Tibetan
སྐྲ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གང་གི་ཚེ་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་འདི་ནི་མི་བདེན་ནོ་ཞེའམ། བདེན་པའི་སྐྲ་དང་འདྲ་བའོ་ཞེས་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་ཡང་རང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དགོས་པ་མི་བདེན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གེགས་མེད་པར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་ནམ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་ཚད་མའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བཅད་པ་ནི་སྤྱིའི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་སྙམ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་གསལ་བར་སྣང་བ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །གསལ་པར་སྣང་བ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་ཡིན་ན་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས། དེའི་ཤེས་པ་དོན་མེད་པ་ཅན་དུ་མའི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མ་འཁྲུལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། བཤད་པ། དེ་དག་གི་ཡང་དེ་ལྟའི་དངོས། །བཀག་མེད་གསལ་བར་སྣང་ཉིད། །ཤེས་པའི་ངོ་བོའི་དོན་ཉིད་ཕྱིར། །སྐྲ་སོགས་ཞེས་བྱའི་བློ་དག་ནི། །སྤྱི་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ལ། །སྐྲ་སྣང་དོན་མེད་ཅན་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་དམིགས་པའི་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མི་བདེན་པར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་དེའི་ཚེ། མི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། དོན་བྱེད་པའི་ཤེས་པའམ་སྐྱེས་བུ་གཞན་གྱིས་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། དེས་དམིགས་པར་རུང་བ་ཉིད་མེད་པར་ཡོངས་སུ་བཅད་པས་ན་དངོས་པོ་མེད་པར་གཞལ་བྱ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གཞལ་བར་བྱ་བ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་བཀག་པ་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། །ཡང་གང་གི་ཚེ་འདི་ནི་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དེའི་ཚེ་ཤེས་པའི་རང་བཞི་ལ་འདྲ་བར་ཐ་སྙད་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ཡུལ་ཉིད་ཡིན་པས་སྐྲ་ལ་སོགས་པ་གཞལ་བྱ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཇི་ལྟར་སྤྱི་གསལ་བར་སྣང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ནའོ། །དེ་ལྟར་ན་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འགྱུར་བ་ཁོ་ན་སྟེ་རང་རིག་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ལྟར་སྤྱིའི་རང་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་སྔར་གྱི་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བར་ཡུལ་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར། རབ་རིབ་ཅན་ཤེས་རྟོགས་བྱ་བ། །སྐྲ་སོགས་བདེན་མིན་སྔོན་ཆད་ནི། །དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། །ཡང་ན་ཚུལ་མཐུན་ཕྱིར་འདྲ་ཡིན། །བདེན་པ་ལས་བཟློག་པའམ། འདྲ་བ་ཉིད་ནི་སྔོན་རང་བཞིན་གྱིས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་མེད་ན་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་འདྲ་བ་དང་མི་བདེན་པ་དག་ནི་རྣམ་པར་རྟོགས་པས་གཅད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་རང་བཞིན་ལ་འཇུག་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ལྡོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྤྱི་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དོན་མེད་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྐྲར་སྣང་བའི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དོན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་པ་ནི་རང་རིག་པ་ལ་ནི་མངོན་སུམ་ཡིན་ལ། སྐྲ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང༌། དབང་པོའི་ཤེས་པ་ནི་དོན་མེད་པའོ་ཞེས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་དབང་པོའི་ཤེས་པ་ཡིན་ལ་དེ་ཉིད་རང་རིག་པ་མ་ཡིན་ནམ། རང་རིག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་དབང་པོའི་ཤེས་པ་ནི་མེད་དོ། །རང་རིག་པ་དེ་ཉིད་དབང་པོ་ལ་བརྟན་ནས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། དོན་ལ་དེ་ནི་དབང་ཤེས་ཡིན། དོན་མེད་ན་ནི་འཁྲུལ་པར་འདོད། །རང་རིག་དབང་པོ་ལས་མིན་ཏེ། །དེ་མེད་པར་ཡང་འཇུག་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་མེད་ཀྱང་གང་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུ་ནི་དེ་མ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་མེད་ན་རང་རིག་པ་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་མི་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མི་བདེན་ཏེ། རང་རིག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་གསལ་བ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་གང་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་དངོས་སུ་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་སྣང་བ་དེ་གསལ་བ་ ཡིན་ནོ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གི་རང་བཞིན་ཡང་དངོས་སུ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མི་གསལ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །རྨི་ལམ་གྱི་ཤེས་པ་དབང་པོ་མེད་ཀྱང་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་དབང་པོ་ནི་དོན་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་མེད་ན་ནི་དོན་མེད་པ་ཅན་ཉིད་དོ། །དེས་ན་སྐྲའི་ཤེས་པ་ནི་དོན་མེད་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སྐྲ་ཐོབ་པ་ནི་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་ལ་ལྟོས་ནས་དོན་མེད་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གདེང་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དོན་ཡིན་ན་སྤྱི་ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང༌། གསལ་བར་སྣང་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། མི་འགལ་ཏེ། འདི་ལྟར། གལ་ཏེ་སྤྱི་ནི་ཤེས་ངོ་བོས། །དོན་ཉིད་ཡིན་ན་ཐལ་བར་འགྱུར། །དེ་ལྟར་འདོད་ཕྱིས་སྐྱོན་ཡོད་མིན། །དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྤྱི། །ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་གསལ་བར་སྣང་བ་ནི་སྤྱི་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་གསལ་བར་སྣང་བ་ཉིད་ནི་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དོན་ནི་མི་གསལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་མི་གསལ་བར་སྣང་བ་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གང་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་མི་གསལ་བ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་འབྱུང༌། དེའི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོ་གསལ་བར་སྣང་བའི་ཕྱིར་མི་གསལ་བ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཉིད་གསལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དོན་གྱི་རང་བཞིན་ནི་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་མི་སྣང་ན་མི་གསལ་བ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དེ་ཇི་ལྟར་དེ་སྤྱི་ཉིད་དང༌། མི་གསལ་བར་སྣང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། བཤད་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྤྱི་ཉིད་དོ། །དཔྱད་པས་ན་ངོ་བོ་སྟེ་ངེས་པར་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དོན་དུ་ངེས་པར་བརྟགས་པས་སྤྱི་ཉིད་དང༌། དོན་མི་གསལ་བར་སྣང་བ་ཉིད་དོ། །དེ་མི་གསལ་བ་ཉིད་དང་སྤྱིའི་རྣམ་པ་ནི་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར། ཀུན་ལ་ངོ་བོ་མཚུངས་ཕྱིར་དང༌། །དེ་ལྡོག་པ་ལ་བརྟེན་ཕྱིར་རོ། །རྣོ་བ་དང་ཞན་པ་དང་དྲག་པ་དང༌། ཙམ་དན་གྱི་ལ་སོགས་ པ་ཐམས་ཅད་ལ་ངོ་བོ་མཚུངས་པ་ཉིད་དེ། སྣང་བ་དང་བརྟགས་པའི་དོན་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཉིད་དུ་ལྷག་པར་ཞེན་པས་དེ་ཐུན་མོང་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་མཚུངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་ནི་དེ་སྤྱི་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཡང་གསལ་བ་དེའི་རང་བཞིན་དུ་ཞེན་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྲ་བོ་ལ་སོགས་པ་གསལ་བ་མཐའ་དག་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྤྱིའི་རྣམ་པར་གྱུར་པའི་ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྤྱིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ལྷག་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུ་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ལྡོག་པའི་ཁྱད་པར་དེ་ལ་བརྟན་ནས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་བརྒྱུད་ནས་ལྡོག་པའི་དོན་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དང༌། ལྡོག་པའི་དོན་རྣམས་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྡོག་པ་དེ་ཉིད་ནི་སྤྱི་ཡིན་ཏེ། ལྡོག་པ་ཉིད་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། ལྡོག་པ་དང་འབྲེལ་པས་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཡང་ལྡོག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་ལྟར་རྣམ་པ་སྤྱི་ཡིན། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཁྱད་པར་མེད་པས་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་སྤྱི་མ་ཡིན་ནམ། གསལ་བ་གཞན་མ
Chinese
還有，當知道頭髮等是“這像頭髮等是不真實的”或者“像真實的頭髮”的時候，那時，對於它來說，也有與自己相符的必要，具有不真實的理由，沒有阻礙地行走等，難道不是只有這些嗎？因此，它們也變成了量（ प्रमाण ，pramāṇa，量）的境。如果認為這樣完全斷定只是總相的自性，那樣就不會顯現了。如果僅僅是顯現就是事物，那就是自己的特徵，因為它的知識變成了無意義的，所以不會錯亂。回答說：它們也是那樣的事物，沒有阻礙地顯現，因為是知識本質的事物，所以頭髮等稱為的智慧是總相的行境，頭髮的顯現是無意義的。如果患有眼翳的人所見的頭髮等也被完全斷定為不真實，那時，不真實的意思是什麼呢？因為沒有能起作用的知識或其他人所見，所以完全斷定它沒有能見的可能性，因此是沒有事物的可量。因此，可以衡量為沒有事物，這僅僅是總相的特徵，沒有阻礙。還有，當認為“這是像其他的頭髮等”的時候，因為知識的自性被稱為相似。因為是自性推理的境，所以頭髮等是可量。那麼，總相如何顯現呢？因為是知識自性的事物，所以僅僅是自己的特徵。如果那樣就變成現量了嗎？僅僅是變成現量，因為是自證現量的境。如何是總相的自性呢？因為其他的分別識像以前的聲音等一樣作為境。如此：患有眼翳者所知的，頭髮等真實與否，以前就是因為像那樣見到，或者因為符合道理而相似。與真實相反，或者相似本身，如果以前沒有自性地隨順，就不會改變，因此相似和不真實等是
English
