Tibetan
་སོ་རང་རིག་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ནི་རང་རིག་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང༌། སྣང་བ་མིག་ལ་སོགས་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ འགལ་བའི་ཆོས་གནས་པས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་དང༌། ཅིག་ཤོས་ཀྱི་ཤེས་པ་དག་ནི་ཐ་དད་པ་ཁོ་ནའོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ཡོད་པས་ཤེས་པ་གཅིག་ཁོ་ནར་ཟད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ལས་ནི་སེམས་བསྡུས་ནས། །ནང་གི་བདག་ཉིད་གཡོ་མེད་པས། །གནས་ནའང་མིག་གིས་གཟུགས་དག་ནི། །མཐོང་བའི་བློ་དེ་དབང་སྐྱེས་ཡིན། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཚོགས་པ་མེད་པར། དབང་པོ་མི་འཇུག་པ་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསྡུས་པའི་གནས་སྐབས་སམ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཞན་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན། དོན་འཛིན་པའི་དབང་པོའི་བྱེད་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་དེའི་གནས་སྐབས་ན་རྣམ་པར་རྟག་པའི་སྣང་བ་དང༌། མ་འབྲེལ་པའི་ཤེས་པ་ནི་མངོན་སུམ་ཁོ་ནས་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདི་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་ཚེ་ཉིད་རྟོག་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཅི་ལྟར་གནས་སྐབས་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་དབེན་པ་ཡིན། ཅི་སྟེ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་འདི་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་འགྱུར། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་ནི་ཐ་སྙད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། གཞན་ལ་ཐ་སྙད་དུ་མ་ཡས་པར་ཡང་གཞན་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ལ་ཡང་ཐ་སྙད་བྱེད་པར་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཅི་དགོས་ཤེ་ན། འདི་ལ་བཤད་པ། སླར་ཡང་ཅུང་ཟད་རྣམ་རྟོག་ན། །ཁོ་བོའི་རྣམ་རྟོག་འདི་འདྲར་འགྱུར། །ཅིས་རིག་སྔར་བཤད་གནས་སྐབས་ཀྱི། །དབང་པོའི་རྟོགས་པ་ལ་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་འདི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའོ་སྙམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དེ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མངོན་སུམ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པར་སྨྲ་བ་ལ་ཡང༌། ཅི་སྲིད་དུ་འདི་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའོ་སྙམ་པའི་ངེས་པ་མ་སྐྱེས་པ་དེ་སྲིད་དུ་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཐ་སྙད་ག་ལས་ཡིན། དེས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཐ་སྙད་ལ་ཡང༌། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་གཞན་འདོད་པར་བྱ་དགོས་ཤིང་དེ་ལ་ཡང་གཞན་ཡིན་པས་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྟོགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་དེ་རང་ཉིད་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའོ་
Chinese
是故，以自证智来体验，因为所要观察的是以自证智来体验，以及显现由眼等来体验之故。因此， 由于相违之法存在，故为分别者，而另一方的知识则仅仅是各别的。如果说，因为那在一切时皆有，所以仅仅是一个知识就足够了。但那样也不对，从一切中收摄心后， 内在之自体无动摇， 安住时眼见诸色， 见之智乃根所生。如果无分别之聚合，则诸根本身不入。无彼时，在分别收摄之状态，或他分别现前时，则执义之根的作用将不复存在。因此，在那状态时，恒常分别之显现，以及不相关的知识，唯由现量来证悟。如果说，在此不相关联分别之时，难道那时不是分别吗？彼时如何远离分别？如果那时不作分别，那么那时如何了知这是无分别的呢？无分别则无名言，且未以名言施设于他，亦不能了知他者。如果不是那样，那么对刹那亦可作名言，还需要自性之理吗？对此解说： 再次稍微作分别， 我的分别将成如此， 何知先前所说状态， 根之证悟上无有？在那时，生起“此乃无分别”之分别并非彼，若非如此，则对于说现量有分别之知识者而言，在未生起“此乃有分别”之定解之前，如何能说彼为有分别呢？因此，对于有分别之名言，亦须欲求他者为有分别，且于彼亦有他者，故将成无有穷尽，因此将成不证悟。如果说，仅仅是彼自身为有分别，
English
Therefore, it is experienced by self-awareness. Because what is to be examined is experienced by self-awareness, and appearance is to be experienced by the eye and so on. Therefore, because contradictory dharmas exist, it is a conceptualizer, and the other knowledges are only distinct. If it is said that since that exists at all times, one knowledge alone is sufficient. But that is not so either. After gathering the mind from all, the inner self is unwavering, when abiding, the eye sees forms, the mind that sees is born of the senses. If there is no collection of concepts, then the senses themselves do not enter. Without that, in the state of gathering concepts, or when other concepts manifest, then the function of the senses that grasp meaning will cease to exist. Therefore, in that state, the appearance of constant concepts, and unrelated knowledge, are realized only by direct perception. If it is said that at the time of this unrelated concept, is that not a concept at that time? How is that state devoid of concepts? If it is not conceptualizing at that time, then how is it realized that this is non-conceptual at that time? Without concepts, there is no designation, and without designating it to others, others cannot be realized either. If it is not so, then designation can also be made to the moment, what need is there for the reason of nature? Explanation for this: Again, if I conceptualize a little, my concept will become like this, how do you know the state mentioned earlier, there is no realization of the senses? At that time, the concept that arises, "this is non-conceptual," is not that. If it is not so, then for those who say that direct perception has conceptual knowledge, until the certainty that "this is conceptual" has not arisen, how can it be said that it is conceptual? Therefore, for the designation of having concepts, it is also necessary to desire others to have concepts, and there are others for that, so it will become endless, therefore it will become non-realization. If it is said that it is only itself that has concepts,
Tibetan
ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ལ་གཞན་གྱིས་ཅི་བྱ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡང་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས། རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཅི་ བྱ་སྟེ། དེས་ན་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་མཚུངས་སོ། །འོན་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ནི། འདི་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་ཕྱིས་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཡང་ངེས་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བརྒྱུད་པ་འདི་ལྟ་བུ་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསྡུས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེའི་ཚེ་མེད་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཐ་སྙད་ཇི་ལྟར་བྱེད་ཅེ་ན། ཤི་བ་ལ་ཤིའོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་ཐ་སྙད་བྱེད། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ཡང་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་ཐ་སྙད་བྱེད། ཡང་དེའི་རིགས་ཅན་མཐོང་བ་ལས་སོ་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསྡུས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ནས་ཡང་དུ་མཐོང་བ་བཀག་པ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། །དེས་ན་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་དང༌། ཕན་ཚུན་མེད་པ་ཡང་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཅིག་ཤོས་དག་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ཚོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་གཞན་ཉིད་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། དེ་མེད་པས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མ་འབྲེལ་བ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཚོགས་པ་ལས་རྟོག་ནི། །སྔོ་སེར་ཐ་དད་མེད་འགྱུར་ཏེ། །བསྡོམས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི། །སྐྱེས་སོ་ཞེས་ནི་རྟོག་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་དེར་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་བསྡོམས་པ་གཞན་ཞིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ། ཚོགས་པའི་ཁྱད་པར་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་ངོ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ནི་སྔོན་པོ་དེ་ཉིད་ཡིན་གྱི་བསྡོམས་པ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཐ་དད་པར་རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དག་ཅིག་ཤོས་ལ་ཡང་མཚུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་ནི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ཏེ། དབང་པོའི་དོན་འཛིན་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དབང་པོས་གཟུང་བའི་དོན་ལ་ནི་སྒྲ་དང་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བརྗོད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་བརྡ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་སྤྱི་དབང་པོའི་གཟུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱི
Chinese
如果这样说，那么对于它，别人应该做什么呢？因为没有分别念也是觉悟的自性，分别念应该做什么呢？因此，对于两者来说都是一样的。然而，对于具有分别念的，如果说“这是具有分别念的”是后来才使用的术语，那么，对于这个，也必定会进行觉悟，因此才会有像这样经过分别念的情况发生，这是使用的术语。而在分别念被摄持的状态下则不是这样，因为对于它，会使用“没有分别念了”这样的术语。如果说，在那时，对于不存在的事物，分别念是如何进行命名的呢？就像对于死去的人，如何称呼为“死了”一样。如果不是这样，那么对于具有分别念的，又如何称呼为“具有分别念”呢？如果说，又是从见到它的同类而来，那么，对于这个，即使在分别念被摄持的状态下，也完全没有禁止反复见到的情况。因此，由于体性不同，并且也会发生互相不存在的情况，所以具有分别念的和另一个并不是相同的。如果说，因为有集合，所以才会有另一个具有分别念的产生，而因为没有集合，所以才会变成没有分别念，那么，这是不相关的。如果从集合中产生觉悟，那么蓝色和黄色就没有差别了，因为总和变成了另一种东西，所以才会认为产生了。这是因为存在集合的差别。如果说，因为能够辨认，所以才会认为“这是那个蓝色，而不是其他的总和”，因此它们是不同的，那么，对于具有分别念的那些，认为不同的觉悟，对于另一个也是一样的。因此，现量就是没有分别念的。忆念等等这些不是根识具有分别念的因，因为它们是为了执持根的对境而存在的。根所执持的对境不是声音和组合，因为那没有表达本身的声音，因为自己的体性不会进入符号，并且总的来说也不是根的对境。
English
If it is said, then what should others do about it? Because non-conceptualization is also the nature of awakening, what should conceptualization do? Therefore, it is the same for both. However, for that which has conceptualization, if it is said that "this is that which has conceptualization" is a term used later, then, for this, there will definitely be awakening, and therefore there will be a situation like this passing through conceptualization, this is the term used. But it is not so in the state where conceptualization is held, because for it, the term "there is no conceptualization" will be used. If it is said, then, at that time, how does conceptualization name something that does not exist? Just as for a dead person, how is it called "dead"? If it is not so, then how is that which has conceptualization also called "that which has conceptualization"? If it is said, it is also from seeing its kind, then, for this, even in the state where conceptualization is held, there is absolutely no prohibition against seeing it repeatedly. Therefore, since the nature is different, and the situation of mutual non-existence also occurs, that which has conceptualization and the other are not the same. If it is said that because there is a collection, another that has conceptualization is born, and because there is no collection, it becomes non-conceptualization, then this is irrelevant. If awakening arises from the collection, then blue and yellow would have no difference, because the sum has become another thing, so it is thought to have arisen. This is because there is a difference in the collection. If it is said that because it can be recognized, it is thought that "this is that blue, not another sum," therefore they are different, then, for those who have conceptualization, the awakening that thinks of difference is the same for the other as well. Therefore, direct perception is precisely non-conceptualization. Memory and so on are not the cause of the sense consciousness having conceptualization, because they exist in order to hold the object of the senses. The object held by the senses is not sound and combination, because that has no sound of expressing itself, because one's own nature does not enter into symbols, and generally it is not the object of the senses.