Tibetan
སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེ་དགེ་སློང་དག་ད་ཕྱིན་ཆད་བདག་ཅག་ལ་སྟོན་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དོགས་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་ང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་ན་སོ་སོར་ཐར་པ་འདི་ཁྱེད་ལ་སྟོན་པ་ཕྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པར་མཛད་པས་སོ་སོར་ཐར་པ་ལ་སྟོན་པ་དང་འདྲ་བར་བསྟོད་པའི་སྒོ་ནས་སོ་སོར་ཐར་པའི་ཆེ་བ་ཉིད་བརྗོད་པ་བསྟན་ཏོ། །ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དཀོན་པས་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་བྱ་བའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའི་སྒྲ་འདི་ཡང༌། །འཇིག་རྟེན་དག་ན་རབ་ཏུ་དཀོན། །འདི་ཉིད་རྙེད་པ་ཤིན་ཏུ་དཀའ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཤིན་ཏུ་དཀོན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་གསུངས་སོ། །ཚོགས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་ཐོབ་པའི་ཚོགས་དང་གཞིར་གྱུར་པའི་ལམ་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་སྟེ། གཞན་གྱི་འབྱོར་པ་དང༌། བདག་གི་འབྱོར་པ་དང༌། དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་སྡོམ་པ་དང༌། དབང་པོ་སྡོམ་པ་དང༌། ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་དང༌། ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་ཉིད་དང༌། ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་དང༌། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང༌། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་ཅིང་སེམས་པ་དང༌། བར་ཆད་མེད་པ་དང༌། གཏོང་བ་སྤེལ་བ་དང༌། དགེ་སྦྱོང་གི་རྒྱན་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ། སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའི་སྒྲ་འདི་ཡང༌། །འཇིག་རྟེན་དག་ན་རབ་ཏུ་དཀོན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་འབྱོར་པ་དཀོན་པ་ བསྟན་ཏེ། གཞན་གྱི་འབྱོར་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་བ་དང༌། དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་དང༌། ཆོས་བསྟན་པ་རྣམས་གནས་པ་དང༌། ཆོས་བསྟན་པ་རྣམས་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང༌། གཞན་གྱི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་སྙིང་བརྩེ་བར་བྱ་བའོ། །དེས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡང་འཇིག་རྟེན་དག་ན་རབ་ཏུ་དཀོན་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་བ་ལྟ་སྨོས་ཅི་དགོས། སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་བ་དཀོན་ན། དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ལྟ་ཡང་སྨོས་ཅི་དགོས་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །མི་ཉིད་རྙེད་པ་ཤིན་ཏུ་དཀའ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་བདག་གི་འབྱོར་བ་དཀོན་པར་བསྟན་པ་སྟེ། བདག་གི་འབྱོར་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། མིར་གྱུར་པ་དང༌། ཡུལ་དབུས་སུ་སྐྱེས་པ་དང༌། དབང་པོ་ཚང་བ་དང༌། གནས་ལ་དད་པ་དང༌། ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ལོག་པའོ། །དེས་ནི་མིར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱང་རྙེད་པ་ཤིན་ཏུ་དཀའ་ན་ཡུལ་དབུས་སུ་སྐྱེས་པ་
Chinese
当某人逝世时，为了消除比丘们“从今以后我们没有导师了”的疑虑，世尊这样说道：“我完全逝世后，这别解脱将成为你们的导师。”因此，通过赞扬别解脱如同导师一般，从而阐述了别解脱的伟大之处。由于积累资粮道稀少，为了使积累道具有果实，于是说： “佛陀之名号，于世间极稀。 获得此身极难，出家亦极难。” 等等，说了两个偈颂。积累道是指获得清净道的资粮，以及作为基础的十三种道。即：他圆满、自圆满、对善法的渴望、戒律的约束、根门的约束、饮食知量、夜晚的前后部分不睡眠而努力修行、具正知而行、善知识、听闻并思考正法、无有障碍、布施的增长，以及作为沙门的庄严。其中， “佛陀之名号，于世间极稀。” 是指他圆满稀少。什么是他圆满呢？即五种：诸佛出世、正法开示、所开示之法住世、所开示之法随行，以及为了他人而慈悲。因此，如果佛陀世尊的名号在世间都极为稀少，那么诸佛出世更不用说了。如果诸佛出世稀少，那么开示正法更不用说了。 “获得此身极难。” 是指自圆满稀少。什么是自圆满呢？也是五种：转生为人、生于中土、根门具足、对处所具信心、业际未颠倒。因此，如果转生为人本身就极难，那么生于中土
English
