Tibetan
དག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་མི་འགྱུར་ན། རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་འདིར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །གང་གི་ཕྱིར་མིག་ལས་ངེས་པའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་དང༌། ཡུལ་ལས་གསལ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་དང༌། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཙམ་ལ་རག་ལས་པ་ལས་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་ལྡོག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་སྐྱེ་བ་དེའི་ཕྱིར། མིག་དང་གཟུགས་དག་གི་ཉེ་བར་སྦྱོར་བས་ཀྱང་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན། དེ་དང་དེ་ལས་ལྡོག་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་དང་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཉེ་བར་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ལྡོག་པ་རྣམས་དངོས་པོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ན་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་ཞེ་ན། ལྡོག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་གཟུང་བར་བྱ་བ་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞེས་སུ་ཞིག་སྨྲ། འོན་ཀྱང་རྒྱུ་དུ་མ་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྡོག་པར་བརྟགས་པ་དེ་ཙམ་གྱི་རྟེན་དུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་དེ་ཉིད་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་བརྗོད་བྱ་མང་དུ་ཡོད་མོད་ཀྱི་རེ་ཞིག་གཞག་གོ །དེས་སྔར་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་བྱེད་ན་ནི་མི་གསལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་གསལ་བའི་ཕྱི་མ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་གསལ་བ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསལ་བ་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཕྱིས་འབྱུང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནུས་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་ལས་ཕྱིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སོ། །ཕྱིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །སྔ་མའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་ཡང་ཕྱིས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །དེ་ནི་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་ཞིག་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང༌། རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པ་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། གང་གིས་རྗེས་སུ་བྱས་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །དཔེ་ཟློག་པས་ སྦྱར་བ་ཡིན་ཏེ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་ན་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་མ་བྲལ་བས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འབྲས་བུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་དངོས་དང་རྒྱུ་ལ་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་དཔེ་ཡིན་ཏེ། ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བརྗོད་པས་དོན་གྱིས་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ལ་ཐ་མའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་ཡིན་པ་དེ་ལས་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞི་མཐུན་པའི་སྙིང་པོ་ཅན་གྱི་ལྔ་པའི་བསྡུ་བའོ། །གལ་ཏེ་ལུས་ནི་སེམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཞན་གྱི་འདོད་པའི་དོགས་པ་བསུ་བ་ཡིན་པའོ། །གལ་ཏེ་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་དོ། །འདིར་སེམས་ལུས་གཞན་གྱི་ཡན་ལག་གི་ངོ་བོ་དང༌། ལུས་ཐ་མ་ལུས་ཕྱི་མའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཉིས་སུ་བཤད་དོ། །དེ་བས་ན་ཡང་རྣམ་པ་གཉི་ག་ལ་ཡང་དགག་པའི་དོགས་པ་བསུ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཡན་ལག་དང་རྒྱུ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟླས་དབྱེ་བའོ། །དེ་ཉིད་སོ་སོར་སེམས་གནས་པའི་རྒྱུ་ལས་འདིའི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མི་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ཡོད་པ་འགལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་མའི་ལུས་གཞན་ཡོད་པ་འགལ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། གནོད་པ་ཅན་གྱི་ཚད་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལས་ཐ་མའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་རྒྱུ་འབའ་ཞིག་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགལ་བ་མེད་པ་འདི་འབའ་ཞིག་ལས་སོ། །རང་བཞིན་ཐ་དད་པ་མེད་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །དཔེ་ལ་ཆོས་ཅན་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྐྱེ་མཆེད་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ནི་དཔེའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཞིང༌། སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་ཡང་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཅན་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཅིག་ལ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་གཞན་དུ་བཤད་པ་དག་གིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ཉིད་ཀྱི་ལེའུ་དང་པོ་དང༌། ཚད་མ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་བཤད་པ་དག་གིས་སོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་དབང་པོ་ལས་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པར་མངོན་པར་འདོད་པའོ། །རང་བཞིན་རྣམ་པ་གཞན་ཉིད་ལ་རྒྱུ་བསྟན་པ་ནི་མ་སྤྲོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཞན་དུ་རིགས་པ་མང་པོ་བཤད་ཟིན་པ་དེའི་ཕྱིར། མདོ་མཛད་པས་ནི་འདིར་རང་བཞིན་རྣམ་པ་གཞན་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ། འགྱུར་བ་མཐོང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་བསྟན་པ་ནི་མ་སྤྲོས་པ་སྟེ། དེ་ཙམ་ཞིག་བསྟན་གྱི་རྒྱས་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོ
Chinese
