Tibetan
་པ་རིགས་སོ། །གང་གི་ཚེ་མིག་ཕྱེ་བ་ན་ཕྱི་རོལ་སྣང་བར་གྱུར་པ་ལ་འདི་བ་ལང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྡ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་བརྗོད་པ་དངོས་པོའི་ཡུལ་ཅན་དུ་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། འདིར་སྨྲས་པ། མིག་གི་དོན་དུ་སྣང་བ་ལའང༌། །གཞན་འདི་ཞེས་བརྗོད་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཉིད་སྒྲ་ཡིས་སྦྱོར་བྱེད་ཀྱིས། །དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་མིག་ཕྱེ་བ་ལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བར་སྣང་བ་ཡིན་ལ། སྒྲ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་ལ་སྒྲ་སྣང་བ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་རང་གི་ངོ་བོ་སྣང་བ་ཙམ་གྱིས་སྒྲ་དང་དོན་དག་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་འདིའི་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དྲུག་པ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྟོན་པའི་དོན་དེ་ཉིད་སྒྲ་རྣམས་དང་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཀྱི། དྲུག་པས་བསྟན་པའི་དོན་མངོན་སུམ་གྱིས་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲེལ་བ་དང་བྲལ་བའི་དོན་འབའ་ཞིག་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་དོན་སྒྲ་དང་འབྲེལ་བར་སྣང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་དོན་འདིའི་ཞེས་ཤེས་པ་སྟེ། འབྲེལ་པ་ནི་ཕན་འདོགས་པ་དང་གདགས་པར་བྱ་བ་མེད་ན་མེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ སྒྲའི་སྟོབས་ཀྱིས་དོན་འདི་ཤེས་པའི་ཕྱིར། དེའི་རྗོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ་སྒྲ་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ་ཞེ་ན། མིག་ཉིད་ཀྱིས་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅན་གྱི་དོན་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེའི་ཚེ་སྒྲའི་སྟོབས་ཀྱིས་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་དུས་གཞན་དུ་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཤེས་པའི་རྟོགས་པ་སྒྲ་ལས་བྱུང་པོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་སྙིང་པོ་མེད་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་དུས་གཞན་ན་ཡོད་པའི་དོན་དེའི་ཚེ་མིག་གིས་མི་ཤེས་ལ། གང་གི་ཚེ་སྒྲ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་མི་གསལ་བར་སྐྱེ་བ་དེའི་ཚེ་གསལ་བར་སྣང་བ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེའི་འདི་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་རེས་འགའ་བློ་ལ་གནས་པའི་དོན་དང༌། རྗོད་པར་བྱེད་པ་ལས་ཉན་པ་པོའི་བློ་ལ་གནས་པའི་དོན་སྣང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། རྗོད་པར་འདོད་པ་དང་ཚིག་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དྲུག་པས་སྟོན་པར་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བས་བསྟན་པའི་དོན་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཙམ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་སྒྲའི་ཡུལ་ནི་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་སྤྱི་ཡིན་ནོ། །མིག་ལ་དོན་སྣང་བར་གྱུར་ན་མི་གསལ་བ་གཞན་འཛིན་པར་མི་སྣང་བ་མ་ཡིན་ན། དེ་ཇི་ལྟར་སྒྲ་སྦྱོར་བ་དོན་གཞན་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན། འདིར་སྨྲས་པ། དབང་པོའི་བྱ་བ་མེད་པ་ཅན། །གཞན་དག་ཙམ་གྱིས་མི་སྣང་ཕྱིར། །འབྲེལ་མ་བརྗོད་པ་ཡིས་ཀྱང་མིན། །བདག་ཉིད་ཤེས་པར་ཐལ་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་གསལ་བར་སྣང་བ་ཅན་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་བརྡ་སྦྱར་ན་དེའི་ཚེ་བྱེད་པ་མེད་པའི་མིག་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བོས་སྒྲ་ཐོས་པ་ན་ཤེས་པ་གསལ་བར་འགྱུར་བ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུས་གཞན་གྱི་ཚིག་ཙམ་ལས་གསལ་བར་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར། དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དོན་སྒྲས་སྦྱར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གལ་ཏེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་བརྡར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་ཉིད་སྒྲས་སྟོན་པ་སྟེ། བརྡའི་སྟོབས་ཀྱིས་དབང་པོས་དོན་སྟོན་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་རུང་བས་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ཡང་བརྡ་ལས་འདས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ན་ལས་དོན་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདི་ལ་སྨྲས་པ། མ་བརྗོད་པ་སྟེ་འབྲེལ་པ་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཏེ་སྒྲས་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་ཉིད་བརྡ་དང་བྲལ་བར་ ཡང་སྒྲ་ཐོས་པ་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་གསལ་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་ཕྱེ་བར་གྱུར་ཀྱང་གསལ་བར་སྣང་བའི་རིག་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ལས་སྐྱེས་པའི་བློ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་དག་པའི་དངོས་པོ་འཛིན་པའི་ཕྱིར། རྟོག་པ་ཟིལ་གྱིས་མནན་པ་ཅན་མངོན་སུམ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་སྦྲུལ་མཐོང་བའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འདི་ནི་སྦྲུལ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་རྟོག་པ་གསལ་བར་སྣང་བ་ཅན་དུ་རིག་པར་འགྱུར། འོན་ཏེ་གསལ་བའི་སྦྲུལ་ལས་ཐ་དད་པ་ལ་དམིགས་བ་ཅན་དེ་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་ན་ནི་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཐ་དད་པའི་མི་གསལ་བམ་མྱོང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་གསལ་བའི་དུ་བ་དང་ས་ཕྱོགས་ལས་ཐ་དད་པའི་མེའི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་བཞིན་ནོ། །འོན་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་གསལ་བར་རིག་པ་ལ་སྔོན་པོ་སྣང་བ་དང༌། རྟོག་པ་སྐྱེས་པ་ལ་སྔོན་པོར་སྣང་བ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་ཅིང༌། དམིགས་པ་ལ་ཁྱད་པར་མི་སྟོན་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་རྟོག་པ་དོན་ཐ་དད་པར་མི་འགྱུར་ཟེར་ན། དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ལ་གཡེར་བག་ཅན་གྱི་རྟོག་པས་དོན་དེ་ངེས་པར་འགྱུར་གྱི། རྟོག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པས་ནི་ངེས་པ་ཉིད་དུ་དངོས་པོ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ན། དེ་ཇི་ལྟར་རྟོ
Chinese
的种类。当睁开眼睛时，外境显现，并辨识“这是牛”的时候，那么言说怎么会不成为事物所指的对象呢？对此，这里说到：对于眼睛所见的事物，说“这是什么”的言说，是用声音来连接的，不是感官的活动范围。也就是说，如果睁开眼睛时，蓝色等清晰地显现，并且从声音产生的知识中显现声音，即使如此，仅仅是显现其自性，声音和事物之间并没有关联。说“这是这个的言说者”是第六种分别，需要说明的是，指示的事物本身是用声音来连接的，但第六种分别所指示的事物并不是显而易见的活动范围，因为仅仅是显现了与关联无关的事物。感官所及的事物与声音相关联地显现并不是这样，而是通过分别本身来了解分别的事物“这个”，如果没有帮助和可以安立的事物，火就会产生。或者说，因为通过声音的力量可以了解这个事物，所以说那是它的言说者，也就是声音。难道不是眼睛本身就能了解清晰的自性吗？那时不是通过声音的力量。或者说，在其他时间了解清晰自性的认识是从声音产生的吗？那没有意义，因为在其他时间存在的事物，那时眼睛无法了解，并且当与声音相关联而产生的知识不清晰地产生时，清晰的显现就不会发生。因此，有时“这是它的言说者”会停留在心中，并且从言说者那里，听者的心中会显现事物，因为想要表达的词语是具有原因和结果性质的第六种分别所指示的，但分别所指示的事物并不是显而易见的活动范围，因为它仅仅涉及接近的自性。因此，声音的领域不是感官的活动范围，但它是一般的。如果眼睛显现事物，那么
English
of the kind. When the eyes are opened and external appearances arise, and one identifies "this is a cow," how can speech not become the object of things? To this, it is said here: For the things that appear to the eye, the speech that says "what is this?" is connected by sound, not the scope of the senses. That is to say, if blue and so on appear clearly when the eyes are opened, and sound appears from the knowledge produced by sound, even so, merely by the appearance of its own nature, there is no connection between sound and things. Saying "this is the speaker of this" is the sixth distinction, and it needs to be explained that the thing being indicated itself is connected with sounds, but the thing indicated by the sixth distinction is not an obvious scope, because it merely shows things that are unrelated to the connection. It is not the case that things that are within the scope of the senses appear in connection with sound, but rather it is through the distinction itself that one knows the distinguished thing "this," and if there is no help and nothing to be established, fire will arise. Or rather, because one can understand this thing through the power of sound, it is said that it is its speaker, that is, sound. Is it not the eye itself that can understand the clear nature? At that time, it is not through the power of sound. Or rather, is the realization of understanding the clear nature at other times produced from sound? That is meaningless, because the thing that exists at other times cannot be understood by the eye at that time, and when the knowledge that arises in connection with sound does not arise clearly, a clear appearance will not occur. Therefore, sometimes "this is its speaker" remains in the mind, and from the speaker, the thing remains in the mind of the listener, because the words that one wants to express are indicated by the sixth distinction, which has the nature of cause and effect, but the thing indicated by the distinction is not an obvious scope, because it only involves the nature of being close. Therefore, the field of sound is not the scope of the senses, but it is general. If the eye sees things, then
Chinese
如果清晰显现不是执著于他者，那么如何将声音与具有其他意义的境联系起来呢？对此，我这样说：没有官能的作用，仅仅因为其他事物而不显现，也不是通过未表达的关联，因为会导致认识自身。如果对显现清晰的自性进行约定，那么当没有作用的眼睛的人听到声音时，知识会变得清晰，但并非由此而生。因此，具有作用官能的人仅仅通过他人的言辞并不显现清晰，官能的行境之义并非由声音约定。那么，如果不是对自性进行约定，即使如此，声音也指示它，不是通过约定的力量官能指示意义，而是像无论如何都是如此一样，声音也超越约定，仅仅从自性指示意义吗？对此，我这样说：未表达，即关联未成立之义，并非由声音约定，因为即使自身脱离约定，当听到声音时，也会导致产生对自性的清晰知识。即使睁开眼睛，也不会产生清晰显现的觉知。因此，从官能产生的不可言说的智慧，因为执持清净的事物，所以是具有压倒分别的现量。那么，如何理解看到蛇的当下，认为“这是蛇”的分别显现清晰？如果承认缘于与清晰的蛇不同的对境，那是不对的，因为不同是不清晰或未经历的。例如，就像在比量中，完全确定与清晰的烟和处所不同的火的相一样。如果说，在没有分别的清晰觉知中，显现蓝色与产生分别时显现蓝色没有差别，即使对境不显示差别，分别如何不会变成意义不同呢？那是不合理的，因为对于通过确定而施加名称，犹豫不决的分别会确定那个意义，而没有分别的知识则不会确定地认识事物，那么如何认识呢？
English
If clear appearance is not clinging to others, then how can sound be connected with an object that has other meanings? Here, I say: Without the function of the senses, merely because of other things, it does not appear. It is also not through unexpressed connection, because it would lead to knowing oneself. If one makes an agreement on the nature of clear appearance, then when a person with inactive eyes hears a sound, knowledge will become clear, but it is not born from that. Therefore, a person with active senses does not appear clearly merely through the words of others. The meaning of the object of the senses is not agreed upon by sound. Then, if it is not an agreement on one's own nature, even so, the sound indicates it. It is not that the senses indicate meaning through the power of agreement, but just as it is so in any case, does sound also transcend agreement and indicate meaning only from its own nature? To this, I say: Unexpressed, that is, the meaning of the connection not being established, is not agreed upon by sound, because even if one is separated from agreement, when one hears a sound, it will lead to the arising of clear knowledge of one's own nature. Even if one opens one's eyes, clear awareness will not arise. Therefore, the inexpressible wisdom born from the senses is manifest perception with overwhelming conceptualization, because it holds pure objects. Then, how is it understood that the conceptualization of thinking "this is a snake" appears clearly immediately after seeing a snake? If one admits that it is based on an object different from the clear snake, that is not correct, because the difference is unclear or unexperienced. For example, just as in inference, one completely determines the aspect of fire that is different from the clear smoke and location. If one says that in clear awareness without conceptualization, there is no difference between the appearance of blue and the appearance of blue when conceptualization arises, and even if the object does not show a difference, how can conceptualization not become different in meaning? That is not reasonable, because for applying names through certainty, hesitant conceptualization will determine that meaning, but knowledge without conceptualization does not ascertain things with certainty, then how does it recognize?