Tibetan
ར་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་མི་དམིགས་པས་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དམིགས་པ་ཡོད་པ་ནི་གཞན་གྱིས་བསྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་མེད་པ་ཡང༌། གཞན་གྱིས་བསྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་རུང་སྟེ། དམིགས་པ་རང་རིགས་ཉིད་ཀྱིས་ནི། །སྒྲུབ་པར་རིགས་པ་དང་ལྡན་ཡིན། །དེ་མེད་རང་ལས་འགྲུབ་པོ་ཞེས། །བྱ་བ་ཧ་ཅང་བབ་ཆོལ་ཆེས། །གལ་ཏེ་རང་གི་ངོ་བོ་ནི། །འདི་ནི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །གཞན་དམིགས་ཕྱིར་ན་ཤེས་མེད་པ། །གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་ཉིད་ཅེ་ན། །འོན་ཏེ་དེ་བཞིན་ཡོད་པས། །དོན་མེད་པ་ཡང་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །ཅི་སྟེ་མེད་པའི་ངོ་བོ་མེད་པ་གཞན་གྱི་མངོན་སུམ་ལས་འགྲུབ་པོ་ཞེ་ན། དངོས་པོའི་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ནི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་མངོན་སུམ་ལས་མེད་པར་མི་ འགྱུར་ཏེ། དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་རང་བཞིན་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིག་པ་ནི་རིག་པ་ལས་རང་བཞིན་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་ན། དེ་མེད་པ་གཞན་གྱི་མངོན་སུམ་ལས་འགྲུབ་པོ། །དེ་ལྟར་ཡང་མ་དམིགས་སོ་ཞེས་སྐྱེས་བུ་མཆོག་གིས་དམིགས་པ་གསལ་གྱི་དོན་མེད་དོ་ཞེས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་མི་དམིགས་པ་འདི་ནི། རང་ཉིད་མངོན་སུམ་ལས་རྟོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དམིགས་པ་ཡིས་ཕ་རོལ་པོ། །གཞན་དག་མེད་པར་ཅི་ལྟར་རྟོགས། །གལ་ཏེ་དེས་དབེན་པས་ཞེ་ན། དེ་ཅི་མི་དམིགས་ལས་མ་ཡིན།། དེས་དབེན་པ་ཉིད་མེད་པར་ནི་ཤེས་པ་གཞན་དམིགས་པས་ཤེས་པ་གཞན་མེད་པར་བསྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་དབེན་ན་དམིགས་པ་ཉིད་མི་དམིགས་པ་ཡིན་པས། དེ་ཅི་ལྟ་ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་མྱོང་བ་མེད་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་རབ་ཏུ་འགྲུབ་བ། འོ་ན་དེ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཁྱད་པར་མེད་པར་འགྱུར་མོད། མི་དམིགས་པ་ཉིད་ནི་མི་ལྡོག་གོ །དེས་ན་དགག་པ་གང་ཅི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མི་དམིགས་པ་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །མ་ཡིན་པར་དགག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་བོ། །དེ་ཉིད་ནི་གཞན་ལ་ལྟོས་ཏེ་མི་དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །འདི་མ་དམིགས་སོ་ཞེས་སྐྱེས་བུ་མཆོག་སྦྱར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དོན་གྱི་མེད་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་ཐ་དད་པ་མེད་པས་དངོས་པོའི་མེད་པ་ཡང
Chinese
因此，通过非显现来证实事物的不存在。如果存在显现，那么它不是由其他事物证实的，因此它也不存在。如果说它不是由其他事物证实的，那也可以，因为显现本身具有证实的能力。如果说“它不存在，而是由自身产生的”，这实在是太草率了。如果自身的本质变成了事物本身，因为显现其他事物而变得无知。如果说是现量，那么，因为它确实存在，所以无意义也会成立。如果说不存在的本质不存在，而是由其他事物的现量产生的，那么事物的本质也会同样如此。如果说事物不是显现的特征，因此不会因为其他事物的现量而变得不存在，因为它与它的识的自性不同。因为识与识的自性没有不同，所以它的不存在是由其他事物的现量产生的。即使这样，至尊者也不会说“没有显现”，因此说显现清晰没有意义是不对的。因此，这种非显现，被称为“通过自身现量来理解”，这并不是无知的特征。如果说是，那是不对的。通过显现其他事物，如何理解其他事物的不存在？如果说是通过它的空虚，那为什么不是通过非显现呢？仅仅通过空虚来理解不存在，并不是通过显现其他事物来证实其他事物的不存在。如果通过空虚，那么显现本身就是非显现。那么，如何通过现量来充分证实没有不同于它的体验呢？如果说这不是应该作为显现特征的差别，因为它没有错乱，如果是这样，那么虽然没有差别，但非显现本身是不会退转的。因此，所有的一切否定都是从非显现产生的。不是这样的，否定自性的事物的不存在是通过现量成立的。它本身依赖于其他事物，也是非显现。凡是至尊者所说的“这不是非显现”，是因为这是无知特征的场合，而不是为了否定事物的缺失，因为与它没有差别，所以事物的缺失也是
English
Therefore, the non-apprehension proves the non-existence of things. If there is apprehension, then it is not proven by others, so it does not exist either. If it is said that it is not proven by others, that is acceptable, because apprehension itself has the ability to prove. If it is said, "It does not exist, but arises from itself," that is too hasty. If one's own essence becomes a thing itself, it becomes ignorant because of apprehending other things. If it is said to be direct perception, then because it exists as such, meaninglessness will also be established. If it is said that the non-existence of the essence of non-existence arises from the direct perception of others, then the essence of things will also be the same. If it is said that a thing is not the characteristic of apprehension, therefore it will not become non-existent from the direct perception of