Tibetan
སྟོབས་ཀྱིས་སྔོན་པོར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་དེ་ལྟ་བས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མཐོང་བ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པའོ། །དེས་ན་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་ནུས་པ་རྒྱུ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་ལ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དེ་མེད་པ་ཡིན། འདིར་བརྗོད་པ་གལ་ཏེ་དེ་ཀུན་རྫོབ་འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་འདིའི་དོན་ནི་ཚད་མས་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་མ་གཏོགས་པར་བརྡར་བཏགས་པ་གོམས་པ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་སྟེ། མ་བརྟགས་པར་ཤེས་པའི་དོན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་འགའ་ཞིག་ཏུ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་མ་མཐོང་བར་ཡང་མཐོང་བར་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་དེ་ནི་བརྟགས་ན་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་འདི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་སྟེ། ཚད་མ་མེད་པར་ཤེས་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཙམ་ནི་ཀུན་རྫོབ་བོ། །འདི་ལྟར་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་དག་གིས་རྟོགས་པ་སྟེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཡང་མངོན་སུམ་དང་མི་དམིགས་པས་གྲུབ་པར་ཁས་ལེན་ན། མངོན་སུམ་གྱིས་ནི་འདི་ལས་འདི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མྱོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མདུན་ན་གནས་པའི་དངོས་པོ་གཉིས་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འདིའི་རྗེས་ལ་འདི་དག་སྐྱེ་བོ་ཞེས་མངོན་སུམ་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མ་ཡིན་ནོ།། །། ཆད་མ་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་འགྲེལ་པ། བམ་པོ་གཉིས་པ། འདི་ལྟར་འདི་ལས་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཡིན་ཏེ། ཅི་དེ་ཉིད་ལས་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་འདི་ཡོད་པས་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་འདི་ལས་འབྱུང་བར་བརྟག་གྲང་ན། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱེད་ན། དེའི་ཚེ་ཅི་ད་ལྟ་ཉིད་དུ་འམ། འོན་ཏེ་གཞན་གྱི་ཚེ་དེ་ཉིད་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་ད་ལྟ་དེ་ཉིད་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི། འོ་ན་དུས་གཞན་དུ་གཞན་ལས་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ཡུལ་གཞན་དུ་དུ་བ་གཞན་ལས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་ཤེས། འོན་ཏེ་དུས་གཞན་དུ་དེ་ཉིད་ལས་འབྱུང་གི་གཞན་ལས་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འོ་ན་དུས་གཞན་དུ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཚད་མ་མེད་དེ། མངོན་སུམ་ནི་ད་ལྟར་བའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བའི་དངོས་པོ་འཛིན་པར་ནུས་ཀྱི། དུས་དང་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མེ་དང་དུ་བ་དང་མངོན་སུམ་གྱིས་ངེས་པར་འཛིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ཡོད་པས་ཡོད་པ་ཉིད་ཅེས་ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་རུང་སྟེ། རེས་འགའ་ཡུལ་གཞན་ལ་སོགས་པར་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་རྟོགས། འོན་ཏེ་འདི་ལས་འབྱུང་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་རང་ཉིད་དང་གཞན་ལས་ཀྱང་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་དངོས་པོ་ངེས་པ་ཡིན། དེའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་གྱིས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་རྟོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལྡོག་པ་ཡང་མི་དམིགས་པས་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཅི་སྟེ་མི་དམིགས་པ་མངོན་སུམ་ཡིན་ནམ། རྗེས་སུ་དཔག་པར་བརྟག་གྲང་ན། དེ་ལ་གལ་ཏེ་མི་དམིགས་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ནི་མི་དམིགས་པ་དེ་ཡང་ལྡོག་པ་ལ་ལྟོས་ཤིང་ལྡོག་པ་ཡང་མི་དམིགས་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་མེ་དམིགས་པའི་ལྡོག་པ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཞན་གྱིས་སྒྲུབ་ན། དེའི་ཚེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེའི་ལྡོག་པ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཞན་གྱིས་སྒྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དེ་ཉིད་མཐའ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་མངོན་སུམ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་མིང་ཙམ་ཐ་ དད་པར་བྱས་པར་འགྱུར་བས་མངོན་སུམ་ནི་ཡུལ་དང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ལྡོག་པ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་གྲགས་པའི་ཚད་མས་གོ་བ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡིན་ན། འབྲེལ་པ་འཛིན་པ་མེད་པར་མ་མཐོང་བའི་དོན་ཤེས་པ་ནི་གྲགས་པར་བརྗོད་ཀྱི། མངོན་སུམ་གྱིས་དངོས་པོ་གཉིས་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་བས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་དེ་དག་འབྲེལ་བར་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་ནི་འབྲས་བུ་འདི་དག་ནི་རྒྱུའོ་ཞེས་ཤེས་པ་འདི་ནི་བརྟགས་པ་ཙམ་མོ། །ཡང་ན་དོན་གྱིས་གོ་བས་སོ་སོར་ངེས་པའི་འབྲས་བུ་ཤེས་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་མྱུ་གུ་ས་བོན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ན། དེའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་ཡོད་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་མ་མཐོང་བའི་དོན་རྟོགས་པ་ནི་དོན་གྱིས་གོ་བའོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཤེས་པ་མྱོང་བ་ཡིན་པ་ན་དོན་གྱིས་གོ་བས་སམ། གྲགས་པས་བརྗོད་པར་རིགས་པར་འགྱུར་བ་ལས། གང་གི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་རྟོགས་པ་མེད་ཅེས་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ངེས་པར་འདི་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པ་ནི་མེད་དེ། སོ་སོར་ངེས་པའི་དུས་ཉིད་དུ་འདིའི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་དུས་གཞན་དུ་དེ་ཉིད་ལས་འབྱུང་བར་ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་ཡིན
Chinese
由于力量而将蓝色进行区分，因此更加执着于看到因和果的事物。因此，既然在种子等原因中看到了幼芽等结果的能力，怎么会没有呢？这里所说的“如果认为那是世俗谛”这句话，这里的意思是，除了以量成立的事物的真实性之外，因为更加倾向于习惯于假立名言，所以仅仅是世俗谛。不经观察而知晓的意义就是世俗谛的意义。就像在某些情况下，没有看到蓝色等也显现出看到的傲慢，如果进行观察，就会转变。同样，世间人的言语也不是胜义谛，因此各种各样的这些都仅仅是世俗谛。仅仅是没有量而知晓的显现的傲慢就是世俗谛。像这样，因果的事物通过随行和相违来领悟。如果承认有和没有也由现量和不可得成立，那么现量并没有体验到“由此产生此”的随行，因为不显现面前存在的两个事物，所以现量并没有领会到“这些在此之后产生”。 释量论的注释，第二品。像这样，“由此产生”的意义是什么呢？难道是从它本身产生吗？还是因为有此而有彼呢？或者应该考察由此产生吗？如果确定是从它本身产生，那么，那时是现在产生呢？还是在其他时间从它本身产生呢？如果现在是从它本身产生，那么在其他时间也会从其他产生。那样，又怎么能确定在其他地方烟不是从其他产生的呢？如果说在其他时间是从它本身产生而不是从其他产生，那么，在其他时间是从它本身产生这件事是没有量成立的，因为现量是具有现在的对境，所以能够执持现在的法，如果现量确定执持所有时间和地方的火和烟，那么那时比量就变得没有意义了。因为有此而有彼。
English
Because of distinguishing blue by force, one is more attached to seeing the objects of cause and effect. Therefore, since the ability of the results such as sprouts is seen in the causes such as seeds, how can it not exist? What is said here, "If it is considered conventional truth," the meaning here is that, apart from establishing the reality of objects by valid cognition, it is merely conventional truth because it is more inclined to the habit of imputation. The meaning of knowing without examination is the meaning of conventional truth. Just as in some cases, even without seeing blue and so on, pride of seeing appears, if examined, it will change. Similarly, worldly terms are not ultimate truth, so these various things are merely conventional truth. Merely the pride of appearance known without valid cognition is conventional truth. In this way, the objects of cause and effect are understood by concomitance and contradiction. If it is accepted that existence and non-existence are also established by direct perception and non-apprehension, then direct perception does not experience the concomitance of "this arises from this," because it does not manifest the two objects present in front, so direct perception does not comprehend that "these arise after this." Commentary on the Explanation of Valid Cognition, Second Chapter. Like this, what is the meaning of "arising from this"? Does it arise from itself? Or is it because this exists that the other exists? Or should it be examined whether it arises from this? If it is determined that it arises from itself, then, is it arising from itself now? Or does it arise from itself at another time? If it arises from itself now, then at another time it will also arise from another. In that way, how can it be determined that smoke does not arise from another in another place? If it is said that at another time it arises from itself and not from another, then there is no valid cognition for the statement that it arises from itself at another time, because direct perception has the object of the present, so it can grasp the present phenomena, but if direct perception definitely grasps fire and smoke of all times and places, then inference becomes meaningless at that time. Because this exists, the other exists.
