Tibetan
སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པས། །མ་དཔྱད་པར་ནི་མཉེས་གཤིན་པ། །ལེགས་གསུང་སྲེད་པས་མ་དཔྱད་པར། །བདག་གིས་ཀྱང་ནི་གོས་བསྐྱུར་རོ། །ལམ་མིན་བས་ནི་སྐྱེ་བོ་རྣམ་བཟློག་ཅིང༌། །སྙིང་ལ་བདེ་བ་ལེགས་བཤད་བདུད་རྩི་ནི། །དང་བ་དང་ལྡན་ཡིད་བཅས་སུ་ཞིག་གིས། །འདི་ལྟར་སློབ་དཔོན་བཞིན་དུ་མངོན་མཆོད་མིན། །དེ་ནས་རྒྱལ་པོ་དེས་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་ཅིང་དཔེ་མད་མ་ལ་བོས་ནས་ནོར་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་སྦྱིན་པ་ཆེན་པོས་གུས་པར་བྱས་ནས་བསྟོད་པའི་ཕྱིར་བརྩམས་པ། དེས་པར་རྣལ་འབྱོར་ནུས་པ་ཡིས། །ཐུབ་ཆེན་བློ་ལྡན་སུ་ཡང་ནི། །བུད་མེད་གཟུགས་ནི་བཟུང་ནས་ནི། །འགྲོ་བ་ཞི་ཕྱིར་ཁྱོད་འོངས་པ། །ཁྱོད་ཀྱི་སྐྱོན་ནི་སེལ་བ་ཡི། །ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ལྕགས་ཀྱུས་ནི། །ཡོན་ཏན་སྣ་ཚོགས་རི་བོའི་ནགས་རྣམས་ཀུན་ནས་འཕྲོག་བྱེད་ཅིང༌། །ཁ་ཅིག་ཅེས་བྱ་སྙིང་གི་མཆེ་བ་གཉིས་པ་སྨྱོན་ཆུས་བསླད། །སྐད་ཅིག་དེར་ནི་སྨད་པའི་ལམ་ལ་རབ་འགྲོ་བཀག་མིན་ནམ། །དེ་བས་ན་བདག་གི་གྲོད་ཁྱེར་འདི་མགོན་དང་བཅས་པ་སྟེ། གང་ཞིག་ཁྱེད་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་མངོན་པར་བསྟོད་ནས་རྒྱལ་པོ་ནང་དུ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པར་གྱུར་ཏོ། །དཀའ་ཐུབ་པའི་སྲས་དེས་ཀྱང་སླར་དཀའ་ཐུབ་ཀྱི་ནགས་ཉིད་དུ་སོང་བར་གྱུར་ཏོ། །རྒྱས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱང་དཔེ་མེད་མ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྒྱལ་པོའི་གུས་བས་དགའ་བ་རང་གི་ཁྱིམ་དུ་སོང་བར་གྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེས་བུད་མེད་དུ་གྱུར་པ་ན་ཡང་ལེགས་པར་བཤད་པའི་མར་མེས་འཇིག་རྟེན་ལ་ལམ་བཟང་པོའི་སྣང་བ་མཛད་ནས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ནི་ལྟ་ཅི་སྨོས་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་བསམས་ནས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་གུས་པ་བསྐྱེད་ པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའོ། །རྨོངས་པའི་མུན་པ་འཇོམས་ཤིང་དམ་པའི་སྐྱེ་བོའི་རྗེས་མཐུན་པ། །ཆོས་ལས་མི་འདའ་ལམ་ནི་གསལ་བྱེད་ལེགས་བཤད་ཟླ་བ་ལ། །གང་གི་སེམས་ནི་ངེས་པར་ཞུགས་བྱེད་དགེ་བ་ཉེར་ཐོབ་ཕྱིར། །དེ་ཡི་ལྟ་བ་ནམ་ཡང་མུན་པས་འགེགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དཔེ་མེད་མའི་སྐྱེས་པའི་རབས་ཏེ་སྐྱེས་རབས་དགུ་པའོ།། །།གང་ཞིག་གཞན་ནི་རྒུད་པར་སོང་བ་འདོན། །དེ་ཡི་ཤེས་པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་ཏེ། །གང་ཞིག་གཞན་གྱི་རྒུད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུས། །སྐྱེ་བོ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་མི་བྱེད་དོ། །འདི་ལྟར་རྗེས་སུ་ཐོས་ཏེ། བཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ན་རྒྱལ་པོ་ཚངས་པས་བྱིན་མཐོ་རིས་སུ་ཡུན་རིང་པོ་མ་ཡིན་པར་སོང་བ་ལ་དེའི་བློན་པོ་རྣམ
Chinese