others, because it is of a different nature from its consciousness. Since consciousness is not of a different nature from consciousness, its non-existence is established from the direct perception of others. Even so, the supreme person does not say "there is no apprehension," so it is not right to say that clear apprehension is meaningless. Therefore, this non-apprehension, which is called "understanding through one's own direct perception," is not a characteristic of ignorance. If it is said to be so, that is not right. Through apprehending other things, how does one understand the non-existence of other things? If it is said to be through its emptiness, why is it not through non-apprehension? Merely understanding non-existence through emptiness does not prove the non-existence of other things through apprehending other things. If it is through emptiness, then apprehension itself is non-apprehension. Then, how can the absence of an experience different from it be fully proven by direct perception? If it is said that this is not a distinction to be made as a characteristic of apprehension, because it is without confusion, if that is the case, then although there is no distinction, non-apprehension itself will not revert. Therefore, all negations arise from non-apprehension. It is not so, the non-existence of a thing that is the nature of negation is established through direct perception. It itself depends on other things and is also non-apprehension. Whatever the supreme person says, "This is not non-apprehension," is because this is the occasion of the characteristic of ignorance, and not for negating the absence of a thing, because there is no difference from it, so the absence of a thing is also
Tibetan
་དེ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ཡོད་པ་དང་དམིགས་པ་དག་གཅིག་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་དངོས་པོའི་ལྡོག་པ་ཡང་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་དུམ་བུར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མི་དམིགས་པ་ལས། དངོས་པོ་མེད་པ་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནམ། འདི་ལྟར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཡོད་པ་ནི། དམིགས་པས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་མེད་པ་སྟོང་བའི་རང་བཞིན་ལས་ནི་དངོས་པོའི་མེད་པ་འགྲུབ་པོ་ཞེ་ན། འདི་ནི་བདེན་ཏེ། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཐམས་ཅད་དུ། །རང་བཞིན་མི་དམིགས་པ་འདི་ནི། །མེད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་མིན་འགྱུར་ཏེ། །མེད་དེ་ མངོན་སུམ་ཉིད་ཀྱིས་རིག །གལ་ཏེ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མི་དམིགས་པ་མེད་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་ན་འོ་ན་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་ལས་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་མ་རྨོངས་པ་ལས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མི་དམིགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཡིན་ན་རྨོངས་པས་ཀྱང་དེ་ཉིད་དྲན་པས་ཡུལ་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་མོད། མི་དམིགས་པ་གཞན་བརྟགས་པས་ཅི་བྱ། །ཡང་ན་གལ་ཏེ་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པ་སྨོས་པ་ཉིད་མཁས་པ་ལ་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དུ་བ་གློ་བུར་བ་ལས་རྟོགས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་མངོན་སུམ་ཉིད་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང༌། འདིར་ནི་ཁྱབ་བྱ་ཁྱབ་བྱེད་དག །དོན་དམ་དུ་ན་ཐ་དད་མེད། །དམིགས་པ་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་ཞེས། །དང་པོ་ར་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་ཕྱིར་རོ། །བ་ལྟར་རུང་བའི་ཡོད་ན་ནི་དམིགས་པས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མི་དམིགས་པས་བསྒྲུབ་པར་སྨྲ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་ཡིན་ན། འདི་ནི་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པར་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་མཚུངས་སོ། །དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་དང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དམིགས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །གང་ཞིག་འབྲས་བུ་དེ་ནི་རྒྱུ་ཁྱབ་པ་དང་ལྡོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་རང་བཞིན་དང་ཁྱད་པར་མེད་པས་ན་དེ་མི་དམིགས་པ་ནི་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པའི་ཁོངས་སུ་འདུ་བ་ཉིད་དུ་འཆད་པའི་རྨོངས་པ་དེ་མྱོང་བ་མི་དམིགས་པ་རང་བཞིན་མེད་དམིགས་པར་ཇི་ལྟར་མི་འཐད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གཞན་ཡོད་པ་ཉིད་གཞན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། གཞན་མི་དམིགས་པ་གཞན་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པ་ཁོ་ནའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཁྱད་པར་བྱེད་པ་མི་དམིགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། བདེན་ཏེ། རང་བཞིན་མི་དམིགས་
Chinese
正是因为如此。当存在和所缘是同一个的时候，事物的相违也并非是现量成立的部分。如果说，不是因为周遍的不可得，事物的不存在就不能成立吗？像这样，成为所缘之体性的存在，是被所缘周遍的，从那不存在的空性自性中，事物的不存在才能成立吗？这确实是真实的。如果是这样，那么在一切时候，这自性不可得，就不会成为不存在的成立者，因为不存在是由现量所知的。如果成为所缘之体性的周遍的不可得，不存在是由现量成立的，那么在一切时候，不存在是由现量成立的，因此所谓的自性不可得就没有了。如果不是从迷惑中，周遍的不可得是事物不存在的成立者，那么即使是迷惑，也会因为忆念而成为对境，还需要观察其他的不可得做什么呢？或者说，如果仅仅是说自性不可得，对于智者来说也是一样的，就像从突发的烟雾中了知一样。对于那样的现量来说，不存在就不是了。另外，在这里，所遍和能遍，在胜义谛中是没有差别的。所缘本身就是存在，这是为了首先极力成立的缘故。如果像“有”那样允许，那么说所缘周遍是由不可得成立的人，就是论师。这对于说自性不可得的人来说也是一样的。因为是它的本体，所以成为所遍和能遍是不可能的。像那样，所缘就是存在本身，这已经显示完毕了。如果某个果，由于和因周遍且没有相违，因此和它的自性没有差别，那么说那不可得是包含在自性不可得之中的迷惑，那体验不可得怎么会不成为自性无所得呢？因此，其他的存在就是其他的非存在，其他的不可得就是其他的可得。那也仅仅是自性不可得。如果即使那样，差别法不可得也会变成没有吗？确实如此，自性不可得
English
It is precisely because of this. When existence and the object of perception are the same, the contradiction of things is not a part of what is manifestly established. If it is said, is it not the case that the non-establishment of things does not arise from the non-perception of what pervades? Like this, existence, which has become the nature of the object of perception, is pervaded by the object of perception, and from that non-existent emptiness nature, does the non-existence of things become established? This is indeed true. If it is so, then at all times, this non-perception of self-nature will not become the establisher of non-existence, because non-existence is known by manifest perception. If the non-perception of what pervades, which has become the nature of the object of perception, is manifestly established as non-existent, then at all times, non-existence is established by manifest perception, so the so-called non-perception of self-nature will cease to exist. If it is not from delusion that the non-perception of what pervades is the establisher of the non-existence of things, then even delusion will become an object through memory, so what is the need to examine other non-perceptions? Or, if it is only said that the non-perception of self-nature is the same for the wise, just as one knows from sudden smoke. For such manifest perception, non-existence is not. Furthermore, here, what is pervaded and what pervades, in ultimate truth, are without difference. The object of perception itself is existence, this is because it is first established with great effort. If it is allowed like "existence," then those who say that what is pervaded by the object of perception is established by non-perception are teachers. This is the same for those who speak of non-perception of self-nature. Because it is its essence, it is impossible to become what is pervaded and what pervades. Like that, the object of perception is existence itself, this has already been shown. If a certain result, because it pervades the cause and is without contradiction, therefore has no difference from its nature, then how can the delusion of saying that that non-perception is included in the non-perception of self-nature, how can that experience of non-perception not become the non-perception of self-nature? Therefore, other existence is other non-existence, other non-perception is other perception. That is only the non-perception of self-nature. If even so, will the non-perception of the distinguishing characteristic become non-existent? Indeed, the non-perception of self-nature