Tibetan
རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚུལ་གཉིས་པ་ཅན་ནི་རང་སྣང་བ་དང་ཡུལ་སྣང་བས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐབས་དེར་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་ཡུལ་དུ་སྣང་བ་ཉིད་ནན་ཏན་དུ་བསྒྲུབས་ཏེ། དེ་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་མང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། དེ་ཡི་བདག་ཉིད་མྱོང་བ་ལ། །བརྩད་པ་འགའ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་དོན་ངོ་བོ་ཉིད་མ་གྲུབ། །དེ་ཡང་དྲན་པ་ལས་གྲུབ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེའི་བདག་ཉིད་མྱོང་བ་སྟེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་ལ་རྒོལ་བ་འབའ་ ཞིག་གིས་ཀྱང་བརྩད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་རང་རིག་པ་མ་གྲུབ་ན་ཡང་རྟོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལེགས་པར་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཉམས་སུ་མྱོང་པ་དེ་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་མ་གྲུབ་པས་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་དེ་ཡང་ཐ་དད་པར་དྲན་པ་ལས་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་མེད་པ་ཡིན་ན་ཡང་ཐ་དད་པ་ཅན་གྱི་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། རང་གི་ཡུལ་གྱི་མ་ཕྱེ་ན། །ཐ་དད་པར་འདི་མྱོང་བ་ཡིན། །དེ་ལྟ་ཡིན་གྱི་དེ་ལྟར་མིན། །དེས་ཐ་དད་པ་ཅན་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པས་མ་ཕྱེ་ན་ཤེས་པ་འདི་ནི་ཤེས་པ་གཞན་ལས་ཐ་དད་པར་མྱོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་གྱིས་བྱས་པའི་རྣམ་པ་མེད་པས། དེ་ཉིད་དེ་སྔོན་པོར་སྣང་གི་དེ་ལྟར་སེར་པོར་སྣང་བ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དྲན་པ་དེ་ཐ་དད་པ་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་པ་ཐ་དད་པས་རིག་པ་ཐ་དད་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་དོན་རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཙམ་གྱིས་ནི། །ཐ་དད་འབྱེད་བྱེད་གང་ཡང་མེད། །གསལ་མེད་ཐ་དད་ཅན་ལ་བློ། །མཚེ་མ་སོགས་བཞིན་ཐ་དད་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བྱེ་བྲག་མེད་པའི་རིག་པ་རྣམས་སུ་མྱོང་བ་ཙམ་གྱིས་རྒྱུ་ཐ་དད་པས་བསྐྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དྲན་པ་ཐ་དད་པའི་རྒྱུས་འབྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གསལ་བ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་གསལ་བ་ཐ་དད་ཀྱང་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཐ་དད་པ་དང་ལྡན་པའི་དྲན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་མཚེ་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་དྲན་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །འོན་ཏེ་དེར་ཡུལ་དག་ཀྱང་དྲན་པ་ཉིད་དེ་ཤེས་པ་དང་མི་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དོན་ཐ་དད་པས་ཤེས་པ་ཐ་མི་དད་པ་ཡང་ཐ་དད་པར་རིག་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཚེ་མཚེ་མ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཐ་དད་པའི་དབྱུག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཚེ་ཐ་དད་པར་རྟོགས་པ་ཡོད་པ
Chinese
彼时说，识的二种方式是自显现和境显现。 此外，境显现本身被极力证实，因为对此有许多颠倒的认识。 因此，对于体验它的自性，没有任何争论。那个意义的自性没有成立，那也从忆念而成立。 说了这些。 仅仅是驳斥者也不会对体验它的自性，也就是体验的自性，提出争论。 像这样，即使自证没有成立，难道不是已经很好地确立了证悟的自性是识吗？ 因为体验没有成立为具有意义的相，所以它的相也将会从不同的忆念中成立。 如果识没有相，但却具有不同的忆念，因为境是不同的，那么，如果自己的境没有区分，就不会体验到这与其他的不同。 事情是这样，但不是那样，因此不会变成具有差别。 说了这些。 如果没有用自己的行境，如色等来区分，那么这个识就不会被体验为与其他的识不同，因为没有境所产生的相。 正是那个，显现为蓝色，但不是那样，显现为黄色。 那个忆念不会具有差别。 如果由于眼等集合的不同，识无疑会变成不同，例如境的相不同一样，那么，仅仅是体验，没有任何区分的因素。 不清晰的差别心，不像双胞胎等一样是不同的。 说了这些。 在没有差别的识中，仅仅是体验，也没有任何区分的特点，能用不同的因所产生的自性，也就是不同的忆念之因来区分，因为没有清晰的差别。 即使不清晰是不同的，也不会变成具有识的自性的不同的忆念，例如双胞胎等没有不同的忆念一样。 然而，在那里，境也是忆念本身，因为与识没有混淆。 因此，由于境的不同，不相同的识也会被认识为不同，当双胞胎等也具有不同的棍子等时，那时会有不同的认识。
English
