Tibetan
་ཞེས་བྱ་བ་ཉན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་ནོ། །འདི་ནི་འཕེལ་བའི་རྣམ་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་འབྲས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འདིས་ནི་འགྲིབ་པའི་རྣམ་པ་བརྗོད་དོ། །གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་གཞི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཉིད་བརྗོད་པའོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་འབྲས་བུ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་ལས་དེའི་འབྲས་བུ་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པ་དང༌། དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་འབྲས་བུ་ཅན་དག་ལ་དེའི་འབྲས་བུ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པ་སྟེ་འདིས་ནི་སྒྲ་ཐ་དད་པ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཐ་དད་པ་ཉིད་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་དེ་ཡང་སྒྲ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐ་དད་རྟེན་ཅན་དེ་ལྡོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་དོན་དེ་ལ་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་ལྟ་བུར་བྱེད་པ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མ་རྟོགས་པས་ན་ཉེ་བར་བསླད་པར་གྱུར་པའི་བསླད་པ་དེ་དང་དེ་དག་གིས་དོན་དམ་པར་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཡང་མ་ཐོང་བ་ཐ་དད་པར་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་གྱི་དོན་ཅི་ལྟར་འཐོབ་པ་ཉིད་དུ་སྦྱོར་ཞེ་ན། འབྲེལ་པ་འགའ་ལས་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཡུལ་ནི། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་ལྷན་ཅིག་དེའི་བདག་ཉིད་དམ། དེ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང༌། དེ་བདག་དེ་ལས་བྱུང་བ་ཡི།། མཐུ་ཡིས་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེས་ན་ཐ་སྙད་དེའི་བདག་ཉིད་དང་དེ་ལས་བྱུང་བས་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་ཉིད་དུ་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཡང་དག་མ་ཡིན་ཡང་ཡང་དག་པ་ལྟ་བུར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེས་རྣམ་པར་རྟོག་པའམ་སྒྲའམ་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པ་དེ་བསླད་པ་ཉིད་ཀྱང་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲེལ་པ་ཡོད་ན་དེ་ལས་ཞུགས་པ་དེ་ལྟ་ནའི་དངོས་པོ་ལ་མི་སླུ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་འགྲེལ་སྔ་མའི་དོན་དང༌། རྣམ་འགྲེལ་གཉིས་པ་འདིའི་དོན་གྱི་འགྲེལ་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགོས་པར་བྱེད་པ་ནི། གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདི་ཉིད་ཅི་ལྟར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་མ་བརྟགས་པར་ཁས་ལེན་པའོ། །མཐོང་བར་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་འཆད་པ་ནི། མི་སླུ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའོ། །བསླད་པའང་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་འཆད་པ་ནི་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདི་ཉིད་བརྗོད་པ་ནི། ཐ་དད་ཐ་དད་མེད་ཅེས་བྱ་བའོ། །དོན་བྱ་བ་གྲུབ་ན་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་མི་དད་བ་ལ་ངའི་སླུ་བཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ རྣམ་པར་དཔྱད་པ་གང་དུ་དགོས་པ་སོམས་ཤིག །ཐ་དད་པའི་ཆོས་ཀྱིས་དོན་བྱ་བ་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི། བུར་མ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བུར་མ་ལ་ཐ་དད་པའི་མངར་བས་ནི་མངར་བའི་དོན་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བུ་རམ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་མངར་བ་ཁོ་ནས་དོན་བྱ་བ་བྱེད་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཐ་དད་པ་ཚོལ་བ་ནི་དོན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་བརྗོད་པ་ནི། མིག་ལས་ལྡོག་པ་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། མངར་པོ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལྡོག་པའི་བུ་རམ་གྱི་དོན་བྱ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། མངར་བ་ཐ་དད་པ་ལས་དོན་བྱ་བ་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ལྟར་ཆོས་ཐ་དད་པ་ཡིན་སྙམ་དུ་དོགས་པ་སེལ་བས་དེ་འབྲས་བུ་ཅན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེའི་འབྲས་བུ་དང་ཅིག་ཤོས་དེའི་འབྲས་བུ་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྟེ་དེ་དག་ལྡོག་མཚམས་ཡིན་ཏེ། བློའི་རྣམ་པ་གང་ལ་དེ་རྒྱུ་མཚན་དུ་ཡོད་པ་དེས་བརྟགས་པའོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐ་དད་པའོ། །དེ་ལ་ནི་དེ་ལྟར་གནས་པས་ནའོ། །འོ་ན་མཁས་པ་དག་ཐ་དད་པ་རྟོགས་པ་ལ་གུས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པ་ལྷུར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རང་རྒྱུད་ཉིད་སྤོང་བ་ནི་དེ་སྐད་དུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའོ། །དཔྱོད་