English
If because these are different, they become different places and different measures, then how will these themselves become? Answer: For that from the function of things, the mind that follows and returns, to this has the self-governing of clinging, other than that, things transcend the senses. For this saying, for the knowable things, whether there is or is not the function of things, whether there is or is not the mind that follows and returns, the thing that has or does not have the mind, that thing is self-governing, that is, clinging through direct perception. Other than direct perception clinging, what is it that does not cling to self-governing? However, the clinging thing that arises from the awakening of the habits produced by what was seen before is beyond the senses, that is, non-direct perception. For this, the function of the senses is not appearing in a way that there is no direct perception, if there is no way for direct perception to function, then there will be no other understanding. Therefore, whatever understanding there is, that is the thing of direct perception, whatever there is no direct perception understanding, that is hidden, but not hidden because there is no encounter with the senses. Do the senses not also only see the self-nature? If it is known through inference, then there will be no hidden. But if the self-nature is not understood, then the inference will not touch the thing. Therefore, the hidden thing is not understood as its own self-nature. Then, if the hidden thing is not known, how will inference become a measure? Is its mind not of the nature of analyzing the hidden thing? Here it is answered: Its self-nature does not appear I, understanding this other thing that is the support, if it is related to the support, then at that time it is understandable. For this saying, whatever is the uncertain self-nature that transcends the senses, that is the non-appearing self-nature, that is, understanding its meaning, that is, the determined, relies on other things that are different from the thing to be proven, rather than self-governing clinging. Then, if seeing other things is understood as other things, then it will be too excessive, because seeing a little will be understood as anything. That is not, the non-appearing self-nature
Tibetan
དེ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་གང་ཡིན་བ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་དུ་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་གོ་བྱེད་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཞེས་བྱ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདི་དག་གིས་ནི་ཚུལ་གསུམ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འབྲེལ་པ་ལས་དྲན་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ཡང་གོམས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཐལ་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། གོམས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དྲན་པ་ནི་གཞན་དུ་ཡང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་གོམས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དྲན་པས་ནི་ཡུལ་དང་དུས་ངེས་པ་ཅན་གྱི་དོན་སྟོན་པ་མ་ཡིན་གྱི། རྟགས་ལས་སྐྱེས་པའི་དྲན་པས་ནི་ཡུལ་དང་དུས་ངེས་པར་སྟོན་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཚད་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་རྟགས་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པ་མཚུངས་པ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡིན་གྱི། བཟློག་པ་ནི་ཚད་མ་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། །དེ་ཚེ་གོ་བྱེད་རྗེས་འགྲོ་བ། །སྤྱི་ཡི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོགས། །དེ་ཕྱིར་ལྐོག་གྱུར་དོན་ཐམས་ཅད། །ཁྱད་པར་དུ་ནི་རྟོགས་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོ་བར་བྱེད་པའི་རྟགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། གོ་བྱེད་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་སྟེ། དེ་ནི་སྤྱིའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་དེའི་ཚེ་རྟོགས་པ་སྟེ། རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ །དེའི་ཕྱིར་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་ཁྱད་པར་དུ་སྟེ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ཅན་ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས་ལས་སྐྱེས་པའི་རིགས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཉིད་ཚད་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གང་ལས་ཤེས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། འབྲེལ་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་དག་ལས། །ཆོས་ཅན་ལ་རྟོགས་སྐྱེ་བ་གང༌། །དེ་ནི་རྗེས་དཔག་དེ་ཉིད་ཀྱིས། །ལྐོག་གྱུར་སྒྲུབ་བྱེད་གཅིག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྒྲུབ་བྱ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་ཆོས་དུ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཡུལ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་མེ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གང་ཡིན་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས། གང་གི་ཕྱིར་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཅིག་པུ་སྒྲུབ་བྱེད་ཡིན་གྱི། ཚད་མ་གཞན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གཞལ་བྱ་གཞན་གྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཚད་མ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ཇི་ལྟར་ཚད་མ་གཉིས་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེ་ན།། །།ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་འགྲེལ་པ། བམ་པོ་ལྔ་པ། །མ
