Tibetan
མ་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆ་མེད་པ་ཡུལ་དུ་མ་ལ་ཅིག་ཅར་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་སྔ་མ་སྤངས་ནས་ཀྱང་ཡུལ་ཐ་དད་པ་ལ་གནས་པ་དེ་ཡང་མངོན་པར་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་པ་གནས་པར་འགྱུར་བ་ནི། །རང་གི་གནས་ལས་མི་གཡོ་བ། །དེ་ལས་གནས་གཞན་སྐྱེ་བ་ལ། །གནས་ཤེས་ཤིན་ཏུ་རིགས་པར་ལྡན། །གང་དུ་དངོས་དེ་གནས་གྱུར་པ། །དེ་དང་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ལ། །དེ་ཡུལ་དག་ཀྱང་ཁྱབ་བྱེད་པ། །དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་ཆེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བར་སྐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །སྤྱི་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་ཡང༌། གལ་ཏེ་རིགས་ནི་ཀུན་ལ་ཡོད། །གཅིག་དེ་བསལ་བས་བསལ་བ་ཉིད། །ཐ་དད་མེད་ཕྱིར་ཀུན་ལ་མཐོང༌། །རིགས་རྟག་པའི་བསལ་བ་འགའ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་བཀག་ཟིན་ཏོ། །དེ་བས་རྟག་ཏུ་གཞན་གྱིས་ལེགས་པར་བྱས་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ནི་མཐོང་བར་འགྱུར་བའམ། ནམ་ཡང་མ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བཞིན་གཞན་ནི་འགའ་ཞིག་ལས་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསལ་བ་ཁས་བླངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཡང་གཅིག་ལ་བསལ་བས་བསལ་བ་ཉིད་ན་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཀུན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་བསལ་བས་སྟོང་པའི་ཕྱོགས་དག་ལ་ཡང་མི་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་བསལ་བ་ལ་ལྟོས་མིན། །གལ་ཏེ་བསལ་བ་ལྟོས་པ་ཅན་ཡིན་ན་ནི། བསལ་བྱེད་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ན། །བསལ་བྱ་ཡང་དག་རྟོགས་པ་མིན། །སྤྱི་དང་དེ་དང་ལྡན་པ་ཡང༌། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་བཟློག་པར་འདོད། །རང་གི་རྟེན་དང་དབང་པོའི་ལྡན་པ་ལ་རྟོགས་པ་ཅན་གྱི་སྤྱི་ནི་རྟེན་གྱིས་སྟོང་བའི་ས་ཕྱོགས་ལ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་ལས་ལན་བཏབ་པ་དེའི་ཡང་རང་གི་རྟེན་དང་དབང་པོའི་ལྡན་པས་ཕན་ འདོགས་པ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ལས་དེ་མཐོང་བ་ཅན་གྱིས་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །སྣང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་མི་སྣང་བ་འདིར་ད་ལྟར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྤྱི་ནི་བསལ་བས་བསལ་བར་བྱ་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བསལ་བར་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བའི་ས་ཕྱོགས་དག་ཏུ་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ལོག་པ་ཡིན་ནོ། །བསལ་བར་བྱ་བ་དང་བསལ་བར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ནི་དེ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲོན་མ་ལ་སོགས་པ་བསལ་བར་བྱེད་པ་ནི་བདག་ཉིད་རྟོགས་ནས་གཞན་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པ་ལ་བསལ་བར་བྱ་བ་རང་ཉིད་མཐོང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་བསལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་སྤྱི་བསལ་བར་བྱེད་པར་ཡང་འགྱུར་ཞིང་དེ་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་སྣང་བར་འགྱུར། དེ་ལྟ་ན་དེ་ནི་སྒྲོན་མས་བུམ་པ་དང་འདྲ་བར་བསལ་བར་བྱ་བ་ཡང་ཐོག་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པ་འགའ་ཞིག་གིས་དེ་ལྟ་རྟོགས་པ་མེད་པར་སྣང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་འདིས་མི་རིགས་པ་ཅི་ཞིག་མངོན་པར་དཔྱད་ནས་དེ་ལྟར་དུབ་པ་མང་པོའི་སྤྱིའི་སླ་བ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན། ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། བསལ་བ་ལྡོག་པ་ཅན་དག་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་ཇི་ལྟར། ཐ་དད་མེད་དོན་མེད་པར་ཡང༌། །འཚེད་པ་པོ་སོགས་དག་གི་སྒྲ། །འཚེད་པ་པོ་དང་ཀློག་པ་ལ་སོགས་པར་གཅིག་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པ་དག་ལ་ཡང༌། འཚེད་པ་དང་འཚེད་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་དང་ཤེས་པ་འཇུག་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལ་ནི་ཐ་དད་པ་མེད་པ་གཞན་ཅིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། གང་གིས་ཐ་དད་པ་དག་གིས་ནི་དེ་ལྟར་རྟོགས་པར་འགྱུར། གལ་ཏེ་ལས་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། འོན་ཏེ་བསལ་བ་ཁོ་ན་ལས་ཤེས་པ་དེ་ཡིན་ཡང་བླ་སྟེ། འདི་ལས་སམ་གཞན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱད་པ་ཡིན། ཐ་དད་པ་ནི་ཐ་མི་དད་པའི་ཤེས་པའི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་བས་ན། སྤྱི་གཅིག་འདོད་པ་དེ་གལ་ཏེ་ལས་ཐ་དད་པས་ཀྱང་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པར་གྱུར་ན། བསལ་བ་དག་གིས་ཉེས་པ་ཅི་ཞིག་བྱས་ན་གང་གིས་དེ་དག་དེ་ལྟར་མི་འདོད། གལ་ཏེ་དེ་དག་ནི་ངོ་ བོ་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེའི་རྣམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་པར་ལྡན་པ་འདིའི་འདི་ཞེས་བྱ་བའི་ལྡོག་པ་རྟགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདིར་ལྡོག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་བརྡ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དོན་གཞན་རྣམ་པར་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་བས་བསལ་བ་དང་འདྲ་བར། །ཐ་དད་ཕྱིར་ལས་འདིའི་རྒྱུ་མིན། །འཚེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཤེས་པའིའོ། །གལ་ཏེ་དེ་དག་གི་ལས་ཀྱི་རིགས་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ལས་དང་འབྲེལ་ཕྱིར་རིགས་མ་ཡིན། འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་བ་ལང་ཉིད་བཞིན་དུ་དོན་གཞན་འབྲེལ་པའི་རིགས་ནི་དོན་གཞན་ལ་ཤེས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ལ་འཚེད་པ་པོའི་ལས་དག་ལ་ཡང་ལས་ཀྱི་རིགས་ཡིན་ན་ལས་དེ་དག་ཀྱང་འཚེད་པ་པོའི་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། ལས་དེའི་རྟེན་གྱི་རྫས་ཡིན་ནོ། །ལས་ཀྱི་སྤྱི་དེ་ཡང༌། མཉན་པ་གཞན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཕྱིར། །འཚེད་པ་འཚེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་འགྱུར་གྱི། འཚེད་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་བཤད་དོ། །གཞན་ཡང༌། ལས་ནི་གནས་པ་མེད་ཕྱིར་དང༌། ལས་མི་རྟག་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་དེའི་ལས་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ན་ལས་འགགས་པ་ལ་འཚེད་པ་པོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། འཚེད་པ་ན་ལས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྤྱི་ནི་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །སྒྲ་ཡི་རྒྱུ་ཉིད་ཐལ་འགྱུར་ཕྱིར། འབྲེལ་མེད་མ་ཡིན། ལས་ཞིག་པ་དེའི་སྤྱི་ནི་ལས་མ་ཡིན་ཞིང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རག་ལུས་པའི་འབྲེལ་པ་འདི་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་དང་ཤེས་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་ནི་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་དེ་དག་འཇུག་གོ་ཞེ་ན། མེད་པའི་ལས་ཀྱང་ཤེས་བརྗེད་དག་གི་མིན་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་མིན་ཐོབ་ཕྱིར་རོ། །མེད་པ་སྟེ་ནུས་པ་མེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་མཚན་དུ་འགྱུར། དངོས་པོའི་དེ་ཉིད་ནི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་ལས་འགགས་པ་ དང་ངོ་བོ་མ་ཐོབ་པ་ཅན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་མ་ཡིན་ནོ། །བསལ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ཀྱང་མི་འདོད་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ནི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རིགས་ཀྱང་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་དག་གི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ནུས་པ་འཚེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའི་རྒྱུ་མཚན་མིན་གྱི་ལས་དང་སྤྱི་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། རྗེས་འགྲོ་མེད་ཕྱིར་ནུས་པའང་མིན། །འཚེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་ཅུང་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ཉིད་ནི་འཚེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱི་བྱ་བ་ལས་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ཡིན་པས་ན་རྫས་ནི་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ནི་དེའི་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ད་ནི་ནུས་པ་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། ནུས་པ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། ནུས་པ་གཞན་ཐ་དད་པ་ཁས་ལེན་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། རྫས་ཁོ་ན་ཉེ་བར་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེས་ནི་ནུས་པ་ལ་ཉེ་བར་སྦྱོར་ན་དོན་གྱི་བྱ་བ་ཁོ་ན་ལ་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མི་འདོད་དེ། བར་དུ་ནུས་པ་དོན་མེད་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། དེ་བས་ན་ནུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཅན་གྱི་རྫས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་
Chinese
因为没有其他的依靠。因此，无分之物不是同时依赖于多个处所。舍弃先前的所依，而安住于不同的处所，这也不是显而易见的意愿。其他的安住将要发生，不从自己的处所动摇，从那产生其他的处所，知处所者非常合乎道理。在何处事物变为安住，那和它没有关联，那些处所也遍及，那是非常稀奇的。这被称为中间的偈颂。凡是说一切处都有的，如果种类存在于一切处，一个被排除就被排除。因为没有差别，所以在一切处都能见到。种类恒常的排除，某种也是不存在的，这已经被驳斥了。因此，对于恒常由他者善加造作者，没有依赖，要么是能被看见，要么是从来没有做过，因为安住在它的自性中。其他的自性，也是没有从任何事物中产生的。即使已经承认了排除，但如果是遍及，在一个被排除就被排除，因为没有差别。在一切处，被称为排除，对于空性的方面，也不会被看见。那也不依赖于排除。如果排除是依赖性的，那么排除者不是证悟，排除对象也不是真正证悟。总的和与它相关的，因为什么缘故想要颠倒呢？对于具有自己的所依和根基的证悟者来说，总的来说，在空无所依的处所是不能被看见的，从哪里回答的，也是因为具有自己的所依和根基而有所助益。从那，能见者将如其所安住般被看见。将要显现的，对于这不显现的，现在是不合道理的。因为总的是应该被排除所排除的。在远离排除者的处所不能被看见，这也是错误的。因为应该被排除的和排除者的事物，变成了那样，是因为在那没有的缘故。灯等排除者，是自己证悟后使他者证悟的原因，对于自性空性的，应该被排除的自己，不是能被看见的，也不是那样排除的，因为
English
Because there is no other reliance. Therefore, the indivisible does not simultaneously rely on multiple places. Abandoning the previous support and dwelling in a different place is also not an obvious intention. Other dwelling is about to happen, not moving from its own place, from that arises another place, the knower of places is very reasonable. Wherever the thing becomes dwelling, that is not related to it, those places also pervade, that is very wonderful. This is called the intermediate verse. Whoever says that it exists everywhere, if the kind exists everywhere, one being excluded is excluded. Because there is no difference, it can be seen everywhere. The exclusion of the eternal kind, something also does not exist, that has been refuted. Therefore, for the one who is always well-made by others, there is no dependence, either it can be seen, or it has never been done, because it dwells in its own nature. The other nature is also not produced from anything. Even if exclusion has been admitted, but if it is pervasive, one being excluded is excluded, because there is no difference. Everywhere, called exclusion, for the aspects of emptiness, it will also not be seen. That also does not depend on exclusion. If exclusion is dependent, then the excluder is not enlightened, and the excluded object is not truly enlightened. The general and that which is related to it, for what reason do you want to reverse it? For the enlightened one who has his own support and foundation, in general, in the place devoid of support, it cannot be seen, from where the answer is given, it is also because having one's own support and foundation is beneficial. From that, the seer will be seen as he dwells. What is about to appear, for this unappearing, it is not reasonable now. Because the general is to be excluded by exclusion. It cannot be seen in the place away from the excluder, this is also wrong. Because the thing to be excluded and the excluder have become like that, it is because it is not there. The excluders such as lamps are the cause of making others enlightened after one's own enlightenment, for the emptiness of self-nature, the one to be excluded, is not able to be seen by oneself, nor is it excluded in that way, because
