Tibetan
ང་ལས་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཤིང་གི་དོན་གང་ཞིག་ཤིང་མ་ཡིན་པ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ལས་ཐ་དད་པ་ཤིང་མ་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པར་ལྡོག་ནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འགོད་ཅིང་བརྡར་བྱེད་པར་ལྟ་བར་བྱའོ། །དེས་ནི་ལས་གཞན་པ་བཟློག་པ་མ་བསྡུས་པའི་སྒྲ་ཁོ་ན་འགོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་དོ། །ཡང་དེ་གང་དུ་འགོད་ཅེ་ན། ཁྱད་པར་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཤིང་གི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱི་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་ནི་ཤིང་མ་ཡིན་པ་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་གང་ཡིན་པའོ།། །། བམ་པོ་བཅུ་བཞི་པ། ཇི་ལྟར་ཤིང་གི་ཁྱད་པར་གཅིག་ཤིང་མ་ཡིན་པ་དེ་ལས་ཐ་དད་པ་ལྟར་ཤིང་གི་ཁྱད་པར་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བས། དེའི་ཕྱིར་ཤིང་དེ་རྣམས་ལས་ཐ་དད་པ་འདིས་བློ་ས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པས་རྣམ་པ་ནི་མཚུངས་པར་སྣང་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ཐ་དད་པ་རྣམ་པ་མཚུངས་པ་ཅན་དེ་ལ་སྒྲ་འགོད་དོ། །དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་ལ་བློ་ལ་སྣང་བའི་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས་རབ་ཏུ་བཤད་དོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཤད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ་གཞན་ལས་ལྡོག་པ་ཡིས། །དངོས་པོ་དེ་ཡི་ཆ་འགའ་ཞིག །རྟོགས་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིས་ཏེ། འདིའི་སྟེ་འདིའི་དོན་ནི་འགྲེལ་པ་ལས་གསལ་བར་བྱའོ། །ཐ་དད་པ་འདི་ལའང་ངོ་བོ་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་འཁྲུལ་པ་མ་གཏོགས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་གསལ་བྱེད་ཀྱིས་གལ་ཏེ་གཞན་ལས་ལྡོག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཚུངས་ཤིང་རྗེས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་མིང་ལ་མི་འདུམ་པར་ཟད་དེ། སྤྱི་ལ་མིང་གཞན་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གསལ་བ་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་རྣམས་ལས་དེ་ཉིད་རྟོགས་ཉིད་ཀྱིས་ཐ་དད་པ་ཇི་སྐད་པ་དེ་རྟོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་བཟློག་པས་ནི་རྟོགས་པར་འགྱུར། ཐ་དད་པ་དེ་ནི་གཞན་ཟློག་པར་བྱེད་པ་འཕངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་དོན་གཞན་སེལ་བ་དེ་ལ་ནི་གཞན་བཟློག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྤྱི་འགས་ཁྱད་པར་དུ་ བྱས་པའི་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་ལས་བཟློག་པའི་དོན་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །སྒྲས་ནི་གཉིས་བྱེད་པ་འང་མ་ཡིན་ཏེ། རང་གི་དོན་བརྗོད་པ་དང༌། གཞན་བཟློག་པ་ནི་གཉིས་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕན་ཚུན་ཡོད་པ་མིན་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཤིང་གི་དོན་ཡང་ཤིང་མ་ཡིན་པ་མེད
Chinese
说了“与我相异”等等。对于树的意义，凡是与非树之物，如瓶子等相异的，那个非树之物反过来，就应该观察如何安立和施用“树”这个词。因此，据说仅仅安立了排除与工作无关之物的声音。又，它安立在哪里呢？说了“以差别”等等。树的各种差别中，与它相异的就是与非树相异的那些。第十四卷。正如树的一个差别与非树相异一样，树的所有差别也与此相同。因此，这些与树相异的事物，以同一的认知基础来建立，所以形态是具有相似性的。对于这种具有相似形态的相异性，就安立了词语。“彼性”中的“性”这个词，是必须把握的意义。对于具有分别念者，心中显现的形态，导师陈那已经善加阐述。如何阐述的呢？说了“由异于他者，事物彼分少，能领悟”这些话。此处的意义，将在注释中阐明。对于这种相异性，除了错乱之外，其自性本质也丝毫没有。因此，阐明者所说的，如果从其他事物中排除，对于一切都是相同且随顺的，那么名字就会不一致，因为对于共相会说其他的名字，这才是明确的。从声音中，仅仅通过领悟那个相异性，就能通过排除其他事物来领悟。那个相异性是排除其他事物的延伸。因此，对于那个排除其他事物的词语意义，以排除其他事物的特征的共相，进行区分而产生的领悟，没有任何其他从其他事物中排除的意义。声音也不是二者兼顾的，既表达自己的意义，又排除其他事物，这不是二者兼顾。为什么呢？因为彼此不存在。因为这个词是理由，因为彼此不存在，所以树的意义也不是非树。
English
