Tibetan
།འདིའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་དང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་གཅིག་ཉིད་དོ། །དེ་སྐད་དུ་སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས་སོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་སྔ་མ་སྔ་མའོ། །ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཉིད་གཞུང་འཛུགས་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལས་ཏེ་ཤེས་པ་དང་པོ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་པ་སྔ་མའི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་དང་རིག་པའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཤེས་པའི་ཤེས་པ་དྲན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་ན། དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་པ་སྔ་མའི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཐག་རིང་པོའི་ཤིང་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་ཤིང་གི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་གནས་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གནས་པ་ཉིད་ཤེས་པ་དེའི་རང་བཞིན་ནོ། །བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ངེས་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་སྨོས་སོ། །བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆད་པའོ། །ཁྱེད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལའོ། །འོན་ཏེ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ཡིན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དེ་དག་ལས་ཐ་དད་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཉིས་ཀ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའོ། །འོན་ཏེ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པར་ཤེས་པ་རྟོག་པ་ཁོ་ནའོ་སྙམ་ན། བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་མེད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་ཀྱང་རང་གི་ངོ་བོའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་གསལ་བའི་རང་བཞིན་གྱིས་བྱས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ མེད་པར་ཏེ་གསལ་བའི་རང་བཞིན་མེད་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཞེ་ལྐོག་ཏུ་མ་གྱུར་པ་ཉིད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་མེད་པར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དམིགས་པ་མེད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་འཛིན་པའི་བྱེད་པ་ནི་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ཟླ་བ་ཉིད་ལ་ཟླ་བ་བདག་གཉིས་སུ་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པར་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་ཉིད་ལ་ཡང་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་བཞིན
Chinese
།此之名为能执。色等之自性与能执为一。如是学派之陈那论师所说。彼者名为前前之识。非境之故名为离境之相故。此立宗者为何之故耶。彼者谓从第一识所生。彼之名为前识之义相与明之相为何者。识之识，具念之相者生起时。彼之名为与前识之相合者，譬如从远处之树所生之识，与树之相合也。彼安住者名为义安住者，彼识之自性也。若思惟乐等之自性中，识为决定分别耶。故说乐等。乐等之名为解释。于汝名为具理者等。然乐等虽为境，然识非与彼等相异，然彼等即是，若思惟如何耶。二者亦名为乐等与青色等。然乐等唯是青色等之能执。是故若思惟识为异于青色等之分别耶。乐等是之名为。彼无亦名为虽无乐等，然自本体之差别名为光明之自性所作也。彼 无者谓无光明之自性，以无能执故。青色等是隐而不显者，无光明之自性，无青色等之能执之缘，然青色等之能执是唯光明之自性也。彼亦说非转成自性者，是故名为。如见外之月亮，见月亮为二，而见为相异，如是识于自性中，亦有境之相与觉之相二者，识之自性。
English
That which is called "this" is the apprehender. The nature of form, etc., and the apprehender are one and the same. As stated by the teacher Dignāga. That which is called "that" is the preceding consciousness. "Because it is not an object" means because it is separate from the aspect of an object. Why is this very thing established as a thesis? "From that" means arising from the first consciousness. "That" refers to whatever is the aspect of the meaning and the aspect of awareness of the preceding consciousness. When the consciousness of consciousness, which is characterized by memory, arises, "that" means it becomes endowed with the aspect of the preceding consciousness. For example, the consciousness arising from a distant tree becomes endowed with the aspect of the tree. "That which abides" means the abiding of the object itself is the nature of that consciousness. If one thinks that consciousness is definitely conceptualizing in the nature of pleasure, etc., then "pleasure, etc." is mentioned. "Pleasure, etc." means explanation. "To you" means to those who possess reason, etc. However, even though pleasure, etc., are objects, consciousness is not different from them; rather, they are the same. If one thinks, "How is that?" "Both" means pleasure, etc., and blue, etc. However, pleasure, etc., alone are the apprehender of blue, etc. Therefore, if one thinks that consciousness is only conceptualization, separate from blue, etc., then it is called "pleasure, etc." "Even without that" means even without pleasure, etc., the distinction of one's own essence is made by the nature of clarity. That without means without the nature of clarity, because there is no apprehender. Blue, etc., are what is hidden and not manifest; without the nature of clarity, there is no object of apprehension of blue, etc. However, the action of apprehending blue, etc., is only the nature of clarity. That which is also said not to be transformed into self-nature is called "therefore." Just as seeing the external moon, seeing the moon as two, and seeing it as different, similarly, in the nature of consciousness itself, there are two aspects: the aspect of the object and the aspect of awareness, which are the nature of consciousness.