Chinese
如果它与作为基础的事物相关联，那么它就会成为能知。或者，应该认为它与依赖于该法的事物（如无常）相关联。这些阐述了三种方式。难道不是从关联中产生的记忆吗？如果说，由于它来自习惯等，那将太过分了。不是的，因为从习惯中产生的记忆也可能存在于其他地方。例如，从习惯中产生的记忆并不显示特定地点和时间的意义，但从标志产生的记忆则显示特定地点和时间的物体，那是量。如果说，从标志产生的知识是相似的，那就是推论，反之则会变成其他量。回答说：那时，能知随行，在普遍的自性中理解。因此，所有隐蔽的事物，都不会被理解为特殊。意思是，由于能知的标志随行，能知随行，那时推论普遍的自性时，就会理解，即会理解随行的自性。因此，所有隐蔽的事物，都不会被理解为特殊，即不会被理解为非共同的自性。如果说，虽然是从具有普遍相的三种方式的标志中产生的推理，但即便如此，从何得知推论本身就是量呢？回答说：从关联的事物中，对法的理解产生，那就是推论，是隐蔽的成就者。意思是，从与所证成的事物相关联的法（如烟）中，对处所等法产生火等知识的推论，凭借着它，隐蔽的事物只能通过推论来成就，没有其他的量。那么，难道没有以其他可衡量的事物为对象的量吗？那怎么只有两种量呢？《释量论》的注释，第五卷，完。
English
If it becomes related to what is the basis itself, then at that time it will become knowable. Or, it should be considered that it is related to whatever depends on that dharma, such as impermanence. These explain the three modes. Isn't it memory that arises from association? If it is said that since it arises from habit and so on, that would be too extreme, it is not so, because memory arising from habit can also exist elsewhere. For example, memory arising from habit does not show the meaning of a specific place and time, but the object that the memory arising from a sign shows a specific place and time is a valid cognition. If it is said that the knowledge arising from a sign is of the same kind, that is inference, and the opposite will become another valid cognition, it is said: At that time, the knowable follows, understanding in the nature of the universal. Therefore, all hidden things will not be understood as special. That is to say, because the sign of the knowable follows, the knowable follows, at that time, when inferring the nature of the universal, it will be understood, that is, the nature of following will be understood. Therefore, all hidden things will not be understood as special, that is, they will not be understood as the uncommon nature. If it is said that although it is reasoning arising from a sign with three modes of a universal aspect, even so, how is it known that inference itself is a valid cognition? It is said: From things with association, whatever understanding arises for the dharma, that is inference, it is the one achiever of the hidden. That is to say, from the dharma (such as smoke) associated with the thing to be proven, the inference that arises from the knowledge of fire and so on for the dharma of the place and so on, by that, hidden things can only be achieved through inference, there is no other valid cognition. Then, isn't there a valid cognition that takes other measurable things as its object? How is it that there are only two valid cognitions? Commentary on the Compendium on Valid Cognition, Volume Five, completed.
Tibetan
ངོན་སུམ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལས། །གཞལ་བྱ་གཞན་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་གཞལ་བྱ་གཉིས་ཉིད་ཀྱིས། །ཚད་མ་དག་ནི་གཉིས་ཉིད་བཞེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། མངོན་སུམ་དང་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ལས་གཞན་པའི་གཞལ་བྱ་མེད་པའི་ཕྱིར། གང་གིས་དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཚད་མ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན། དེའི་ཕྱིར་གཞལ་བྱ་གཉིས་ཉིད་ཡིན་པས་ཚད་མ་གཉིས་ཁོ་ནར་རིགས་སོ། །འོ་ན་གཞལ་བྱ་གཉིས་སུ་འཐད་པར་ཚད་མ་གཉིས་ཀྱིས་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཚད་མ་ནི་གཞལ་བྱའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཡུལ་གྱི་ཚད་མ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་རིག་པས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་གསལ་བ་དང་མི་གསལ་བའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཅན་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ལ། ད་ལྟ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་རིགས་པས་ཚད་མ་གཅིག་མ་ཡིན་ལ། གསུམ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གསུམ་གཅིག་གྲངས་ནི་གསལ་བའམ། །གཞལ་བྱ་གཉིས་ནི་མཐོང་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་གཞལ་བྱ་གཉིས་ཡིན་པས་གཞལ་བྱ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གྲངས་གསུམ་ བསལ་བའམ། གཞལ་བྱ་གཉིས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གྲངས་གཅིག་བསལ་བར་བལྟའོ། །མེད་པ་གཞལ་བྱ་མ་ཡིན་ཕྱིར། །གཅིག་ཉིད་ཡིན་ན་ཁོ་བོ་འང་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི། འོན་ཏེ་ཁྱད་པར་ཅན་གཅིག་པུ་གཞལ་བྱ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་གཞན་གྱིས་གཞལ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ལ་སྨྲས་པ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་གཞལ་བྱ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཁོ་བོ་ལ་ཡང་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་སྤྱི་ནི་གཞལ་བྱ་མ་ཡིན་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་གཅིག་བུ་གཞལ་བྱ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་རང་གི་ངོ་བོ་དང་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དག་གིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གཞན་ཡང༌། །གཞལ་བྱ་མིན་ན་མེད་པ་ཡང༌། །ཡིན་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔ་ན་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མེད་པ་ཡང་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཞལ་བྱ་མ་ཡིན་བར་བསྒྲུབ་པ་ལ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ནི་མ་ངེས་པར་འགྱུར་ཏེ། མ་ངེས་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་མ་ཡིན་ནོ། །སྔ་ན་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རིགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ངེས་པའི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་བཟློག་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་བས་ན་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ངེས་ཡོད་ན་ཚད་གཉིས་ཡིན། །མེད་ལ་དབང་སྐྱེས་བློ་མ་ཡིན། །དོན་གྱི་སྟོབས་ལས་སྐྱེས་ཕྱིར་རོ། །དོན་ནུས་པ་ལའང་ལྟོས་མེད་ན། །ཚོད་པ་ལ
Chinese
从现量和隐蔽量之外，没有其他的所量。因此，由于所量只有两种，所以正量也应许为两种。名为此者，因为没有现量和非现量之外的所量，凭借什么使彼之有境的正量变成其他的呢？因此，由于所量只有两种，所以正量只有两种才是合理的。那么，所量成立为两种不是由两种正量来完成的吗？如果说正量是所量的成立者，那么，不是成立境的正量，因为是自证成立的缘故。已经显示了，知识的自性，具有显现和不显现的自性，是现量和比量的境。现在是为了显示这两种自性从理上来说不是一个正量，三个也不合理。三一之数是清晰的，因为见到所量二。说了名为此者，因此，由于所量是二，因为没有其他的所量，所以要观察是否遮遣了数三，或者因为显示了所量为二，所以遮遣了数一。无不是所量之故，如果唯一，我也是赞同的。名为此者，如果说，仅仅具有差别者是所量，并且因为没有比它其他的，所以不是被其他正量所量，那么，对此回答说，不是有自相之外的所量，这也是我所赞同的，那也是总相不是所量，而是唯独自相是所量，因为那本身是由自性和他性所了知的缘故，所以说是具有总相和差别的自性。另外，如果不是所量，那么无也是，因为是故不定。名为此者，因为先前没有等自性的无也是所量，所以在成立不是所量上，以无作为因是不定的，不定不是因。先前没有等，因为与理相违，难道不是遣除了所有的决定之名吗？因此，唯有无二才存在，如果那决定存在，则有二量。无上生起的智慧不是，因为是从义力生起的缘故。如果对义的能力也不依赖，那么
English
Apart from the manifest and the hidden, there is no other object of measurement. Therefore, since there are only two objects of measurement, it is asserted that there are only two valid cognitions. That which is called this, because there is no object of measurement other than the manifest and the non-manifest, by what means does the valid cognition, which is the possessor of that object, become something else? Therefore, since there are only two objects of measurement, it is reasonable that there are only two valid cognitions. Now, isn't the establishment of two objects of measurement accomplished by two valid cognitions? If it is said that valid cognition is the establisher of the object of measurement, then it is not the establisher of the object, because it is established by self-awareness. It has already been shown that the nature of knowledge, possessing the nature of being manifest and non-manifest, is the object of direct perception and inference. Now, it is to show that these two natures are not one valid cognition from the point of view of reason, and three are also not reasonable. The number three and one are clear, because the two objects of measurement are seen. It is said, called this, therefore, since the object of measurement is two, because there is no other object of measurement, one should consider whether the number three is rejected, or because the object of measurement is shown to be two, the number one is rejected. Since non-existence is not an object of measurement, if it is only one, I also agree. That which is called this, if it is said that only the one with distinctions is the object of measurement, and because there is nothing other than that, it is not to be measured by other valid cognitions, then, in response to this, it is said that there is no object of measurement other than its own characteristic, and this is what I also agree with, that is, the general characteristic is not the object of measurement, but only the individual characteristic is the object of measurement, because that itself is known by its own nature and the nature of others, therefore it is said to possess the nature of general and individual characteristics. Furthermore, if it is not an object of measurement, then non-existence also is, therefore it is uncertain. That which is called this, because the non-existence of its own nature, such as prior non-existence, is also an object of measurement, therefore, in establishing that it is not an object of measurement, using non-existence as the reason becomes uncertain, and uncertainty is not a reason. Prior non-existence and so on, because it is contrary to reason, isn't it rejecting all names of certainty? Therefore, only non-duality exists, and if that definitely exists, then there are two valid cognitions. The wisdom born from non-existence is not, because it is born from the power of the object. If it does not depend on the power of the object either, then