Tibetan
ར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་སེལ་བ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་རང་ཉིད་ཀྱི་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ཡང་སྒྲོ་འདོགས་ཀྱི་དབང་གིས་དོན་གཞན་དང་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་དེ་དང་བྲལ་བ་ལས་གྱུར་པ་སྔ་ན་མེད་པའི་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་དོན་རིག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཤད་པ་ནི། དེའི་ཕྱིར་གཞན་སེལ་ཡུལ་ཅན་དེ། །དེ་བྱེད་སྟོན་པའི་ངོ་བོའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མཉན་པས་ནི་སྒྲ་དང་དོན་སེལ་བ་ན་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འགྲེལ་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་ དང་བྲལ་བའི་དོན་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདིས་ནི་དེ་བྱེད་མིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བྱེད་དང་ཞེས་བྱ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་ནི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའོ། །དོན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་བརྗོད་པ་ནི། མཚུངས་པ་ཉིད་དུ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་མི་བྱེད་ན། ཡོངས་སྤོང་ཡན་ལག་ངོ་བོའི་ཕྱིར། །ཞེས་བཤད་པ་ནི། དེ་ལས་གཞན་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་མི་སླུ་བ་ཉིད་བཤད་པ་ནི། འདི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མི་སླུ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ནི། ཐ་དད་པའམ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེས་ན་གཞན་སེལ་ཡུལ་ཅན་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་བཤད་པའི་ཕྱིར་།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཞན་ལས་ལོག་པའི་དོན་རྣམས་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ལྡོག་པའི་ཁྱད་པར་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་བརྟེན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ་ཐ་སྙད་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་དེ་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་བཤད་དོ། །འདིར་གཞོན་ནུ་མ་ལེན་ལ་སོགས་པ་དོན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་གཞན་སེལ་བ་སྒྲའི་དོན་དུ་བརྗོད་པ་ལ་ཕན་ཚུན་བསྟེན་པའི་སྐྱོན་འགོད་པ་ཡང་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཤིང་མ་ཡིན་ལས་ལོག་པར་ཏེ། ཤིང་མ་ཡིན་ལས་ཐ་དད་པར་ཤིང་གི་དོན་འཛིན་ན། གང་ཞིག་ལྡོག་པ་དང་གང་ལས་ལྡོག་པ་གཉིས་པོ་དེ་ཕན་ཚུན་བསྟེན་པ་ཡིན་པས་ན་ཤིང་ངམ། ཤིང་མ་ཡིན་པ་གཅིག་འཛིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་སེལ་བ་ལ་བརྡར་བཏགས་པ་མི་སྲིད་དོ། །ཤིང་མ་ཡིན་པ་རྟོགས་པས་ཡུལ་དུ་མ་བྱས་པར་ནི་དེ་ལས་ལོག་པའི་ཤིང་ངེས་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཤིང་གི་ཤིང་མ་ཡིན་པ་ལས་ལྡོག་པ་དང༌། ཤིང་མ་ཡིན་པ་ལས་ཀྱང་ཐ་དད་པ་ནི་ཤིང་མ་ཡིན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཤིང་མ་ཡིན་པ་རྟོགས་པས་ཡུལ་དུ་མ་བྱས་པ་ན། གང་རྣམ་པར་གཅད་པས་ཤིང་བཟུང་བ་ཤིང་མ་ཡིན་པ་ལས་ལྡོག་པ་འཛིན་པར་འགྱུར་བ་འདི་གང་ཞིག་མེད་པ་ཡིན། ཤིང་མ་ཡིན་པ་ལས
Chinese
因为仅仅是“做”本身就是排除其他，并且即使不是自身的分离，也因为执著的缘故而与其他的意义相混合，所以认知到从与此分离而产生的、前所未有的分离自性的意义。对此进行解说：因此，以排除他者为对境的那个，因为是显示“做”的自性。这是在说，听者是在声音和意义的排除中进入的。注释是：对于与一个自性分离的意义等。这说明了“不做”。对于“做”等进行解说：因为颠倒显现。说“无意义”是指：特别执着于相同性。如果不这样做，因为完全舍弃支分自性。这样解释说：完全舍弃除此之外的他者等。通过存在这种形态的事物来说明不欺骗性：就像这样。如果不是这样，就不是不欺骗性，这样解释说：或者不同。因此，为了说明“以排除他者为对境的那个”，所以说“因为那本身”。依靠与他者相异的意义等无差别地返回的特点，这被说成是依靠本身，而通过“对于名言也”则说明了“做”本身。在此，对于不理解少女拿取等意义的真实性的人们，将排除他者说成是声音的意义，为了避免安立互相依赖的过失，从非树木中返回，即如果从非树木中区分开来而执着于树木的意义，那么什么返回以及从什么返回这两者是互相依赖的，因此，因为执着于树木或者非树木之一，所以不可能在排除他者上安立名称。如果不将认知非树木作为对境，那么就不能确定地认知到从那之中返回的树木。树木的从非树木中返回，以及与非树木的差别，就是非树木的空性。因此，如果不将认知非树木作为对境，那么，以什么来区分而抓住的树木，将执着于从非树木中返回，这又有什么是不存在的呢？从非树木中
English
