Tibetan
དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་དང་རང་བཞིན་དང་མི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གསུམ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ ཡང་སྤྱིའི་བློ་ནི་ཚད་མིན་ན་འང༌། །དེ་མེད་ཐོབ་འགྱུར་ཕ་རོལ་གྱི། །དངོས་བཞིན་གལ་ཏེ་དབང་རྣམས་ཀྱིས། །དུས་གཞན་དུ་ནི་རྟོགས་འགྱུར་ན། །དབང་པོའི་ནུས་སོགས་ལ་དེ་མིན། །དབང་པོ་བློ་ནི་མེད་ཕྱིར་རོ། །མེད་པ་རྟོགས་པ་ཡིན་ན་ནི། །བློ་སྐྱེ་རྒྱུ་མཚན་ཅན་མིན་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་སྤྱིའི་བློ་ཚད་མ་ཉིད་མ་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི། ལྐོག་ཏུ་གྱུར་བ་དེ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །འོན་ཏེ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྣམ་གྲངས་པར་རིམ་གྱིས་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོད་ཀྱི། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ནི་དབང་པོས་རྣམ་གྲངས་པར་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་གང་གི་ཚེ་རྟོགས་བ་དེའི་ཚེ་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་ཅིག །གང་གི་ཚེ་མངོན་སུམ་ལ་མི་སྣང་བ་དེའི་ཚེ་ཡོད་པར་གང་གིས་ཤེས་པ་ཡིན། དེ་བས་ན་འབྲས་བུ་མཐོང་བ་དང་འབྲས་བུ་དེ་ལ་གཞན་དུ་མི་འཐད་པས། མིག་ལ་སོགས་དང་དེའི་ནུས་པ་ཡོད་པར་དཔོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་དབང་པོ་སྣང་བ་དེ་ཡང་དབང་པོ་དང་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ནུས་པ་ཤེས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་དབང་པོའི་བློ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་མེད་མོད། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དབང་པོ་རྣམས་མེད་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ན། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བློ་སྐྱེ་བ་རྒྱུ་མཚན་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མེད་ན། ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཀུན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་སྤྱི་སྔ་ཕྱིའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟོགས་པ་དང་བཅས་པའི་མངོན་སུམ་ཉིད་ཀྱི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་འདི་མེད་དོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་ཉིད་ཀྱིས། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་སུམ། །དེ་ལ་སྤྱི་འཛིན་རྟོག་མེད་པ། །མ་ཡིན་དེ་ཕྱིར་རྗེས་དཔག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྤྱི་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ཡིན་གྱི། སྤྱི་ལ་མངོན་སུམ་འཇུག་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་མངོན་སུམ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་སྟེ་དེ་ལ་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོག་པ་མེད་པར་སྤྱི་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྤྱི་དེ་རིག་པར་བྱེད་པ་ནི་རྫས་སུ་དཔག་པ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་མངོན་སུམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི། གཅིག་གསུམ་གྲངས་ནི་གསལ་བ་ཡིན། །ཞེས་ བྱ་བ་དེ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནི་གང་འདི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་མེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གཞུང་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཞལ་བྱ་དེས་ན་ཁ་དོག་གི །མི་རྟག་པ་ནི་རྟོགས་མི་འགྱུར། །དེ་བློ་ཚད་མ་གཞན་ཡིན་ཏེ།། རྟགས་མེད་པར་ནི་ཡོད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། །གཞལ་བྱ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང༌། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ངེས་པར་གྱུར་ན། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་མངོན་སུམ་གྱིས་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་ལ། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །སྤྱི་ཁྱད་པར་ཅན་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ན། དེ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཁ་དོག་མི་རྟག་པ་དེ་འཛིན་པ་ནི་ཚད་མ་གཞན་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། རྟགས་མེད་པར་སྐྱེས་པས་དེ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁྱད་པར་མཐོང་བ་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པས་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། རྟགས་ནི་སྤྱི་དང་འབྲེལ་པར་མི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་སྨྲས་པ། རྟགས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་མ་རྟོགས་ཕྱིར། །ཁྱད་པར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་ཚད་མ་གཞན་ཡིན་ཏེ། །གཞལ་བྱ་མང་ཕྱིར་ཚད་མ་ནི། །མང་བ་ཉིད་དམ་གཅིག་ལ་ཡང༌། །དུ་མ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ན་སྟེ། །དཔེར་ན་ཁྱད་པར་མཐོང་བ་བཞིན། །ཡུལ་ལ་ངེས་པ་མེད་ཕྱིར་དང༌། །གཞལ་བྱ་གཞན་ནི་ཡོད་པའི་ཕྱིར། །གཅིག་གསུམ་གྲངས་ཀྱང་སེལ་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྱད་པར་མཐོང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་རྟགས་དུ་བ་ལ་སོགས་པ་སྤྱི་དང་འབྲེལ་པར་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། འདི་ནི་མེ་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དུ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་ཁྱད་པར་མཐོང་བ་དེ་ནི་ཚད་མ་གཞན་ཡིན་ཏེ། མངོན་དུ་རྟོགས་པ་དང་བྲལ་བས་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་ལ། སྤྱིའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་གཞལ་བྱ་མང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ཡང་མང་པོ་ཡིན་ནོ། །གཞལ་བྱ་གཅིག་ལ་ཚད་མ་དུ་མ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། ཡུལ་གཅིག་ཡིན་ན་ཡང་ཚད་མ་མང་པོར་འགྱུར་རོ། །གང་གིས་དུ་མ་གཅིག་ལ་འཇུག་པར་མཐོང་ཞེ་ན། དཔེར་ན་ཁྱད་པར་མཐོང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་དུ་མར་འཇུག་སྟེ། འདི་ལྟར་དང་པོ་མེ་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟོགས་ལ། ཡང་དུས་ཕྱིས་དུ་བ་མཐོང་བ་ལས་མེ་དེ་ཉིད་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ ཁྱད་པར་མཐོང་བ་ཅན་གྱི་ཚད་མ་འཇུག་ནའོ། །དེའི་ཕྱིར་གྲངས་གཅིག་སེལ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་གྲངས་གསུམ་སེལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཡུལ་ལ་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཡུལ་གཅིག་ལ་ཚད་མ་དུ་མ་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ། གཞལ་བྱ་དུ་མ་ལ་ཡང་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཚད་མ་གཅིག་ཉིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དག་ལས་གཞན་པའི་སྤྱིའི་ཁྱད་པར་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡུལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གྲངས་གསུམ་སེལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདིར་ལན་སྨྲས་པ། སྐྱོན་འདིར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། །ཁ་དོག་སྤྱི་ལ་སྦྱོར་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་དོག་གི་སྤྱི་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྤྱི་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གང་འདི་ཡུལ་ངེས་པ་མེད་པ་དང་གཞལ་བྱ་གཞན་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱོན་དེ་ནི་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ཁ་དོག་གི་སྤྱི་ལ་མི་རྟག་པའི་སྤྱི་སྦྱོར་བ་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའོ།། དེ་བས་ན་དེ་ནི་སྤྱི་ཁོ་ནའོ། །འོ་ན་གལ་ཏེ་ཁ་དོག་ཉིད་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་སྦྱོར་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་དངོས་པོའི་ཆོས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་ཞིག་གང་དང་ལྡན་པར་རྟོགས་པ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཁ་དོག་གི་སྤྱི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་སྤྱི་ཡིན་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དངོས་མེད་ངོ་བོ་མིན་དེ་ཉིད། །དེ་ལྟར་གྲུབ་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །གཞན་ལ་གཞན་གྲུབ་མིན་ཞེ་ན། །མིན་དེ་དེ་ཉིད་གྲུབ་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་ཉིད་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་དེ་ལྟར་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་དེ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་མི་རྟག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅན་དུ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནའོ། །འོན་ཏེ་གཞན་སྤྱིའི་བློས་བཞག་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པར་གྲུབ་པས། གཞན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་ཉིད་སྐད་ཅིག་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་མི་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་རང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་ལྟར་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་དང་བརྒྱུད་ནས་འབྲེལ་བའི་ ཕྱིར་རོ། །མངོན་དུ་འབྲེལ་པ་མེད་ཀྱང་བརྒྱུད་ནས་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་ཡང་སླུ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་བག་ཆགས་དང་འ
Chinese
如是，果、自性、非可得性之相的三者，已成立是随行比量。 另外， 若总的意识不是量， 则无彼，将得彼岸的， 如实物，若诸根的， 于其他时将证得， 则于根的能力等非彼， 因为无根的意识之故。 若是证得无， 则意识生起将非具因。 称为：若总的意识不是正量，如是则隐蔽的将成无有，如彼岸世界。然隐蔽的一切非无意义，如是次第地诸根的证得为何，彼是有，因为彼岸世界的实物非诸根次第地进入之故。若谓彼岸世界没有，如是则于何时证得，于彼时应成有。于何时不显现于现量，于彼时由谁知是有？因此，见果，且果于彼不容许他，故能推测眼等及其能力是有。 另外，以次第诸根显现，彼亦将成诸根及因之能力，将成无知，何以故？因为眼等彼无诸根的意识之故。然虽无诸根等，如是然若有知诸根是无，则眼之识的意识生起将非具因。是故若无随行比量，则一切隐蔽非是有。然若总的前后自性，是具证得之现量本身的证得，故无此过失耶？答曰： 由无分别之故， 于自之相为现量， 于彼执总无分别， 非故是随行比量。 称为：执总之识是诠释，然现量进入总非是，然现量进入自之相，因为彼无分别之故。因为无分别不执总之故，了知彼总唯是推测事物，非现量。
English
Thus, the three characteristics of effect, nature, and non-apprehension are established as subsequent inference. Furthermore, if the general mind is not a valid means of cognition, then without it, one would obtain the other shore, like a real object. If it is understood at another time by the senses, then it is not in the power of the senses, etc., because there is no sense consciousness. If it is understood as non-existent, then the arising of consciousness will not be causal. It is said: If the general mind is not a valid means of cognition, then what is hidden will become non-existent, like the world beyond. However, not everything hidden is meaningless, for example, the understanding of the senses in sequence is present, because the objects of the world beyond do not enter into the senses in