Tibetan
་བ་ཅི་ལྟར་མི་འཐད་སྙམ་ན་རང་རིག་པ་ཡིན་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རང་རིག་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ནི་གཞན་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་དང་གཞན་རིག་པ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་སྤངས་པས་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་རིག་པས་ནའོ། །རྩོད་པ་དེ་ལ་ཡང་རྩོད་པ་ཞེས་པ་ནི་ལྷག་མའོ། །སོ་སོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔོན་པོས་སེར་པོ་སེར་པོས་ཀྱང་སྔོན་པོ་ཞེས་རྟོགས་པར་ཁས་བླངས་པ་ནའོ། །ཇི་ལྟར་རྒྱུད་གཞན་གྱིས་རིག་པ་ན་འདི་གཉིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་རྟོགས་པ་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་ཚད་མ་ཞེས་བྱ་བ་རྟོགས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་སྔོན་པོས་ནི་སེར་པོ་ཉིད་རིག་གི་རང་གི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ལ། སེར་པོས་ཀྱང་སྔོན་པོ་འབའ་ཞིག་རིག་གི་རང་གི་རང་བཞིན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་འདི་ནི་གཉིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་རྟོགས། རྒྱུད་གཅིག་ལ་གནས་པའི་ཤེས་པས་སྔོན་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་ལ་གཞན་གྱིས་ནི་སེར་པོ་རྟོགས་པ་ནི་འདི་གཉིས་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྟོགས་པར་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་པོས་རང་རིག་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན། བདག་གིས་སྔོན་པོ་འདི་ཡོངས་སུ་བཅད་དེ་རིག་གོ་ཞེས་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་སྔོན་པོས་སེར་པོ་རིག་པ་དེའི་ཚེ་འམ། སེར་པོས་སྔོན་པོ་རིག་པ་དེའི་ཚེ་ནི་བདག་ཉིད་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ཅི་ལྟར་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཤེས་པས་སྔོ་པོ་རྟོགས་པས་ན། འདི་བདག་གིས་རིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་འགྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ། རང་ཉིད་རྟོགས་པ་ལ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ་བདག་ཉིད་རྟོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་དོན་དུ་རེ་ཞིག་ཕྱོགས་གཞན་བཤད་པ་ནི་གལ་ཏེ་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བའོ། །འོན་ཏེ་གང་ཡིས་རང་གི་རང་བཞིན་རིག་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་གཉིས་སོ་ཇི་ལྟར་ཐལ་ཞེ་ན་རང་གི་ངོ་བོར་རིག་ནི་ཞེས་བྱ་བའོ། །འཇུ་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་བདག་གིར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་བདག་ཉིད་ལ་སྟོན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རང་དང་གཞན་རིག་པ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་ཉིད་ཀྱིས་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་དོན་བརྗོད་པ་ནི་འདོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རང་རིག་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་བྱེད་པ་པོ་མི་སྣང་བའི་ཕྱོགས་གང་གི་ཕྱིར་རང་རིག་པ་དང་གཞན་རིག་པ་ཙམ་མ་ཡང་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་ནའོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་རིག་པ་ཁས་ལེན་པ་ནའོ། །ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུད་གཞན་རྟོགས་པ་བཞིན་དུ་གཉི་ག་ཡང་རྟོགས་པར་མི་འགྱུ
Chinese
如果认为有什么不合理之处，那就是“如果是自证”这句话，意思是如果成为自证，那就不是他证了。因为自和他证是互相排斥而矛盾的。 “因此”这句话是指互相认识。对于那个争论，争论是指剩余。 “分别”是指承认蓝色认识黄色，黄色也认识蓝色的时候。如果他相续认识，则不会认为这是二者，同样也不会认为是量。就像这样，蓝色不是认识黄色的自性，黄色也不是只认识蓝色的自性。即使那样，又如何认为这是二者呢？安住于一个相续的意识体验蓝色，而另一个认识黄色，说这是二者，是不可能的。同样，如果作者不是自证，就不会认为“我完全断定了这个蓝色并认识了”。当蓝色认识黄色的时候，或者黄色认识蓝色的时候，不是认识自己，因此，如果存在于他人相续中的意识认识蓝色，就不会认为“这是我认识的”，同样，也不会认识自己，因为没有认识自己。为了解释偈颂的意义，暂时阐述其他观点，即“如果那些”。或者，谁以自性认识，那也是他。那么，如何有过失成为二呢？即“以自己的体性认识”。不执著是不认为是自己的，意思是这不是在指示自己。因为自和他证是互相矛盾的。现在，陈述偈颂的意义，即“宣说”。如果不是自证，那么作者不显现的方面，因为自证和他证都不合理，因此。 “如果是那样”是指承认自证的时候。因为互相不同，就像认识他相续一样，二者都不会被认识。
English
