Tibetan
མ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བསྒོམ་པ་གསུངས་ཞེས་འདི་ལ་ལན། འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་ལ་དགོངས་ནས། །སྡུག་བསྔལ་བསྒོམ་པ་གསུངས་པ་ཡིན། །ངེད་ཀྱི་དེ་ཡང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས། །དེ་ནི་བདག་མེད་ལྟ་རྟེན་ཡིན། །སྟོང་ཉིད་ལྟ་བས་གྲོལ་བར་འགྱུར། །སྒོམ་པ་ལྷག་མ་དེ་དོན་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་མི་རྟག་ལས་སྡུག་བསྔལ། །སྡུག་བསྔལ་ལས་ནི་བདག་མེད་གསུངས། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཙམ་ལ་དགོངས་ ནས་སྡུག་བསྔལ་སྒོམ་པ་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཅན་རྣམས་དེ་ཙམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བདེ་བ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ན་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བ་དང་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་ཅི་ནས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །བསྒོམ་པ་ལྷག་མ་ནི་དེའི་དོན་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གཞོལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་དག་གཟུགས་རྟག་པ་ཡིན་ནམ། མི་རྟག་པ་ཡིན། བཙུན་པ་མི་རྟག་པ་ལགས་སོ། །གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནམ། བདེ་བ་ཡིན། བཙུན་པ་མི་རྟག་པ་ལགས་ཏེ། གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ། རྟག་པ་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ལགས་སོ། །དེ་ཉིད་ལྟ་བའི་དོན་དུ་འདི་ནི་ངའིའོ་འདི་ནི་ངའོ་བདག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རམ། བཙུན་པ་མ་ལགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་བདག་མེད་པ་མཐོང་བ་ཉིད་ཐར་པའི་རྒྱུར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། ཆགས་བྲལ་མིན་དང་སྲེད་ལྡན་དང༌། །རྩོམ་པ་ཀུན་ལ་བརྟེན་པ་དེ། །ཉོན་མོངས་ལས་ལས་གྲོལ་བ་ཡིན། །དེ་འདྲ་འཁོར་བ་པ་ཞེས་བྱ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་རྣམ་པར་གནས་ན་འཁོར་བའི་རྒྱུ་བདག་གི་བར་བལྟ་བར་ཉམས་པ་མེད་དོ། །དེས་ན་བདག་དང་བདག་གི་བ་ལ་ཆགས་པ་ནི་གོར་མ་ཆག་པར་སྲེད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ལས་ཐམས་ཅད་རྩོམ་པ་ལ་བསྟེན་ཏེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ལས་མ་གྲོལ་བ་དེ་ནི་འཁོར་བ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཐར་པའི་དྲི་ཡོད་དེ་སྐན། ཇི་སྟེ་ཡང་བདག་གི་བ་ཉིད་དོན་དམ་པར་མེད་པ་དེས་ན་ཆགས་པ་གལ་སྲིད། ཆགས་པ་ནི་ཡུལ་འབྱུང་གི །ཡུལ་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་གི་ཉིད་ནི་མི་འདོད་གང༌། །དེ་ཡི་ཟ་བ་པོ་ཡང་མེད། །བྱ་དང་ལོངས་སྤྱོད་མཚན་ཉིད་ཅན། །དེ་ཚེ་དེ་ཡི་བདག་ཀྱང་མེད། །བདག་གི་བ་མཐོང་བཞིན་དུ
Chinese
对于有人问到，世尊说修习痛苦，回答是：考虑到行苦，所以说修习痛苦。我们所说的那个也是由因缘所生，那是无我见的基础。以空性见解脱，其余的修习是那个意义。因此，从无常产生痛苦，从痛苦宣说无我。并不是只考虑到痛苦的痛苦而说修习痛苦，因为贪欲者仅仅因为这样，贪欲的快乐就会消失，所以无论如何，以远离偏颇的方式，行的痛苦在究竟意义上也是空性。因此，仅仅以空性见就能解脱。其余的修习就是那个意义。正因为如此，世尊的教导是倾向于空性的。如所说，比丘们，色是常还是无常？尊者，是无常。凡是无常的，是痛苦还是快乐？尊者，是无常，凡是无常的，就是痛苦的，是常变之法。为了观看那个意义，会产生这是我的，这是我，是我吗？尊者，不会，这样说的。因此，在因和果的事物中，见到无我，就被说是解脱之因。凡是执着于我的，就不是脱离贪欲的，不离贪欲和具有贪欲，以及依赖于一切造作的，从烦恼和业中解脱，那样的人被称为轮回者。如果我见存在，那么轮回的因，对我的执着就不会消失。因此，执着于我和我所，必然是具有贪欲的。因此，一切业都依赖于造作，没有从业和烦恼中解脱的人，就是轮回者。那么，那里有解脱的味道吗？如果我所本身在究竟意义上不存在，那么贪欲是否存在？贪欲是从对境产生的，如果没有对境就不会有贪欲，如果这样说，那也不是这样，凡是不想要我所的，就没有那个享用者，具有行为和享受的特征，那时就没有那个所有者，即使见到我所。
English
In response to the question of whether the Blessed One taught the contemplation of suffering, the answer is: Considering the suffering of conditioned existence, it is said that suffering should be contemplated. What we speak of also arises from causes and conditions, and that is the basis for the view of selflessness. Liberation comes from the view of emptiness, and the remaining practice is for that purpose. Therefore, suffering arises from impermanence, and from suffering, selflessness is proclaimed. It is not that suffering is contemplated merely by considering the suffering of suffering, because for those with attachment, the pleasure of attachment would disappear merely by that, so in any case, in a way that is free from bias, the suffering of conditioned existence is also ultimately emptiness. Therefore, liberation comes from the view of emptiness alone. The remaining practice is for that purpose. Precisely for that reason, the teaching of the Blessed One is inclined towards emptiness. As it is said, "Monks, is form permanent or impermanent?" "Venerable, it is impermanent." "Whatever is impermanent, is it suffering or happiness?" "Venerable, it is impermanent, and whatever is impermanent is suffering, it is subject to change." For the sake of seeing that meaning, would there arise 'This is mine, this is I, this is self'?" "Venerable, no," it is said. Therefore, seeing selflessness in the objects of cause and effect is said to be the cause of liberation. Whoever clings to self is not free from attachment, and not being free from attachment and possessing attachment, and relying on all actions, being liberated from afflictions and karma, such a person is called a samsaric being. If the view of self exists, then the cause of samsara, the clinging to self, will not disappear. Therefore, clinging to self and what belongs to self is inevitably possessing attachment. Therefore, all actions rely on fabrication, and one who is not liberated from actions and afflictions is a samsaric being. So, is there a taste of liberation there? If what belongs to self does not exist in the ultimate sense, then does attachment exist? Attachment arises from an object. If there is no object, there will be no attachment. If you say that, that is not so. Whatever does not desire what belongs to self, there is no enjoyer of that. Having the characteristic of action and enjoyment, at that time there is no owner of that, even seeing what belongs to self.
Tibetan
་ཇི་ལྟར་མེད་ཅེས་བསྒྲུབ་པར་ནུས། ཐམས་ཅད་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། བདག་ ལས་ཐ་དད་པའི་མ་རིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེས་བུ་ཉིད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་མ་རིག་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདིའི་འཁྲུལ་པ་ཉིད་ནམ་ཡང་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་འཁྲུལ་པ་ནི་དེ་ལས་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཉིད་མེད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉི་གར་སྨྲ་བ་ཡང་སུན་བཏོན་ཟིན་ཏོ། །གཞན་ཡང་བདག་གི་བ་མེད་ན་བྱ་བ་དང་ལོངས་སྤྱོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། བདག་ནི་བྱ་བ་དང་ལོངས་སྤྱོད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་འདི་དོན་དམ་པར་ན་འདི་ཡང་མི་འདོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན། བདག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་རྟོགས་པ་སུ་ཡོད། དེ་ནི་རིགས་པས་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་རིགས་བར་ཐལ་ལོ། །རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ལྟར། གོམས་པ་ལས་ཡིན་པས་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ནི་མི་རིགས་ཏེ། བདག་ཀྱང་དོན་དམ་པ་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་སྟེ་གཉིས་མེད་པ་མ་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་སྣ་ཚོགས་གཉིས་མེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ད་ལྟར་གྱི་རང་བཞིན་ཙམ་འཛིན་པའི་མངོན་སུམ་གྱིས་རྟག་པ་ཉིད་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་མངོན་སུམ་དག་ཅིག་ཅར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རེ་རེས་ནི་རྟག་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཚོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དྲན་པ་ཚད་མ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་སུམ་མེད་ན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བདག་ཉིད་དུ་ལྟ་བས་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གྲོལ་འདོད་ཐོག་མེད་པའི། །རྒྱུ་ཅན་རིགས་མཐུན་ས་བོན་ལས། །བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་ལྟ་བ་དག །རྩ་བ་ཉིད་ལས་དབྱུང་བར་གྱིས། །བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་ཉིད་ལས་རྣམ་པ་གཞན་ནི་ཚད་མ་དང་ལྡན་པ་མེད་དོ་ཞེས་མཇུག་བསྡུའོ། །གལ་ཏེ་བདག་མེད་པ་ཉིད་དང༌། དེའི་ཐར་པ་ཡང་ལུང་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཐར་པ་དེ་ཡང་གཅིག་ཏུ་བདེ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ནམ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་བའི་བདེ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཆད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས་དེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཚིམ་པ་མི་སྐྱེའོ། །དེ་ཡང་ དབང་བསྐུར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་ལས་གྲུབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔར་གྱི་རྩོད་པ་ཐམས་ཅད་མེད་དོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང༌། དབང་པོ་ལས་འདས་རིག་བྱ་མིན། །དངོས་པོ་མིག་གིས་མཐོང་བ་ཡི།
Chinese
如何能证明没有呢？如果说一切都是因为无明的缘故，那是不对的，因为没有与我相异的无明。无明不是与补特伽罗（སྐྱེས་བུ་，梵文：puruṣa，梵文罗马拟音：purusha，汉语字面意思：人）相异的，因为说“这一切就是补特伽罗”。因此，因为无明是自己的本性，所以此迷惑永远不会消失。变为其自性的迷惑不是与它分离的，因为那样会导致它本身不存在。二者都说的说法也已经被驳倒了。此外，如果没有我，那么行为和享受者也会不存在，因为我是行为和享受者的自性。如果这是胜义谛，那么这也是不希望的，如果有人在胜义谛中证悟了我，那又是谁呢？如果说这是因为理智所断除的缘故，那么一切都会变成理智的对境。就像梦等一样。如果说这是因为串习而没有，那是不合理的，因为我也会变成非胜义谛。如果它不是二无别，那么那时因为种种都是二无别的缘故，就不会有称为“我”的存在，因为现在的现量仅仅执持自性，而不执持常恒性。因为前后现量不会同时存在。每一个都不能证悟常恒性。也不是集合，因为忆念不是量。如果没有现量，那么也不会有比量。因此，以我见并不能成就所希望的意义。因此，想要解脱的，对于无始的、具有因的、同类种子所生的有情见，要从根本上拔除。以无我见之外的其他方式，是没有具足量的情况的，这样作结。如果无我以及它的解脱也是从教证成立的。那个解脱也是唯一安乐的自性，它永远不会消失。轮回的安乐是具有变异性的，因此不会从中生起完全的满足。那也是因为从灌顶等仪轨中成立的缘故，所以之前的一切争论都没有了。如是说：超越根识非所知，眼见之物。
English
How can it be proven that it does not exist? If it is said that everything is due to ignorance, that is not correct, because there is no ignorance that is different from the self. Ignorance is not other than the person (སྐྱེས་བུ་，梵文：puruṣa，梵文罗马拟音：purusha，meaning: person), because it is said that "all this is the person." Therefore, because ignorance is its own nature, this delusion will never disappear. The delusion that becomes its self is not separate from it, because that would lead to its own non-existence. The statement of both has also been refuted. Furthermore, if there is no self, then there will be no action and no enjoyer, because the self is the nature of action and enjoyment. If this is the ultimate truth, then this is also undesirable. If someone realizes the self in the ultimate truth, then who is it? If it is said that it is because it is cut off by reason, then everything will become the object of reason. Like dreams, etc. If it is said that it is because of habituation and does not exist, that is not reasonable, because the self will also become non-ultimate truth. If it is not non-dual, then at that time, because everything is non-dual, there will be no existence called "self," because the present perception only holds the nature and does not hold the permanence. Because the previous and subsequent perceptions do not exist simultaneously. Each one cannot realize permanence. Nor is it a collection, because memory is not valid cognition. If there is no perception, then there will be no inference. Therefore, seeing as self does not accomplish the desired meaning. Therefore, those who want liberation, for the sentient beings' views that arise from beginningless, causal, homogeneous seeds, uproot them from the root. Other than seeing as no-self, there is no situation that is complete with valid cognition, thus concluding. If no-self and its liberation are also established from the scriptures. That liberation is also the nature of unique bliss, and it will never disappear. The happiness of samsara is characterized by change, so complete satisfaction does not arise from it. That is also because it is established from the rituals such as empowerment, so all the previous disputes are gone. As it is said: Beyond the senses, not knowable, things seen by the eye.