Tibetan
མི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་སད་པའི་ཤེས་པས་གནོད་པའོ་ཞེ་ན། གང་གི་ཚེ་རྟོགས་པ་དེ་ཡོད་པའི་ཚེ་ནི་གནོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་ཚེ་གནོད་དོ་ཞེས་ནི་མི་འཐད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་སད་པས་མི་དམིགས་སོ་ཞེ་ན། དེས་ཀྱང་སད་པའི་ཤེས་པས་དམིགས་པ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་མཚུངས་སོ། །ཇི་སྟེ་སད་ན་མ་དམིགས་སོ་ཞེ་ན། སད་པ་དང་མ་སད་པ་དག་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་དབྱེ། ང་སད་དོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ང་སད་དོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་ནི་རྨི་ལམ་དུ་ཡང་སྐྱེ་བས་ཇི་ལྟར་དེ་ལས་རྣམ་པར་དབྱེ། དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པར་མཚུངས་པ་ལ་མེད་པར་རམ་མི་བདེན་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཏེ་བག་ཆགས་སྟབས་ཚུད་པའི་ཕྱིར་རིང་དུ་མི་གནས་པ་དང༌། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་དམིགས་པ་ཉམ་ཆུང་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འོ་ན་གང་ལ་བག་ཆགས་བརྟན་པར་ཡོད་པ་ཐུན་མོང་དུ་དམིགས་པ་དེར་བཟློག་པའི་ཕྱིར་འཕོ་བ་བདེན་པ་ཉིད་དོ། །འདི་ལྟར་བག་ཆགས་བརྟེན་པ་ལས། །བདེན་པའི་སྐྱེ་བ་གཞན་ཡོད་མིན། །བག་ཆགས་བརྟེན་པ་ཙམ་གྱིས་ནི། །སད་པའི་རིག་པ་བདེན་པ་ཡིན། །གང་ལ་བག་ཆགས་བརྟན་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་སད་པའི་ཤེས་པ་ཉིད་དང༌། བདེ་བ་དང་ཐུན་མོང་དུ་དམིགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་དེའི་རང་གི་ངོ་བོར་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱང་ ཡིན་ཏེ། དེས་ན་འཕོ་བ་གྲུབ་བོ། །བརྟེན་པ་མེད་པ་ནི་མོད་ལ་འཇིག་པ་ཉིད་དོ། །གང་དུ་ལྷས་བསྟན་པས་རྨི་ལམ་མཐོང་བ་གཉི་ག་ལ་སྣང་བ་དེར་ཅི་ལྟར་མི་བདེན་པ་ཡིན། འོན་ཏེ་དེ་ནི་བདེན་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་རྨི་ལམ་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་མི་བདེན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན། འཕོ་བ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པས་ནི། །ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་ཕྱིར། །དེ་ལྟ་འདི་ནི་རྣམ་རྟོག་དང༌། །མཚུངས་པའི་ལྟག་ཆོད་ཡིན་པར་གསལ། །ཡང་ན་སྐྱེ་བ་དང་པོར་སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་འབྲས་བུ་གསལ་བ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཤི་མ་ཐག་པའི་འཕོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་སོ། །ལུས་ལ་ཀུན་འཛིན་རང་བཞིན་སེམས། །ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཡི། །སྐྱེ་བར་གང་ཚེ་འབྱུང་མཐོང་ན། །ལུས་གཞན་ཇི་ལྟར་རྟོགས་མ་ཡིན། །རེ་ཞིག་དང་པོའི་སྐྱེ་བའམ་གཞན་གྱི་ཚེ། སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ལུས་ལ་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རིམ་པ་དང་ལྡན་པས་སྔོན་གྱི་གོམས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་རིམ་པའི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་འདི་ནི། ལུས་ལ་ཀུན་དུ་འཛིན་པ་གོམས་པ་སྔ་མའི་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ། མེད་ན་མེད་པའི་ཕྱིར། དེའི་ཤུགས་ཀྱིས་ལུས་གཞན་ནས་ལུས་འདི་ལ་འཕོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མི་འཇུག་གོ །འོན་ཏེ་འཕོ་བ་ལ་མངོན་སུམ་མེད་པས། དེ་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པས་རྟོགས་ཤེ་ན། སྐྱོན་འདི་ཡང་མེད་དེ། འདི་ལྟར། རྗེས་དཔག་བྱ་ལའང་མངོན་སུམ་ནི། །མེད་ཕྱིར་འདི་ལ་སྐྱོན་ཅི་ཡོད། །རྗེས་དཔོག་ཡུལ་གྱི་མངོན་སུམ་གྱི། །ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་ནི། ཡུལ་ཕན་ཚུན་སྤངས་ནས་འཇུག་པར་འདོད་པ་ཉིད་པས་དེ་ཉིད་ཅི་ལྟར་སྐྱོན་ཡིན། འོན་ཏེ་དེའི་རིགས་ལ་མངོན་སུམ་དུ་འཇུག་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔོག་ཅེ་ན། སྐྱོན་དེ་ཡང་མེད་དེ། རེ་ཞིག་ལུས་སམ་གཞན་དུའང་རུང༌། །ཀུན་འཛིན་གོམས་པ་ལས་འཇུག་པར། །མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་དེ་ཉིད་ལས། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་རྗེས་མི་དཔོག །ཅི་སྐད་དུ་ཇི་ལྟར་དེའི་རིགས་ ལ་མངོན་སུམ་མེད་པར་རྗེས་སུ་དཔོག་སྟེ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་མངོན་སུམ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ལ་ལན་འདི་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་གྱིས་འཕོ་བ་མ་མཐོང་ཡང་འཕོ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དམིགས་པ་ཉིད་དེ། གྲོང་གཞན་དུ་འཕོ་བ་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་གྲོང་གཞན་ནམ་ཡུལ་གཞན་ནས་འོངས་པ་དག །སྔོན་མངོན་པར་དགའ་བའི་ཡུལ་དང་རིགས་མཐུན་པའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དགའ་བར་དམིགས་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཞན་དག་གིས་དེ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་ན་འོངས་པ་མ་དམིགས་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་འདི་དེ་ལྟ་བུའི་ཡུལ་ནས་འོངས་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་དམིགས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ལ་མངོན་པར་དགའ་བས་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ནས་འོངས་པ་ཡང་ངེས་པར་བྱ་སྟེ། གྲོང་གཞན་ལས་འོངས་པ་ལ་མངོན་སུམ་འཇུག་པ་ཙམ་གྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུ་བ་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་མེའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་ལ་ནི་མངོན་སུམ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །མེ་ཙམ་ལ་འཇུག་གོ་ཞེ་ན། འདིར་ཡང་ཡུལ་ལ་སོགས་པར་འཕོ་བ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་མཚུངས་སོ། །འོན་ཏེ་ཡང༌། དཔེར་ན་ཡུལ་གཞན་ལ་སོགས་པར་འཕོ་བ་ནི་ལུས་མ་དོར་བར་ལུས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡིན་པར་མཐོང་བ་དང༌། ཡང་ཅི་ལྟར་རྨི་ལམ་གྱི་ལུས་ཀྱི་འཕོ་བ་མི་བདེན་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་པོར་ལུས་མ་དོར་བ་དང༌། བརྫུན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མ་འབྲེལ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར། གལ་ཏེ་ལུས་གཞན་འཕོ་བ་ནི། ངོར་དང་བདེན་པ་དང་འབྲེལ་ན། །དེ་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ནི། །བདེན་པར་རབ་བསྒྲུབ་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་དམིགས་མེད་པར། །གཉིད་ལོག་གཏན་དུ་རྣམ་འཆད་པ། །དེ་བཞིན་གལ་ཏེ་ཤི་བ་ཡི། །སྔ་ཕྱིར་དེར་འགྱུར་ཅི་ཞིག་བྱས། །ཇི་ལྟར་ཡུལ་གཞན་དུ་རྒྱུ་བ་ལུས་མ་བཏང་བར་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་རྒྱུ་བ་ཡང་ཡིན་ན་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་གྱི་རྒྱུ་བ་མི་བདེན་པའི་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ འགྲོ་བ་ཅན་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་རྒྱུ་བ་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་འཇིག་རྟེན་མི་བདེན་པ་ཉིད་པས་མེད་པ་ཉིད་པས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་རྨི་ལམ་མཐོང་བ་མེད་པར་གཉིད་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་ཆད་པ་ཉིད་དམ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་གསལ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡང་ཡིན་ན། དེ་འདྲ་བ་དེས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། མེད་པ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྟ་བ་མ་ཉམས་ཤིང༌། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་སྨྲ་བས་ཀྱང་ཅི་ཞིག་བྱས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདིར་འདི་སྐད་བརྗོད་དོ། །ལུས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འཕོ་བ་ལ། །མངོན་སུམ་གྱིས་ནི་གནོད་པ་ཡིན། །གཞན་མཐོང་བ་ཉིད་སྔོན་གྱི་ནི། །ལུས་པོ་ཡོངས་སུ་འདོར་བ་ཡིན། །རྨི་ལམ་རིག་པ་ཐམས་ཅད་ནི། །བདེན་པའི་རྣམ་ཤེས་རྣམ་འབྲེལ་ཡིན། །རྨི་ལམ་ལས་ཀྱང་བདེན་པ་ཡི། །རྣམ་ཤེས་ཡིན་ཕྱིར་ཅི་ཞིག་འགལ། །རྣམ་པར་ཆད་པ་ཐམས་ཅད་ནི། །སད་པ་དག་དང་འབྲེལ་པར་དམིགས། །ཤི་ནས་རྣམ་པར་ཆད་པ་ཡང༌། །བདེན་པའི་སད་པ་དང་འབྲེལ་ཉིད། །འདིར་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདི་ལུས་འདི་ལ། སྔོན་གྱི་ལུས་དང་འབྲེལ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་དམིགས་པས་ངེས་པར་ལུས་བཏང་བ་མེད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ལུས་ཡོངས་སུ་མ་བཏང༌། ལུས་མ་མཐོང་བ་ཉིད་འདོར་བ་ཡིན་ཏེ། ལུས་འདི་དམིགས་པ་ཉིད་སྔོན་གྱི་ལུས་མ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྔོན་གྱི་ལུས་མ་གྲུབ་པར་ཇི་ལྟར་སྔོན་གྱི་ལུས་ཡོངས་སུ་འདོར་བ་གྲུབ་ཅེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། གང་ཚེ་ལུས་སོགས་མངོན་དགའ་བ། །ལུས་དགའ་སྔོན་འགྲོ་ཅན་ཡིན་པར། །གྲུབ་པ་དེ་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཡི། །སྔོན་གྱི་ལུས་ནི་གྲུབ་པ་ཉིད། །ཁྱད་པར་ཅན་སྔོན་གྱི་མངོན་པར་དགའ་བའི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ལས་སྔོན་གྱི་ལུས་གྲུབ་བོ།
