Tibetan
ན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་དབང་པོ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ཅན་ཡིན་པའམ། འོན་ཏེ་མིག་འགྱུར་བ་ལས་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དེ་གཉི་ག་ཡང་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་བ་ལ་ཡོད་དོ། །འདིར་ཡང༌། སྤྲུལ་ལ་སོགས་པ་འཁྲུལ་པ་བཞིན། །དབང་པོའི་འགྱུར་བ་ཡོད་ན་ཡང༌། །ལྡོག་འགྱུར་དབང་པོ་བསླད་པ་ནི། །ལྡོག་ནའང་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་གཞན་གྱི་རྒྱུ་ལ་ནི། །རེས་འགའ་བརྗོད་པ་དག་གིས་འཇོག ། །མཐོང་བ་དྲན་པ་ལ་ལྟོས་ཀྱི། །ཡོངས་སུ་གསལ་བར་སྣང་བ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་ཟླ་བ་གཉིས་ཀྱི་བློ་ཡིན་ཡིན་ན་ནི། །དེ་ལྟ་ན་རབ་རིབ་ལ་སོགས་པས་དབང་པོ་བསྒྱུར་བ་ཡོད་ན་ཡང་ཟླ་བ་གཉིས་ཀྱི་བློ་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་མིག་རབ་རིབ་ལ་སོགས་པས་བསྒྱུར་བར་གྱུར་པ་ན། ཐག་པ་ལ་དཔྱད་པས་སྤྲུལ་དུ་མཐོང་བ་ལྡོག་པ་བཞིན། ཟླ་བ་གཉིས་མཐོང་བ་ནི་བདེན་པའི་ཟླ་བ་བརྟགས་ཀྱང་ཇི་སྲིད་རབ་རིབ་ཡོད་ན་ཡོད་དོ། །གཞན་ཡང་དབང་པོ་བསླད་པ་སྟེ། དབང་པོ་གྱུར་པ་ཡོད་ན་ཡང་ཟླ་བ་གཉིས་ཀྱི་བློ་མི་ལྡོག་པ་ཉིད་དེ། དཔྱད་པ་མེད་ན་སྤྲུལ་དུ་འཁྲུལ་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རེས་འགའ་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དེ་རབ་རིབ་མེད་པའི་ལུས་ལ་བརྗོད་པ་སྟེ། སྒྲ་དག་གིས་ཟླ་བ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་བློ་འཇོག་པ་སྟེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྤྲུལ་ལ་སོགས་པའི་འཁྲུལ་པ་བཞིན་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར་རབ་རིབ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ན་འདི་ནི་སྤྲུལ་ལོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་སྒྲ་ཐོས་པ་ལས་མི་གཞན་ལ་སྤྲུལ་གྱི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། སྔར་མཐོང་བའི་ཟླ་བ་གཉིས་དྲན་པ་ལ་ཟླ་བ་གཉིས་ཀྱི་བློ་ལྟོས་པར་འགྱུར་རོ། །དཔེར་ན། ཐག་པ་ལ་སྤྲུལ་གྱི་བློ་ནི་སྔར་མཐོང་བའི་སྤྲུལ་དྲན་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཅན་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཟླ་བ་གཉིས་ཀྱི་བློ་གལ་ཏེ་ཡིད་ཡིན་ན་གསལ་བར་སྣང་བར་མི་འགྱུར་རོ། སྔར་ནི་ཐག་པའི་བློ་ཡང་ཕྱི་རོལ་ན་སྔོན་པོར་གསལ་བར་སྣང་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ། སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུའི་བློ་ཡང་ཆུང་འཁྲུལ་པ་དབང་པོ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་རྨི་ལམ་ན་སྣང་བ་ཡིད་ལ་གསལ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདིར་སྨྲས་པ། ཐག་པའི་སྔོན་པོ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ནི་དབང་པོ་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པ་གྱུར་ན་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། །སྔོན་པོ་གསལ་བ་ཉིད་ནི་སྨིག་རྒྱུ་ལ་གསལ་བར་སྣང་ན་ཡང་ཆུར་ཞེན་པ་དྲན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། དྲན་པ་མེད་ན་ཆུའི་རྟོག་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྨི་ལམ་ན་སྣང་བ་ནི་གོམས་པའི་སྟོབས་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར། གསལ་བ་ཉིད་དེ། གསལ་བར་གྱུར་པའི་རྨི་ལམ་གྱི་ཤེས་པ་ནི་རྟོག་པ་མེད་པས་དབང་པོ་ལས་སྐྱེས་པའི་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་བ་ལས་ཁྱད་པར་མེད་དོ། །དེ་ཡང་ཁ་ཅིག་ཡིད་ཀྱི་ཞེས། །ཞེས་བྱ་བའི་གཞུང་འདིར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་བཞེད་པ་ཡིན་གྱི་ཡིད་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་རྟོག་པ་མེད་པར་བསླད་པའོ། །དེ་ལ་རྟོག་པ་མེད་པའི་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་གསལ་བར་སྣང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་དང་གོམས་པའི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ན་སྟེ། དེ་ལྟ་ན། གཉིད་ལོག་བའམ་སད་པ་ན། གསལ་བར་སྣང་བ་ཅན་བློ་གང༌། །དེ་ནི་རྟོག་མེད་གཉི་གར་ཡང༌། །དེ་ལྟར་མིན་ན་རྟོག་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ན་ཅི་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དང་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཡུལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་ལ་མཚུངས་པའོ་ཞེ་ན་སྨྲས་པ། སྐྱེས་བུ་གཉིད་ལོག་པའམ་སད་པའི་ཚེ་བློ་གསལ་བར་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྟོག་པ་མེད་པ་སྟེ་ཉེ་བ་ཙམ་ཞིག་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལོག་པའམ་སད་པ་གཉི་གར་ཡང་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