Tibetan
ས་པས་བསྐྱེད་པའི་བག་ཆགས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སྣང་བའི་རྣམ་པར་ཞེན་པའི་དབང་གིས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་གཉི་གའི་ཆོས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོའི་སྒྲ་ལས་སྣང་བའི་དོན་འདི་དངོས་པོའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཅན་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཞེས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་སེམས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དངོས་པོའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྤང་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དེ་ནི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །དོན་དེ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནི་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། མ་ཐོབ་པ་དང་འགགས་པའི་དོན་དག་ལ་ཡང་དེ་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་དང༌། དངོས་པོ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་མུ་སྟེགས་བྱེད་གཞན་གྱི་ཤེས་པ་ལ་ཡང་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་ཏུ་དོན་དམ་ལ་འཇུག་ན། །ལྟ་བའི་བྱེ་བྲག་གཞན་དག་གི །དོན་རྣམས་ལ་ནི་སྒྲ་རྣམས་དག །རྒྱུ་མེད་ཅན་འཇུག་མི་འགྱུར་ཞིང༌། །འདས་དང་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང༌། །ཚིག་འགའ་ཞིག་ཀྱང་བརྫུན་པ་ཡི། །དོན་ཅན་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཕྱིར། །འདི་དག་བློ་དོན་ཡུལ་ཅན་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དག་གོ །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་དེ་ལྟར་མི་དམིགས་པའི་ཆོས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྒྲའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སྣང་བའི་དོན་དེ་ཉིད་ལ་བསྙེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བློ་ལ་བཞག་པའི་དོན་དུ་སྒྲ་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་དང༌། དེ་མེད་ན་དེ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང༌། སྒྲ་དོན་བསྙོན་པ་མེད་རྣམས་ཀྱིས། །ཡོད་མེད་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས། །དངོས་པོ་ཉིད་ནི་དཔྱད་བྱ་སྟེ། །དེ་ལ་འབྲས་འབྱུང་རག་ལས་ཕྱིར། །སྒྲའི་དོན་ནི་ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རུང་སྐྱེས་བུའི་དོན་ཅུང་ཟད་ཉམས་པའམ་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་མངོན་པར་ཞེན་པ་བཞིན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། དེ་ཁོ་ ན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་འདོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་འདི་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་སྤྱོད་པ་འཇུག་པ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྣང་བ་སྤངས་ཏེ་གང་ལ་སྐྱེས་བུའི་དོན་འདི་འབྲེལ་པ་དངོས་པོ་ཉིད་ལ་གནས་པར་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་གྲང་བ་སེལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་སྒྲའི་དོན་ནི་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་གྱུར་ཀྱང་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་བྱ་བ་དོན་དུ་གཉེར་བ་འདི་དེ་མི་ནུས་པ་ལ་ཆེད་དུ་གཉེར་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་དག་མ་ནིང་གཟུགས་བཟང་བ་དང་ངན་པ་བརྟགས་པ་ལ་ལྷུར་གཉེར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་དེ་སྐད་དུ་བརྟགས་པའི་ཆོས་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བཤད་པའི་དོན་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། རྟོག་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲའི་དོན་ཉིད་བརྟགས་པ་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པར་མི་དམིགས་པ་ཉིད་ནི་དེའི་ཆོས་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་མི་དམིགས་པ་རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཉིད་ཀྱི་དཔེར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་འཇིགས་པ་ལ་བྱས་པ་དང་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་གྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་པའམ་འབའ་ཞིག་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལ། གལ་ཏེ་གཏན་ཚིགས་ཡོད་རང་བཞིན། །ཡོད་པ་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་བྱ་མིན། །བྱེ་བྲག་རྗེས་འགྲོ་མེད་པ་ནི། །གཏན་ཚིགས་བསྒྲུབ་བྱ་དག་འགལ་ཉིད། །གལ་ཏེ་ཡོད་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་དམ་གཞན་ལ་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བར་ཡང་ཅི་སྟེ་མི་འདོད། དེ་དེ་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་འགྱུར་ན། ཁྱད་པར་ནི་བསྒྲུབ་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གྲགས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་ཚད་མའི་ཡུལ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱད་པར་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་འགལ་བར་ནི་མ་ཟད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གཏན་ཚིགས་སུ་ཡང་སྐྱོན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཏན་ཚིགས་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་མེད་པ་ནི་གྲུབ་པའི་ཡན་ལག་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་ བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན་སྐྱོན་འདི་ནི་མེད་དེ། འདི་ལྟར། དངོས་པོའི་ཁྱད་པར་ཙམ་ཞིག་ནི། །སྤྱི་ཡི་ཆོས་ཅན་ལ་བསྒྲུབས་ན། །དོན་འགའ་ཞིག་ཀྱང་འགྲུབ་མི་འགྱུར། །དེ་འདྲ་བ་ནི་བཀག་པ་མེད། །ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་བསྒྲུབས་ན་ཁྱད་པར་བསྒྲུབ་པར་གྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་འགའ་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་དངོས་པོ་ཙམ་གྱི་ཁྱད་པར་སྒྲུབ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཁྱད་པར་མ་བསྟན་པར་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་ཙམ་ལ་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། འདིར་རེ་ཞིག་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་འགོག་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་དེ་ལྟར་འགའ་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་འདིའི་ཁྱད་པར་འགལ་བ་ཡང་མ་རེག་པར་སྨྲ་བས་རང་གི་དོན་ཅི་ཟིག་རྒྱས་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་ཁྱད་པར་གྱིས་ཟིན་པ་ཉིད་འདིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཁྱད་