说“好极了”之后，对于未经考察之事也感到满意顺从；贪恋善说，未经考察，我（指国王）也脱下了衣服。以非正道使众生回心转意，内心安乐的善说甘露，谁会不充满喜悦和敬意地，像对待导师一样显着供养呢？之后，那位国王说了“好极了”这句话，召唤了无与伦比的女子，以真实的财物大量布施，恭敬地赞颂，因此而作此偈： 以彼瑜伽之能力，大雄有智任何者， 妇女之身既受持，为息有情汝降临。 消除汝之过失之，善说所成铁钩者， 能从功德种种山，森林之中尽夺取。 某些被称作心之二毒牙，被疯狂之水所欺骗，难道不是立刻就阻止了走向诽谤之路吗？因此，我的城市（指身体）是受到庇护的，凡是被您加持过的。如此显着赞颂之后，国王进入了王宫。那位苦行者的儿子也返回了苦行的森林。那些大臣们也与无与伦比的女子一同，因国王的恭敬而高兴地回到了自己的家中。如此，世尊即使化身为女子，也以善说的明灯为世间照亮了通往善道的道路，更何况是显着圆满成佛之后呢？如此思索之后，应当对佛陀世尊生起敬意。摧毁愚昧的黑暗，与圣者的行为相一致，不离于法，阐明道路的善说之月，谁的心若能确定进入，为了获得善，那人的见解将永远不会被黑暗所阻碍。无与伦比女子的本生传，即本生传第九。 何者救拔已堕落之他者，彼之智慧与果实相应。 何者不因他者之衰败而生烦恼，彼人亦不为烦恼所扰。 如是听闻，在波罗奈斯国王的都城，梵天所赐国王升天不久，他的大臣们
English
After saying "Excellent!", one is satisfied and compliant even with things that have not been examined; craving good speech, without examination, I (referring to the king) also took off my clothes. Those who turn beings away from the wrong path, the nectar of good speech that brings happiness to the heart, who would not, filled with joy and respect, manifestly offer it as to a teacher? Then, that king said the words "Excellent!", summoned the incomparable woman, gave abundant offerings of true wealth, and praised her with reverence, and thus composed this verse: With that power of yoga, the Great Hero, whoever is wise, Having taken the form of a woman, you have come to pacify beings. The hook made of good speech that dispels your faults, Can completely seize from the forests of the mountains of various virtues. Are not some, called the two poisonous fangs of the heart, deceived by the water of madness, immediately prevented from going down the path of slander? Therefore, my city (referring to the body) is protected, whatever has been blessed by you. After thus manifestly praising her, the king entered the palace. That son of the ascetic also returned to the forest of asceticism. Those ministers also, together with the incomparable woman, joyfully returned to their own homes because of the king's reverence. Thus, even when the Blessed One transformed into a woman, he illuminated the world with the lamp of good speech, showing the path to goodness, let alone after manifestly and perfectly attaining Buddhahood? After contemplating thus, one should generate reverence for the Buddha, the Blessed One. Destroying the darkness of ignorance, conforming to the conduct of the noble ones, not deviating from the Dharma, the moon of good speech that illuminates the path, if anyone's mind can surely enter, in order to obtain virtue, that person's view will never be obstructed by darkness. The Jataka of the Incomparable Woman, that is, the ninth Jataka. Whoever rescues another who has fallen, his wisdom corresponds with the fruit. Whoever does not become afflicted by the downfall of others, that person is also not disturbed by afflictions. Thus it was heard, in the capital of the King of Varanasi, the King Given by Brahma ascended to heaven not long ago, and his ministers
