Tibetan
་ཚུན་ལྟོས་པའི་མཚན་ཉིད་དངོས་པོ་ཙམ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དེའི་རང་གི་ངོ་བོས་ཏེ། ངོ་བོ་དེས་དེའི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྲེལ་པའི་སྒྲ་ནི་དེའི་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་འདོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ན་གང་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕེལ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་རྒྱལ་པོའི་སྐྱེས་བུའི་འབྲེལ་པ་བརྗོད་པ་ན། རྒྱལ་པོའི་སྐྱེས་བུ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་འབྲེལ་པ་ནི་ལྡོག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་འབྲེལ་པའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་ཡིན་ན་ནི་འབྲེལ་པ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྒྱལ་པོ་དང་སྐྱེས་ བུ་དག་གི་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པ་ཡིན་ན་ནི། རྒྱལ་པོ་དང་སྐྱེས་བུ་ཕན་ཚུ་ལྟོས་པ་དག་ལས་བྱུང་བ་དང་འབྲེལ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་འབྲེལ་པ་ཉིད་དུ་བློ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར། བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། རྒྱལ་པོའི་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་འདོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཏེ། འབྲེལ་པ་འདི་འབྲེལ་པའི་སྒྲ་ལས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ན་ཡང༌། ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་རྣམ་པས་འབྲེལ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་མེད་པ་དང་འདྲ་བར་འབྲེལ་པ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བློས་ཡུལ་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་འདོད་པ་དེ་ལྟར་འབྲེལ་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མེད་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་བློའི་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་དེ་ལྟར་སྒྲས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ་འབྲེལ་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོར་གཟུང་བར་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འབྲེལ་པའི་ངོ་བོ་ཐོབ་པ་ཉིད་ནི་ཡུལ་ཉིད་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང༌། འབྲེལ་པ་རྫས་ཡོད་མ་ཡིན་པས། །དེ་ཡི་ངོ་བོ་གཟུང་དུ་མེད། །འབྲེལ་པའི་རང་གི་ངོ་བོར་ནི། །བརྗོད་པར་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་མིན། །དེ་བས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡུལ་འདི་གནོད་མི་ཟ་བར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དེ་གནས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་འབྲེལ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བློར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་སྒྲ་ཡང་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཡང་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་སྒྲ་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །ཅི
Chinese
就互相观待的体性而言，仅仅是实有之物的自性，那个自性并非具有能表达它的声音。关联的声音被认为是表达它的，对此进行组合时，“哪些的”这个词语是起增益作用的。因此，在表达国王的侍者的关联时，如果说“国王的侍者们”这样的关联是遣除的原因，那么此时就理解为关联的方式。因此，如果说是表达，那么就提到了“关联本身”等等。如果说是表达国王和侍者们的关联，那么国王和侍者互相观待而产生的关联的自性，因为关联本身存在于心中，所以并非如所想的那样理解。也就是说，并非以想要了解“国王的侍者”这种互相观待的体性的关联的方式来理解。因此，之所以说“因此”，是因为即使从关联的声音中理解这个关联，但由于如前所述的形态是关联的自性，所以并非以自己的自性来表达。因此，就像不存在一样，对于关联也不会有过分的推论。就像不存在一样，因为被认为是心识所缘而可以表达，所以对于关联来说，也不是可以表达的。不存在是自己的自性被心识所缘，因此也可以用声音来表达，而关联并非被认为是自己的自性，但却是可以表达的，因为获得关联的自性本身就是作为所缘和表达的原因。如是说：“关联非实有，故彼之自性不可取，关联之自性，如何可表达？”因此，这个分别念的对境是可以毫无障碍地表达的，它就存在于那里。因此，如果心中产生“关联不存在”的想法，那么由此产生的声音也必然会运用，即使如此，也仅仅是获得了以不存在为对境的声音。什么？
English
Regarding the nature of mutual dependence, it is merely the self-nature of an existent thing. That self-nature does not possess a sound that can express it. The sound of relation is considered to be what expresses it. When combining it, the word "of which" serves to increase it. Therefore, when expressing the relation of the king's servant, if the relation of "the king's servants" is the cause of removal, then at that time it is understood as the manner of relation. Therefore, if it is said to be an expression, then "relation itself" and so on are mentioned. If it is said to be an expression of the relation of the king and the servants, then the nature of the relation arising from the mutual dependence of the king and the servants, because the relation itself exists in the mind, it is not understood as intended. That is, it is not understood in the way one wants to understand the relation of the nature of mutual dependence of "the king's servant." Therefore, the reason for saying "therefore" is that even if this relation is understood from the sound of relation, because the form as described above is the nature of relation, it is not expressed by its own nature. Therefore, just as there is no overreaching inference for relation as there is for non-existence. Just as non-existence is considered to be expressible because it is an object of mind, so too, relation is not something that can be expressed. Non-existence is when its own nature is an object of mind, and therefore it can also be expressed by sound, while relation is not considered to be its own nature, but it can be expressed, because obtaining the nature of relation itself is the cause of being an object and expressing it. As it is said: "Relation is not a real entity, therefore its nature cannot be grasped. How can the nature of relation itself be expressed?" Therefore, this object of conceptual thought can be expressed without hindrance, and it exists there. Therefore, if the thought "relation does not exist" arises in the mind, then the sound arising from it will also necessarily be applied, and even so, only the sound with non-existence as its object is obtained. What?