If one thinks what is unreasonable, it is the phrase "if it is self-cognition," meaning if it becomes self-cognition, then it is not other-cognition. Because self and other cognitions are mutually exclusive and contradictory. The phrase "therefore" refers to mutual recognition. For that debate, the debate refers to the remainder. "Separately" refers to when one admits that blue recognizes yellow, and yellow also recognizes blue. If another continuum recognizes, then it will not be considered that these are two, and similarly, it will not be considered a valid cognition. Just like this, blue is not recognizing the self-nature of yellow, and yellow is not only recognizing the self-nature of blue. Even so, how can one consider that these are two? The consciousness abiding in one continuum experiences blue, while another recognizes yellow, saying that these are two, is impossible. Similarly, if the agent is not self-cognition, then one will not think, "I have completely determined this blue and recognized it." When blue recognizes yellow, or when yellow recognizes blue, it is not recognizing oneself, therefore, if the consciousness existing in another's continuum recognizes blue, one will not think, "This is what I recognized," similarly, one will not recognize oneself, because there is no self-recognition. In order to explain the meaning of the verse, temporarily explain other views, namely "if those." Or, whoever recognizes with self-nature, that is also other. Then, how does the fault become two? Namely, "recognizing with one's own essence." Not clinging is not considering it one's own, meaning this is not indicating oneself. Because self and other cognitions are mutually contradictory. Now, stating the meaning of the verse, namely "declaring." If it is not self-cognition, then the aspect of the agent not appearing, because both self-cognition and other-cognition are unreasonable, therefore. "If it is like that" refers to when one admits self-cognition. Because they are mutually different, just like recognizing another's continuum, neither will be recognized.
Tibetan
ར་རོ། །འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བའོ། །རང་རིག་པ་དང་གཞན་རིག་པ་ཁས་བླངས་པ་ལ་བདག་ཀྱང་སྔ་མའི་ཚུལ་ལས་མ་འདས་ཏེ། དེས་ན་བདག་དེ་ཡང་རང་རིག་པའམ་གཞན་རིག་པར་འགྱུར་ཞེས་པའི་བརྒལ་ཞིང་བརྟགས་པ་འདི་ཉིད་ལས་འཕར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །རང་གི་རང་བཞིན་དུ་མ་ཟད་པའོ། །འདི་ལ་ལན་ནི་རང་བཞིན་དེ་ཉིད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བརྗོད་པར་འདོ་པ་འགའ་ཞིག་དངོས་པོ་དེའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། །གཞན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པ་དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ སོ། །དང་པོ་སེལ་བ་ནི་རང་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི་རང་གི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་ཞེས་བྱ་བའོ། །རང་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་གཞན་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་གཞན་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་གཞན་རིག་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་རང་ལ་ཕྱོགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ནི་རང་གི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་རིག་ཅིང༌། གཞན་ལ་ཕྱོགས་པས་ཀྱང་རང་བཞིན་གཞན་ཁོ་ན་རིག་པ་དེས་ནའོ། །གང་ལ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བདག་གོ །ལན་ནི་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའོ། །དེ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོས་པ་སྟེ་བདག་ཉིད་དོ། །རང་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང༌། གཞན་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་རང་བཞིན་དག་ལ་འདི་ནི་གཉིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཞེས་འབྲེལ་ཏོ། །རང་དང་གཞན་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་རང་བཞིན་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་དེ་དག་ནི་རང་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པའམ། གཞན་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་གཅིག་གིས་རིག་པར་མི་འཐད་དེ། དེས་ན་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་གཞན་གཉིས་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