Tibetan
བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་གཞན་ལ་དེའི་རྣམ་པས་དབེན་པའི་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་མཐོང་བའི་དོན་དང་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་བློ་ ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་སྐྱེས་བུ་ལ་ཇི་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བཞིན། ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་མཐོང་བ་དེ་ལས་གཞན་ནོ་སྙམ་པ། དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ངེས་པ་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་གཏན་ལ་འབེབས་པ་སྐྱེ་སྟེ་འདིས་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ངེས་པའི་རང་གི་ངོ་བོར་བཤད་དོ། །དེ་ལས་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལས་བསྟན་ཏོ། །སྔོན་མཐོང་བའི་དོན་ལས་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་ནོ་སྙམ་པ་འདི་ཁོ་ནས་དེ་ལས་འབྱེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ལས་ཡང་སྨོས་པ་ནི་ཅི་ནས་ཀྱང་སྒྲའི་བྱེད་པ་མེད་པར་དེའི་ངོ་བོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་སྒོ་ནས་དེ་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་ཆོས་མི་མཐུན་པའི་ངེས་པ་སྐྱེ་བར་གོ་བར་འགྱུར་བ་ལྷུར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིམ་པ་དེ་ལྟར་འདུག་པ་དང༌། ཇི་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་གཞན་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ངེས་པ་དང་ལྡན་པའི་རྟོགས་པ་པོ་དེས་ནི་ཡལ་ག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་དོན་སྤྱི་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པ་གཞན་ལས་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ། འདི་ཁོ་ན་ཤིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་རབ་ཏུ་བསྟན་ནས། བྱེ་བྲག་ཤེས་པར་བྱས་ཤིང་བརྡར་གཟུང་སྟེ། གང་ཁོ་ན་ལ་བརྡ་དང་མཐུན་པའི་སྤྱིའི་བདག་ཉིད་དེ་མི་སྣང་བ་དེ་ཁོ་ན་ཤིང་མ་ཡིན་པར་རང་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲའི་བྱེད་པ་མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རང་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་གཞན་ལས་ཕྱེ་སྟེ། ངེས་པར་གཟུང་བའི་སྤྱིའི་བདག་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་བརྡར་བྱས་ན་གསལ་བ་རིགས་མཐུན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བརྡར་བྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། སྤྱི་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ཁོ་ན་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བས་བརྡར་བྱས་ན་མཐོང་བ་ལས་ཟློག་པ་ཤེས་པར་སླ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་ཤིང་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ངེས་པ་འབྱུང་བས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་གཞན་སེལ་བར་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་ཞེ་ན་རྣམ་པར་གཅོད་པར་སྨྲ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨྲས་ཏེ། བརྡའི་དུས་གཅིག་ན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་མཐོང་བའི་ངོ་བོ་ནི་གང་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་བརྡའི་དུས་ན་ཤིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་གཟུང་བའི་ཁྱད་པར་ གང་ཡིན་པ་དེ་གཞན་ན་མཐོང་བ་མེད་དོ། །དེ་ལ་བརྡའི་དུས་ན་མཐོང་བ་དང༌། ཕྱིས་སྣང་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཐ་དད་པ་སྣང་བའི་མཐོང་བ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྒྱུས་ཤིང་དང་ཤིང་མ་ཡིན་པ་དག་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་གསལ་བ་གཞན་ལ་ཡང་ཤིང་གི་ཁྱད་པར་གཞན་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་ཤིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །འདི་ལྟར་ཇི་ལྟར་བརྡའི་དུས་ན་ཤིང་གི་ཁྱད་པར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་ལྟར། ཤིང་གི་ཁྱད་པར་གཞན་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བས་ཇི་ལྟར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཤིང་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་རྟོགས་པ་མི་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཤིང་གི་ཁྱད་པར་དག་ལ་ཡང་མི་འབྱུང་གི །འོན་ཀྱང་ཤིང་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་དེ་ལྟར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །སློབ་དཔོན་གྱིས་དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕན་ཚུན་བརྟེན་པའི་ཉེས་པའི་ལན་འདི་ནི་དེ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་བརྡལ་ཡང་མཚུངས་སོ། །གཅིག་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བ་རིགས་མཐུན་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་མངོན་པར་ཤེས་པའོ། །གང་ལ་མིང་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་གསལ་བ་ཐ་དད་པ་དག་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་མངོན་པར་ཤེས་པས་འབྲས་བུ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་འདྲ་བས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་བས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་གསལ་བ་རྣམས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ལ་བརྡར་བྱས་ན་ཐམས་ཅད་ལ་བརྡར་བྱས་པར་འགྱུར་བས་འདིའི་ས་བོན་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གཅིག་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རིགས་མི་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་འཛིན་པའི་རྣམ་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། དངོས་པོ་རིགས་མི་མཐུན་པའི་རྣམ་པ་ལས་ལོག་པས་རིགས་མཐུན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་གཅིག་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །འདིས་ཀྱང་དངོས་པོ་རིགས་མཐུན་པ་དང་རིགས་མི་མཐུན་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ས་བོན་བཤད་དོ། །དེ་ཉིད་དེ་དང་དེ་མིན་རྒྱུ་དོན་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་སྟོན་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་རྟོགས་པ་གཅིག་བསྡུས་སོ། །དེ་མིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའོ། དེ་དང་དེ་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་དང་དེ་མིན་དག་གོ །དེ་དག་གི་རྒྱུ་རྣམས་ནི་དེ་དང་དེ་མིན་རྒྱུ་སྟེ། དེ་དག་བརྡའི་མདུན་རོལ་དུ་ཡང་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད། ཡལ་ག་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྟོགས་པ་གཅིག་གི་རྒྱུ་དེ་དང་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཐ་དད་དུ་འབྱེད་དོ། །འདི་ནི་གོང་དུ། གཅིག་རྟོགས་དོན་ཤེས་ལ་སོགས་པའི། །དོན་གཅིག་བསྒྲུབ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་སྐབས་དེར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སྤྱི་ཐ་དད་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་བཀག་པ་དང་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་འདི་དག་རང་བཞིན་གྱིས་ཐ་དད་ཅིང་ངོ་བོ་ཉིད་ཁོ་ནས་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ཁོ་ནས་བྱེད་ཀྱི་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དེ་དང་དེ་མ་ཡིན་པ་བསྐྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཆུ་ཆུ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །རྟོགས་པ་པོ་འདིས་དེ་ལ་དངོས་པོ་དེ་རྣམས་སྒྲའི་བྱེད་པ་མེད་པར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཞིང་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་ནས། དེའི་རྒྱུ་དང་དེའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དག་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །རྟོགས་པ་པོ་དེའི་སྟེ། བློ་དེ་ལ་ནི་ཡོད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དག་ལས་དེའི་རྒྱུ་རྣམས་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་བློ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བློ་དེ་སྟེ། དེ་ལ་ཡོད་པ་ནི་དེ་ལ་སྣང་བའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་གྱི་བློའི་རྒྱུ་ཉིད་སྣང་ཞིང་མངོན་པ་སྟེ། འོག་ནས་འདྲ་བར་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཉིད་འདྲ་བར་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བར་བལྟ་བར་བྱའི། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྣང་བ་དེ་རྣམས་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་རྣམས་ཕྱི་རོལ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟོགས་པ་པོ་དེ་ལྟར་ལྷག་པར་ཞེན་པ་ཁོ་ནས་དེ་སྐད་དུ་བཤད་པར་ཟད་དོ། །རྒྱུ་མིན་དངོས་པོ་བྲལ་བ་དང༌། །ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་འདྲ་བར་ཞེས་བྱ་བ་དང༌། སྣང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྦྱར་བ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། གང་དག་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པའི་བློའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་དང་བྲལ་བ་འདྲ་ བར་སྣང་བའོ། །སྣང་བ་དང་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་པ་དག་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དང་ལྷན་ཅིག་ངོ་བོ་གཅིག་པ་འདྲ་བར་ཏེ་འདིར་ཡང་སྣང་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །བརྡའི་འོག་རོལ་གྱི་དུས་སུ་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱིས། དངོས་པོ་དེ་རྣམས་དེ་མི་བྱེད་པ་དག་ལས། ཐ་དད་པར་ནི་ཤེས་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྣང་བའི་གཞན་སེལ་བ་རིགས་མཐུན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ལ་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་སྒྲ་སྦྱོར་ཞིང་བརྡར་འདོགས་སོ། །སྐད་དེ་ལས་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚེ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་གཞན་སེལ་བ་དེ་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བའི་བློ་དེ་ནི་འཁྲུལ་
Chinese
远离的体性，在与此不相符的其他事物上，以它的形态而空缺的，如是如何完全见到的事物，以及与体性不相符的形态之识，如同在体验的补特伽罗上如何体验一样。如是如何完全见到的，认为这与彼不同。如此这般的法不相符的决定，体性不相符的确定产生，以此宣说了法不相符决定的自性。名为“彼差别”的，是指示业。从先前见到的事物中进行辨别，并且安立为不同的事物。仅仅是认为“这与彼不同”，就成立了彼差别本身，再次宣说是因为极力使人理解，在没有语言作用的情况下，通过体验它的自性，来辨别非它自性的事物，从而产生法不相符的决定。次第如此安住，以及如何体验其他的法不相符决定，具有这种决定的证悟者，显现了具有树枝等，具有总义差别，应当从其他形态中辨别的事物。明确地指示说“这仅仅是树”，从而了解差别，并且进行诠释。对于仅仅与诠释相符的总的自性不显现的，自己就会在没有语言作用的情况下，了知那不是树。这样，自己从其他形态中分离出来，依赖于确定执取的总的自性进行诠释，那么清晰的同类一切都会被诠释，因为总义是随顺一切的。如果通过确定执取“这仅仅是”来进行诠释，那么因为容易了知从见到的事物中返回，所以对于与此不同的事物，会产生“这不是树”的决定，因此没有如上所说的过失。如果有人说，对于说遣余者也是如此，那么就说了“对于说断除者”等等。在诠释的同一时间，不共见的自性，对于任何事物都是随顺的。因此，在诠释的时候，说“这是树”这样执取的差别，在其他事物上是见不到的。对此，在诠释的时候见到，并且
English