Tibetan
ས་ཀྱིས་གྲོང་ཁྱེར་བའི་ཚོགས་ལ་བོས་ནས་སྨྲས་པ། ལྷའི་བཀའ་ཉོན་ཅིག་ཅེས་ཟེར་རོ། །ཇི་ལྟར་བདག་གི་སྲས་ལྔ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་གང་གི་འབྱུང་བ་རྣམས་སེང་གེའི་ཁྲི་ནམ་མཁའ་ལ་གནས་པ་འཛིན་པར་འགྱུར་བ་དང༌། ཉིད་ཀྱི་ཅོད་པན་སྤྱི་བོ་ལ་གནས་པར་གྱུར་ཏེ། གདུགས་ཀྱང་མ་བཟུང་བ་ཉིད་དུ་མི་གཡོ་བར་སྟེང་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་དང༌། བཙུན་མོའི་འཁོར་རྣམས་ཀྱང་མངོན་དུ་ལྡང་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་ལ། ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་འདི་ཡང་གང་ཞིག་གིས་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་ནི། ཕྱི་དང་ནང་དུ་ཡང་གཏེར་ཏེ། །དེ་བཞིན་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་མིན། །པདྨ་རྣམས་བཀབ་ཆུ་ལ་ནི། །ཤིང་དང་རི་བོ་རྣམས་ཀྱི་རྩར། །དེ་ཡི་དབང་བསྐུར་བྱ་ཞེས་ཟེར། །གྲོང་ཁྱེར་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པ། གང་ཞིག་ལྷའི་བཀའ་དེ་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞེས་གསོལ་ཏོ། །དེ་ནས་དངོས་པོ་དེ་རྣམས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་བཀོད་པར་གྱུར་པ་རྒྱལ་པོའི་སྲས་བཞི་པོ་ལ་དོན་ཇི་ལྟར་མ་གྱུར་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། །མེ་ལོང་གི་གདོང་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཆུང་བ་གཞོན་ནུ་ལྔ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟེ་དེའི་ཡང༌། སེང་གེ་རྣམ་པར་གནོན་པ་ཅན་གྱི་སེང་གེའི་ཁྲི། །འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་བདེན་པའི་སྨོན་ལམ་ནུས་ཅན་གྱི། །ཀུན་ནས་འཛེག་པར་འདོད་པའི་མི་དགེའི་དགྲ་ཟད་པའི། །ས་ལས་བརྟེན་ཏེ་བར་སྣང་ལ་ནི་འཛིན་པར་འགྱུར། །འདིའི་གདུགས་ཀྱང་གསེར་གྱི་ཡུ་བ་ལྡན་པ་ནི། །མུ་ཏིག་དང་ནི་ནོར་བུའི་ གཡེར་ཁས་འབྲེལ་པ་ནི། །ཕྱི་ནས་ཉེ་བར་འོངས་ཏེ་རི་བོང་ཅན་མཚན་པའི། །གཟུགས་བརྙན་ལྟར་གསལ་སྟེང་དུ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གནས། །མདུན་ན་འདོན་པས་ཀྱང་ནི་འདི་ཡི་སྔོན་དུ་བཟུང༌། །རྣམ་གཡོ་འོད་ལྡན་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར་དྲ་བ་ཅན། །ཤར་གྱི་རི་ཡི་ཉི་མའི་གཟུགས་ཅན་ལྟ་བུ་ནི། །རང་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྤྱི་བོར་ཅོད་པན་གནས་པར་གྱུར། །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཉི་མ་དེ་ནི་ལྟ་བྱས་ནས། །བློ་ཡི་འོད་ཟེར་སྣང་བས་མུན་པ་རིང་དུ་བྱས་པ་ནི། །ལངས་པའི་གདོང་གི་ཆུ་སྐྱེས་དགོད་པས་མཛེས་པ་ལངས་པ་སྟེ། །རྒྱལ་བའི་བཙུན་མོའི་པདྨོའི་ནགས་ནས་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པར་གྱུར། །དེ་ནས་བློན་པོ་དེ་རྣམས་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེ་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ་སྨྲས་པར་གྱུར་པ། གཞོན་ནུ་ལགས་རེ་ཞིག་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིའི་དོན་ནི་མཁྱེན་པར་མཛོད་ཅིག་ཅེས་ཟེར་རོ། །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྗེས་སུ་བརྗོད་ནས་སྨྲས་པ། ཕོ་བྲང་འདིའི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་དུ