如果仅仅是这样，识的自性不改变，也会变成证悟的自性。因此，应当理解为，在此处作意也是一种结合。因为从眼根产生的对境的确定，以及从对境显现的相状，以及依赖于分别识的作意，由此产生证悟自性的相反的自性，因此，应当理解为，眼根和色法的结合也能产生（证悟自性的相反的自性）。如果是这样，那么，与此相反的是什么呢？这就是此与彼的结合的差别。如果相反的事物本身不存在，那么怎么会是果呢？谁会说，相反的分别识所执持的是果呢？然而，从多种因产生的，成为具有自身特征的事物，仅仅是依赖于相反的假立而产生，如果是这样，那么它本身就是果。虽然对此有很多要说的，但暂时先放在一边。因此，说没有随顺先前的识，如果随顺，就不会清晰。如果是这样，那么不清晰的识之后的识，先前清晰，因为清晰的识是果，所以是不确定的。对此，说后来产生的，是指识与能力分离，由此产生后来的识。将后来的识与随顺相结合，就会变成那样。随顺先前的，也是随顺后来的识。这就是它的因和果，凡是随顺和不随顺的随顺者，那就是因，凡是被随顺者，那就是果。通过反例来结合，即与种子等分离就不会产生，不分离就会产生。就像种子等的果一样，对于要证成的果，对于事物和因，这是一个应当理解的例子，即种子等的果。
English
If the nature of consciousness does not change in this way, it will also become the nature of realization. Therefore, it should be understood that here, attention is also a combination. Because of the certainty of the object arising from the eye, and the appearance of the aspect that is clear from the object, and relying only on the attention of the discriminating consciousness, therefore, the nature of the opposite of the nature of realization arises. Therefore, it should be understood that the combination of the eye and form can also produce (the opposite of the nature of realization). If this is the case, then what is the opposite of this? This is the difference in the combination of this and that. If the opposite things themselves do not exist, then how can they be the result? Who would say that what is held by the opposite discriminating consciousness is the result? However, what is born from many causes, and becomes a thing with its own characteristics, is born only relying on the opposite imputation, and if that is the case, then it itself is the result. Although there is much to say about this, let it be put aside for now. Therefore, it is said that there is no following of the previous consciousness, and if it follows, it will not be clear. If this is the case, then the latter consciousness, which is not clear, is clear before, because the clear consciousness is the result, so it is uncertain. To this, it is said that what arises later is from the consciousness being separated from its power, and from this arises the later consciousness. By combining the later consciousness with following, it will become like that. Following the previous is also following the later consciousness. This is its cause and effect, whatever follows and does not follow is the cause, and whatever is followed is the result. It is combined by counter-example, that is, it will not arise if it is separated from seeds etc., and it will arise if it is not separated. Like the fruit of seeds etc., for the fruit to be proven, for things and causes, this is an example to be understood, that is, the fruit of seeds etc.
Chinese
说犹如种子等，实际上是说种子等是因。不产生也是它，最后的阶段的自性也是它，与此没有差别，这是具有共同基础的第五种集合。如果说“身体是心的”等等，这是为了迎接他人观点的怀疑。如果说“如果是那样”等等，这是为了回答。这里，心是身体之外的支分，最后的身体是后一个身体的因，这样说了两种。因此，对于这两种情况，也是为了迎接反驳的怀疑，即“它的支分和因”是区分。分别地，从心存在的因中，用“此之境”等等来解释。特征，是指不可见的特征。这样，暂时存在是没有矛盾的，这是说，其他的最后的身体存在是没有矛盾的，因为没有有害的量。为了显示也有成立者。从这之后，说了“从这最后的五蕴仅仅是因”等等。“从这”是指仅仅从这没有矛盾之处。因为没有自性差别，所以认为因为是刹那，所以前后的五蕴是一体的。说“例子中，有法不成”是指，前一刹那的蕴是例子的有法，如果五蕴也是一体，那么从所立方面来说，就没有以差别的方式存在的其他有法，因为对于一体来说，没有前和后。说“其他地方所说者也是”是指，从这部的第一品和《量决定》等等中所说者。除此之外，是想要显现从根不是刹那。说“对于自性异体，没有广说原因”是指，因为已经在其他方面说了许多道理。造论者在此，对于要成立的自性异体，没有广说“因为见到变化”的原因，只是指出了这一点，没有详细说明，是这个意思。
English
Saying "like seeds, etc.," it actually means that seeds, etc., are the cause. That which does not produce is also it, and the nature of the final stage is also it, and there is no difference from this, which is the fifth collection with a common basis. If it is said, "The body is of the mind," etc., this is to welcome the doubt of others' views. If it is said, "If that is so," etc., this is to answer. Here, the mind is a limb outside the body, and the final body is the cause of the later body, thus two are spoken of. Therefore, for both of these situations, it is also to welcome the doubt of refutation, that is, "its limb and cause" is a distinction. Separately, from the cause of the mind's existence, it is explained by "the object of this," etc. Characteristic refers to the characteristic of being invisible. Thus, there is no contradiction in existing temporarily, which means that there is no contradiction in the existence of other final bodies, because there is no harmful valid cognition. In order to show that there is also an establisher. After this, it is said, "From this, the final five aggregates are merely the cause," etc. "From this" means only from this place where there is no contradiction. Because there is no difference in nature, it is thought that because it is momentary, the former and latter five aggregates are one. Saying "In the example, the subject is not established" means that the aggregate of the previous moment is the subject of the example, and if the five aggregates are also one, then from the aspect of what is to be established, there is no other subject existing in a different way, because for one, there is no before and after. Saying "What is said in other places is also" means what is said in the first chapter of this book and in the Pramāṇaviniścaya, etc. Other than that, it is to manifest that it is not momentary from the senses. Saying "For the nature of otherness, the reason is not explained in detail" means that because many reasons have already been explained in other aspects. Here, the author of the treatise, for the nature of otherness to be established, did not explain in detail the reason of "because change is seen," but only pointed out this point, without explaining it in detail, that is the meaning.
Tibetan
ན་ཏོ། །གཞན་ནི་ཅིར་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་བཅད་ནས་འདོད་པར་བྱེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་རང་བཞིན་རྣམ་པ་གཞན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་བསྟན་ཟིན་པས་བཤད་མ་ཐག་པའི་སྐྱོན་གྱི་རིགས་ནི་ཅིར་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གནས་པ་པོ་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཞིང་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དངོས་པོ་ག་ལ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །གལ་ཏེ་ལུས་ལས་དེ་སྐྱེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དཔེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བས་སྟོང་པ་ཉིད་དོགས་པ་བསུ་བ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་མཆེད་ལྔའི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མའི་ཕྱི་མའི་སྐྱེ་མཆེད་ལྔ་ཉིད་མཚམས་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་ལུས་ཉིད་ལས་དབང་པོ་རྣམས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དབང་པོ་ལས་ཐ་དད་པའི་ལུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་གཞུང་གིས་སྐྲ་དང་སེན་མོའི་རྩེ་མོ་ལ་སོགས་པ་མ་གཏོགས་པ། གསོན་པོའི་ལུས་དབང་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་གཞུང་ལས་དབང་པོ་ལས་རེག་བྱའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ལུས་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་ཡང༌། འདི་སྐད་དུ་དབང་པོ་ལས་ཐ་དད་པ་དང་མ་འདྲེས་པ། སྒྲ་དང་སེན་མོ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པའི་ལུས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པར་བྱའོ། །དབང་པོ་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཡིན་ན་ཡང་དེ་ལ་ལུས་ནི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི། དབང་པོ་དག་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ལས་ཡིན། དེ་བས་ན་འོན་ཀྱང་སེན་མོའི་རྩེ་མོ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དབང་པོ་ཅན་མ་ཡིན་པ། རྒྱུ་ཡིན་པར་འགྱུར་གྲང་ན། རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་ལ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་འགྲེལ་པ་ཡང་འདི་སྐད་དུ་དབང་པོ་དུ་ མ་ཅིག་ཅར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་སོ། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ལུས་གོ་རིམས་མེད་པ་ཅན་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན། ཅིག་ཅར་མང་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་སྔར་བཤད་པ་དང་འདྲ་བར་ལུས་ལས་དབང་པོ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་ཅིག་ཅར་དབང་པོ་དུ་མ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་དོན་ཡིན་ནོ། །ཆེས་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འགྲེལ་པ་ལས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་འགྲེལ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གཞུང་འདིའི་གཞུང་གཟུགས་པར་བྱ་བ་དེའི་ཚེ། ཤིན་ཏུ་ཐལ་ཆེས་པ་ཉིད་ཐལ་བའི་སྒྲས་
Chinese
那多。 认为必须断除“其他任何都不行”的想法。因为已经指出了自性是其他样子的原因，所以刚刚所说的过失种类，就是“其他任何都不行”的意思。由于和存在者没有差别，所以成为自性，像这样相互差别，这样的状态的差别，事物怎么会有呢？这样组合语句。如果说“从身体产生它”等等，这是用比喻来消除对空性的怀疑。不是前一刹那的五根与后一刹那的五根相连接，如果说，而是从身体本身产生诸根，那么，和诸根不同的身体是不存在的。因为其他宗派认为，除了头发和指甲尖等，活着的身体本身就是诸根的自性。如果分别说宗派认为，和诸根不同的，具有触觉性质的身体是不存在的，即使那样，也应该这样说：和诸根不同，不混合，舍弃头发和指甲等的身体是不存在的。即使和诸根没有差别，那么身体是原因，而不是诸根本身，这是从何而来？因此，如果指甲尖等不是诸根的特征，成为原因，那么，这种分别念和之前一样，会产生过失，这是经文。跟随它，注释也这样说：诸根