Tibetan
་གཅིག་ཉིད་ལ་མཐོང་བ་ཡིན་ལ། ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཐ་དད་ཁོ་ནར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འགའ་ཞིག་འཆད་པ་སུན་དབྱུང་བའི་དོན་དུ་ཕྱོགས་སྔ་མ་བརྗོད་པ་ནི་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེའི་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་ཐ་དད་པར་མཐོང་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན། འདི་ཉིད་འཆད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པས་སོ། །གཞན་གྱི་ངོ་བོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་ཐ་དད་པར་རོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་རང་བཞིན་ལ་མ་རྟོགས་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་གཅིག་ལ་ཡང་ཐ་དད་པར་མཐོང་བར་རིགས་ཏེ་ཞེས་ཕ་རོལ་གྱིས་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རེ་ཞིག་སུན་འབྱིན་པ་ནི་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་རང་ཉིད་ཀྱིས་རང་བཞིན་ཅི་འདྲ་བ་དེས་ཀྱང་གཞན་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ན། གཞན་གྱིས་ལྟ་བ་གཞན་རྟོགས་པར་ནུས་རེ་སྐད་ན། དེས་ན་ཡུལ་གཅིག་ལ་ཡང་ཐ་དད་པར་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ཟླ་བ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །ལྷག་མ་ནི་ཁས་ལེན་པ་ཉིད་དོ། །འོ་ན་རྣམ་འགྲེལ་འདིའི་དོན་ཅི་སྙམ་ན། དེས་ན་དོན་འདི་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གལ་ཏེ་ཐ་དད་པ་མི་རྟོགས་ན་ཅི་ཞིག་རྟོགས་ཤེ་ན་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་ཟླ་བ་གཅིག་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཟླ་བ་གཉིས་པ་ནི་དེ་ལྟ་ཁོ་ན་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྡོག་པའོ། །དེས་ན་འདི་གཉིས་ཐ་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ཞེས་དོགས་པ་བསུ་བ་ནས་གྲུབ་པའི་མཐའ་བྱེད་པ་ནི་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཐ་དད་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་ པ་ནི་ཐ་དད་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྒྱུའོ། །སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་དག་ནི་གྲུབ་པ་དང་བདེ་བ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཁས་བླངས་པ་ཙམ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་འགལ་བ་ཆོས་གནས་པར་འགྱུར། འདི་ལ་འགལ་བ་གང་ཞིག་ཡོད་སྙམ་ན། འདི་ལ་འགལ་བ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྣམ་པ་གཞན་བརྗོད་པ་ནི་ཐ་དད་པར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་དད་པ་དང་ཉེ་བར་སྦྱར་བའོ། །གཞན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་པ་ལའོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ན་འདི་མིང་ཙམ་ཡིན་སྙམ་ན། གལ་ཏེ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཞེས་དོགས་པ་བསུ་བ་ནས་བརྗོད་པ་ནི་དེའི་ཚེ་ཞེས་བྱའོ། །སེར་པོ་དང་མི་འབྲལ་བའི་སྔོན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཁྱེར་ལ་ཤོག་ཅེས་བརྗོད་པ་ནི་སྔོན་པོ་ཙམ་ཞིག་ཁྱེར་ནས་འོངས་པར་མཐོང་གི་སེར་པོ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྩད་པ་ལ། ལན་ལྡོག་པ་ནི་བྲལ་བ་མེད་པའི་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡང་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ཐ་དད་པའི་ཐ་སྙད་མཐོང་བ་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་སྙམ་ན། ཐ་དད་པའི་ཐ་སྙད་ནི་ཞེས་བྱ་བའོ། །འོན་ཏེ་ཞེས་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་དོན་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། འདི་ལ་བརྗོད་པ་ནི་དེ་ཞེས་སྨོས་ཏེ་དོན་དེའོ། །དེར་སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་ཁོ་ན་དོན་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། དེ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སྔོན་པོའི་རྣམ་པ་ཡང་ངོ༌། །གཞན་དུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀ་བ་དང་བཅས་པར་འདོད་པར་རོ། །རྒྱུར་གྱུར་པ་ཕྱིའི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་མ་ཚང་བས་གཞན་ཀ་བས་སྟོང་པར་ཀ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་བའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁྱད་པར་དང་བྲལ་བ་མཐོང་བའི་ཤེས་པ་དང་གཅིག་ཉིད་ཡིན་པས་ཇི་ལྟར་དོན་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཕྱི་རོལ་གྱིས་ཞེས་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མ་ཐག་པ་ལས་ཐ་དད་པའོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་སྔར་གཏན་མཐོང་བ་མེད་པའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་སྙམ་ན། རྟེན་གཞན་མེད་པར་ཞེས་སྨོས་སོ། །གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྔོན་མ་མཐོང་བའི་དོན་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་བུའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གོང་བུའི་རྣམ་པ་དེ་ནི་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་ གཞན་གྱིས་གོང་བུའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཤིང་གི་རྣམ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཤིང་མཐོང་ངོ་ཞེ་ན། འདི་ལ་དཔྱད་ཟིན་ཏེ། དེས་ཀྱང་ཅི་ལྟར་མཐོང་སྟེ། དེ་ཡང་རང་གི་རྣམ་པ་ཙམ་རིག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡང་དེ་ཙམ་གྱིས་རྟོགས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཉེས་པ་གཞན་བརྗོད་པའི་དོན་དུ་ཕ་རོལ་ཉེ་བར་འགོད་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་ལ་གོང་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤིང་དུ་སྣང་བ་བསྐྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིས་ཤིང་མཐོང་ངོ་ཞེ་ན། འདི་ལ་བརྗོད་པ་ནི་གལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཕྱིས་མཐོང་བ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུག་ཀྱང་གི་སྒྲའི་དོན་ཏོ། །ཕྱིས་ཉིད་འགྱུར་མོད་སྔར་གོང་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤིང་མཐོང་བའི་དུས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཞན་ཡང་དུས་ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ཤིང་དུ་རྟོགས་པ་དེ་ཡང་ཤེས་པའི་རྣམ
Chinese
见到唯一之体，而境之相状与觉悟之体性，亦仅显现为各异，为驳斥如是宣说之某些观点，陈述前述观点，即所谓“若”。所谓“彼”，乃就识之体性而言，如何见为各异？其自性本身并未转变。阐释此者，即所谓“如何”。所谓“彼者”，乃指由识而知。所谓“于他之体性”，乃指于自性各异者。所谓“彼”，乃因未能证悟自性之故。他方辩称，于一境亦可视为各异，为暂且驳斥彼说，即所谓“彼非是”。所谓“如此”，若他人之自身，以其自身之为何种自性，亦不能证悟他者，则他人之见，岂能证悟他者？故所谓“于一境亦见为各异”，乃指先前之唯一月亮。其余部分，乃是承认之语。若问此《释量论》之义为何？答曰：故此义即是。若不证悟各异，则证悟何者耶？答曰：若。所谓“随行”，乃指先前将见一月。所谓“第二月”，乃指仅见如是，即是颠倒。故所谓“此二各异”，乃是证悟。如是，则从迎接疑问至成立结论，即所谓“彼即如是”。所谓“各异之因”，
English
One sees the very nature of oneness, and the nature of the object and the nature of realization also appear to be different. To refute some who explain that, the former position is stated, which is called "if." The so-called "that" refers to the nature of consciousness. How does one see it as different? That very nature does not change into something else. Explaining this is called "how." The so-called "that itself" means by consciousness. The so-called "in the nature of another" means in a different nature. The so-called "that" is because one fails to realize the nature. The other party argues that it is reasonable to see differences even in one object. To refute that for the time being, it is called "that is not." The so-called "in this way" means that if one's own self, with whatever nature it has, cannot realize another, then how can another's view realize another? Therefore, the so-called "seeing differences even in one object" refers to the