Tibetan
ན་སྔོན་པོ་ལ་སེར་པོའི་རང་བཞིན་བཞིན་ནོ། །སྣང་བ་ཡང་གཞན་གྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པའོ། །མ་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཅན་སྣང་བ་ལ་གཞན་གྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་དམིགས་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་མེད་པར་ངེས་པ་ཉིད་དུ་དོགས་པ་བསུ་བ་ནི་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེའི་ནི་རྟོགས་པའོ། །ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བལྟ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གཞན་གྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་གཞན་གྱི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གཞན་ངེས་གཞན་གྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་དམིགས་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ་མི་དམིགས་པ་ཁོ་ནའོ། །དེའི་ངོ་བོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཐ་དད་པ་ངོ་བོའོ། །འོ་ན་ཅི་ཞིག་མི་དམིགས་ཤེ་ན། གཞན་གྱིས་དམིགས་བྱ་ཉིད་དུ་ནི། །ཞེས་གསུངས་སོ།། འདི་བཟློག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ལས་ནི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ལས་སོ། །ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལ་བརྗོད་པ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གཞན་གྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ན་དངོས་པོ་དམིགས་པ་ན་ཇི་ལྟར་མ་དམིགས། དེས་ན་གཞན་གྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་མ་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འཐད་དོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། །ཕྱོགས་དང་དང་པོ་ལ་བརྗོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དོན་གྱི་རང་བཞིན་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན། དོན་གྱི་ངོ་བོ་དེ་གཞན་གྱིས་དམིགས་པར་ཇི་ལྟར་གྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་དེས་དངོས་པོའི་དངོས་པོ་ཉིད་ན་འོ་ན་ཅི་ཞིག་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཅེས་སྨོས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་གཞན་གྱིས་ནི་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཉིད་དམིགས་ཀྱི་དོན་དེ་ནི་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དམིགས་པ་དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་སྙམ་ན། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བའོ། །དེ་ཉིད་མི་དམིགས་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་གཞན་གྱིས་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཞེས་གསུངས་སོ། །དམིགས་པ་ཉིད་ལས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ནའོ། །འོ་ན་གང་ཞིག་དམིགས་ཤེ་ན། རང་རང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང༌། དམིགས་པར་བྱ་བ་ཡང་རང་རང་ལ་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། ཐུན་མོང་དུ་དམིགས་པ་ནི་མེད་དོ། །མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་ཉིད་དོན་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དམིགས་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་ཞེས་བྱ་བའོ། །བདེན་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་ནི་དོན་བྱེད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ཡང་རིགས་པ་འགའ་ཞིག་ཉིད་ནི་འདོད་ཆགས་པ་རིགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ཡིན། དོན་བྱེད་ལ་འགའ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ནུས་པ་དང་མི་ནུས་པའི་དབང་གིས་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དོགས་པ་བསུ་བ་ནི་ཅི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་ཕྱོགས་ལ་ནི་ཤེས་པ་རང་རིག་པ་ལ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་པས་གཉིས་ཉིད་ཉམས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་རང་རིག་ཙམ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གལ་ཏེ་རྒྱུད་གཞན་གྱིས་ཤེས་པ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ན་དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དོགས་པ་བསུ་ནས་ཤེས་གཉིས་ཞེས་བྱ་བའོ། །རང་གི་རྒྱུད་ལ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་དང༌། འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་པ་གཉིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་བཟུང་བར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ན་གཞན་ལ་འབྲས་བུ་མཐོང་བ་ལས་ཤེས་པ་དེ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ཡིན་ན། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བར་ཚད་མ་སྙམ་དུ་གང་གིས་འཛིན་ཏེ། ཅི་རིགས་པ་གཉིས་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་དེའི་རྗེས་ལས་བྱུང་བའི་དྲན་པས་ཡིན། །རེ་ཞིག་རིག་པ་གཉིས་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་ཙམ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ཉིད་བརྗོད་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་རྒྱུ་ནི་ཞེས་བྱ་བའོ། །སྔར་མངོན་སུམ་གྱི་རིག་པའི་རྒྱུ་ནི་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བག་ཆགས་ལས་བྱུང་བའི་དྲན་པས་ཕྱི་ནས་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོགས་པ་བསུ་བ་ནི། གལ་ཏེ་རྒྱུ་ནི་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྗེས་དཔག་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པས་སོ། །ལན་ནི་དེ་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དུས་སུ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མ་ཤེས་ན། ད་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་ཤེས་པ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོག་ལ་ཏེ་དྲན་པ་དེ་ད་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེས་ན་དེ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་ཡིན་ ནོ་ཞེས་དོགས་པ་བསུ་བ་ནི། སྔར་ནི་ཞེས་བྱ་བའོ་གསུངས་སོ་དེའི་ཤེས་པ་ད་ལྟར་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་ཤེས་བྱ་ཡང་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལམ་བརྗོད་པ་ནི་ཤེས་ཏེ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རྒྱུའི་ཤེས་པ་དེའི་རྒྱུར་མངོན་པར་འདོད་པ་ཇི་ལྟར་རིག་པར་འགྱུར་ཏེ། མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །འོན་ཏེ་གང་གི་ཚེ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དོགས་པ་ནི་སྔ་མ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱའིའོ། །གལ་ཏེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ཉེས་པ་འདིར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། མངོན་སུམ་གྱིས་རིག་པ་ལ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་དོན་མེད་དོ་ཞེས་ལན་འདེབས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་མངོན་སུམ་གྱིས་རིག་ཕྱིར་ཞེས་བྱའོ། །འོན་ཏེ་སྔོན་གྱི་རིག་པ་ལ་ཡང་མངོན་སུམ་གྱིས་མ་རིག་པའི་སྔ་མ་ཉིད་ཡོད་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ནི། དེའི་སྔ་མ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའོ། །དེའི་སྔ་མ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔག་གིས་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་འཇུག་གོ །ཇི་ལྟར་སྔ་མ་ཉིད་མི་སྲིད་ཅེ་ན། མངོན་སུམ་གྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་ནི་སྔ་མ་ཉིད་ལའོ། །འོ་ན་དེ་ཉིད་ལས་དེ་འགྲུབ་པོ་ཞེ་ན། དེས་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དྲན་པ་ནི་ཚད་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་རང་རིག་ཕྱིར་ནའོ། །དེ་ལྟར་དྲན་པས་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་གསལ་ནས། འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ཡང་སེལ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་བ་ཙམ་དེ་རང་རིག་པ་ཙམ་ལ་མངོན་སུམ་ཡིན་ནོ། །རང་རིག་ལ་ནི་བདག་ཉིད་རིག་པ་ལའོ། །དེའི་ཕྱིར་དྲན་པ་དེས་ད་ལྟར་བ་དེ་རིག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་འབྲས་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་རྟོག་གེ་བ་དགའ་བར་བྱ་བའི་གཞལ་བྱའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བརྗོད་པ་ནི། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་འདི་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཉི་ག་ཡོད་པའམ་མེད་པ་ལ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རེ་ཞིག་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱོགས་ལ་ནི། རྒྱུ་གཉི་ག་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི། མེད་པ་རྟ་ཡི་རྭ་ཉིད་ལ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །འདིར་གཞན་གྱི་ཚིག་གི་དོགས་པ་བསུ་བ་ནི། གལ་ཏེ་དེ་ནི་གཏན་མེད་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བའོ། །རྟའི་རྭ་དེ་ལའོ། །འོ་ན་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན། བཤད་པ་སྔར་མེད་པ་ནི་འབྲས་བུ་མིན་པ་མིན་ཏེ། འབྲས་བུ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལན་འདི་ཡང་ལན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡོད་ན་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མེད་པ་ལ་སྔ་ན་མེད་པ་མི་རུང་ཞེ་ན། མེད་པའི་རི་བོང་རྭ་ལ་ནི། །ཞེས་གསུངས་སོ། །རི་བོང་གི་རྭ་ནི་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྔར་མེད་པ་དང་བྲལ་བ་
Chinese
就像蓝色具有黄色的自性一样。显现也不是被他者所缘，名为所缘。不成⽴是不成的，因为有法显现上，他者所缘不成⽴已经成⽴的缘故。因此，对于没有的确定，迎接怀疑，就是“如果”之意。那是它的了悟。因为不是境之故，名为不是观察之故。如果他者所缘的自性不是他者的境。那么，他者决定，他者所缘的自性如何成为所缘呢？唯有不缘而已。它的体性，名为和他者所缘的自性相异的体性。那么什么不缘呢？“于他者所缘性中”。如是说。这是遣除的分别念，即从它的体性，也就是从实事的体性。对于第二品（ पक्ष ，pakṣa）的陈述，名为如果是它的体性，也就是，如果他者所缘性就是实事的自性，那么实事成为所缘时，怎么会不缘呢？因此，认为说在他者所缘性中不缘是不合理的。对于第一品（ पक्ष ，pakṣa）的陈述，名为如果是他者的体性，也就是，如果他者的体性，也就是所缘性，是从意义的自性转变而来的体性，那么意义的体性怎么会成为他者所缘呢？不会成为他者所缘的。如果它就是实事的实事性，那么为何说所缘性呢？因为他者所缘性是所缘，但意义不是，因此。不缘的又是什么呢？想知道什么不缘呢？名为“什么”。就是它不缘，不是其他的，因为是从它而来的其他。那么会成为他者所缘吗？如是说。如果从所缘性本身成为相异。那么什么成为所缘呢？“各自”等。因为那不是一切所缘，并且所缘也是在各自上确定的缘故。所以，没有共同的所缘。因为不缘的缘故，就是它。
English
Just as blue has the nature of yellow. Appearance is also not apprehended as being apprehended by others, which is called apprehension. Non-establishment is not established, because on the subject of appearance, the non-apprehension of being apprehended by others is already established. Therefore, to welcome doubt about the certainty of non-existence is the meaning of "if". That is its realization. Because it is not an object, it is called not being observed. If the nature of being apprehended by others is not the object of others. Then, the determination of others, how can the nature of being apprehended by others become an object? Only non-apprehension. Its essence is called the essence that is different from the nature of being apprehended by others. Then what is not apprehended? "In the nature of being apprehended by others." Thus it is said. This is the discriminating awareness of refutation, that is, from its essence, that is, from the essence of reality. The statement for the second पक्ष (pakṣa), is called if it is its essence, that is, if the nature of being apprehended by others is the very nature of reality, then how can reality not be apprehended when it becomes an object? Therefore, it is thought that it is unreasonable to say that it is not apprehended in the nature of being apprehended by others. The statement for the first पक्ष (pakṣa), is called if it is the essence of others, that is, if the essence of others, that is, the nature of being apprehended, is the essence transformed from the nature of meaning, then how can the essence of meaning become apprehended by others? It will not become apprehended by others. If it is the very reality of reality, then why is it called the nature of being apprehended? Because the nature of being apprehended by others is the object, but the meaning is not, therefore. What is not apprehended then? Wanting to know what is not apprehended? Called "what". It is that which is not apprehended, not others, because it is others from it. Then will it become apprehended by others? Thus it is said. If it becomes different from the very nature of being apprehended. Then what becomes the object? "Each individually" etc. Because that is not the object of all, and the object is also certain on each individually. Therefore, there is no common object. Because of non-apprehension, it is that.