Having mentioned "different from me" and so on. Regarding the meaning of a tree, whatever is different from non-trees, such as vases, etc., that non-tree is reversed, and it should be observed how the word "tree" is established and used. Therefore, it is said that only the sound that excludes things unrelated to the work is established. Furthermore, where is it established? Having mentioned "by difference" and so on. Among the various differences of a tree, what is different from it is what is different from a non-tree. Volume Fourteen. Just as one difference of a tree is different from a non-tree, all differences of a tree are the same. Therefore, these things that are different from trees are established on the same basis of cognition, so the forms are similar. For this difference with similar forms, words are established. The word "-ness" in "that-ness" is the meaning that must be grasped. For those with discriminating minds, the form that appears in the mind has been well explained by the teacher Dignāga. How is it explained? Having said, "By being different from others, a small part of that thing can be understood." The meaning of this will be clarified in the commentary. For this difference, there is not even a little of its own nature except for confusion. Therefore, what the elucidator said, if exclusion from other things is the same and consistent for everything, then the names will be inconsistent, because other names will be said for the generalities, which is clear. From the sounds, only by understanding that difference, one can understand by excluding other things. That difference is the extension of excluding other things. Therefore, for that meaning of the word that excludes other things, the understanding that arises from distinguishing it with the generality of the characteristic of excluding other things has no other meaning of excluding from other things. Sound is also not both, expressing its own meaning and excluding other things, this is not both. Why? Because they do not exist with each other. Because this word is the reason, because they do not exist with each other, so the meaning of a tree is also not a non-tree.
Tibetan
་པ་ཡིན་ལ་ཤིང་མ་ཡིན་པ་ཡང་དེ་མེད་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཤིང་གི་དོན་རྟོགས་པ་ཁོ་ནས་ཤུགས་ཀྱིས་ཤིང་མ་ཡིན་པའི་དོན་བཟློག་པར་འགྱུར་བས་སྒྲ་ལ་བྱེད་པ་གཉིས་ནི་མེད་དོ། །གང་ལ་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཐ་དད་པ་ནི་དོན་བྱེད་པ་དོན་དུ་གཉེར་བས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། ས་རྟོགས་པར་བྱེད་པས་ཀྱང་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དོགས་པ་དེ་ལ་དེ་དངོས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དངོས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ལ་སྨྲ་བ་པོ་དག་གི་སྣང་བ་དང་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་དག་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་དངོས་པོ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བློའི་བསླད་པ་ཡིན་ཏེ། འཁྲུལ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྨྲ་བ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་དག་གིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་གྱི་བློས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཁོ་ན་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྒྲས་ཀྱང་གོ་བར་བྱེད་ཅིང་དེ་དག་སྣང་བ་དང་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་དག་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་འཁྲུལ་པའི་དབང་གིས་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དགོད་པར་བྱ་བའི་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །སྒྲ་གང་དག་གིས་དེ་ལས་གཞན་པ་བ་ཟློག་པས་འཕངས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ཏེ། ཤིང་ལ་སོགས་པའི་དོན་གང་ཞིག་གང་ལས་ཐ་དད་པ་དེ་བཟློག་ནས་འགོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །གང་ལ་ཞེ་ན། ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དོན་འདི་ནི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཟིན་ཏོ། །ཐ་དད་པའི་ངོ་བོ་མཚུངས་པར་ སྣང་བ་དེ་ཉིད་སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས་དོན་གཞན་ལྡོག་པས་དངོས་པོ་དེའི་ཆ་འགའ་ཞིག་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་སྒྲས་ནི་དོན་གཞན་ལས་ལྡོག་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་དངོས་པོ་དག་ཁོ་ན་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཅིང་བཤད་དོ། །སྩོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་སྒྲ་དང༌། དོན་གཞན་སེལ་བར་བྱེད་ཅིང་རང་གི་དོན་རྗོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྡུའོ། །དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འདི་ཉིད་གཞུང་འཛུགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཤིང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྣང་བའི་ཐ་དད་པ་དེ་བརྗོད་པ་ན་དོན་ཐ་དད་པ་ཤིང་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་གཅོད་པ་འཕེན་པ་ལྟ་བུར་འཇུག་གོ །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཅིག་ལ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཤིང་གི་ཁྱད་པར་
Chinese
是，而且非树也因为没有它，因此，仅仅理解树的意义，就能有力地排除非树的意义，所以声音没有两种作用。凡是用声音表达的差别，是因为追求意义而表达的，并且，因为认识地也能被认识，所以认为具有事物，对于这种怀疑，就说了“彼无事物”等等。彼，是指用声音表达的意义。无事物，是指无自性。对于无事物，说话者们的显现和分别，合为一体，认为具有事物，那是心的错乱，是迷惑的意思。说话者和听者们，用分别的智慧所安立的，仅仅是声音依次理解，那些显现和分别合为一体，由于迷惑的力量而进入，这是总结语。用“可笑的声音”等来解释。哪些声音通过排除其他事物来表达，就将词语组合为“排除”，将树等与它不同的事物排除并安立。对于什么呢？说了“差别等”。这个意义已经从词句中分离出来了。不同的体性显现为相同，恰恰是学派正量部陈那论师认为，通过排除其他意义，就能理解该事物的一部分，同样，声音通过排除其他意义，只表达了被区分的事物等等，这样显示和解释。用“等”等声音，概括为声音和意义排除其他意义，并表达自己的意义。彼，等等，这是建立宗义，树这个声音，在分别念中显现的差别，在表达时，就像排除不同的意义，即非树一样。为什么呢？说了“在一个上面有”等等，就像树的差别
English
Yes, and non-tree is also because it does not exist. Therefore, merely understanding the meaning of tree can powerfully exclude the meaning of non-tree, so sound does not have two functions. Whatever difference is expressed by sound is expressed because it seeks meaning, and also because understanding the ground can also be understood, so it is thought to have things. To this doubt, it is said "that is without things" etc. That refers to the meaning expressed by sound. Non-thing means without self-nature. For non-things, the appearances and distinctions of speakers are combined into one, and it is thought to have things, which is a confusion of the mind, meaning delusion. Speakers and listeners, what is established by discriminating wisdom, is only understood by sound in sequence, those appearances and distinctions are combined into one, and enter by the power of delusion, this is the concluding remark. It is explained by "laughable sound" etc. Which sounds express by excluding other things, then combine the words into "exclusion", exclude and establish things such as trees that are different from it. For what? It says "differences etc.". This meaning has already been separated from the sentences. Different natures appear to be the same, just as the teacher Dignāga of the school of Pramāṇavāda believes that by excluding other meanings, a part of that thing can be understood, similarly, sound only expresses the distinguished things by excluding other meanings, etc., thus showing and explaining. The sounds such as "etc." are summarized as sound and meaning excluding other meanings and expressing their own meaning. That, etc., this is establishing the doctrine, the sound of tree, the difference that appears in discrimination, when expressing, it is like excluding different meanings, that is, non-tree. Why? It says "there is on one" etc., like the difference of tree