་རིག་པའི་དོན་དུ་གཞན་ཡིན་པས་ན་ཐུག་པ་མེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་གཞན་རིག་པ་ལ་ཉེས་པ་ཡོད་པ་དེས་ན། རང་རིག་པའི་རང་བཞིན་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་དང་གཞན་ལ་མངོན་དུ་མ་ཕྱོགས་པ་གཉིས་བདག་དང་གསུམ་མོ། །དེའི་ཕྱིར་གསུམ་པོ་དེ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ལ་ལུགས་མ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ན། དེ་གསུམ་རིག་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །གལ་ཏེ་རྣམས་པ་རྣམས་མི་བདེན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཤེས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་རྣམ་དེས་ན་སྟོང་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་སྙམ་ན། འདི་ལྟར་གསུངས་སོ། །དེའི་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པའི་ཡང་ངོ༌། །གཉི་ག་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་
Chinese
ར་རོ། 此处所说的意思是，会陷入到没有各种显现的境地。如果承认自证和它证，那么我也不会超出前面的情况，因此，关于“我也会变成自证或它证”的辩驳和考察，并没有超出这个范围。另外，所说的“另外”是指，不只是自己的自性。对此的回答是“就是那个自性吗？”，意思是，有些表达方式是根据事物本身的自性。所说的“其他的”是指，根据与当前情况不同的自性。首先排除的是“自己”。阐明它的是“自己的自性”。对于第二种分别念，也通过“其他的角度”来表达。意思是，如果通过显现于他者的自性来认知他者，那么就会完全不同于显现于自己的自性。所说的“因此”是指，通过显现于他者的自性。因为通过显现于自身的自性，只能认知自己的自性，而通过显现于他者的自性，也只能认知其他的自性。所说的“存在于何处”是指我。回答是“这就是”，意思是显现。所说的“就是它”是指必要，也就是自己本身。与显现于自身和显现于他者的自性相关联的是“具有认识到这是二者的智慧”。由于显现于自己和他者的自性是相互矛盾的，因此不能通过显现于自身或显现于他者中的任何一个来认知，所以必须承认另外两个显现。同样，为了认知它，因为是其他的，所以没有穷尽。因为他证存在过失，所以，自证的三种自性是指，不显现于自己和他者的两种自性，加上我，共有三种。因此，由于这三种自性彼此不了解规律，所以，为了认知这三种自性。如果各种相不是真实的，即使如此，知识也并非仅仅存在，那么怎么会变成空性呢？想到这里，这样说道。所说的“它的也”是指知识的也。所说的“两者也”是指
English
Ra ro. Here, it means falling into a state where there are no diverse appearances. If one accepts self-cognition and other-cognition, then I am also not beyond the previous situation. Therefore, the debate and examination of "I will also become self-cognition or other-cognition" does not go beyond this. Furthermore, the word "other" means not only one's own nature. The answer to this is "Is it that very nature?", meaning that some expressions are based on the nature of the thing itself. The word "other" refers to the nature that is different from the current situation. The first thing to eliminate is "self." What clarifies it is "one's own nature." For the second conceptualization, it is also expressed through "other perspectives." It means that if one cognizes others through the nature that appears to others, then it will be completely different from the nature that appears to oneself. The word "therefore" refers to the nature that appears to others. Because through the nature that appears to oneself, one can only cognize one's own nature, and through the nature that appears to others, one can only cognize the nature of others. The word "where it exists" refers to the self. The answer is "This is," meaning appearance. The word "it is it" refers to necessity, which is oneself. Related to the nature that appears to oneself and the nature that appears to others is "having the wisdom to recognize that these are two." Since the natures that appear to oneself and others are mutually contradictory, they cannot be cognized through either the one that appears to oneself or the one that appears to others. Therefore, two other appearances must be acknowledged. Similarly, in order to cognize it, because it is other, there is no end. Because there is fault in other-cognition, the three natures of self-cognition refer to the two natures that do not appear to oneself and others, plus the self, making three. Therefore, since these three natures do not understand the rules of each other, in order to cognize these three natures. If the various aspects are not true, even so, knowledge is not merely existent, then how can it become emptiness? Thinking this, it is said in this way. The word "its also" refers to the also of knowledge. The word "both also" refers to