Tibetan
།ཡུལ་ལ་གནས་པའི་གསལ་བ་མེད་ཅིང་སྔར་སྐྱེས་པ་ཡང་ཞིག་པ་ན་ཡུལ་ཉིད་དམ་འཇལ་བ་པོ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རང་བཞིན་མཐོང་བ་མེད་བཞིན་དུ་འགའ་ཡང་ལྟ་བ་པོའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །མྱོང་བ་ཡང་མཐོང་བ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ་དེས་ནི་མྱོང་བ་དང་བྲལ་ན་འཇལ་བ་པོའི་འཇལ་བ་པོ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། །དེས་ན་འདིར་ནི་མྱོང་བ་ལས་དྲན་པའམ། དེའི་འདུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ག་ལས་མྱོང་བ་གནས་བཞིན་པ་ན་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མཚུངས་པ་ཉིད་དེ་སྐད་ཅིག་མའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་མྱོང་པས་དྲན་པའམ། དྲན་པས་མྱོང་བ་དམིགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ། གཉི་ག་ལ་དམིགས་པའི་ཤེས་པ་གཞན་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་མ་གྲུབ་པོ། །དྲན་པ་ཡང་གལ་ཏེ་དངོས་པོའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གལ་ཏེ་འདི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གསལ་བ་ཉིད་དམ། འོན་ཏེ་དེའི་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་དོན་ཡང་རུང་སྟེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་དྲན་པ་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་དོན་ནམ་མྱོང་བའི་དྲན་པའི་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་མངོན་སུམ་བཞིན་དུ་དྲན་པའི་ཤེས་པ་དེ་ལྟར་རྟོགས་པས་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོར་སྒྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་རྟོགས་པ་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་ ཡུལ་ཅན་དུ་སྨྲ་བས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འབྲེལ་པ་བཙལ་བར་མི་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་དྲན་པ་དངོས་པོའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཡང༌། མྱོང་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་པར་གྲུབ་པས་དངོས་པོའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་ཡིན་གྱི། མངོན་སུམ་ལྟར་རྟོགས་པ་ཉིད་སྦྱོར་བ་པོར་གྱུར་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མྱོང་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་སྐྱེས་པ་ནི་འདིར་ཡང་མ་གྲུབ་པས་ན་འདི་ལ་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་མི་རྟག་པར་འདོད་པ་དང༌། དེ་ལས་གཞན་དག་མཚུངས་སོ། །གལ་ཏེ་ལྟ་བ་པོ་མ་ཞིག་པས་སྔར་མཐོང་བ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནམ་མ་ཞིག་ཀྱང་མཐོང་བ་བཞིན་སྐྱེད་པའི་འདུ་བྱེད་མེད་པར་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་མི་རིགས་པ་དེས་ན་མ་ཞིག་པ་ནི་ཡན་ལག་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཡོད་ན་ནི་ཞིག་ཀྱང་སྐྱོན་མེད་དོ། །མྱོང་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་འདུ་བྱེད་པ་ཡོད་པས་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཏན་ལ་ཕབ་ཟིན་ཏོ། །དྲན་པའི་ཤེས་པ་ལས་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོར་འགྱུར་བ་ཡང་བསལ་
Chinese
因为处于境地的明晰不存在，并且先前产生的也已消逝，所以境地本身或者衡量者本身都无法成立。在没有见到它的自性时，任何事物都不是观看者的事物。感受也与观看不同，因为如果它脱离了感受，那么衡量者就没有衡量者了。因此，在这里说从感受中产生记忆，或者说它是感受的造作者，那么从何处感受存在时，像这样安立也同样，因为刹那的方面也以常有的方式进入，所以才得以安立。因此，不是感受缘于记忆，也不是记忆缘于感受，并且因为没有缘于两者的其他意识，所以它也无法成立为执持因和果的自性。如果记忆也确实被认为是事物的对境，即使是那样，如果这个体验是明晰的，或者即使是它的分支的部分，无论如何，那个记忆本身都会消失。因此，应该说事物或感受的记忆是隐蔽的。因此，像现量一样，通过如此了知记忆的意识，并不能成立为那样的事物，如果不是那样，那么所有了知都说是有事物的对境，那么就不需要寻找与比量等的关系了。因此，即使记忆是事物的对境，但由于像感受一样产生已经成立，所以确实是事物的对境，但不是像现量一样，了知本身成为结合者。像感受一样产生，在这里也没有成立，因此对于这个，已经逝世的善逝们认为无常，以及其他与此相同，是辩驳和考察的对境。如果观看者没有消逝，那么先前见到的就可以被回忆起来，这不合理吗？即使没有消逝，如果没有像见到一样产生的造作者，那么随后联系也是不合理的，因此没有消逝不是支分。如果有造作者，那么即使消逝也没有过失。像感受一样造作者存在，但那样的本身无法成立，这已经确定了。从记忆的意识中变成那样的事物也被排除。
English