It was said at that time that the two ways of consciousness are self-appearance and object-appearance. Furthermore, the appearance as an object itself is strongly proven, because there are many inverted cognitions about it. Therefore, there is no argument about experiencing its self-nature. The very nature of that meaning is not established; that also becomes established from memory. Having said this. Not even mere opponents would argue about experiencing its self-nature, that is, the nature of experience. Like this, even if self-awareness is not established, isn't it well established that the nature of realization is consciousness? Since the experience is not established as having the aspect of meaning, its aspect will also become established from different memories. If consciousness has no aspect, but has different memories, because the objects are different, then, if one's own object is not distinguished, it will not be experienced as different from others. It is like that, but it is not like that, therefore it will not become having difference. Having said this. If one does not distinguish with one's own field of activity, such as form, etc., then this consciousness will not be experienced as different from other consciousnesses, because there is no aspect produced by the object. It is that very one, appearing as blue, but not like that, appearing as yellow. That memory will not have difference. If, due to the difference of the collection of eyes, etc., consciousness will undoubtedly become different, just like the aspects of objects are different, then, merely experiencing, there is no factor of distinction whatsoever. Unclear different mind, is not different like twins, etc. Having said this. In non-differentiated consciousnesses, merely experiencing, there is also no distinguishing feature that can distinguish with the self-nature produced by different causes, that is, the cause of different memories, because there is no clear difference. Even if unclear is different, it will not become a different memory having the self-nature of consciousness, just like twins, etc., do not have different memories. However, there, the objects are also memory itself, because there is no confusion with consciousness. Therefore, due to the difference of objects, non-identical consciousness will also be recognized as different, when twins, etc., also have different sticks, etc., at that time there will be different recognition.
Tibetan
ར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་པ་དོན་དྲན་པར་རིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དོན་མི་སྣང་བར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་དྲན་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཉིད་དྲན་པའི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འོ་ན་ནི་དྲན་པར་མ་གྱུར་ཏེ། སྔོན་གྱི་དངོས་པོ་དྲན་པ་ལ་དྲན་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་དྲན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་ དྲན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་མཐོང་བའི་དེའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་སྐྱེས་པ་ལ་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་སོ། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་དོན་ལས་དྲན་པ་སྐྱེ་ན་ནི། དངོས་པོ་བསྐལ་པར་གྱུར་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ལ་དྲན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དོན་ལ་དྲན་པ་སྐྱེའོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་འོན་ནི་དྲན་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དོན་མེད་པར་གྱུར་པས་ཀྱང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལས་ཡུལ་མེད་པར་དྲན་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཅས་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཞིང༌། དྲན་པ་ལས་རང་རིག་པར་ཡང་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྙེགས་སོ། །རྣམ་འགྲེལ་མཛད་པས་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚུལ་གཉིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ཀྱང༌། །ཕལ་ཆེར་རང་རིག་སྒྲུབ་པ་ཡིན། །རང་གི་ངོ་བོར་གྱུར་སྣང་བ། །དེ་ཚེ་མྱོང་བ་མཐོང་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚུལ་གཉིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཐ་དད་པ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པས་ནི། ཕལ་ཆེར་རང་རིག་པ་གྲུབ་པར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཚུལ་གཉིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་རིག་པ་གྲུབ་པ་ཡིན་ན། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཕལ་ཆེར་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། དེ་ནི་བདེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་སུ་ཚུལ། གཉིས་གྲུབ་པར་བྱེད་པས། ཚུལ་གཉིས་ཉིད་གྲུབ་ལ། རང་རིག་པར་གྲུབ་པ་ནི་ཞར་ལ་འོངས་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཚུལ་གཉིས་པ་ཅན་དུ་གྲུབ་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་རང་རིག་པ་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་དེའི་ཚེ་མྱོང་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་རང་རིག་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་གལ་ཏེ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རང་རིག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། ཇི་ལྟར་ངའི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ང་བདེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟར་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ང་དཀར་པོའོ། །ང་ནི་སྔོ་བསངས་སོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་མ་ཡིན་
Chinese
如果说是这样转变吗？那不是的。因为成为对境之相的知识，不是以忆念对境来认识，像这样对境不显现而转变的相是忆念，因为那是不存在的。如果说是现在生起的才是忆念的对境之相吗？如果是那样，那就不是忆念了，因为忆念过去的物体才叫做忆念。如果说是忆念的自性之相就是忆念本身吗？如果是那样，那么见也同样会变成具有对境之相，像这样生起见的那个相，可以被认为是具有对境之相。像这样，如果忆念是从对境产生的，那么即使物体经过了劫，也会对一切产生忆念，因为也是从那产生的。如果说是对经历过的事物产生忆念吗？如果是那样，那么忆念就会从经历本身产生，即使对境不存在，也会因为经历而无对境地产生忆念。知识是成立为具有相的，并且也努力主张从忆念中也能成立自证。造《释量论》者为了说明那个，也因为成立两种方式：大多数是成立自证。显现为自己的体性，那时因为见到体验。这样说了，以成立两种方式的不同的忆念等，大多数是确定成立自证的。如果一切成立两种方式的都是成立自证的，那为什么说大多数呢？那不是真实的，因为直接成立两种方式，成立了方式二本身，而成立自证是顺带而来的。如果说是如何以成立为具有两种方式的力量来成立自证呢？因为在那个时候见到体验，所以显现为知识的自性的蓝色等，知识就成立为自证了。如果说是如果蓝色等本身就是自证，那怎么不会像“我是快乐的”那样，知道“我是蓝色等”呢？我（是）白色的，我（是）蔚蓝色的，不是这样思索的。
English
If it is said that it transforms like that? That is not so. Because the knowledge that has become the aspect of an object is not recognizing by remembering the object, like this, the aspect that transforms without the object appearing is memory, because that is non-existent. If it is said that what arises now is the aspect of the object of memory? If that is the case, then it is not memory, because remembering past objects is called memory. If it is said that the aspect of the nature of memory itself is memory? If that is the case, then seeing itself will also become having the aspect of an object, like this, the one who arises with that aspect of seeing can be considered as having the aspect of an object. Like this, if memory arises from an object, then even if the object has passed through eons, memory will arise for everything, because it also arises from that. If it is said that memory arises for experienced things? If that is the case, then memory will arise from the experience itself, even if the object does not exist, memory will arise without an object because of the experience. Knowledge is established as having aspects, and it is also strived to assert that self-awareness can also be established from memory. Because the author of the *Pramāṇavārttika* explained that, and also because of establishing two ways: mostly it is establishing self-awareness. Appearing as one's own nature, at that time, knowledge is established as self-awareness because of seeing the experience. Having said this, with different memories etc. that establish two ways, mostly it is certain that self-awareness is established. If everything that establishes two ways is establishing self-awareness, then why is it said mostly? That is not true, because directly establishing two ways, the way two itself is established, and establishing self-awareness comes along incidentally. If it is said how self-awareness is established by the power of being established as having two ways? Because at that time the experience is seen, therefore the blue etc. that appears as the nature of knowledge, knowledge is established as self-awareness. If it is said that if blue etc. itself is self-awareness, then how will one not know "I am blue etc." like "I am happy"? I am white, I am azure, it is not thinking like that.