Tibetan
ན་པ་དེ་ལ་ཡང་སྔར་དུ་མ་མཐོང་བས་ཅིའི་ཕྱིར་དུ་མ་མ་མཐོང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་དེ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྔར་ཞུགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲན་ནམ། དོན་ཡང་རུང་སྟེ། ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་བ་ཡང་སྔར་མཐོང་བ་ལ་འཇུག་གམ་གཞན་དུ་ཡང་རུང་སྟེ། ཅི་སྟེ་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཡིན་ཞེ་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་མཚུངས་སོ། །སླར་ཡང་དེར་བག་ཆགས་དེ་ཉིད་ངེས་པར་བརྗོད་དགོས་པར་མཚུངས་སོ། །དེ་མ་ཐག་པའི་ཤེས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ནི་བག་ཆགས་ཡིན་ཏེ། སྔ་མའི་བདག་ཉིད་སྣང་བ་ནི། །གསལ་ཞིང་དོད་པ་བག་ཆགས་ཡིན། །སྐྱེད་བྱེད་མྱོང་བ་དེ་ལྟའི་བདག །ཡིན་ཕྱིར་མེད་པར་གལ་འགྱུར། །སད་བྱེད་ཡོད་པར་གྱུར་ན་བློ། །སྔོན་པོ་ དང་ནི་སེར་པོ་ལ། །སོགས་པའི་སྣང་བ་དང་འབྲེལ་པ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་མཐོང༌། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔ་མ་མངོན་པར་འདོད་པ་དང་གཞན་དུ་སྣང་བ་ལ། སེར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་པ་སྔ་མ་གནས་པ་དང་འབྲེལ་ཏེ་ལས་དེའི་མོད་དམ་དུས་གཞན་དུ་དེ་ལྟར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་སྟེ། སད་པའི་མཐོང་བས་རྨི་ལམ་གྱི་སྣང་བ་བསྐྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །ཆོད་པ་ལས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ཞེ་ན། དྲན་པ་དང་རྨི་ལམ་གྱི་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་པ་ལས་ཀྱང་མཐོང་སྟེ། མཐོང་བ་མི་འདོད་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་སྨོན་པ་ལ་སོགས་པས་དེ་ཉིད་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། འདས་པ་ལ་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདས་པ་ཡང་སྣང་བར་མཐོང་ངོ་ཞེ་ན། མེད་པ་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་པའི་དོན་ཅི་ཡིན། དེའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལས་དེ་ལ་དྲན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ལ་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་དེ་ནི་བག་ཆགས་ཞེས་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་འདི་ནི་འདི་ཁོ་ན་ལྟར་དམིགས་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་བག་ཆགས་ཡོད་པ་ཉིད་དང༌། རྣམ་ཤེས་སྔ་མའི་བྱེ་བྲག་ལ་ཚད་མ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐོག་མ་མེད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་དོན་ཐོག་མ་མེད་པའི་རྒྱུན་ཅན་བཞིན་དུ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་རྒྱུ་འབྲས་རྒྱུན། །སྐྱེ་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན། །ཐོག་མ་མེད་པར་ཅིས་མི་འདོང༌། །བག་ཆགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ་རྒྱུ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡི་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་པའི་ཕྱིར། །བག་ཆགས་དབྱེ་པ་ཡོད་པ་ཉིད། །རྒྱུ་མཚན་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་སྟེ། །དེ་ཡི་དབྱེ་བའང་དེ་ལས་ཡིན། །སྔར་ཞུགས་པའི་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་ཉིད་བག་ཆགས་སད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ཤེས་པའི་དབྱེ་བ་ཡང་བག་ཆགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་ཉིད་ལས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་ཅི་ཡོད། དེ་ལྟ་ན་ཕན་ཚུན་རྟེན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། གང་གི་ཕན་ཚུན་རྟེན་པ་ཡིན། །ཉེས་པ་འདིར་ནི་ཐལ་འགྱུར་བ། །ངེས་བསྐྱེད་བག་ཆགས་དེ་ཉིད་ནི། །ཤེས་ཏེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན། །འོན་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་གཞན་གྱི་རྒྱུ་བག་ཆགས་གཞན་ཡིན་ལ། སྔར་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་བསྐྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་ནི་བག་ ཆགས་གཞན་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཕན་ཚུན་རྟེན་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན། དོན་མཐོང་བ་ལ་ཡང་འདི་མཚུངས་སོ། །འདི་ལྟར་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་རྒྱུ་ཡིན་ན། །དེ་ཡི་དབྱེ་བ་འང་ཇི་ལྟར་ཡིན། །ཤེས་པའི་དབྱེ་བས་དབྱེ་ཞེ་ན། །ཕན་ཚུན་རྟེན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །དོན་གྱི་དབྱེ་བ་ཡང་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ཁོ་ནར་ཤེས་པ་ཐ་དད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པའི་དབྱེ་བ་ལས་ཡིན་ན་ཕན་ཚུན་རྟེན་པའི་སྐྱོན་ཡོད་དོ། །དོན་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཤིན་ཏུ་གསལ་པར་མ་འབྲེལ་པ་ཉིད་དོ། །འོན་ཏེ་དོན་གྱི་དབྱེ་བ་གཞན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ནི་དོན་གྱི་དབྱེ་བ་གཞན་ཡིན་ལ། དེའི་ཡང་གཞན་ཡིན་ལ་འདི་ནི་བག་ཆགས་ལ་ཡང་མཚུངས་སོ། །གལ་ཏེ་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་ནི་སྣང་བ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐ་དད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རིགས་ཀྱི། བག་ཆགས་གོ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ན་ཅི་ཞིག་ལན་དུ་འགྱུར། གལ་ཏེ་དོན་བཞིན་དུ་བག་ཆགས་ཀྱང་སྣང་བ་ཡིན་ན། དེ་ནི་དོན་ཉིད་ཡིན་བས་མིང་ཙམ་ཞིག་ཐ་དད་པར་ཟད་དོ། །དེ་ལ་བག་ཆགས་འཛིན་པ་ལ་བྱེད་པ་ཡོད་པ་ནི་འཛིན་པ་ཐ་དད་པ་ཉིད་སྐྱེད་པར་འགྱུར་གྱི་གཟུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་གཟུང་བ་མྱོང་བ་ལས་བྱུང་བའི་བག་ཆགས་ནི་དྲན་པ་ཙམ་སྐྱེད་པར་མཐོང་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདི་ལ་ལན། འདིར་ནི་རྣམ་ཤེས་སྔ་མ་ཉིད། །བག་ཆགས་ཡིན་ཞེས་སྔར་བརྗོད་ཟིན། །དེ་ཡི་རྣམ་ཅན་ཤེས་སྐྱེད་དེ། །ཇི་ལྟར་ཐ་དད་བྱེད་མ་ཡིན། །དཔེར་ན་ལྕགས་སྒྲོག་གིས་བཅིངས་པས། །འཁྱོར་པོ་ཡི་ནི་འགྲོས་བྱེད་པ། །བདག་ཉིད་མེད་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུའི། །ཚུལ་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་བཞིན། །འདོད་འཇིགས་མྱ་ངན་ལ་སོགས་ལ། །དོན་དེ་དག་ནི་ཡོད་མིན་ཡང༌། །བག་ཆགས་དབྱེ་བས་གཟུང་བ་ཡི། །རྣམ་པ་ཡང་ནི་ཐ་དད་མཐོང༌། །ཅི་སྟེ་དེར་ཡང་ཡུལ་དང་དུས་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཕྱི་རོལ་ཉིད་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེའི་ཚེ་དེར་ཐོབ་པ་མེད་པས་དེའི་ཚེ་ཉིད་དེ་ཉིད་དུ་མེད་མོད། གཞན་གྱི་ཚེ་གཞན་ན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་གོ་ཚད་མ་ཅི་ཡོད། འདི་ལྟར་བུམ་པ་གང་ན་གང་གི་ཚེ་མ་དམིགས་བདེའི་ཚེ། དེ་ན་མེད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདིར་སྨྲས་པ། འདིར་དམིགས་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ཡིས། །གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །སྔོ་ སྩོགས་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ལ། །རྣམ་གཞན་ཡོད་ལ་ཡོད་དམ་ཅི། །གལ་ཏེ་ཡུལ་གཞན་པ་དག་ཀྱང༌། །ཡུལ་གཞན་པར་ནི་དམིགས་ཡིན་ན། །སྔོན་པོ་ཡི་ནི་རྣམ་པ་ཡང༌། །དེ་ལྟར་ཡིན་ཕྱིར་འདི་མཚུངས་སོ། །རྣམ་པ་གཞན་ལ་ཚད་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལན་འདེབས་ན། ཡུལ་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལན་མཚུངས་སོ། །རྣམ་པ་ལ་ནི་གནོད་པར་བྱེད་པ་མེད་ལ། ཡུལ་ལ་གནོད་པ་ཡོད་པ་དེས་ན་ཡུལ་དང་འབྲེལ་པ་དེ་ཉིད་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འོ་ན་དེ་ལ་དམིགས་པ་མེད་པ་དེས་ན་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་མ་གྲུབ་པོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལ་ཡང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར། ཡུལ་དང་བརྟེན་པ་མ་གཏོགས་པར། །འབྲེལ་པ་འགའ་ཡང་མཐོང་བ་མེད། །དེ་གཉིས་དམིགས་ན་ཤེས་པ་ནི། །དམིགས་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །དེར་ནི་ཡུལ་དང་དེ་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་སྣང་ལ་དེ་གཉིས་ཀྱང་བདེན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། འབྲེལ་བ་ནི་དེ་དག་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ། འབྲེལ་པ་ལ་ཡང་དམིགས་བཅས་ན། །དེ་ལྟ་ཉིད་ནི་ཅིས་མ་ཐོབ། །ཐོབ་པ་མེད་ཀྱང་དམིགས་བཅས་ཞེས། །བྱ་བ་འདི་ནི་ཅལ་ཅོལ་ཡིན། །གལ་ཏེ་ཐོབ་པ་མེད་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་འོ་ན་ལོག་པར་སྣང་བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁས་བླང་དང་འགལ་ལོ། །གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་ལོག་པར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་བརྟགས་པས་ཅི་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་མི་བརྗོད་དོ། །གནོད་པར་བྱེད་པའི་ཤས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། གནོད་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་མེད་ཀྱང་ལོག་པར་སྣང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནོད་པ་བྱེད་པ་བདེན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །གང་དུ་དུས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་
Chinese
那麼對於以前沒有見過的事物，為什麼沒有見過呢？對於主張有「識」的人來說，情況也相同，所以並非接近存在。是否記得先前進入的「識」呢？即使是意義也沒關係，有什麼差別呢？顛倒的顯現也屬於先前見過的，或者屬於其他的？如果說不是所有的，那麼詰難和考察都是相同的。同樣地，也必須再次確定地說明那個習氣。緊接著那個的、成為智慧自性的，就是習氣，先前自性的顯現是：清晰而明顯的就是習氣。產生者、體驗者是那樣的自性，因此如果沒有，就會變成過失。如果醒覺者存在，那麼對於藍色和黃色等顯現相關聯的，如何如何產生，就能夠見到。先前的識顯現為所欲求的，或者顯現為其他的。與黃色等的先前識存在相關聯，在那作用的瞬間或者其他時候，產生那樣顯現的識，就像醒覺的見解產生夢境的顯現一樣。如果問從決斷中如何產生，那麼從憶念和夢境的智慧等也能夠見到，說不想要見到並非如此。如果說那不是產生者，然而由希求等顯現那本身，那是不對的，因為對於過去沒有顯現。如果說過去也見到顯現，那麼沒有顯現的意思是什麼呢？這就是對它的分別。因此，從體驗中產生對它的憶念，那是在安立它本身的能力差別，而那能力差別就是習氣，這是術語。這個因和果的事物，就是像這個一樣地專注。因此，習氣是存在的，並且先前識的差別並非沒有定量，因為無始的習氣事物就像無始的常有事物一樣成立。如同外在的因果相續，產生是無始的一樣，同樣地，識的相續為什麼不能是無始的呢？如果問習氣的分類有什麼原因，那是不對的，因為有它的理由。
English
So, regarding things that have not been seen before, why have they not been seen? For those who assert the existence of "consciousness," the situation is the same, so it is not closely present. Do you remember the previously entered "consciousness"? Even if it is the meaning, it doesn't matter, what is the difference? Does the inverted appearance also belong to what was seen before, or does it belong to something else? If you say it is not all, then the refutation and examination are the same. Similarly, it is also necessary to clearly state that habit again. That which immediately follows that, which becomes the nature of wisdom, is habit, the appearance of the previous nature is: clear and distinct is habit. The producer, the experiencer is that nature, therefore if it does not exist, it will become a fault. If the awakener exists, then regarding the appearances related to blue and yellow, etc., how they arise can be seen. The previous consciousness appears as desired, or appears as something else. Associated with the existence of the previous consciousness of yellow, etc., in that moment of action or at other times, the consciousness that appears in that way arises, just as the awakened view produces the appearance of a dream. If you ask how it arises from decision, then it can also be seen from memory and the wisdom of dreams, etc., it is not the case that one does not want to see. If you say that is not the producer, but desire, etc., manifest that itself, that is not right, because there is no manifestation for the past. If you say that the past is also seen to manifest, then what is the meaning of not manifesting? This is the discrimination of it. Therefore, from experience, memory of it arises, that is establishing the difference in its own ability, and that difference in ability is habit, this is the term. This object of cause and effect is focused on in the same way as this. Therefore, habit is existent, and the difference of previous consciousness is not without measure, because the object of beginningless habit is established like a beginningless constant object. Just as the external causal continuum, production is beginningless, similarly, why can't the continuum of consciousness be beginningless? If you ask what is the reason for the classification of habits, that is not right, because there is a reason for it.