Chinese
如果说，什么叫做“不真实”？是被清醒的意识所损害吗？如果当证悟存在的时候，那就不是损害。如果在其他时候损害，那是不合理的。如果说，在那个时候，清醒不能被觉察，那么，因为清醒的意识能够觉察和不能觉察，所以能损害和所损害的事物是相同的。如果清醒就不能觉察，那么清醒和不清醒又如何区分呢？如果说，因为生起“我清醒了”这样的分别念，那么，在梦中也会生起“我清醒了”这样的分别念，又如何从那里区分呢？因此，在觉察上相同，说成不存在或者不真实是不合理的。或者说，因为习气不稳固，不能长久存在，以及觉察到不共有的、微弱的特征是不真实的。如果是这样，那么对于那些习气稳固、共同觉察的事物，因为有相反的情况，所以转变才是真实的。就像这样，依靠习气稳固，没有其他的真实生起。仅仅依靠习气稳固，清醒的觉知才是真实的。凡是习气稳固的，那就是清醒的意识，并且是安乐和共同觉察的，那也是它自己的自性，因此转变是成立的。没有依靠的就是短暂而毁灭的。在神所显示的梦境中，所见到的两种显现，怎么会是不真实的呢？如果说，那是真实的，那么，梦中的一切事物就不是不真实的了。如果是这样，因为转变非常成立，为了完全理解差别，那么这就像分别念一样，清楚地表明是相同的反驳。或者，因为在最初的生起时，能够觉察到心之造作的清晰果报，所以会认为这是刚死之后的投生。心具有对身体的完全执著的自性，当看到有情众生的诸根在生起时出现，又怎么会不了解其他的身体呢？暂时地，在最初的生起或者其他时候，所有众生的心的自性，具有对身体的完全执著等等的自性，具有特殊的次第，因为具有先前习惯的特殊次第的果报，所以能够觉察到这一点，即对身体的完全执
English
If it is said, what is meant by "untrue"? Is it harmed by the consciousness of being awake? If that realization exists at the time, then it is not harmful. If it harms at other times, that is unreasonable. If it is said that at that very time, wakefulness is not perceived, then because the consciousness of wakefulness can perceive and not perceive, the object of harm and the agent of harm are the same. If one does not perceive when awake, then how are wakefulness and non-wakefulness distinguished? If it is said that it is because the thought arises, "I am awake," then the thought "I am awake" also arises in dreams, so how is it distinguished from that? Therefore, it is not reasonable to consider something that is the same in perception as non-existent or untrue. Or, if it is said that the characteristic of being impermanent because the habitual tendencies are unstable, and the perception of uncommon, weak characteristics is untrue, then if that is the case, then for those things for which the habitual tendencies are stable and which are commonly perceived, because there is the opposite situation, transformation is indeed true. Just like this, relying on stable habitual tendencies, there is no other true arising. Merely relying on stable habitual tendencies, the knowledge of wakefulness is true. Whatever has stable habitual tendencies is the consciousness of wakefulness itself, and it is the perception of bliss and commonality, and that is also its own nature, therefore transformation is established. That which has no reliance is momentary and destructive. Where the deity has shown the appearance of both seeing dreams, how can that be untrue? If it is said that it is true, then not all things in dreams are untrue. If that is the case, because transformation is very well established, in order to fully understand the distinctions, then this, like conceptual thought, clearly shows that it is the same refutation. Or, because at the first arising, the clear result of the mind's activity is perceived, it is understood that this is the transference of one who has just died. The mind has the nature of completely grasping the body, and when one sees the arising of the senses of sentient beings, how can one not understand other bodies? For the time being, at the first arising or at other times, the nature of the mind of all beings, having the nature of completely grasping the body, etc., having a special order, because it has the result of the special order of previous habits, this perception is the complete grasp of the body.
Chinese
是以前习惯的显现所聚合的。如果没有，那就不存在。因此，通过它的力量，可以理解是从其他身体转移到这个身体。如果不是这样，那就无法进行推论。然而，由于没有直接的转移，那么如何通过推论来理解呢？这个错误也不存在。就像这样：对于要推论的事物，也没有显现。因此，这有什么错误呢？推论的对象的显现，不会变成（推论的）对象。显现和推论，本来就是想要在互相排斥的领域中运作，那么这怎么会是错误呢？然而，如果对于那一类事物没有显现的运作，又如何进行推论呢？这个错误也不存在。暂时，无论是在身体还是其他地方，从习惯性的执着中产生运作。从显现所观察到的事物本身，为什么不能推论呢？正如所说，如果对于那一类事物没有显现，又如何进行推论呢？因为推论是基于显现的。对于这种说法，回答是：即使没有直接看到转移，但与转移相符的结果是可以观察到的，就像转移到其他村庄一样。例如，从其他村庄或其他地方来的人，会喜欢以前喜欢的地方和与自己同类的亲近行为等等。如果其他人没有观察到从那样的地方来，即使那样，也可以通过推论来确定这个人是从那样的地方来的。同样，通过对亲近行为等特点的喜爱，也可以确定是从天界等世界来的。因为仅仅是对从其他村庄来的人进行显现的观察，就可以进行推论。从烟雾中推断出火的特殊性质，并不是通过显现来观察的。如果仅仅是观察到火，那么在这里也是一样的，因为可以观察到转移到地方等等。然而，例如，转移到其他地方等，是在没有舍弃身体的情况下，看到是同一个身体的。又比如，梦中身体的转移是不真实的，同样，在这里，最初的出生也没有舍弃身体，并且会变成虚假的缘故。
English
It is the manifestation of previous habits that have been accumulated. If it doesn't exist, then it doesn't exist. Therefore, through its power, it can be understood that it has transferred from another body to this body. If it is not like that, then inference cannot be applied. However, since there is no direct perception of transference, how can it be understood through inference? This fault also does not exist. Like this: For the object of inference, there is also no direct perception. Therefore, what fault is there in this? The direct perception of the object of inference does not become the object (of inference). Direct perception and inference are inherently intended to operate in mutually exclusive domains, so how could that be a fault? However, if there is no direct perception of that kind of thing, how can one infer? That fault also does not exist. For a while, whether in the body or elsewhere, operation arises from habitual clinging. From the very thing observed by direct perception, why can't one infer? As it is said, if there is no direct perception of that kind of thing, how can one infer? Because inference is preceded by direct perception. The answer to this statement is: Even if transference is not directly seen, the result that is consistent with transference can be observed, just like transferring to another village. For example, people who come from another village or another place will like the places they used to like and the familiar behaviors of their own kind, and so on. If others have not observed coming from such a place, even so, it can be determined through inference that this person has come from such a place. Similarly, by liking the characteristics of familiar behaviors and so on, it can also be determined that they have come from the world of gods and so on. Because inference can be applied simply by directly observing someone coming from another village. The specific characteristics of fire to be inferred from smoke are not observed through direct perception. If only fire is observed, then it is the same here, because transference to places and so on can be observed. However, for example, transferring to another place and so on is seen as being of the same body without abandoning the body. And just as the transference of the dream body is not true, similarly, here also, the initial birth has not abandoned the body, and it will become false.