Tibetan
བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་མི་རིགས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཟུང་བ་དང་མ་བཟུང་བ་དག་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གཟུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཟུང་བའི་རྣག་བཞིན་ལས་གཞན་མ་བཟུང་བའི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དག་དག་གོ་རིམས་མེད་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཆད་པ་པོའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དུས་དང་ཉན་པ་པོའི་ཐོས་པའི་དུས་དང་དྲན་པའི་དུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མིག་འཛུམས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དུ་མ་ཅན་གྱི་གོ་རིམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མིག་འཛུམས་པའི་གང་ལ་སྐད་ཅིག་མ་དུ་མ་ཡོད་པ་དེ་ནི་མིག་འཛུམས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དུ་མ་ཅན་ནོ། །དེའི་གོ་རིམས་ཀྱང་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ་གོ་རིམས་དེས་སོ་སོར་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐད་ཅིག་མ་དུ་མར་གྱུར་པའི་མིག་འཛུམས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དུ་མ་ཅན་གྱི་གོ་རིམས་སུ་འགྱུར་བ་དག་དང༌། ངག་གཅིག་གི་ཐ་སྙད་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མཚུངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །བློའི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གིས་ངག་འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་གོ་རིམས་སུ་གྱུར་པ་དུ་མས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ཡི་གེ་ངག་གི་གོ་རིམས་ཀྱིས་འདི་འཛིན་པ་ཡིན་གྱི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཡི་གེའི་ངོ་བོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡི་གེའི་ངོ་བོ་ལ་མ་རེག་པ་ཅན་ཏེ་ཡི་གེའི་ངོ་བོ་ལས་ཐ་དད་པ་དང་བློའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་སྣང་བ་ཅན་གྱི་སྒྲའི་བདག་ཉིད་ནི་མི་སྣང་ བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡི་གེའི་གོ་རིམས་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡི་གེའི་གོ་རིམས་ཁོ་ནས་ངག་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡི་གེས་བྱས་བའི་གོ་རིམས་མེད་པ་སྣང་བ་ནི་ཡང་དག་པར་རིག་པ་མེད་པའོ། །དེ་བས་ན་ཡི་གེའི་གོ་རིམས་ཙམ་གྱིས་ངག་ཐ་དད་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཡིན་ན་ཡང་སྟེ། ཡི་གེ་རྣམས་ཁྱད་པར་མེད་པར་འདོད་ན་ཡང་ངག་གི་ཁྱད་པར་ཡི་གེའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གོ་རིམས་དང་ལྡན་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་གྱི་ཅིག་ཅར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ངག་གི་ཡི་གེའི་གོ་རིམས་ཀྱིས་བྱས་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ། ཡི་གེའི་གོ་རིམས་ཀྱིས་ཕན་བཏགས་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གང་ཅི་ལྟར་ཡང་རུང་བའི་ཡི་གེ་དེ་དག་གི་གོ་རིམས་གཞན་དག་གི་གོ་རིམས་དེའམ། གོ་རིམས་གཞན་དག་ཏུ་ཡང་རབ་ཏུ་སྦྱར་བ་དག་གི་ང
Chinese
如是了知不应理。何以故？以所取与未取，无有差别之故，次第而取者，是所取之自性外，有未取之自性者也。若谓无有次第而执取耶？是故说言次第等。何以故？以一切说法者之名言时，及听者之听时，与忆念之时，是眼瞬多刹那之次第，而得圆满之故。眼瞬之中，有多刹那者，是眼瞬多刹那也。彼之次第，亦次第而生，以彼次第各别生故。多刹那所成之眼瞬多刹那之次第转变者，与一语之名言等，其相相同之故。以一意识刹那执持语者，非也。然由次第转变之多刹那者，是也。此是总摄之义。若谓以字语之次第而执持此，非以次第耶？是故说言于字之体性等。于字之体性，无有触者，谓于字之体性各别，及于意识刹那所显现者，声音之自性，是不显现故。何以故？以由字之次第而了知故。谓唯由字之次第，而了知语故。由字所作之无次第显现者，是无有正知也。是故不应以字之次第，而了知语各别。若是无有差别，亦可。若谓诸字无有差别，然语之差别，由字之次第所作之故，是了知有次第，非一时转变也。何之时，语之字之次第所作者，无有观待之时。以无有观待字之次第所作饶益之故，任何之字，彼等之次第，于其他之次第，或于其他之次第，亦善能和合者，语。
English
It is not reasonable to understand it in this way. Why? Because there is no difference between what is taken and what is not taken. That which is taken in sequence is that, apart from the nature of what is taken, there is the nature of what is not taken. If it is said that it is grasped without sequence, therefore it is said, "sequence," and so forth. Why? Because the time of the expression of all speakers, and the time of hearing of the listeners, and the time of recollection, are completed by the sequence of many moments of an eye blink. That which has many moments in an eye blink is a many-moment eye blink. Their sequence also arises in sequence, because that sequence gives rise to each separately. The transformation of the sequence of many-moment eye blinks, which are composed of many moments, is the same in characteristics as the expression of a single word, and so forth. It is not the case that a single moment of consciousness holds speech. However, it is by many moments that have transformed into a sequence. This is the meaning of the summary. If it is said that this is held by the sequence of letters and words, and not by sequence, therefore it is said, "in the nature of the letter," and so forth. In the nature of the letter, there is no touch, meaning that it is separate from the nature of the letter, and that which appears in the moment of consciousness, the nature of sound, is not apparent. Why? Because it is known by the sequence of letters. That is, speech is known only by the sequence of letters. That which appears without sequence, made by letters, is without correct knowledge. Therefore, it is not appropriate to know speech separately by the sequence of letters. If there is no difference, it is also possible. If it is said that the letters have no difference, but the difference of speech is made by the sequence of letters, it is known to have a sequence, and it is not transformed all at once. When there is no dependence on what is made by the sequence of letters of speech, because there is no dependence on the benefit made by the sequence of letters, whatever letter, their sequence, in other sequences, or in other sequences, those that are well-combined, speech.
Tibetan
ག་ལས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། མཚོ་ཡོད་དོ་ཞེས་རབ་ཏུ་སྦྱར་བ་ན་རོ་ཡོད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡི་གེས་ཕན་བཏགས་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡི་གེ་མེད་པ་དག་གིས་ཀྱང་ངག་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡི་གེའི་ཕན་འདོགས་པ་ལ་ལྟོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱིས་ངག་ལ་ཕན་འདོགས་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གོ་རིམས་དང་ལྡན་པའི་ཡི་གེ་དེ་དག་གིས་ངག་གི་གོ་རིམས་མེད་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གོ་རིམས་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་གོ་རིམས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བའི་གོ་རིམས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན། དེ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཡི་གེ་མེད་པར་ཡང་དག་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡི་གེ་གོ་རིམས་དང་མི་ལྡན་པ་ཉིད་དག་ལ་ཕན་འདོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། གོ་རིམས་མེད་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་མེད་པར་བརྗོད་པ་སྟེ། ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བར་མི་ནུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཡི་གའི་གོ་རིམས་མེད་པ་ཅན་ཡང་དག་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་འདི་ལྟར་གོ་རིམས་མེད་པ་དག་ཡིན་ཏེ། གོ་རིམས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དང་གོ་རིམས་དང་མི་ལྡན་པ་ཉིད་དག་ལས་རྣམ་པ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན། རྣམ་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡི་གེ་དག་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ། །ངག་ལ་ཡི་གེ་དག་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ཏེ། ངག་གི་ཡི་གེའི་བདག་ཉིད་ཅན་མ་ཡིན་པ་གང་གིས་ཡི་གེའི་གོ་རིམས་ཀྱིས་ཕན་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གོ་རིམས