The characteristic of separation, in other things that do not conform to it, is devoid of its form, such as how the completely seen thing is, and the mind with a form that does not conform to the characteristic, just as how it is experienced in the experiencing person. How it is completely seen, thinking that it is different from that. Such a determination of dissimilar dharmas, the establishment of dissimilar characteristics arises, and this explains the self-nature of the determination of dissimilar dharmas. The so-called "difference from that" indicates the action. It distinguishes from the previously seen thing and establishes it as a different thing. Merely thinking "this is different from that" establishes the difference from that itself, and the reason for saying it again is to make people understand that, without the action of language, by experiencing its self-nature, it distinguishes things that are not its self-nature, so that the determination of dissimilar dharmas arises. The order abides in this way, and how the other determination of dissimilar dharmas is experienced, the one who has this determination manifests the thing that has branches and so on, has the general meaning difference, and should be distinguished from other forms. Clearly indicating "this is only a tree", thereby understanding the difference and interpreting it. For the general self-nature that only conforms to the interpretation does not appear, one will know that it is not a tree without the action of language. In this way, one separates oneself from other forms, and if one interprets based on the general self-nature that is definitely grasped, then all clear similar things will be interpreted, because the general meaning follows everything. If one interprets by definitely grasping "this is only", then because it is easy to know the return from the seen thing, a determination of "this is not a tree" will arise for things different from this, so there is no fault as mentioned above. If someone says that it is the same for those who speak of exclusion, then they say "for those who speak of cutting off" and so on. At the same time of interpretation, the self-nature of uncommon seeing follows everything. Therefore, at the time of interpretation, the difference of grasping "this is a tree" in this way is not seen in other things. In this regard, seeing at the time of interpretation, and
Chinese
因此，对于显现的自性，产生了显现差别的见解，通过它来理解树和非树，对于其他的显现，以及其他的树的差别，也不会因此而理解为“这是树”。就像约定俗成时所见的树的差别，与瓶子等性质不相同一样。其他的树的差别也与此相同，就像对于瓶子等不会产生“这是树”的想法一样，对于树的差别也不会产生。然而，会产生“这不是树”的想法，这就是它的定义。论师说了“如果是这样，那么……”等等，来回答相互依赖的过失，这对于其他的、以区分对象为目的的约定俗成也是一样的。所谓“一个理解”，是指对于同类的事物，以一种方式显现而了知。凡是具有“那个名称”的事物，就称之为“那个名称”，这说明对于不同的显现，也以一种方式显现而了知，因为结果相同，所以执着于相同。因此，如果对于通过分别念执着为相同的显现中的任何一个进行约定俗成，那么就相当于对所有都进行了约定俗成，这就是在说明它的种子。所谓“安住于一”，是指通过空性来理解，从而确定了各自不同的理解方式，这种理解方式不执着于不同类的事物。由于远离了不同类事物的形象，所以对于所有同类的事物，都以一种方式来理解，这种安住于这种理解的智慧，就是它的定义。这也说明了区分同类事物和不同类事物的种子。以“彼即是，彼及非彼因义等”等来表示。所谓“彼”，是指包含了一个理解。“非彼”这个词语，是指与“彼”相反。彼与非彼，就是彼与非彼们。它们的因就是彼与非彼因，它们也在约定的前面区分自身。具有树枝等形象的一个理解的因，就是彼与彼
English
Therefore, for the nature of appearance, a view of apparent differences arises, through which one understands trees and non-trees, and for other appearances, as well as other differences of trees, one will not understand it as "This is a tree." Just as the difference of trees seen at the time of convention is not the same as the nature of vases and so on. Other differences of trees are also the same as this, just as the thought of "This is a tree" does not arise for vases and so on, it will not arise for the differences of trees either. However, the thought of "This is not a tree" will arise, and that is its definition. The teacher said, "If that is the case, then..." etc., to answer the fault of mutual dependence, and this is the same for other conventions that aim to distinguish objects. The so-called "one understanding" refers to knowing that things of the same kind appear in one way. Whatever has the name "that name" is called "that name," which means that even for different appearances, they appear and are known in one way, and because the results are the same, they cling to the same. Therefore, if any of the appearances that are clung to as the same through conceptual thought are conventionally established, then it is equivalent to conventionally establishing all of them, and this is explaining its seed. The so-called "abiding in one" refers to determining each different way of understanding through emptiness, which does not cling to things of different kinds. Because it is far from the image of different kinds of things, all things of the same kind are understood in one way, and the wisdom that abides in this understanding is its definition. This also explains the seed of distinguishing between things of the same kind and things of different kinds. It is expressed by "That is, that and not that cause meaning, etc." The so-called "that" refers to including one understanding. The word "not that" refers to the opposite of "that." That and not that are that and not that. Their cause is that and not that cause, and they also distinguish themselves in front of the agreement. The cause of one understanding with the image of branches and so on is that and that