Because the clarity of being in a situation does not exist, and what was previously produced has also vanished, neither the situation itself nor the measurer itself can be established. Without seeing its own nature, nothing is the object of the viewer. Feeling is also not different from seeing, because if it is separated from feeling, then the measurer has no measurer. Therefore, here it is said that memory arises from feeling, or that it is the creator of feeling, then from where feeling exists, such an establishment is also the same, because the momentary aspect also enters in a constant way, so it can be established. Therefore, it is not that feeling depends on memory, nor that memory depends on feeling, and because there is no other consciousness that depends on both, it also cannot be established as holding the nature of cause and effect. If memory is indeed considered to be the object of things, even so, if this experience is clear, or even if it is a part of its branch, in any case, that memory itself will disappear. Therefore, it should be said that the memory of things or feelings is hidden. Therefore, like direct perception, by knowing the consciousness of memory in this way, it cannot be established as such a thing, if it is not so, then all knowledge says that there is an object of things, then there is no need to look for the relationship with inference and so on. Therefore, even if memory is the object of things, but since it has been established that it arises like feeling, it is indeed the object of things, but it is not like direct perception, the knowledge itself becomes the combiner. Arising like feeling is also not established here, therefore, for this, the departed Sugatas consider impermanence, and others similar to this, to be the object of refutation and investigation. If the viewer has not disappeared, then what was seen before can be recalled, is this not reasonable? Even if it has not disappeared, if there is no creator that arises like seeing, then subsequent connection is also unreasonable, therefore not disappearing is not a limb. If there is a creator, then even if it disappears, there is no fault. The creator exists like feeling, but such a self cannot be established, this has been determined. The transformation from the consciousness of memory into such a thing is also excluded.
Tibetan
ཟིན་ཏོ། །མཐོང་བ་མ་ཞིག་ན་ནི་དྲན་པོས་ཅི་ཡང་བྱར་མེད་པའམ། མ་ཞིག་པ་ཡང་རྒྱུན་རྗེས་སུ་འཇུག་པས་ཀྱང་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འདིར་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འགའ་ཞིག་ཏུ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་དག་གིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་འགྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། །དཔེར་ན་དུ་བ་དང༌། མྱུ་གུ་དང་འབྲས་ཆན་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །འགའ་ཞིག་ཏུ་ནི་དེ་ལྟར་གྲུབ་པ་མེད་ཀྱང་རིགས་པས་དེ་ལྟར་འགྲུབ་སྟེ། དཔེར་ན་ཁྱད་པར་དང་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་དག་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་འབྲས་བུ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་རྟོགས་པ་འདིས་རང་གི་རྒྱུ་ཁྱད་པར་ཅན་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ནུས་པ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་དྲན་པ་འཁྲུལ་པར་གྱུར་པས་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུའི་ངོ་བོར་ངེས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་མྱོང་བ་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་དོ། །འཁྲུལ་པ་ཉིད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་སོ་སོར་ངེས་པ་འགའ་ཞིག་ཏུ་སྔོན་མེད་པ་རྟོགས་པ་སྐྱེ་ལ་གཞན་དུ་ནི་སྔར་མྱོང་བ་ཉིད་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་འཁྲུལ་པ་ཡུལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་མོད། རྒྱུ་མེད་པར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ངེས་པ་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཁོ་ནའོ། །དེས་ན་རྒྱུ་ཁྱད་པར་ མེད་ན་འཁྲུལ་པ་མི་འདྲ་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེ་བཞིན་དུ་ལ་ལ་ནི་སྔོན་པོའི་ཤེས་པ་ཉིད་ངེས་པ་ཡིན་ལ། གཞན་ལ་ནི་སེར་པོ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་བྱའོ། །དེ་བས་ན་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལས་སྐྱེས་པའི་དྲན་པའི་འདུ་བྱེད་ལས་སྐྱེས་པ་ན་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྒྱུ་ཙམ་རྟོགས་པར་འགྱུར་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། བརྗོད་པ་ཁྱད་པར་ཉིད་དང་འབྲེལ་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དེ་དག་གི་འབྲེལ་པ་མྱོང་བ་མེད་པར་ནི་དུ་བ་ལ་མེ་རྟོགས་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་དུས་ན་དུ་བ་ཙམ་ཉིད་མཐོང་གི་མེ་དང་འབྲེལ་པ་མྱོང་བ་ནི་མེད་དོ། །དེས་ན་སྔོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་གཞི་ལས་དྲན་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་རྗེས་སུ་རྟོགས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དུ་བ་མེ་ལ་མྱོང་བ་མེད་ན་དེ་དེ་ལྟར་དྲན་པ་ན་མེ་བརྟགས་ཏེ་འཇུག་པས་མེ་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་གནས་པའི་མྱོང་བ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་ལྟོས་པར་བྱ་བ་དང་དོན་ཇི་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེན་ཏེ་མྱོང་བ་ནི་ལྟོས་པར་བྱ་བ་ཁོ་
Chinese
结尾语。如果所见没有消失，那么记忆就什么也做不了，没有消失也是通过持续跟随而成立的。因此，这里是要说的：在某些情况下，通过跟随和逆转，可以成立因和果的事物。例如，烟、芽和稻谷等。在某些情况下，即使没有那样成立，也通过道理那样成立，例如，差别和事物等一起作用的事物。因此，这个与众不同的果的证悟，推断自己的特殊因，而不是仅仅推断因的能力。像这样，即使记忆变成错乱，也推断出确定为那种自性的那种体验。即使错乱本身没有差别，但在某些各自确定的情况下，产生以前没有的证悟，而在其他情况下，也不是以前体验过的。因为没有对境，所以错乱不是成立所缘境，但因为没有因是不可能的，所以确定因仅仅是使之显现。因此，如果没有特殊的因，错乱怎么会变得不同？同样，对某些人来说，确定是蓝色的知识，而对另一些人来说，则应推断出名为黄色知识等等。因此，从那样的体验中产生的记忆的行，产生时就是那样。即使那样，如果仅仅证悟因，而不证悟差别，那么，因为见到与特殊言说相关联，所以并非如此。像这样，如果没有体验到它们之间的关联，那么就无法通过烟来证悟火。因此，在推断的时候，仅仅看到烟，而没有体验到与火的关联。因此，从以前体验过的基础上，通过记忆来证悟体验，从而进行体验的活动。如果对烟没有体验到火，那么当那样忆起时，如果推测火而进入，就不会得到火。因此，通过记忆而如实存在的体验，是因为推断的因本身而需要观察，并且事情就是那样才能获得。确实，体验是需要观察的。
English
Concluding remarks. If what is seen has not disappeared, then memory can do nothing, and not disappearing is also established through continuous following. Therefore, here is what is to be said: In some cases, through following and reversing, the objects of cause and effect can be established. For example, smoke, sprouts, and rice grains, etc. In some cases, even if it is not established in that way, it is established in that way through reasoning, such as things that act together, like distinctions and objects. Therefore, this realization of a different result infers its own special cause, not just the ability of the cause. In this way, even if memory becomes confused, it infers the experience that is determined as that kind of nature. Even if the confusion itself has no difference, in some individually determined cases, an unprecedented realization arises, while in others, it is not even what was previously experienced. Because there is no object, confusion does not establish the object, but because it is impossible without a cause, determining the cause is only to make it manifest. Therefore, if there is no special cause, how can confusion become different? Similarly, for some, the knowledge of blue is certain, while for others, one should infer what is called the knowledge of yellow, etc. Therefore, when the action of memory arises from such an experience, it is like that. Even so, if only the cause is realized and not the difference, it is not so because the connection with the special expression is seen. In this way, if the connection between them is not experienced, then it is not reasonable to realize fire from smoke. Therefore, at the time of inference, only smoke is seen, and the experience of the connection with fire is not there. Therefore, from the basis of what was previously experienced, memory realizes the experience, thereby performing the activity of experience. If fire is not experienced in smoke, then when it is remembered in that way, if fire is inferred and entered, fire will not be obtained. Therefore, the experience that exists as it is through memory is to be observed because of the cause of inference itself, and things are obtained as they are. Indeed, experience is what needs to be observed.