སྟེ། བློ་མིག་སལ་བར་སྣང་བ་ཅན་ཡིན་ན་རྟོག་པ་སྟེ། སྔ་ཕྱིར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡིད་དམ་དབང་པོ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་ལ་གནས་པར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་རྟོག་པ་མེད་པ་སྟེ། རྟོག་པ་མེད་པ་ཇི་སྙེད་པའི་ཤེས་པ་ཚད་མ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། དེ་ཕྱིར་དེ་རྟོག་མེད་ན་ཡང༌། །ཚད་མ་ཉིད་དུ་བཀག་པ་སྟེ། །སླུ་བའི་ཕྱིར་དེའི་དོན་དུའང༌། །མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་བཞི་རུ་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཟླ་བ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་དེ་རྟོག་པ་མེད་ན་ཡང་ཚད་མ་ཉིད་དུ་བཀག་པ་ཡིན་ཏེ། དོན་བྱེད་པ་ལ་སླུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་སླུ་བའི་ཤེས་པ་ནི་ཚད་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་གལ་ཏེ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ཚད་མ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་མཐོང་བ་ཡང་ཚད་མར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གང་ཟེར་བ་དེ་གསལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་དོན་དུའང་སྟེ་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཚད་མ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་དོན་དུ་སློབ་དཔོན་གྱིས་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་བ་གཉིས་སུ་བཤད་དོ། །ཨི་ཏའི་སྒྲའི་རྟོགས་པའི་སྡེ་རྣམ་པར་བཅད་ན་ལོགས་སུ་རབ་རིབ་ཀྱིས་བསླད་པ་མཚོན་ནས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་རབ་རིབ་ཅན་ལོགས་སུ་རབ་རིབ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་འོག་ཏུ་སྟོ
Chinese
然也。因此，如果感官所生的（认知）与存在和不存在相关联，或者认为是从眼睛变化而变化的，这两种情况都存在于显现的现象中。此处也说：如绳等错觉，感官若有变，颠倒感官惑，纵倒亦不变。如是于他因，偶以言诠立。见乃赖于忆，非显明而现。如是说。如果（认为）是二月之识，那么即使由于眼翳等使感官变化，二月之识也不会颠倒。例如，当眼睛被眼翳等改变时，通过观察绳索而见为蛇的现象会颠倒。见到二月，即使观察真实的月亮，只要有眼翳就仍然存在。此外，感官被迷惑，即使感官有变化，二月之识也不会颠倒，如同没有观察时对蛇的错觉一样。同样，有时在其他的相续中，即在没有眼翳的身体上，也会说，声音等会安立二月等的识，即会产生（二月等的识），如同蛇等错觉一样。例如，在有眼翳等的时候，听到说“这是蛇”的声音，其他人就会产生蛇的识。同样，对于先前见到的二月，二月之识依赖于忆念。例如，绳索上的蛇识就像依赖于忆念先前见到的蛇一样。此外，如果二月之识是意识，就不会显现。先前绳索的识不也是在外境中显现为蓝色吗？海市蜃楼中的水识，以及微小的错觉，都不是感官所生的。如果又说，梦中所显现的在意识中也是清晰的，那么这里回答说：见到绳索呈现蓝色，这确实是感官所生的，而且如果眼睛等发生变化，它也会随之变化。蓝色清晰地显现，即使海市蜃楼清晰地显现，对水的执着也是从忆念中产生的，因为如果没有忆念，就不会产生对水的分别念。梦
English
Indeed. Therefore, if the cognition arising from the senses is related to existence and non-existence, or if it is considered to change from the change of the eyes, both of these exist in the apparent phenomena. Here it is also said: Like illusions such as ropes, even if the senses change, the reversed senses are deluded, even if reversed, they do not change. Likewise, in other causes, sometimes they are established by words. Seeing depends on memory, but it does not appear clearly. It is said. If it is (considered) the cognition of two moons, then even if the senses change due to cataracts, etc., the cognition of two moons will not be reversed. For example, when the eyes are changed by cataracts, etc., the phenomenon of seeing a rope as a snake through observation will be reversed. Seeing two moons, even if observing the real moon, as long as there are cataracts, it will still exist. Furthermore, the senses are deluded, even if the senses change, the cognition of two moons will not be reversed, just like the illusion of a snake without observation. Similarly, sometimes in other continuums, that is, in bodies without cataracts, it is also said that sounds, etc., will establish the cognition of two moons, etc., that is, it will produce (the cognition of two moons, etc.), just like snake illusions, etc. For example, when there are cataracts, etc., hearing the sound saying "This is a snake," other people will generate the cognition of a snake. Similarly, for the previously seen two moons, the cognition of two moons depends on memory. For example, the snake cognition on a rope is like depending on the memory of the previously seen snake. Furthermore, if the cognition of two moons is consciousness, it will not appear clearly. Wasn't the