When someone passes away, in order to dispel the monks' doubts that "from now on we will have no teacher," the Blessed One said, "After I have completely passed away, this Pratimoksha will become your teacher." Therefore, by praising the Pratimoksha as being like a teacher, the greatness of the Pratimoksha itself is explained. Because the path of accumulation is rare, in order to make the path of accumulation fruitful, it is said: "The name of the Buddha, is extremely rare in the world. It is extremely difficult to obtain this body, and it is extremely difficult to become a renunciate." Etc., two verses were spoken. The path of accumulation refers to the accumulation of the path of purification, and the thirteen aspects of the path that serve as the basis. These are: other's endowments, one's own endowments, aspiration for virtuous Dharma, discipline of morality, restraint of the senses, knowing the measure of food, not sleeping in the early and late parts of the night but striving to practice, acting with mindfulness, virtuous friends, listening to and contemplating the sacred Dharma, being without obstacles, increasing generosity, and whatever is the adornment of a renunciate. Among these, "The name of the Buddha, is extremely rare in the world." refers to the rarity of other's endowments. What are other's endowments? They are five aspects: the appearance of Buddhas, the teaching of the sacred Dharma, the abiding of the taught Dharma, the following of the taught Dharma, and being compassionate towards others. Therefore, if the name of the Buddha, the Blessed One, is extremely rare in the world, then what need is there to mention the appearance of Buddhas? If the appearance of Buddhas is rare, then what need is there to mention the teaching of the sacred Dharma? "It is extremely difficult to obtain this body." refers to the rarity of one's own endowments. What are one's own endowments? They are also five aspects: being born as a human, being born in the central land, having complete faculties, having faith in the place, and not having inverted karma. Therefore, if being born as a human is extremely difficult, then being born in the central land
Tibetan
ལ་སོགས་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ཤིན་ཏུ་དཀོན། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་དཀོན་པར་བསྟན་ཏོ། །དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ་དེའི་ཉན་ཐོས་དག་ལས་ཆོས་ཐོས་ཤི་དད་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ལ། དད་པ་ཐོབ་ནས་ཁྱིམ་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་ནན་ཏན་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་སློབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེས་ནི་ཆོས་ཐོས་ཤིང་དད་པ་ཐོབ་པ་ཡང་ཤིན་ཏུ་དཀོན་ན་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་ནན་ཏན་གྱིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལྟ་སྨོས་ཅི་དགོས་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་རབ་ཏུ་བྱུང་རྣམས་ཀྱི། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་རབ་དཀོན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང༌། དབང་པོ་སྡོམ་པ་དང༌། ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་ཉིད་དང༌། ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་ནམ་གྱི་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་ཉིད་དང༌། ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་དཀོན་པར་བསྟན་ཏོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང༌། བསྡུས་པ་དང༌། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང༌། རྣམ་གྲངས་དང༌། རྣམ་པར་དག་པ་དང༌། ཕན་ཡོན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་དང༌། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་དང༌། ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང༌། སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང༌། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་དང༌། བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སློབ་པའོ། །བསྡུ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བསྡུས་པ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང༌། ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམ་པའོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་བཅུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དང་པོ་ཉིད་ནས་ལེགས་པར་བླངས་པ་ཉིད་དང༌། ཧ་ཅང་ཞུམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང༌། ཧ་ཅང་ཐལ་ཆེས་པ་མ་ཡིན་པ་དང༌། བག་ཡོད་པ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང༌། ཡང་དག་པར་སྨོན་པ་དང༌། ཆོ་ག་མ་ཉམས་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང༌། འཚོ་བ་མ་ཉམས་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང༌། མཐའ་གཉིས་སུ་མ་ལྷུང་བ་དང༌། ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང༌། ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པའོ། །རྣམ་གྲངས་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ལ་ལར་ཚུལ་ཁྲིམས་རྩ་བའི་དོན་དུ་གསུངས་པ་དང༌། ལ་ལར་རྒྱན་དང༌། ལ་ལར་བྱུག་པ་དང༌། ལ་ལར་སྤོས་དང༌། ལ་ལར་ལེགས་པར་སྤྱད་པ་དང༌། ལ་ལར་སྡོམ་པའི་སྒྲར་གསུངས་པའོ། །རྣམ་པར་དག་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་དེ
Chinese
等等更不用说了，这已经显示出来了。《出家极为稀有》这句话显示了对于善法的欲望是稀有的。什么是对于善法的欲望呢？就是听闻如来或其声闻的教法后生起信心，生起信心后从在家出家，并且努力修持，像这样如实地学习。既然听闻教法并生起信心都极为稀有，那么出家并努力修持更不用说了，这已经显示出来了。同样，《出家众中，具足戒律极稀有》这句话显示了戒律的律仪、根律仪、饮食知量、不于上半夜和下半夜睡眠而精勤修习、以及正知而行都是稀有的。什么是戒律的律仪呢？有六种：分类、总摄、圆满、名目、清净和利益。其中，分类有六种：安住于具戒、以别解脱戒律仪约束、仪轨圆满、行境圆满、对于微小的罪过也感到恐惧、以及如实受持学处并学习。总摄有三种：如实受持戒律、决定出离的戒律、以及修习戒律。圆满以十种方式变得圆满：从一开始就善加受持、不太怯懦、不太过分、以精进完全摄持谨慎、如实发愿、以不退失仪轨完全摄持、以不退失活命完全摄持、不堕入两边、决定出离、以及如实受持完全不退失。名目有六种：在有些地方，戒律被说成是根本的意义，有些地方是庄严，有些地方是涂饰，有些地方是香，有些地方是善用，有些地方是律仪的声音。清净有三种：戒律的律仪
English
And so forth, what need is there to mention, as this has been shown. "Going forth is extremely rare." This shows that desire for virtuous Dharma is rare. What is the desire for virtuous Dharma? It is to hear the Dharma from the Thus-Gone One or his hearers, and to gain faith. Having gained faith, one goes forth from home and diligently practices, thus learning correctly. Since hearing the Dharma and gaining faith are extremely rare, what need is there to mention going forth and diligently practicing, as this has been shown. Similarly, "Among those who have gone forth, complete morality is extremely rare." This shows that the discipline of morality, the restraint of the senses, knowing the measure of food, striving to not sleep in the upper and lower parts of the night, and acting with awareness are rare. What is the discipline of morality? There are six aspects: differentiation, summary, perfection, enumeration, purification, and benefit. Among these, differentiation has six aspects: abiding in morality, being restrained by the discipline of individual liberation, perfect conduct, perfect scope, fearing even the slightest fault, and taking up the foundations of learning and studying them correctly. Summary is summarized in three aspects: correctly taking up morality, the morality of definite departure, and cultivating morality. Perfection becomes perfect in ten ways: being well taken up from the very beginning, not being too timid, not being too excessive, being completely grasped by diligence with mindfulness, making correct aspirations, being completely grasped by not losing conduct, being completely grasped by not losing livelihood, not falling into extremes, definite departure, and completely not losing what was correctly taken up. Enumeration has six aspects: in some places, morality is said to be the fundamental meaning, in some places it is an ornament, in some places it is an anointment, in some places it is incense, in some places it is well-used, and in some places it is said to be the sound of discipline. Purification has three aspects: the discipline of morality