Chinese
因为转变为颠倒的缘故。如果那样，它也会变成普遍排除，并且通过证悟它而显现。如果那样，它就像灯照瓶子一样，也会首先变成应该排除的，因为在某些方面，它显现为没有证悟的自性。另外，通过观察，这又显现出什么不合理之处呢？因此，这是依赖于许多疲劳的普遍简易性。因为互相是不同的。对于排除的相违品，随行品的知识是不允许的。现在如何呢？无差别无意义也，煮者等之声。对于煮者和读者等，对于没有随行于一者的那些，也有煮和煮者之声和知识的运用。对于那些来说，没有其他的无差别，以什么差别才能那样证悟呢？如果说有业，然而仅仅从排除中产生知识也是徒劳的，从这个业或者从其他的业中能产生什么呢？因为差别不是无差别知识之因。如果想要一个总的，即使通过业的差别也能产生无差别的知识，那么排除者们做了什么错事，以至于不那样认为它们呢？如果说它们是自性相同的缘故，那么不属于它的形态的特殊性，不会成为这个“此”的遣返的标志吧？这里就像遣返一样，特殊知识也像符号一样，是为了区分其他事物而说的。因此，就像排除一样，因为差别，业不是此之因。煮者等是无差别知识的。如果说它们的业的种类是无差别的缘故是因，那么因为与业相关联，所以不是种类。就像行走等牛一样，与其他事物相关联的种类不是其他事物知识之因，而且对于煮者的业来说，如果是业的种类，那么那些业也不应该用煮者的声音来表达。那么是什么呢？是业的所依之物。业的总体也是，因为听闻其他的原因。煮和煮者被称为是从那之中转变的，
English
Because it turns into the opposite. If that is the case, it will also become a general exclusion, and it will appear through realizing it. If that is the case, it will become something to be excluded first, like a lamp illuminating a pot, because in some ways, it appears as having no nature of realization. Furthermore, what unreasonable aspect does this reveal upon examination? Therefore, this relies on the general ease of many fatigues. Because they are mutually different. For the contradictory aspects of exclusion, knowledge of the accompanying aspects is not permissible. Now, how is it? Non-difference is also meaningless, the sound of the cooker, etc. For the cooker and the reader, etc., for those that do not accompany one, there is also the application of the sound and knowledge of cooking and cooker. For those, there is no other non-difference, with what difference can they be realized in that way? If it is said that there is action, however, it is also futile for knowledge to arise solely from exclusion. What can be produced from this action or from other actions? Because difference does not become the cause of non-difference knowledge. If one wants a generality, even if non-difference knowledge is produced by the difference of actions, then what wrong have the excluders done that they do not consider them in that way? If it is said that they are of the same nature, then the particularity that does not belong to its form will not become the mark of this "this" reversal, will it? Here, just like the reversal, special knowledge is also like a symbol, it is said to distinguish other things. Therefore, just like exclusion, because of difference, action is not the cause of this. Cooker, etc., are of non-difference knowledge. If it is said that the type of their action is the cause because it is non-different, then because it is related to action, it is not a type. Just like walking, etc., a cow, the type related to other things is not the cause of knowledge of other things, and also for the actions of the cooker, if it is a type of action, then those actions should not be expressed by the sound of the cooker. Then what is it? It is the substance on which the action depends. The generality of action is also, because of the reason for hearing others. Cooking and cooker are said to be transformed from that,