sequence. If it is said that the world beyond does not exist, then it should exist at the time of understanding. Who knows that it exists when it is not visible to direct perception? Therefore, seeing the result and the result not being permissible elsewhere, it is inferred that the eye and its power exist. Furthermore, the appearance of the senses in sequence also becomes the power of the senses and the cause itself, and there will be no knowledge. Why? Because the eye and so on do not have the consciousness of the senses. However, even though there are no senses, etc., if there is knowledge that the senses are non-existent, then the arising of the consciousness of the eye will not be causal. Therefore, if there is no subsequent inference, then not everything hidden exists. However, if the general prior and subsequent nature is the understanding of direct perception itself with understanding, then there is no fault? It is said: Because of the absence of conceptualization, direct perception is in its own characteristic. The grasping of the general in it is without conceptualization, therefore it is subsequent inference. It is said: The consciousness of grasping the general is interpretation, but direct perception does not enter into the general. However, direct perception enters into its own characteristic, because it is without conceptualization. Because without conceptualization, it does not grasp the general, knowing that the general is only inferring things, not direct perception.
Chinese
并非如此。由此，一三之数是明确的。名为此者是存在的。那么，对于以无常等相状执持颜色等者，如何不存在呢？为了阐述到此为止的经文，所量因此颜色的无常是无法了悟的。那是其他的量，因为无有征相而存在。如是说。如果所量自身的体相和总的体相确定，那么蓝色等的颜色不会被了悟为无常。如此，现量执持自身的体相，而比量的对境是总的体相。具有总相的特殊如何了悟呢？那也是存在的。因此，执持颜色无常的是其他的量，因为无有征相而生，所以那不是比量。见到差别也是由比量执持的，因为征相不与总相联系，所以是其他的量。如是说：因为未了悟征相的联系，所见差别为何，那是其他的量，因为所量众多，所以量也是众多的，或者对于一个，因为不容许多个进入，例如如同见到差别。因为对于境没有确定，并且因为其他的所量存在，所以一三之数也不会消除。对于此，因为具有见到差别的理由的征相，烟等不与总相联系，这是那团火，因为有烟，所以见到差别是其他的量，因为远离显现的了悟，所以不是现量，并且因为不是总相的对境，所以不是比量。因此，因为所量众多，所以量也是众多的。因为一个所量不容许多个量进入，即使是一个对境，也会变成多个量。以何种方式见到多个进入一个呢？例如与见到差别一同多个进入，如此，首先以现量了悟火，之后又从见到烟而了悟这就是那团火， 如果具有见到差别的量进入。因此，不会消除一数，也不会消除三数。
English
It is not so. By this, the numbers one and three are clear. This, called such, exists. Then, how is it that what apprehends color and so on with aspects such as impermanence does not exist? In order to explain the text up to that point, the object of measurement, therefore, the impermanence of color is not understood. That is another valid cognition, because it exists without a sign. Thus it is said. If the own-characteristic of the object of measurement and the general characteristic are ascertained, then the impermanence of blue and so on will not be understood. Thus, manifest cognition apprehends its own-characteristic, and the object of inference is the general characteristic. How is a particular with a general characteristic understood? That also exists. Therefore, what apprehends the impermanence of color becomes another valid cognition, because it arises without a sign, so it is not inference. Seeing a distinction is also apprehended by inference, because the sign is not understood to be related to the general, so it is another valid cognition. It is said: Because the connection of the sign is not understood, whatever seeing of distinction there is, that is another valid cognition, because there are many objects to be measured, so there are many valid cognitions, or for one, because many do not enter, for example, like seeing a distinction. Because there is no certainty about the object, and because there are other objects to be measured, the numbers one and three will not be eliminated. For this, because the sign with the reason of seeing a distinction, smoke and so on, is not understood to be related to the general, this is that fire, because there is smoke, so seeing a distinction is another valid cognition, because it is separated from manifest understanding, so it is not manifest cognition, and because it is not an object of the general, so it is not inference. Therefore, because there are many objects to be measured, so there are many valid cognitions. Because one object to be measured does not allow many valid cognitions to enter, even if it is one object, it will become many valid cognitions. In what way is it seen that many enter into one? For example, together with seeing a distinction, many enter, thus, first fire is understood by manifest cognition, and later from seeing smoke, it is understood that this is that fire, If a valid cognition with seeing a distinction enters. Therefore, the number one will not be eliminated, and the number three will not be eliminated.