previous cognition of the rope also appearing clearly as blue in the external object? The water cognition in a mirage, and the small illusions, are not born from the senses. If it is also said that what appears in a dream is also clear in consciousness, then here it is answered: Seeing the rope appearing blue, this is indeed born from the senses, and if the eyes, etc., change, it will also change accordingly. The blue appears clearly, even if the mirage appears clearly, the attachment to water is produced from memory, because without memory, the conceptualization of water will not arise. Dream
Chinese
在梦中显现是因为串习的力量所生，是清晰的。清晰的梦境之识，因为没有分别，与从感官产生的现量相似，没有差别。其中有些人说“意的……”这句经文，是指具有分别的意，而不是仅仅指意。因此，现量相似有两种：具有分别的和没有分别的。其中，没有分别的现量相似是清晰显现的原因。感官和串习只有两种意义。如果是这样，睡着或醒来时，显现清晰的念头是什么？那是无分别的，无论在哪种状态下。如果不是那样，就是分别。对于这一点，或者说，什么是没有分别的意识，什么是具有分别的意识呢？因为体验对境的意识的特征是什么呢？如果说这对于一切都是相同的，那么回答说：当人睡着或醒来时，显现清晰的念头就是没有分别的，因为仅仅显现为接近而已。无论睡着还是醒着，如果不是那样，也就是说，如果念头是显现清晰的，那就是分别，因为前后添加。因此，体验安住于意或感官产生的意识是没有分别的。为了说明有多少没有分别的意识不是量，所以说：因此，即使它是无分别的，也被排除在量之外，因为它会欺骗，为了这个目的，宣说了四种现量相似。也就是说，显现为两个月亮，即使它是无分别的，也被排除在量之外，因为它在实现目标时会欺骗。不欺骗的意识是量。因此，如果与分别分离就是量，那么在这种情况下，看到两个月亮也会变成量，所说的这一点是清楚的。为了这个目的，也就是说，为了说明显现为两个月亮不是量，导师宣说了两种现量相似。如果将“伊”的语气的类别分开，是为了单独表示被眼翳所欺骗，因为如果不是这样，有眼翳的人就会在下面说单独具有眼翳。
English
The appearance in dreams arises from the power of habituation, so it is clear. The consciousness of a clear dream, because it is without conceptualization, is no different from the appearance of direct perception arising from the senses. Some say that the phrase "of the mind..." in this text refers to the mind with conceptualization, not just the mind itself. Therefore, there are two kinds of apparent direct perception: that with conceptualization and that which is obscured without conceptualization. Among these, that which is apparent direct perception without conceptualization is the cause of clear appearance. There are only two meanings: sense faculty and habituation. If that is the case, then what is the mind that appears clearly when one is asleep or awake? That is without conceptualization, in either state. If it is not so, then it is conceptualization. Regarding this, or what is consciousness without conceptualization and what is consciousness with conceptualization? Because what is the characteristic of consciousness that experiences an object? If it is said that it is the same for all, then it is said: When a person is asleep or awake, the mind that appears clearly is without conceptualization, because it only appears as near. Whether asleep or awake, if it is not so, that is, if the mind is one that appears clearly, then it is conceptualization, because it adds before and after. Therefore, experiencing abiding in the consciousness arising from the mind or the senses is without conceptualization. In order to show that however much consciousness is without conceptualization is not valid cognition, it is said: Therefore, even if it is without conceptualization, it is excluded from being valid cognition, because it is deceptive, and for that purpose, four kinds of apparent direct perception are taught. That is to say, the appearance of two moons, even if it is without conceptualization, is excluded from being valid cognition, because it is deceptive in accomplishing a purpose. Consciousness that is not deceptive is valid cognition. Therefore, if being separate from conceptualization is valid cognition, then in that case, seeing two moons would also become valid cognition, what is said is clear. For that purpose, that is, in order to show that the appearance of two moons is not valid cognition, the teacher taught two kinds of apparent direct perception. If the category of the "i" particle is separated, it is in order to separately indicate being obscured by cataracts, because if it is not so, then one with cataracts would say below that they separately have cataracts.