Tibetan
ས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ནི་གཞན་སེལ་བ་ཡང་སྒྲའི་དོན་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་དེ་ལ་ཡང་བརྡ་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་སེལ་བ་ནི་དོན་གྱི་ཆ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར། སྒྲས་དོན་ཆ་ནི་ཅི་བརྗོད་ཅེས། །དེ་ལ་གཞན་སེལ་བརྗོད་པར་བྱ། །རྣམ་པ་དེ་ཡང་དོན་ལ་མེད། །དེ་བརྗོད་ཇི་ལྟར་དོན་རྟེན་ཡིན། །གལ་ཏེ་གཞན་སེལ་བ་ཉིད་དེ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་དེ་རྟོགས་པ་ན་གཞན་སེལ་བ་དོན་གྱི་ཆ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། གཞན་སེལ་བ་ནི་དོན་གྱི་ཆ་ཉིད་དེ། སྒྲས་དོན་གྱི་ཆ་ཅི་ཞིག་བརྗོད་ཅེས་འདྲ་བ་ན། གཞན་སེལ་བའོ་ཞེས་ལེན་འདེབས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་དེ་ཡང་དོན་ལ་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བློའི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་དོན་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་རྟོགས་པས་ནི་དོན་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་རྟོགས་པའི་སྐྲ་ ཤད་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གཞན་སེལ་བ་ནི་སྤྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར། རྗེས་འགྲོ་ཅན་སྒྲ་རྗེས་འགྲོ་ཅན། །དོན་གྱི་འབྲས་ཡིན་མཐོང་གོམས་པས། །སྤྲུལ་དེའང་རྗེས་འགྲོ་མེད་བ་ཅན། །བློ་ལས་ཐ་དད་མེད་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་ནི་ཁྲ་བོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་མཐོང་ངོ༌། །རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དེ་ཡང་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་དོན་ཉིད་ཀྱིས་འགྱུར་བ་ཡིན་ན། རྣམ་པ་དེ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། བློ་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བས་གོམས་པས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་བློ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རྒྱུ་ཐ་དད་པས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་བརྙན་ནི་གཞན་སེལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ནི་གཞན་སེལ་བ་མ་ཡིན་ལ། བློའི་རྣམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་སྒྲ་ལས་དོན་རྟོགས་པ་ན་སྤྱི་རྟོགས་པར་འགྱུར། དེ་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྡོག་པ་རྟོགས་ན་ནི་དངོས་པོ་ཉིད་རྟོགས་པས་ན་དེ་ནི་སྤྱི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྟེ་དངོས་པོ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་གཞན་སེལ་བ་དངོས་པོའི་ཆར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལ་བཤད་པ། དེ་དངོས་སྒྲོ་བཏགས་རྟོག་པ་ཡིས། །གཞན་ལས་བཟློག་པ་རྟོགས་ཕྱིར་ཡང༌། སྒྲ་དོན་གང་ཡིན་དེ་ཉིད་ཅེས། །བརྗོད་པ་ལ་ནི་འགལ་བ་མེད། །བློའི་རང་བཞིན་ཉིད་ལས་དངོས་པོའི་རང་བཞི
Chinese
因为是为了指示处所的缘故。如果那样，那么排除他者也不是声音的意义了，因此那也不是能指示的了，如果这样问。不是的，因为排除他者是意义的部分。如下所说：声音说的是意义的哪个部分呢？对此，说是排除他者。那种相状在意义上是没有的。既然如此说，怎么会是意义的所依呢？如果排除他者本身就是它，那么当了悟它的时候，排除他者就不会成为意义的部分了，如果这样问。排除他者是意义的部分，就像声音说的是意义的哪个部分一样，回答说是排除他者。那种相状在意义上是没有的，因为是心的相状的缘故。凡是不存在于意义上的东西，通过了悟它，就不会了悟意义，就像患有眼翳的人所了悟的毛发等一样。还有，排除他者被认为是共相。如下所说：随行者，声音是随行者。是意义的果实，因为见惯了。幻化也是没有随行者的。因为与心无有差别。声音被看作是随行于花纹等。随行也是通过结合，成为随行的意义的。那种相状不是随行者，因为与心没有差别。因为是通过见惯而产生的，就像心本身一样。不是随行者的果实，不可能是具有随行者的，因为原因不同，结果也不同。因此，影像不是排除他者，因为不是随行者的缘故。因此，事物不是排除他者，也不是心的相状。那么，当从声音了悟意义时，如何能了悟共相呢？如果了悟了依赖于事物的遮遣，那么就是了悟了事物本身，因此那不是共相。如果不是了悟事物，那么如何能了悟排除他者是事物的一部分呢？对此解释说：那是事物假立的分别，因为了悟了从他者遮遣的缘故。声音和意义是什么，那就是它，这样说没有矛盾。从心的自性本身，到事物的自性
English
Because it is for the purpose of indicating the place. If that is the case, then the exclusion of others is not the meaning of sound either, therefore that is not able to indicate either, if asked. No, because the exclusion of others is the very part of the meaning. As it is said: Which part of the meaning does the sound speak? To that, it is said to speak of the exclusion of others. That aspect is not in the meaning. Since it is said like that, how can it be the basis of meaning? If the exclusion of others itself is it, then when it is realized, the exclusion of others will not become the part of the meaning, if asked. The exclusion of others is the very part of the meaning, just like asking which part of the meaning the sound speaks, the answer is the exclusion of others. That aspect is not in the meaning, because it is the aspect of the mind. Whatever does not exist in the meaning, by realizing it, one will not realize the meaning, just like the hair etc. realized by someone with blurred vision. Furthermore, the exclusion of others is considered to be a generality. As it is said: The follower, sound is the follower. It is the fruit of meaning, because of seeing it habitually. The emanation is also without a follower. Because it is not different from the mind. Sound is seen to follow patterns and so on. Following is also through combination, becoming the meaning of following. That aspect is not a follower, because it is not different from the mind. Because it is produced by seeing it habitually, just like the mind itself. The fruit that is not a follower cannot be one that possesses a follower, because the cause is different, so the result is also different. Therefore, an image is not the exclusion of others, because it is not a follower. Therefore, a thing is not the exclusion of others, nor is it an aspect of the mind. Then, when one realizes the meaning from sound, how can one realize the generality? If one realizes the negation that depends on the thing, then it is realizing the thing itself, therefore that is not a generality. If it is not realizing the thing, then how can one realize the exclusion of others as part of the thing? To this it is explained: That is a conceptual imputation of the thing, because one realizes the exclusion from others. What sound and meaning are, that is it, saying this is not contradictory. From the very nature of the mind, to the nature of the thing