Chinese
地母召唤城市的人们集会，说道：听从天神的旨意。我的五个儿子中，谁的化身能够执掌雄狮宝座，使其安住于虚空之中；谁的宝冠能够安住于头顶之上；谁的伞盖无需手持也能稳固地悬于空中；谁又能令妃嫔眷属们显现而出；还有，谁能如实解说这首偈颂的含义：外面和里面都是宝藏，像这样，里面和外面不是。莲花覆盖在水面上，在树木和山脚下。据说要给他灌顶。城市的人们说道：请务必按照仪轨遵行天神的旨意。之后，当那些事物按照顺序陈设完毕，四位王子都未能理解其含义时，事情就发生了。名叫明镜容颜的，是最小的第五位王子，也就是菩萨。他的：能胜伏一切的雄狮宝座，诸化身是具足真实愿力之力的。想要完全攀登，消灭所有不善之敌的，从地上升起，能够执掌于虚空之中。他的伞盖，具有金色的伞柄，以珍珠和珍宝的摇曳之声相连。从外面靠近，以带有兔子的月亮为标志，如影像般清晰，自己安住于上方。引导者也手持此物走在他的前面。光芒闪耀，具有光芒的珍宝光网。犹如东方山上升起的太阳，自己头顶上安住着宝冠。之后，菩萨如太阳般被瞻仰，以智慧的光芒驱散黑暗。面容绽放的莲花，因微笑而美丽，从胜利者的妃嫔的莲花丛林中显得格外美丽。之后，那些大臣们拿着那首偈颂，说道：年轻人，请您暂时理解这首诗的含义。之后，菩萨复述并说道：在这座宫殿的里面和外面
English
The earth goddess summoned the assembly of the city dwellers and said: Listen to the command of the gods. Among my five sons, whose emanations will be able to hold the lion throne, making it abide in the sky; whose crown will be able to abide on the top of his head; whose umbrella will be able to remain steadily in the air without being held; and who will be able to make the retinue of consorts appear; and also, who will be able to explain the meaning of this verse as it is: Outside and inside are treasures, like this, inside and outside are not. Lotuses cover the water, at the foot of trees and mountains. It is said that he should be given the empowerment. The city dwellers said: Please be sure to follow the command of the gods according to the ritual. Then, when those things were arranged in order, the four princes were unable to understand their meaning, and things happened. The one named Mirror Face, the youngest fifth prince, is the Bodhisattva. His: The lion throne that overcomes all, the emanations are endowed with the power of true aspiration. Wanting to climb completely, destroying all enemies of negativity, rising from the ground, able to hold in the sky. His umbrella, with a golden handle, is connected with the swaying sounds of pearls and jewels. Approaching from the outside, marked with the moon bearing a rabbit, clear as an image, he himself abides above. The guide also holds this in front of him. Light shining, a net of jewels with radiant light. Like the sun rising from the eastern mountain, the crown abides on his own head. Then, the Bodhisattva, like the sun, was gazed upon, dispelling the darkness with the light of wisdom. The lotus of his face blooming, beautiful with a smile, appearing exceptionally beautiful from the lotus grove of the victor's consorts. Then, those ministers took that verse and said: Young man, please understand the meaning of this verse for a moment. Then, the Bodhisattva repeated and said: Inside and outside this palace