Chinese
因此，不应执着于“此”的确定性。因为有时在其他地方等处有因，却不产生果，如何理解随行？如果说“由此产生”，那么就承认了果从自身和他者产生，如何确定因果之事物？因此，以现量了知随行是不可能的。反之，遮遣也并非由不可得成立。如果不可得是现量，或者考察为比量，那么，如果不可得是比量，那么不可得也依赖于遮遣，遮遣也依赖于不可得，因此会变成互相依赖。如果以其他比量成立不见火的遮遣，那么，那时那个比量的遮遣也只能由其他比量成立，因此比量本身会变成无穷无尽。如果现量本身就是比量，那么就只是名称不同而已，现量并非在一切处和一切时成立遮遣，因为它不适用于那些地方和时间。如果以名言量理解因果之事物，那么，在没有建立联系的情况下，了解未见之义称为名言。由于现量无法了知两个事物，因此因果之事物并非由现量了知其关联。因此，知道“这些是果，这些是因”仅仅是推测而已。或者，以意义理解来分别确定果。如果苗芽不是由种子产生，那么不应该紧随其后存在，因此了解未见之义就是以意义理解。但那是不对的。如果知道因果之事物是经验，那么应该以意义理解或者名言来表达，为什么说没有了知因果之事物呢？无法知道“必定由此产生”，因为在分别确定的时刻，已经了知这是它的果，如何在其他时间知道它由此产生呢？
English
Therefore, one should not cling to the certainty of "this." Because sometimes there is a cause in other places, etc., but no result arises, how is one to understand the concomitance? If one says, "It arises from this," then one has admitted that the result arises from both oneself and others, so how is one to ascertain the nature of cause and effect? Therefore, it is not possible to understand concomitance through direct perception. Conversely, negation is also not established by non-apprehension. If non-apprehension is direct perception, or if it is investigated as inference, then, if non-apprehension is inference, then non-apprehension also relies on negation, and negation also relies on non-apprehension, so it will become mutually dependent. If the negation of not seeing fire is established by another inference, then, at that time, the negation of that inference can only be established by another inference, so the inference itself will become endless. If direct perception itself is inference, then it is merely a difference in name, and direct perception does not establish negation in all places and at all times, because it does not apply to those places and times. If the nature of cause and effect is understood by the measure of fame, then understanding the unseen meaning without establishing a connection is called fame. Since direct perception cannot understand two things, the connection between cause and effect is not understood by direct perception. Therefore, knowing "these are the results, these are the causes" is merely speculation. Alternatively, understanding the result by separately determining it through understanding of meaning. If a sprout is not produced by a seed, then it should not exist immediately after it, so understanding the unseen meaning is understanding through meaning. But that is not correct. If knowing the nature of cause and effect is an experience, then it should be expressed through understanding of meaning or through fame, so why is it said that there is no understanding of the nature of cause and effect? It is impossible to know that "it will definitely arise from this," because at the very moment of separate determination, it is already known that this is its result, so how can one know at another time that it arises from this?