Chinese
由于由地所产生的习气而生，因此由于对显现之相的执着，而称之为事物和非事物以及二者的法。因此，对于安住于该有法者们来说，主要的语词所显现的意义，是事物的近取者吗？或者不是，这样思念着有和无。为了成立它不是事物的近取者，因为是各自自证的缘故，所以不是应当舍弃的意义，那是所立宗。不能说意义是自相，因为对于未获得和已灭的事物，它也不退转，并且对于事物颠倒之相的显现执着，在外道其他识前也显现。如果唯一进入胜义，那么其他见解的差别，对于诸义，语词不会无因进入，并且对于过去和未生，有些词语也不会变成虚假的意义。因此，这些是意所缘境。这是总结的偈颂。那么，如何成立不是如所愿的自性近取者呢？因为有那样不观待的法，所以成立的法不是不成立。此处对于语词的分别念，也不是亲近显现的意义本身，因为那是为了安立于意中的意义而加上语词，并且没有它就不行的缘故。另外，对于不否认语词意义的那些人来说，以有无方的差别，事物本身是应当考察的，因为果的产生依赖于它。语词的意义无论是有还是没有，对于士夫的意义，都不会稍微衰损或成就，因为不如所显现执着那样是真实，并且那真实
English
Because it arises from the habits produced by the earth, it is called things, non-things, and the dharma of both, due to attachment to the appearance of manifestation. Therefore, for those who abide in that subject, is the meaning that appears from the main word a taker of things? Or not, thus thinking of existence and non-existence. To establish that it is not a taker of things, because it is self-cognizance of each, therefore it is not a meaning that should be abandoned, that is the subject. It cannot be said that the meaning is its own characteristic, because it does not turn back even for things that have not been obtained and have ceased, and because attachment to the appearance of inverted aspects of things also appears before the consciousness of other non-Buddhists. If one enters the ultimate truth, then the differences of other views, for the meanings, words will not enter without cause, and for the past and unborn, some words will not become false meanings. Therefore, these are considered to have mind as their object. These are verses of summary. So, how can it be established that it is not a taker of the nature of what is desired? Because there is such a non-dependent dharma, the dharma to be established is not unestablished. Here, the appearance of conceptual thought of words is also not close to the meaning itself, because it is adding words for the meaning established in the mind, and because it is not possible without it. Furthermore, for those who do not deny the meaning of words, the thing itself should be examined by the difference of existence and non-existence, because the production of the result depends on it. Whether the meaning of the word exists or not, for the meaning of the individual, it will not slightly diminish or achieve, because it is not true as it appears to be attached, and that truth
Chinese
因此，从事无意义之事是不合理的，就像有欲望的人不会专注于区分太监的美丑一样。如果有人问，为什么说“不可观察的法”呢？这是因为，分别的意识所观察的对象只是词语的意义，而不可观察到所依赖的事物，这才是它的法性。说“不可观察的自性包含在自性的理由中”是成立的，因此，它本身就是一个例子。就像对恐惧所做的那样，必须仅仅依靠或仅仅展示特殊的差别。对此已经说过了。对此，如果理由是存在的自性，那么存在怎么不是要证成的呢？如果没有差别的随行，那么理由和要证成的是相违的。如果存在的不恒常性或其他是理由，那么为什么不承认它也是要证成的呢？如果那样也是要证成的，那么就会变成有差别的事物。差别是不能证成的，因为它没有随行。这就是所谓的，就像所说的那样，因为不了解量（ प्रमाण ，pramāṇa，量）的境（ विषय ，viṣaya，境）界（ क्षेत्र ，kṣetra，界）一样。差别不仅与要证成的事物相违，而且，如果理由也有同样的过失呢？没有随行的理由不是成立的支分，因为会产生怀疑。如果这样说，那么这个过失是不存在的，就像这样：如果仅仅在共相的法性上证成事物的差别，那么任何意义也不会成立，但这样的阻碍是没有的。如果在一切处都证成存在，那么就不是在证成差别。因为仅仅是“有某些法”而没有显示事物差别的自性，所以仅仅“有某些”是没有相违的。在这里，暂时阻止存在的能立不是目的，然而，像那样说“有某些”而没有触及此处的差别相违，那么自己的意义又有什么增长呢？因此，必须用差别来把握要证成的事物。
English
Therefore, it is unreasonable to engage in meaningless activities, just as those with desire would not focus on distinguishing the beauty and ugliness of eunuchs. If someone asks, what is the meaning of saying 'unobservable dharma'? It is because the object observed by the discriminating consciousness is only the meaning of words, and the fact that the dependent object is unobservable is its very nature. Saying that 'unobservable nature is included in the reason of nature' is valid, therefore, it is itself an example. Just as what is done to fear, it must rely solely on or merely demonstrate special distinctions. This has already been said. Regarding this, if the reason is existent nature, then how is existence not to be proven? If there is no concomitance of difference, then the reason and what is to be proven are contradictory. If the impermanence of existence or something else is the reason, then why not admit that it is also to be proven? If that is also to be proven, then it will become a differentiated thing. Difference cannot be proven because it has no concomitance. This is what is called, as it is said, because one does not understand the realm of valid cognition. Difference is not only contradictory to what is to be proven, but what if the reason also has the same fault? A reason without concomitance is not an established member, because it will cause doubt. If you say so, then this fault does not exist, like this: If only the difference of things is proven on the nature of the universal, then no meaning will be established, but there is no such obstacle. If existence is proven everywhere, then it is not proving difference. Because it is merely 'there are some dharmas' and the nature of the difference of things is not shown, there is no contradiction in merely 'there are some'. Here, temporarily preventing the establishment of existence is not the purpose, however, like saying 'there are some' without touching the contradictory difference here, then what increase will there be in one's own meaning? Therefore, what is to be proven must be grasped by difference.