previous single moon. The rest is an admission. If one asks what the meaning of this Commentary on Valid Cognition is, the answer is: therefore, this is the meaning. If one does not realize differences, then what does one realize? The answer is: if. The so-called "following" means that one will see one moon before. The so-called "second moon" means that one only sees it as such, which is the opposite. Therefore, the so-called "these two are different" is realization. In that case, from welcoming the doubt to establishing the conclusion, it is called "that is just so." The so-called "cause of difference"
Chinese
如果争辩说黄色不是，那么回答是不可分离的蓝色。如果这样，那么如何证明看到蓝色和黄色是不同的说法呢？“不同的说法是”这样说。如果认为这是通过其他知识看到事物，那么对此的回答是，说“那”就是那个事物。如果认为在那里只有蓝色的显现才是事物，那么就说“那”。蓝色的显现也是。 “其他”是指想要与柱子一起。由于作为原因的外在事物不完整，因此没有柱子，没有柱子的显现的知识不会产生。如果即使那样，“是”是指看到与差别分离的知识与自身相同，那么如何证明事物呢？“外在的”这样说。 “变成那样”是指可以推断的事物。 “其他”是指与那之后不同的。如果认为如何理解以前从未见过的东西呢？“没有其他依据”这样说。 “不是其他”是指完全理解以前未见过的所有事物。 “通过它”是指显现为球状的知识不是产生知识的所见，因为球状的显现是知识的显现，那么如何看到外在呢？如果其他人看到产生球状显现的树的树木，那么对此已经进行了分析。即使那样，如何看到呢？因为那也只是认识到自己的显现。如果仅仅通过那样就能理解，即使那样，为了说明其他过失，将对方置于附近，即“通过它”是指，如果产生显现为球状的树木，那么之后就能看到树木吗？对此的回答是“如果”。之后看到也是不合理的，这是“即使”这个词的意思。之后会改变，但在之前看到球状树木的时候不是。为什么呢？因为是目标。此外，之后产生的对树木的理解也是知识的显
English
If it is argued that yellow is not, then the answer is the inseparable blue. If that is the case, then how to prove that seeing blue and yellow are different claims? "Different claims are" is said. If it is thought that this is seeing things through other knowledge, then the answer to this is, saying "that" is that thing. If it is thought that only the appearance of blue is the thing there, then it is said "that". The appearance of blue is also. "Other" refers to wanting to be with the pillar. Because the external things that are the cause are incomplete, there is no pillar, and knowledge with the appearance of a pillar does not arise. If even so, "is" refers to seeing knowledge that is separated from difference and is the same as itself, then how to prove things? "External" is said. "Becoming like that" refers to things that can be inferred. "Other" refers to being different from immediately after that. If it is thought how to understand something that has never been seen before? "Without other basis" is said. "Not other" refers to completely understanding all things that have never been seen before. "Through it" refers to the knowledge that appears as a sphere is not the seeing that produces knowledge, because the appearance of the sphere is the appearance of knowledge, then how to see the external? If other people see the trees that produce the appearance of the sphere, then this has already been analyzed. Even so, how to see? Because that is also just recognizing one's own appearance. If it can be understood just through that, even so, in order to explain other faults, placing the other person nearby, that is, "through it" refers to, if it produces the appearance of a tree in the shape of a sphere, then can the tree be seen later? The answer to this is "if". Seeing later is also unreasonable, this is the meaning of the word "even". It will change later, but not at the time of seeing the spherical tree before. Why? Because it is the target. Furthermore, the understanding of the tree that arises later is also the appearance of knowledge.