appearing unclearly. The so-called relatedness is that all the memories in dreams are universally present. Such memory is the fruit of experience. Therefore, there is nothing here that can harm it, just as smoke is the fruit of fire, there is nothing that can harm it. Therefore, since such pervasion is not found, the memory in dreams prevents the reversal of memory, or like clinging through the nature of the reason, since the memory of unclear appearance is prior, the memory in dreams appears unclearly. Even so, why does conceptualization not appear clearly? Answer: For this, root consciousness arises from its own immediate cause, so it appears clearly from the root, because the reversals arising from the root also appear clearly. The direct perception of consciousness comes from things. If the unclear appearance of consciousness is considered to be the ability to make it appear clearly, then conceptualization cannot make it appear clearly, because it has not been seen that, apart from being related to the image of sound, sleep will hinder the factor of the ability to make it appear clearly. Therefore, it should be understood that being related to the image of sound itself is contrary to clear appearance. The fact is just like that, because dreams and waking sounds are mixed together.