་ཀྱིས་ངག་རྟོགས་པས་གཅིག་པ་ཉིད་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཡི་གེ་དག་ལ་དོན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྒྲའི་ངོ་བོ་དག་ཅེས་བྱ་བ་གཅིག་པོ་ཉིད་ནི་གསལ་བྱེད་ཡི་གེ་དག་ནི་གོ་རིམས་དང་ལྡན་པས་གསལ་བར་བྱེད་པས་ན་གསལ་བྱེད་ཀྱི་གོ་རིམས་ཀྱི་དབང་གིས་ངག་གཅིག་པོ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་གོ་རིམས་དང་ཡི་གེ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དག་དང་བྲལ་དུ་ཟིན་ཀྱང༌། གོ་རིམས་དང་ལྡན་པ་དང་ཡི་གེ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་ལྡན་པར་སྐྱེས་བུ་ལ་སྣང་ངོ་ཞེ་ན། ལན་དུ་གསལ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གཅིག་ལ་ནི་རིམ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་མི་རིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གསལ་བྱེད་ཀྱི་གོ་རིམས་དང་ལྡན་པས་གསལ་བྱ་ངག་གོ་རིམས་མེད་པ་སྤངས་ཟིན་པ་སྟེ་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཅིག་ལ་གསལ་བ་དང་གསལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པ་ནི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།
Chinese
如何才能理解呢？如果充分地联系说“有海”的话，就能理解有“啰”。因为文字不依赖于帮助，所以即使没有文字也能理解语言。即使依赖于文字的帮助，文字也不能帮助语言。为什么呢？因为有顺序的那些文字不能帮助没有语言顺序的。如果说有顺序的帮助有顺序的，那么就会变成需要帮助的本身是有顺序的了。但事实并非如此，因为即使没有文字也能正确理解。如果说文字不能帮助没有顺序的，那么就说了“没有顺序的”这句话，说的是文字没有顺序，因为不能进行表达。文字的没有顺序也不能真正地提供帮助。因此，像这样没有顺序，既不是有顺序的，也不是没有顺序的，除此之外没有其他的形态，因为没有其他的形态，所以文字不能提供帮助。语言中没有文字，因为不是语言的文字自性，凭借什么文字的顺序来提供帮助呢？通过顺序来理解语言，那么唯一性就会丧失。那么是什么呢？如果说文字对于意义的改变是声音的体性，唯一的就是显现者，文字因为有顺序而显现，因此凭借显现者的顺序，即使唯一的语言在究竟上已经脱离了顺序和文字的区分，但对于人来说，还是会显现为具有顺序和文字区分的。回答说，说了显现者等等，因为不能在一个上依次理解等等，凭借显现者的顺序，已经舍弃了所显现的语言没有顺序，也就是已经回答了。为什么呢？因为在一个上，显现和不显现的体性是不可能的，因为是相违的。
English
How can it be understood? If one fully connects by saying "there is an ocean," then one will understand that there is "ro." Because letters do not depend on help, even without letters, language can be understood. Even if one relies on the help of letters, the letters cannot help language. Why? Because those letters with order cannot help the language that has no order. If it is said that those with order help those with order, then it would become that which needs help is itself with order. But that is not the case, because even without letters, one can correctly understand. If it is said that letters cannot help those without order, then it is said "without order," which means that the letters are said to be without order, because they cannot be expressed. The lack of order in letters also does not truly provide help. Therefore, like this, there is no order, neither with order nor without order, there is no other form besides these, because there is no other form, so letters cannot provide help. There are no letters in language, because it is not the letter-nature of language, by what order of letters does it provide help? By understanding language through order, the oneness is lost. So what is it? If it is said that the change of meaning for letters is the nature of sound, the only one is the illuminator, the letters illuminate because they have order, therefore, by the power of the order of the illuminator, even though the one language is ultimately free from the distinction of order and letters, it still appears to a person as having order and the distinction of letters. The answer is, it is said that the illuminator, etc., because it is not reasonable to understand sequentially in one, etc., by the order of the illuminator, the language that is to be illuminated has already abandoned the lack of order, that is, it has already been answered. Why? Because in one, the nature of being manifest and not being manifest is impossible, because it is contradictory.