Chinese
说的是“唯有彼，而无他”。 所谓“异于所缘”。 诚然，外境之事物并不能起作用。 然而，显现为蓝色等的事物，某些理性能起到贪著之理性的作用。 有些事物不能起作用。 因此，为了消除因能否起作用而安立存在与不存在的疑虑，所以说“何故”。 对于唯识宗来说，由于了知自证识没有隐蔽性，因此没有以其为对境的推论，所以说“二者皆失坏”，即是说唯有自证。 如果认为其他相续的识是隐蔽的，那么可以推论以其为对境，为了消除这种疑虑，所以说“二识”。 在自己的相续中，身体的表色等显现，以及意欲等体性的二识被认为是因果之事物。 那么，从见到他人之果而推知彼识，又是如何以量成立的呢？ 是以二识本身成立，还是以从彼所生的忆念成立？ 暂时来说，不是以二识本身成立。 为什么呢？ 因为说了“自”。 宣说此义即是“何时因”。 为了消除先前显现之识的因，是从体验之习气所生的忆念，从后来了知的疑虑，所以说“如果因”。 所谓“推论”，即是以忆念。 回答说“彼时”，即是在体验之时，如果不了知显现为所欲之因，那么现在如何能从推论中了知呢？不能了知。 难道说忆念现在不存在吗？ 因此，为了消除彼亦如是之疑虑，所以说“先前”。 说了，彼识现在存在，而彼则不存在。 仅仅识存在，所知也不会因此而改变，所以说“知”，如此宣说。 缘起之识如何显现为彼之因
English
It is said, "Only that, and nothing else." It is called "different from the object." Indeed, external objects are not capable of functioning. However, some of the things that appear as blue, etc., are capable of functioning as the nature of attachment. Some things are not capable of functioning. Therefore, to dispel the doubt that existence and non-existence are established by the power of being able or not being able to function, it is said, "Why?" For the Yogacara school, since there is no concealment in the knowledge of self-awareness, there is no inference with that as its object, so it is said that "both are ruined," that is, there is only self-awareness. If it is thought that the knowledge of other continuums is concealed, then it can be inferred with that as its object, and to dispel this doubt, it is said, "Two knowledges." In one's own continuum, the appearance of the body's expression, etc., and the two knowledges of the nature of desire, etc., are regarded as cause and effect. Then, how is the knowledge inferred from seeing the result in others established as valid? Is it established by the two knowledges themselves, or by the memory arising from them? For the time being, it is not established by the two knowledges themselves. Why? Because it is said, "Self." This is expressed as "When the cause." To dispel the doubt that the cause of the previously manifest knowledge is the memory arising from the habit of experience, which is known later, it is said, "If the cause." "Inference" means by memory. The answer is "At that time," that is, if one does not know the cause of what is desired to be manifested at the time of experience, then how can one know it from inference now? One cannot know it. Is it not that memory does not exist now? Therefore, to dispel the doubt that it is also the same, it is said, "Previously." It is said that that knowledge exists now, but that does not. Just because knowledge exists, the knowable will not change accordingly, so it is said, "Know," thus it is declared. How does the knowledge of the cause appear as its cause?
Chinese
因此会变成知识，本来就不是。然而，如果有人怀疑说，当存在的时候，就不是推论了，那么就称为“先决条件”。如果推论存在本身会变成一种错误，那么回答说用现量来认知，推论就没有意义了，这是不对的，因为是用现量来认知的。然而，如果有人认为，对于先前的认知，也存在现量无法认知的先决条件，所以是推论的对象。那么，就称为“它的先决条件”。它的先决条件是被推论所认知的，这是随之而来的。如果有人问，怎么会不存在先决条件呢？回答说，因为是现量。之所以说“因此”，是因为被现量所损害。在那里，指的是先决条件。如果有人问，那么它怎么能从它本身实现呢？回答说，已经说了“它”，因为记忆是量。如果有人问，为什么呢？回答说，因为是自证。像这样，通过记忆明确了因的性质，并且也排除了认识果的性质，那么，仅仅因为什么，它就仅仅对于自证是现量。对于自证来说，就是对于认识自身。因此，那个记忆并不存在认识现在的存在。如果有人问，怎么样呢？回答说，已经说了“其他的果”。之所以说“因此”，是因为没有成立其他的果的性质。现在，为了让论理学家高兴，要说可以衡量的方面的分别，就是说这个因和果的事物。即使两者都存在或不存在，因和果的事物也不存在，这就是意思。首先，对于没有果的方面来说，为了说明任何因都不存在，就说“不存在，就像马的角一样”。在这里，为了迎接其他人话语的怀疑，就说“如果它是完全不存在的”。指的是马的角。如果有人问，那么什么是果呢？回答说，所说的先前不存在，不是不是果，而是仅仅是果，这就是意思。 这个回答也是回答本身。如果有人问，为什么呢？回答说，已经说了“如果存在”。“它”指的是果。如果有人问，为什么不存在的不能和先前不存在的东西一起存在呢？回答说“对于不存在的兔子角来说”。兔子角因为是不存在的，所以和先前不存在的东西分离。