Tibetan
པར་དཀོན་པ་དང༌། མངོན་པར་རྟོགས་པར་དཀོན་པ་གཉིས་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །བསྐལ་བ་བྱེ་བ་རྣམས་སུ་ཡང༌། །སོ་སོར་ཐར་པ་ཐོས་པ་དང༌། །གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྙེད་དཀའ་སྟེ། །སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་དཀོན། །སོ་སོར་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། ལས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། ཚེའི་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། ཉོན་མོངས་པའི་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། དངོས་པོ་ལས་སོ་སོར་ཐར་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཅིག་ཏུ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཆེ་འབྲིང་དགུར་བསྲེས་པའི་ཕྲ་མོ་ཅན་ཡན་ཆད་ལས་ཐར་ཅིང་གྲོལ་བར་བྱེད་པས་ན། སོ་སོར་ཐར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དྲིས་པ། ཉོན་མོངས་ཕྲ་མོ་ཡན་ཆད་ ལས། །གང་གིས་སོ་སོར་ཐར་པར་བྱེད། །ལན་དུ་དེ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་སོ་སོར་ཐར་པར་བྱེད་དོ། །སོ་སོར་ཐར་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སོ་སོར་ཐར་པ་ཉམས་པ་ཅན་དང༌། སོ་སོར་ཐར་པ་ཉམས་པ་མེད་པ་སྟེ། མུ་སྟེགས་ཅན་ལྟ་བུ་དགེ་བ་བཅུ་སྤྱོད་པས་ངན་སོང་གསུམ་ལས་ཐར་ཏེ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་རིས་སུ་སྐྱེ་མོད་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་ལམ་མ་བསྒོམས་པས་ངན་སོང་གསུམ་དུ་ཕྱིར་ལྟུང་བའི་ཕྱིར་སོ་སོར་ཐར་པ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཉམས་པ་མེད་པའི་སོ་སོར་ཐར་པ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས། འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་ལམ་གྱི་ཆོས་རྣམས་བསྒྲུབས་པས་གདོན་མི་ཟ་བར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ཉམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཐེ་ཚོམ་པས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་འཕགས་པའི་ལམ་སོ་སོར་ཐར་པ་བྱེད་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ལམ་དེ་ཉིད་ལ་སོ་སོར་ཐར་པ་ཞེས་མིང་གདགས། ལན་དུ་དེ་ནི་འབྲས་བུའི་མིང་རྒྱུ་ལས་བཏགས་པས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དཔེར་ན་འདམ་རྫབ་ཀྱི་ཆུ་ནི་རྐང་པའི་ནད། བུད་མེད་ནི་ཚངས་པའི་སྐྱོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །ཡང་གཅིག་ཏུ་ན་སོ་སོར་ཐར་པ་ནི་ངན་སོང་གསུམ་གྱི་གནས་ནས་སོ་སོར་ཐར་ཅིང་བཟང་འགྲོར་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཐོས་པ་ནི་རྣ་བའི་དབང་པོས་ངེས་པར་ཐོས་པའོ། །གཟུང་བའི་སྒྲ་དོན་དང་བཅས་པར་ཡིད་ཀྱིས་ཟིན་པའོ། །འཛིན་པ་ནི་དུས་འགའ་ཙམ་དུ་མ་ཡིན་གྱི་དུས་ཐམས་ཅད་དུའང་དེ་བཞིན་འཛིན་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་བསྒྲུབ་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་སྟེ། དོན་ཇི་བཞིན་ཉམས་སུ་སྤྱད་ནས་ལུས་ངག་ཡིད་ཁུགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སོ་སོར་ཐར་པ་བསྐལ་པ་བྱེ་བར་ཡང་ཐོས་པར་དཀའ་བས་ན། གཟུངས་སུ་འཛིན་ཅིང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་འང་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལས་ཐོས་པ་དང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གསུམ་ནི་ལུང་ལས་ཐོབ་པར་དཀོན་པའི་ནང་དུ་བསྡུ། སྒྲུབ་པ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དཀོན་པའི་ནང་དུ་བསྡུའོ། །འདི་མན་ཆད་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་འབྱུང་བ་བདེ་བའི་རྒྱུར་བསྟན་པ་དང་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་བདེ། །སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི། རྒྱ་གར་སྐད་དུ་བུདྡྷ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པ་ནི། སངས་པ་དང་རྒྱས་པའོ། །དེ་ལ་མི་གཉིད་ལོག་པ་ལས་སངས་པ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པའི་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་ལས་སངས་པས་སངས་ པའོ། །རྒྱས་པ་ནི། པདྨོའི་ཁ་བྱེ་བ་འབར་ཞིང་རྒྱས་པ་བཞིན་དུ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྒྱས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་འབྱུང་བ་ནི་ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་ནས་བལྟམས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་པས་བྱ་བ། འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐྱེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ན། དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་བདེ་ཞེས་བྱ་དེའི་ལན་དུ། དཔེར་ན་མེ་ནི་བདེ་བའི་རྒྱུ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ། གོང་མ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་བདེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་ན་འགལ་བ་མེད་དོ། །དེ་ལ་ཡང་དྲིས་པ་ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་ནས་བལྟམས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ན། དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཞེས་གདགས། ལན་དུ་དེ་ནི་འབྲས་བུའི་མིང་རྒྱུ་ལ་བཏགས་ཏེ། དཔེར་ན་དྲུ་བུ་ལས་སྣམ་བུར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སྐྱེས་པ་ལས་གདོན་མི་ཟ་བར་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བས་འགལ་བ་མེད་དོ། །དེ་ལ་བདེ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་བདེ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དཀའ་བ་སྤྱད་ནས་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་སྟེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐུ་བརྙེས་པས་ན་བདག་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་ཞིང་ཐོས་པ་དང༌། མཆོད་ཅིང་བསྟོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་འཐོབ་སྟེ། ལོང་བ་དང་འོན་པ་ཡང་དབང་པོ་བྱེ་ཞིང་དབང་པོ་རྨོངས་ཏེ་མ་སྨིན་པ་རྣམས་ཀྱང་གསལ་བར་འགྱུར་བས་གཞན་བདེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་བདེ་བའི་རྒྱུ། །ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་བསྟན་པ་ཡང་བདེ་བའོ། །གསུང་རབ་བཅུ་གཉིས་བསྟན་པ་ཡང་དགེ་སྡིག་གི་ངོ་མི་ཤེས་ནས། མི་དགེ་བ་སྤོང་ཞིང་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པ་དང༌། མདོ་སྡེ་འཆད་པ་དང་འདྲི་ཀློག་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་འཐོབ་པས་ན་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་འདུན་མཐུན་པ་བདེ་བ་ཡིན། །དགེ་འདུན་ནི་རྒོལ་བས་མི་ཕྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དངོས་སུ་ན་གང་ཟག་ཆེན་པོ་བརྒྱད་སོ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་མཐུན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྟ་བ་དང་སྤྱོད་པ་དང་འཚོ་བ་དང་བཞི་མཐུན་པའོ། །དེ་ལ་བདེ་བ་ནི་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་མཐོང་ཞིང་ཐོས་པ་དང༌། མཆོད་ཅིང་བསྔགས་པ་བྱས་པས་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་ཐོབ་པས་ན། བདེ་བའི་རྒྱུར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱི་དཀའ་ཐུབ་བདེ། །དེ་ལ་དཀའ་ཐུབ་ནི་གང་བསྒྲུབ་ཅིང་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་དཀའ་ཐུབ་ཀྱིས་ལུས་གཙེ་བར་བྱས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་མི་ནུས་པ་དེ་ ལྟར་ནི་མ་ཡིན་གྱི། དགེ་སྦྱོང་གི་དཀའ་ཐུབ་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་སྟེ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང༌། ལྷག་པའི་སེམས་དང༌། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ་དེ་གསུམ་བསྒྲུབ་པའི་དཀའ་ཐུབ་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པས་གཙེས་ཤིང་སྤོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་འདུལ་བ་བསྡུས། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི་མདོ་སྡེ་ལྟ་བུ་བསྡུས། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་མ་མོ་ལྟ་བུ་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བདེ་བ་ནི་གོང་མ་ལྟར་འཕགས་པའི་དཀའ་ཐུབ་སྤྱོད་པ་དེ་ལ་མོས་པ་སྐྱེ་ཞིང་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བས། བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་ཐོབ་པས་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །འཕགས་པའི་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མན་ཆད་ནས། བདེ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་པའི་བར་དུ་ཚིགས་བཅད་གཅིག་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པས་བདེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དང༌། མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་སྤངས་པས་བདེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ནི་མཐོང་བ་བདེ། །དམ་པ་དག་དང་འགྲོགས་པ་བདེ། །བྱིས་པ་རྣམས་ནི་མ་མཐོང་ན། །རྟག་ཏུ་བདེ་བ་ཉིད་དུ་གྱུར། །འཕགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་རབ་ཏུ་སྤངས་པ་སྟེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིན་ནོ། །བདེ་བ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་གྱི་གནས་ཡིན་པས། དེ་མཐོང་ན་འཕྲལ་ཏུའང་སེམས་དང་ཞིང་ཡུན་རིང་དུ་འང་བསོད་ནམས་འཐོབ་པས་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དམ་པ་ནི་ཤད་གཉེན་དམ་པ་སྟེ། སླུ་བ་མེད་ཅིང་སྐྱོན་དང་བྲལ་བའོ། །དེ་དང་བསྟན་པས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཟིན་ཅིང་བསོད་ནམས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པས་ན་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་བྱིས་པ་ནི་མི་བྱ་བ་བྱེད་པ་སྟེ། མི་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟ་བུ་མ་མཐོང་ན་མི་བསྟེན་པས་འཁྲུགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྩ་བ་དང་པོ་གཉིས་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པས་བདེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་བསྟན། འོག་མ་གཉིས་ནི་མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་སྤངས་པས་བདེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བ་མན་ཆད་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་མཐོ