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ཐ་སྙད་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་གིས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེར་གནས་པ་ན་བྱིས་པ་དང༌། མཁས་པ་དག་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་དང༌། བརྗོད་པ་དག་ལ་བལྟོས་ཏེ་འདྲ་བ་ཉིད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་དང་དེ་ལས་ལྡོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་བློའི་རྣམ་པས་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཐ་དད་པ་དག་ཐ་སྙད་པས་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་མི་ནུས་པ་དེས་ནའོ། །དེའི་བདག་ཉིད་དེ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་ལས་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཐོང་བའི་ལམ་དུ་བྱེད་དེ། མཐོང་བ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱོར་རོ་ཞེས་འབྲེལ་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གྱི་ཐ་སྙད་འདི་བརྟགས་པ་ཡིན་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་ཀྱི་མཇུག་སྡུད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྲུབ་སྙམ་ན། ཡང་ཉིད་སྒྲུབ་བྱེད་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསོན་པོའི་ལུས་ལ་བདག་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ནི་ བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་འགྱུར་གྱི། མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་བུམ་པ་ལ་ནི་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་པས་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན།
Chinese
被称为听觉的识之果。这是增长的显现。所谓“无果”，即非眼等识之果，此乃衰减之相。所谓“一”，是指无共同基础之不同理由。所谓“彼”，是指从非彼之果者中，以彼之果性而区分；所谓“从彼”，是指在彼之果者中，以非彼之果性而区分，此乃说明语词不同所指理由亦不同。如是之法，其语亦为分别之异，所依亦异，其为遣除之理由，如是之义，如增长与衰减般，因未悟事物之自性，故为近于迷惑之迷惑，虽于胜义中离增减，然未舍弃，而近于结合于各异之体性。若问分别之境义，如何结合于可得性耶？答：由某些关系故。分别之差别境，唯有与可得之义一同，具有彼之自性，或从彼生之体性之关系。如是说：彼自性及彼所生，以威力故。故以名言之自性及从彼所生之关系，而结合于可见性。何以故，虽非真实，然能显现如真实般，故作分别或语或名言者，亦非知是迷惑，若有关系，则从彼生者，如是则于事物有不欺诳性故。为解释前释论与此第二释论之义，故作必要者，即“若”也。所谓“此如何”，即不分别而承认。解释“结合于可见性”，即“以不欺诳故”。解释“亦非知是迷惑”，即“无常故”。此即是说“异、不异”。若事成办，则于异与不异中，我的欺骗存在。
English
That which is called the fruit of auditory consciousness. This is the manifestation of increase. That which is called "fruitless" is not the fruit of consciousness such as the eye, etc.; this expresses the aspect of decrease. That which is called "one" expresses the very absence of different reasons with a common basis. That which is called "that" is different from those that are not its fruit by virtue of being its fruit; and that which is called "from that" is different from those that are its fruit by virtue of not being its fruit; this expresses the very difference in the reasons for the application of different words. That which is such a dharma, its sound is also a different kind of conceptualization, its basis is also different, and it is a reason for reversal. Such a meaning, like increase and decrease, is because the nature of things is not understood, so it is a delusion that is close to being misled. Although it is free from increase and decrease in the ultimate sense, it is not abandoned, but is closely associated with different characteristics. If you ask how the object of discrimination is combined with what is obtainable, the answer is: because of some relationship. The object of the distinction of discrimination is only that which, together with the object to be obtained, has the nature of that itself, or the relationship of the nature arising from that. Thus it is said: "By the power of that self and that which arises from it." Therefore, it is combined with visibility because of the relationship of the nature of that term and that which arises from it. Because that which is not true, but appears as if it were true, is what makes discrimination, sound, or terminology, it is not even known to be a delusion, because if there is a relationship, then that which arises from it, in that case, there is non-deception in things. To explain the meaning of the previous commentary and the meaning of this second commentary, what is necessary is "if." What is called "how is this" is to accept without discrimination. Explaining "combine with visibility" is "because of non-deception." Explaining "it is not even known to be a delusion" is "because it is impermanent." This is what is said: "different, not different." If the matter is accomplished, then in difference and non-difference, my deception exists.