Tibetan
་སྟེ་ཉེས་པ་འདིར་མ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པས་འབྲེལ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་བློས་ཡུལ་དུ་བྱེད་པར་མི་འདོད་ན། དེའི་ཚེ་འདི་ན་བུམ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་གང་འགོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ལ་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འབྲེལ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་བྱེད་པ་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་གང་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་མེད་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་བརྗོད་པ་སྟེ། མེད་པར་བརྗོད་པར་སྨྲ་བ་འདི་མེད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་ལན་འདེབས་པ་ནི་མི་སྨྲ་བ་ན་ཇི་ ལྟར་ལན་གདབ་པར་བྱ་སྟེ། མེད་པའི་སྒྲ་བརྗོད་པ་མེད་པར་ནི་དེ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ། །འོན་ཏེ་མེད་པའི་ཚིག་འདོད་པ་དེའི་ཚེ་མེད་པའི་ཚིག་འདི་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་མེད་པ་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མེད་པ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པའི་སྒྲ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མེད་པ་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བས་ན། མེད་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འོན་ཏེ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་པ་ལ། དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ནའོ། །དེ་ཉིད་དེ་མེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན། མེད་པ་ཡོད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པའི་སྒྲ་འདི་ཉིད་སྦྱོར་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། མེད་པ་ཉིད་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མེད་པ་ནི་འདིའི་དེ་བརྗོད་པར་བྱ་བར་ཡང་ཁས་མ་བླངས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཞན་གྱིས་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་མེད་པ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་སྒྲ་འདོད་པ་དེ་བས་ན་ཇི་ལྟར་ཡང་མེད་པའི་ཐ་སྙད་ལ་འཇུག་པས་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་མེད་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་དང་སྒྲ་དག་འདོད་པར་བྱའོ། །གང་ཡང་དེ་སྐད་དུ་བྱ་བ་བསྟན་པའི་དོན་བཀག་པ་ཡིན་ན་དོན་མེད་པའི་སྒྲ་མི་སྦྱོར་བའི་རྒྱུའི་ཕྱིར། ཡུལ་མེད་པའི་དགག་པའི་སྦྱོར་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འོག་ནས། ཐོག་མེད་བག་ཆགས་ལས་བྱུང་བའི། །རྣམ་པར་རྟོག་པས་མཐར་ཕྱིན་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཇུག་སྡུད་པ་ཡིན་ཏེ། གཞུང་འདི་ཙམ་གྱིས་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་སྒྲ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞེས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སློབ་དཔོན་གྱིས་གཞུང་འཛུགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་གཞན་གྱིས་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་མེད་པ་དག་གིས་སྒྲ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མེད་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་ཐ་
Chinese
如果认为“没有关系，不要变成这种过失”而不愿在心中把“没有关系”作为对境，那么，对于阻止“这里没有瓶子”的说法，对境等不是阻碍，因为对境等是存在的。关系也不是阻碍，因为不执着于它的作用，所以关系也不是阻碍。此外，凡是说要表达不存在的，那就是表达；如果回答说“说表达不存在的，这不是要表达的不存在”，那么在不说话的时候，如何回答呢？因为没有表达不存在的词语，就不能表明那不是要表达的。然而，如果想要不存在的词语，那么对于这个不存在的词语，又怎么说不是表达不存在呢？因为“不存在是要表达的”这个说法，正是由这个不存在的词语本身所表明的。如果说，不存在本身不是存在，因此，不存在不是存在，所以不能表达，那么，在说到“不存在本身”等等时，之所以说“因此”，是因为不是存在。这本身，即“不存在不是存在”这句话是什么样的呢？“不存在不是存在”这个说法，就不会用到“不存在”这个词语了。为什么不会用到呢？因为没有承认不存在本身，也没有承认不存在是要表达的。如果说，这是在遮止由他人遍计的不存在，那么，既然暂时想要以不存在为对境的词语，那么无论如何，既然要使用不存在的名称，就必然要想要以不存在为对境的意识和词语。如果遮止了说明那样的作用，那么因为不使用无意义的词语的缘故，就没有以无对境的遮止的用法，这个道理将在下文以“从无始习气所生之，分别念已达究竟”等来阐述。因此，这是总结，导师正是要通过这部分经文来确立“词语必然会使用”的观点。这里，其他人说道：即使不存在的事物确实有词语，但那些不存在的事物如何能成为自性各
English
If one is unwilling to take "there is no connection, may it not become this fault" as an object in the mind, thinking that "there is no connection, may it not become this fault," then, for what obstructs the statement "there is no pot here," the object and so forth are not obstructions, because the object and so forth exist. The connection is also not an obstruction, because it does not grasp its function, so the connection is not an obstruction. Furthermore, whatever speaks of expressing non-existence, that is expression; if one answers that "speaking of expressing non-existence, this is not the non-existence to be expressed," then how can one answer when not speaking? Because without expressing the word of non-existence, it is not possible to show that it is not the very thing to be expressed. However, if one wants the word of non-existence, then how is it that this word of non-existence does not express non-existence? Because the statement "non-existence is to be expressed" is shown by this very word of non-existence. If one says that non-existence itself is not existence, therefore, non-existence is not existence, so it cannot be expressed, then, when speaking of "non-existence itself" and so forth, the reason for saying "therefore" is because it is not existence. What is the nature of the statement that it itself, that is, "non-existence is not existence"? The word of non-existence, "non-existence is not existence," will not be used. Why will it not be used? Because non-existence itself has not been accepted, and it has not been accepted that non-existence is to be expressed. If one says that this is a negation of non-existence that is completely conceived by others, then, since one temporarily wants the word that has non-existence as its object, then in any case, since one must use the name of non-existence, one must undoubtedly want the consciousness and words that have non-existence as their object. If one prevents the meaning of showing such an action, then because of the reason for not using meaningless words, there is no usage of negation with no object, this will be explained below with "arising from beginningless habits, discrimination has reached the end." Therefore, this is a conclusion, and the teacher is establishing the view that "words will inevitably be used" through this much of the text. Here, others say: Even if non-existent things do have words, how can those non-existent things become distinct by their own nature?