Chinese
因此，习气有差别是必然的。了解原因的差别，它的差别也由此而来。先前进入的知识的差别是唤醒习气的原因，知识的差别也源于习气的差别，因此有什么过失呢？如果这样，就会变成互相依赖的过失吗？不是这样的，像这样：什么是互相依赖的？这里的过失是推论。确定产生的习气本身，不是知识本身的原因。然而，不同于意识的差别的原因是不同的习气，先前习气的差别所产生的不同意识是其他习气的原因。因此，没有互相依赖的过失。如果不是这样，那么对于见物也是一样的。像这样，如果物的差别是原因，那么它的差别又是怎样的呢？如果说是通过知识的差别来区分，那么就会变成互相依赖。物的差别本身不是没有原因的，只是不同知识的原因，因为那是不合理的。如果来自知识的差别，那么就有互相依赖的过失。说事物本身的差别是原因，这本身就是非常明显的不相关联。然而，事物差别的原因是其他事物的差别，以及其他的差别，这与习气也是一样的。如果说事物的差别是显现，因此使意识不同，那么像这样的习气如何理解呢？应该如何回答呢？如果像事物一样，习气也是显现，那么它就是事物本身，只是名称上的差别而已。因此，对于习气的执着有作用，会产生不同的执着，而不是所执。像这样，从体验所执而产生的习气，仅仅是产生记忆而已。对此回答：这里，先前的意识本身，之前已经说过是习气。它的相状产生知识，怎么会不相同呢？例如，像被铁链束缚，跛子行走一样，即使没有自主，也像那样成为行走的原因一样。对于贪欲、恐惧、悲伤等等，那些事物是
English
Therefore, it is inevitable that there are differences in habits. Understanding the difference in causes, its difference also comes from this. The difference in the knowledge that has previously entered is the cause of awakening habits, and the difference in knowledge also originates from the difference in habits, so what fault is there? If so, will it become the fault of mutual dependence? It is not like that, like this: What is mutual dependence? The fault here is inference. The habit that is definitely produced itself is not the cause of knowledge itself. However, the cause of the difference from consciousness is a different habit, and the different consciousness produced by the difference of the previous habit is the cause of other habits. Therefore, there is no fault of mutual dependence. If it is not like this, then it is the same for seeing things. Like this, if the difference of things is the cause, then what is its difference like? If it is said to be distinguished by the difference of knowledge, then it will become mutually dependent. The difference of things itself is not without cause, it is just the cause of different knowledge, because that is unreasonable. If it comes from the difference of knowledge, then there is the fault of mutual dependence. Saying that the difference of things themselves is the reason is very clearly irrelevant. However, the reason for the difference of things is the difference of other things, and other differences, which is the same as habits. If it is said that the difference of things is appearance, therefore making consciousness different, then how should such habits be understood? How should it be answered? If, like things, habits are also appearance, then it is the thing itself, just a difference in name. Therefore, attachment to habits has an effect, it will produce different attachments, not what is attached to. Like this, the habit that arises from experiencing what is attached to only produces memory. In response to this: Here, the previous consciousness itself, it has already been said before that it is a habit. Its appearance produces knowledge, how can it not be the same? For example, like being bound by iron chains, a cripple walks, even if there is no autonomy, it is like that becoming the cause of walking. For greed, fear, sorrow, etc., those things are