Chinese
应当思考在何处需要辨析所谓的“异”。说“以各异之法不能成办义事”是指，所谓蔗糖，以蔗糖上各异的甜味，并不能成办甜味之事，这并不合理。因为见到唯有成为蔗糖自性的甜味才能成办义事。因此，寻找各异是无意义的，这是它的意思。说不异是指，从非眼（的角度）出发，因为获得了从非甜味中脱离的蔗糖的义事。从各异的甜味中生起义事是不可能的。那么，如何是法各异呢？为了消除这种疑惑，解释“彼具果”等，即是“是法的作者”等。彼之果与另一者非彼之具果，这些是分界线，以何种心识之相，彼是理由，即以彼来衡量。所谓“彼”是指各异之法。因为于彼如是安住。那么，智者们会尊重通达各异吗？说“致力于通达事物之真实”是指智者的意思。舍弃自宗是指“如是也”。辨析是分别的识。名言是指言说等。以这些安住于世间道时，孩童与智者，对于分别的识与言说，都是相同的。因为不能以名言来辨析以与彼相异之理由所衡量的心识之相所辨析的各异之法。因为以彼之自性，成为从彼生起的特征之关联，而成为获得某种特征的见道，关联为接近见。因为对法与有法之名言进行衡量，所以这是总结语。为何不能成立呢？因为能立的“又”会介入。对活人的身体怀疑有我，那么也会对瓶子等怀疑，但并非没有。如果说，瓶子上是没有的，因为佛教徒已经承认了。
English
One should contemplate where the analysis of what is called "difference" is needed. To say that "different dharmas cannot accomplish the purpose" refers to what is called sugarcane. It is not reasonable that the different sweetnesses in sugarcane can accomplish the purpose of sweetness. Because it is seen that only the sweetness that has become the nature of sugarcane can accomplish the purpose. Therefore, seeking difference is meaningless, that is its meaning. To say non-difference is to say that from the perspective of non-eye, because the purpose of sugarcane, which is separated from non-sweetness, is obtained. It is not possible for the purpose to arise from different sweetnesses. So, how are the dharmas different? To dispel this doubt, the explanation of "it has fruit" etc., is "it is the maker of dharma" etc. Its fruit and the other that is not its fruit, these are the dividing lines, with whatever aspect of mind, that is the reason, that is what is measured by. The so-called "that" refers to the different dharmas. Because it abides in that way. So, will the wise respect understanding difference? To say "devoted to understanding the reality of things" refers to the meaning of the wise. Abandoning one's own system refers to "so it is also". Analysis is the discriminating consciousness. Nomenclature refers to speech etc. When these abide in the worldly path, children and the wise are the same with respect to discriminating consciousness and speech. Because the different dharmas that are analyzed by the aspect of mind that is measured by the reason that is different from that and that cannot be analyzed by nomenclature. Because by its nature, it becomes the connection of the characteristics arising from it, and becomes the path of seeing that obtains some characteristic, the connection is to approach seeing. Because the nomenclature of dharma and the possessor of dharma is measured, so this is the concluding statement. Why is it not established? Because the establishing "also" will intervene. Doubting the existence of self in the body of a living person, then there will also be doubt about pots etc., but it is not non-existent. If it is said that it does not exist on the pot, because the Buddhists have already admitted it.