Because the very act of 'doing' is to exclude others, and even if it is not a separation from oneself, it is because of clinging that it becomes mixed with other meanings, so it recognizes the meaning of the unprecedented nature of separation that arises from separating from that. This is explained: Therefore, that which has the exclusion of others as its object, because it is the nature of showing 'doing.' This is saying that the listener enters into the exclusion of sound and meaning. The commentary is: For meanings that are separate from one nature, etc. This explains 'not doing.' Explaining 'doing,' etc.: Because of inverted appearance. Saying 'meaningless' refers to: Particularly clinging to sameness. If this is not done, because of completely abandoning the nature of the limb. This is explained by saying: Completely abandoning others besides that, etc. Explaining non-deception through the existence of such a form of thing: Like this. If it is not like this, it is not non-deception, explaining: Or different. Therefore, in order to explain 'that which has the exclusion of others as its object,' it says 'because of that itself.' Relying on the characteristic of returning without difference to meanings that are different from others, etc., this is said to be relying on itself, and through 'also for conventions' it explains 'doing' itself. Here, for those who do not understand the truth of meanings such as taking a young woman, saying that excluding others is the meaning of sound, in order to avoid establishing the fault of mutual dependence, returning from non-tree, that is, if one clings to the meaning of tree by distinguishing it from non-tree, then what returns and from what returns are mutually dependent, therefore, because one clings to either tree or non-tree, it is impossible to establish a name on excluding others. If one does not make the cognition of non-tree an object, then one cannot definitely cognize the tree that returns from that. The tree's returning from non-tree, and the difference from non-tree, is the emptiness of non-tree. Therefore, if one does not make the cognition of non-tree an object, then, by what is the tree grasped by distinguishing, which will cling to returning from non-tree, what is it that does not exist? From non-tree
Tibetan
་ལྡོག་པར་ངེས་ན་ཤིང་མ་ཡིན་པ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེན་།བཟུང་མོད་ཀྱི་ཤིང་མ་ཡིན་པ་བཟུང་བས་དེ་ཤིང་ལས་ལྡོག་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཤིང་མ་ཡིན་པ་ལྡོག་པར་མི་འཛིན་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་ཡིན་ཡང་གཞན་སེལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་སེལ་བའི་ ཡུལ་ཅན་ཉིད་ཉམས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལས་ལྡོག་པ་ཁོ་ནས་འཛིན་ཏོ་ཞེ་ན། དེས་ན་ད་ནི་ཤིང་མ་ཡིན་པ་ནི་ཤིང་ལས་ལོག་པར་གཟུང་བར་བྱ་ལ། ཤིང་ཡང་ཤིང་མ་ཡིན་ལས་ལྡོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤིང་མ་ཡིན་པར་འཛིན་པ་ནི་ཤིང་འཛིན་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ལ་ཤིང་ཡང་ཤིང་མ་ཡིན་པ་འཛིན་པ་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར་བ་དེས་ན་གཉིས་ཕན་ཚུན་བསྟེན་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་དེ་ལྟར་རང་དབང་དུ་གཅིག་ཀྱང་འཛིན་པར་མི་སྲིད་པས་ན། འཛིན་པ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པས་གཉི་ག་འཛིན་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བརྡ་མི་སྲིད་པས་ན་བརྡ་ཡང་དེ་རིག་དོན་ཅན་ཡིན་པ་ཁོ་ན་ཞེས་ཅི་སྟེ་བརྗོད། འོན་ཏེ་ཤིང་མ་ཡིན་པ་ནི་གཞན་ལ་ལྡོག་པར་འཛིན་ལ་ཤིང་ནི་ཤིང་མ་ཡིན་པ་ལས་ཕན་ཚུན་བསྟེན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་ཏེ། གཞན་དེ་འཛིན་པ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བ་དང༌། ལྡོག་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་ན་གཞན་དང་གཞན་འཛིན་པར་རྟོགས་པ་ལ་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཉིད་བཤད་པ་ནི། ཁ་ཅིག་ན་རེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ད་ནི་གང་དུ་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བ་མེད་པས། རྣམ་པར་གཅད་ནས་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་ཡུལ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཅད་པར་བྱ་བ་འཛིན་པར་ཐལ་བ་ན། ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་ཉེས་བ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པར་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་རྣམ་པར་གཅོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞན་དུ་ཡང་རྣམ་པར་གཅོད་པ་ཁས་བླང་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་པོ་ལ་འདྲི་བ་ནི་དེ་དག་གི་ནི་བརྡར་འདོགས་ལ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གང་གི་ཚེ་གཞན་སེལ་བ་སྒྲའི་དོན་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ཤིང་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྤྱི་ཉིད་ལ་བརྡར་འདོགས་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་བརྡར་འདོགས་པ་དེ་ལ་འམ་སྒྲའི་དོན་འཆད་པ་ལ་ཤིང་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་གཅོད་དམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན། འགྲེལ་བ་ནི་གང་དག་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྣམ་པར་གཅོད་པ་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱོགས་ལ་རང་གིས་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ནི། གལ་ཏེ་རྣམ་གཅོད་ཅེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་གཅོད་པས་ཁས་ལེན་ན་ནི་ཤིང་གི་རྣམ་པར་གཅོད་པ་ཤིང་མ་ཡིན་པ་རྟོགས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་ལ་ཤིང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཤིང་རྣམ་པར་གཅད་པ་མེད་པ་ཅན་ནི་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེས་ན་གལ་ཏེ་ཤིང་མ་ཡིན་པ་རྣ
Chinese
如果确定是相违，那一定是非树。虽然执取了非树，但由于执取了非树，那就会执取其与树相违。如果非树不执取相违，那么即使是分别的对境，也因为不是他遮，所以他遮的对境自性就丧失了。如果仅仅是从它相违而执取，那么现在就应该将非树执取为与树相违。因为树也是与非树相违的，所以执取非树就依赖于执取树，而树也依赖于执取非树，因此二者会互相依赖。因此，这样一来，任何一个都无法自主地执取，由于执取互相依赖，所以二者都无法执取，因此对它来说，名言是不可能的，那么怎么能说名言也是具有认知意义的呢？或者说，非树是执取与他相违，而树与非树之间不是互相依赖的，如果这样说，那么就会陷入无穷的过失，因为执取其他的也是必然的，并且是相违的对境，因此执取其他和其他的认知是没有尽头的。这段话的解释是：有些人这样说。现在，因为在任何地方都没有可以区分的，所以在区分之后，由于执取区分的对境，那么就会陷入执取可以区分的，那么就会与前面所说的过失相连，这样的区分就不是区分，因为在其他地方也承认区分，所以对对方的提问是：那些是名言的安立。当他遮不是声音的意义时，然而，对树本身的自性总相安立名言时，那么对那个名言或者解释声音的意义时，是否区分非树呢？或者不区分？解释是：那些是这样的。对于承认区分的一方，自己所说的会陷入过失，因此解释说：如果是区分。如果以区分来承认，那么树的区分就是以了知非树为先导，而非树如果没有树的区分，就无法了知，因此如果非树
English
If it is certain to be contradictory, then it must be non-tree. Although non-tree is apprehended, because non-tree is apprehended, it will apprehend it as contradictory to tree. If non-tree does not apprehend contradiction, then even if it is an object of discrimination, because it is not other-excluding, the very nature of the other-excluding object is lost. If it is apprehended only as contradictory to it, then now non-tree should be apprehended as contradictory to tree. Because tree is also contradictory to non-tree, apprehending non-tree depends on apprehending tree, and tree also depends on apprehending non-tree, therefore the two will be mutually dependent. Therefore, in this way, it is impossible to apprehend any one independently. Since apprehension is mutually dependent, neither can apprehend, therefore, designation is impossible for it. So how can it be said that designation is also meaningful? Or, non-tree is apprehended as contradictory to others, but tree and non-tree are not mutually dependent. If so, then it will fall into infinite fault, because apprehending others is also inevitable, and it is a contradictory object, therefore, the cognition of apprehending others and others is endless. The explanation of this is: Some say so. Now, because there is nothing to be distinguished anywhere, after distinguishing, because of apprehending the object of distinguishing, then it will fall into apprehending what can be distinguished, then it will be connected with the faults mentioned above. Such a distinction is not a distinction, because distinction is also admitted elsewhere, so the question to the other party is: Those are the establishment of designation. When other-exclusion is not the meaning of sound, however, when designation is established on the general nature of the self-nature of the tree itself, then whether to distinguish non-tree or not when explaining the meaning of that designation or sound? The explanation is: Those are like that. For the party that admits distinction, what one says will fall into fault, therefore it is explained: If it is distinction. If one admits by distinction, then the distinction of tree is preceded by knowing non-tree, and non-tree cannot be known without the distinction of tree, therefore if non-tree