Tibetan
།གསལ་བའི་རང་བཞིན་ལས་གཞན་གསལ་བའི་ངོ་བོ་ཁྱད་པར་ཅན་གཅིག་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་གང་གིས་ཕྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར། སུན་འབྱིན་པ་གཞན་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ངག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ངག་གང་ལ་ཡི་གེ་དང་ཆ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་ངག་ཡི་གེ་དང་ཆ་མེད་པ་ཅན་དེ་ཁས་ལེན་ན་སྐྱེས་བུ་མ་ལུས་པར་ཐོས་པ་མེད་ན་ནི་ལུས་པ་མེད་པར་མ་ཐོས་པ་སྟེ། ཡི་གེའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་མཉན་པའི་ཕྱིར་དུམ་བུར་ཉན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འགའ་ཞིག་གི་ཚེ་ཡང་དག་ཆ་མེད་པ་མཉན་པ་དང་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ངག་གཅིག་ལ་ཆ་སྟེ་ཆ་ཤས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་གང་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་བློ་མ་འཁྲུལ་པས་གཟུང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞིང༌། གསལ་བར་བྱེད་པ་གོ་རིམས་དང་ལྡན་པས་ཕན་བཏགས་པའི་ཕྱིར་དེ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། གོ་རིམས་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་གི་གོ་རིམས་མེད་པ་ཕ་ན་འདོགས་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་གོ་རིམས་དང་ལྡན་པའི་གསལ་བྱེད་ཀྱི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཁས་ལེན་པ་དེ་བས་ན་ཆ་མེད་པ་མཉན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཡང་འགའ་ཞིག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་གིས་ཆ་མེད་པ་སྟེ། ཆ་གཟུང་བ་དང་བྲལ་བའི་ངག་མ་ལུས་པ་མཉན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཆ་རྣམས་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྟག་ཏུ་ཐོས་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་ཆ་ཉིད་མཉན་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡི་གེ་མ་ལུས་པས་ལེགས་པར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བློ་གང་ལ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཡི་གེ་མ་ལུས་པས་ལེགས་པར་བྱས་པ་དང་ལྡན་པའོ། །ཡི་གེ་ཐ་མའི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་ཅན་ནི་བློ་ཐ་མ་སྟེ་ངག་ཆ་མེད་པ་ངེས་པར་གཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྟོགས་པ་ཡང་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་ཡི་གེའི་ངོ་བོ་ལ་མ་རེག་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཡི་གེའི་ངོ་བོ་ལ་རེག་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་ལ་སྟེ་ཆ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐྱེས་བུ་འགའ་ཞིག་ཀྱང་འགའ་ཞིག་གི་ཚེ་ཡང་རྟོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་བློ་ཐ་མ་ལ་ཡང་དག་ངེས་པར་གཟུང་བ་ན། ཡི་གེའི་གོ་རིམས་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ངེས་པར་བྱེད་ཀྱི་ཆ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་མེད་པར་མི་འཛིན་པ་དེ་བས་ན། ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱང་གོ་རིམས་མེད་པར་རྟོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་གོ་རིམས་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསལ་བྱེད་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ངེ
Chinese
如果不是从明性的自性之外，存在一个具有特殊明性本质的事物，那么又将由什么来使其变得清晰呢？ 为了进一步驳斥对方，所以说了“语”等等。 如果承认不存在字母和部分的语，也就是不具有字母和部分的语，那么所有的人都会没有听闻，也就是没有遗漏地没有听闻。 这是因为按照字母的顺序来听闻，所以是分段听闻的意思。 在某些时候，也不会听闻和理解没有真实部分的语。 为什么呢？ 因为一个语没有部分，也就是没有组成部分。 凡是不存在于某事物中的，就不能用不错误的智慧来把握它。 并且，也不能说因为具有顺序的显明者施加了利益，所以它是错误的。 因为已经说过，不容许将不具有顺序的事物施加于具有顺序的事物上。 如果即使跟随具有顺序的显明者是不合理的，但因为承认它，所以是听闻了无分之语，那么，又说了“又有一些”等等。
English
If there isn't a distinct essence of clarity apart from the nature of clarity, then what would make it clear later? To further refute the opponent, "speech" and so on are mentioned. If one admits that there is no letter or part in speech, that is, speech without letters and parts, then all beings would have no hearing, that is, without exception, they would not have heard. This is because one listens in accordance with the order of letters, so it means listening in segments. At some times, one will not hear and understand the truly partless speech. Why? Because a single speech has no parts, that is, no components. Whatever does not exist in something cannot be grasped by unerring wisdom. Furthermore, one cannot say that it is mistaken because the clarifier with order has bestowed benefit. Because it has already been said that it is not permissible to impose what is without order on what has order. If, even if following the clarifier with order is unreasonable, but because one admits it, one has heard the partless speech, then again, "also some" and so on are mentioned.