Also, when one knows that hair, etc., is "this like hair, etc., is unreal" or "like real hair," then, for it, there is also the necessity of being in accordance with oneself, having the reason of being unreal, going without hindrance, etc., isn't it only these? Therefore, they also become the object of validity ( प्रमाण ，pramāṇa，validity). If one thinks that such complete determination is only the nature of the general characteristic, then it will not appear clearly. If merely appearing is the thing, then that is its own characteristic, because its knowledge becomes meaningless, so it will not be mistaken. Answer: They are also such things, appearing clearly without hindrance, because they are the things of the essence of knowledge, so the wisdom called hair, etc., is the object of the general characteristic, and the appearance of hair is meaningless. If the hair, etc., seen by a person with cataracts is also completely determined to be unreal, then, what is the meaning of unreal? Because there is no knowledge that can function or that is seen by others, it is completely determined that it has no possibility of being seen, therefore it is a measurable without things. Therefore, what can be measured as without things is only the characteristic of the general characteristic, without hindrance. Also, when one thinks "this is like other hair, etc.," because the nature of knowledge is called similar. Because it is the object of the inference of nature, hair, etc., is measurable. Then, how does the general characteristic appear clearly? Because it is the thing of the nature of knowledge, it is only its own characteristic. If that is so, will it become manifest? It only becomes manifest, because it is the object of self-cognizant manifest. How is it the nature of the general characteristic? Because other conceptual consciousnesses take it as an object like the previous sounds, etc. Like this: What is known by a person with cataracts, whether hair, etc., is real or not, was previously seen like that, or is similar because it conforms to reason. The opposite of reality, or similarity itself, if it does not follow naturally before, it will not change, therefore similarity and unreality, etc., are
Chinese
应当以分别来断定。进入前和后的自性，这表明并非没有分别。因此，仅仅是相反的，就是共相。那么，无意义的识是什么呢？显现毛发的根识是无意义的。思惟对于自证来说是现量，而对于毛发等自性来说，分别识是比量，根识是无意义的，这样进行区分。那个本身是根识，难道那个本身不是自证吗？除了自证的识之外，没有其他的根识。如果说，自证本身是依赖于根而产生的，那么，实际上，那是根识。如果没有意义，就被认为是错觉。自证不是来自根，因为即使没有根，它也会发生作用。如果某物不存在，某物也会产生，那么那个不是它的原因。如果没有根，自证不会完全显现，难道不是吗？那也不正确，因为所有的自证都是以自己的体性显现的。对于某物，如果显现出直接呈现其自身体性的相，那就是显现。所有识的自身自性也是直接显现的。自己的体性不是隐蔽的，因为那样会推导出没有自己的体性。因此，所有不显现的都是隐蔽的。梦境的识即使没有根也是显现的自性。因此，根是使之进入意义本身的，如果没有根，那就是无意义的。因此，毛发的识是无意义的，因为在那里没有获得毛发。因此，依赖于意义，才是无意义的，这是可以确定的。如果总相是识的自性之义，那么总相也会变成具有自己的特征和显现，因此是相违的，如果这样问，并不相违，就像这样：如果总相是识的体性，那么就会有这样的推论。如果这样认为，就没有过失。总相是意义的体性。如果是识的自性，那么总相就具有自己的特征和显现。那个显现本身就在那里。
English
It should be determined by discernment. Entering into the nature of the former and the latter shows that it is not without discernment. Therefore, merely being the opposite is the universal. So, what is meaningless consciousness? The sense consciousness that appears as hair is meaningless. Thinking is manifest for self-awareness, but for the nature of hair and so on, the discriminating consciousness is inference, and the sense consciousness is meaningless, this is how it is distinguished. Is that itself sense consciousness, and is that itself not self-awareness? Other than the consciousness of self-awareness, there is no other sense consciousness. If it is said that self-awareness itself arises dependent on the sense faculty, then, in reality, that is sense consciousness. If it is meaningless, it is considered an illusion. Self-awareness does not come from the sense faculty, because it still functions even without it. If something arises even when something is absent, then that is not its cause. If there is no sense faculty, self-awareness will not become fully manifest, isn't that so? That is also not true, because all self-awareness is manifest by its own nature. For something, if the appearance of directly presenting its own nature appears, that is manifest. The self-nature of all consciousness is also directly manifest. One's own nature is not hidden, because that would lead to the absence of one's own nature. Therefore, all that is not manifest is hidden. The consciousness of dreams is of a manifest nature even without the sense faculty. Therefore, the sense faculty is what causes one to enter into the meaning itself, and if there is no sense faculty, then it is meaningless. Therefore, the consciousness of hair is meaningless, because there is no attainment of hair there. Therefore, it is certain that it is meaningless in relation to meaning. If the general is the meaning of the nature of consciousness, then the general will also become having its own characteristics and appearing clearly, therefore it is contradictory, if asked like this, it is not contradictory, like this: If the general is the nature of consciousness, then there will be such an inference. If you think so, there is no fault. The general is the nature of meaning. If it is the nature of consciousness, then the general has its own characteristics and clear appearance. That clear appearance itself is there.