Chinese
是为开示难以值遇和难以证悟二者。纵然于百千劫中，听闻别解脱，受持与忆持亦甚难得，而能修持者，尤为稀有。何谓“别解脱”之义？谓能从业之烦恼、生之烦恼、烦恼之随烦恼及事物中个别解脱之故。又，于一义中，谓能从混合大小九品烦恼之微细者以上解脱，故名“别解脱”。问：从微细烦恼以上，以何而得别解脱？答：乃以圣道而得别解脱。别解脱有二种：有退失之别解脱与无退失之别解脱。如外道之辈，行持十善，虽能从三恶道解脱，而得生于色界与无色界，然因未修习真正之道，故仍将堕回三恶道，是名有退失之别解脱。如是，无退失之别解脱，乃依此别解脱，修习圣谛与道之诸法，必能证得涅槃，故名无退失。若彼犹豫，如是圣道能作别解脱，何故于彼道本身，施设“别解脱”之名？答：此乃以果之名施于因，故无过失。譬如说，泥泞之水是足病，妇女是梵行的过失等。又，于一义中，别解脱亦谓从三恶道之境地个别解脱，而得生于善趣。其中，听闻谓以耳根如实听闻。受持谓以意忆持包含声音与意义。忆持谓非仅一时，而于一切时中亦如是忆持之义。其中，修持谓如实修习，以身语意皆投入，如是，别解脱纵于百千劫中亦难听闻，故当知受持及修持亦甚为稀有。其中，听闻、受持及忆持三者，摄于从教法中获得甚难之中。修持则
English
It teaches the two: the difficulty of encountering and the difficulty of realizing. Even in hundreds of thousands of eons, hearing the Pratimoksha, retaining and remembering it are very difficult to obtain, and those who can practice it are even rarer. What is the meaning of "Pratimoksha"? It means that it can individually liberate from the afflictions of karma, the afflictions of life, the secondary afflictions of afflictions, and things. Also, in one meaning, it is called "Pratimoksha" because it can liberate from even the subtle ones that mix the large, medium, and nine grades of afflictions. Question: From subtle afflictions and above, by what is one individually liberated? Answer: It is by the noble path that one is individually liberated. There are two types of Pratimoksha: Pratimoksha that can be lost and Pratimoksha that cannot be lost. For example, those of other faiths, by practicing the ten virtues, can be liberated from the three lower realms and be born in the realms of form and formlessness, but because they have not cultivated the true path, they will still fall back into the three lower realms, which is called Pratimoksha that can be lost. Thus, the Pratimoksha that cannot be lost is based on this Pratimoksha, cultivating the noble truths and the dharmas of the path, and one will surely attain Nirvana, hence it is called not lost. If one doubts, if the noble path can make Pratimoksha, why is the name "Pratimoksha" given to the path itself? Answer: This is because the name of the result is given to the cause, so there is no fault. For example, muddy water is a disease of the feet, and women are a fault of Brahma. Also, in one meaning, Pratimoksha also means individually liberating from the state of the three lower realms and being born in the good realms. Among them, hearing means truly hearing with the ear consciousness. Retaining means mentally remembering with sound and meaning. Remembering means not only for a moment, but also remembering in the same way at all times. Among them, practicing means truly practicing, putting body, speech, and mind into it. Thus, Pratimoksha is difficult to hear even in hundreds of thousands of eons, so it should be known that retaining and practicing are also very rare. Among them, hearing, retaining, and remembering are included in what is very difficult to obtain from the teachings. Practicing then
Chinese
被包含在稀少的现观之中。这以下是讲说三宝生起是安乐之因。诸佛生起是安乐。所谓“佛”的意义是：在印度语中称为“布达”（梵文天城体：बुद्ध，梵文罗马拟音：Buddha，汉语字面意思：佛陀），有两种意义，即醒觉和增长。其中，就像人从睡眠中醒来一样，从无明的睡眠中醒来而醒觉。增长是，就像莲花开放般，福德和智慧的积聚增长之义。其中，生起是从母亲的子宫中诞生的意思。对此，疑惑者会问，生起是出生的意思。出生是痛苦的，那为何说是安乐呢？对此的回答是，例如火是安乐之因。结合这句话，虽然像上面所说的是痛苦的蕴聚，但它本身变成了解脱安乐之因，因此没有矛盾。对此又问，从母亲的子宫中诞生的是菩萨，那为何称之为佛呢？回答说，这是将果的名字加在因上，例如从棉花变成布一样，从菩提心生起后必定会成佛，因此没有矛盾。其中，安乐是自他安乐，菩萨行持苦行后现证菩提，获得了完全解脱之身，因此是自安乐。同样，见到和听到如来，以及供养和赞叹的人们也能获得巨大的福德，盲人和聋人也能恢复感官，感官迟钝和未成熟的人们也能变得清晰，因此是利他安乐。因此说，诸佛生起是安乐之因。宣说佛法也是安乐。宣说十二部经，从不知善恶之别，从而舍弃不善而行善，以及讲解经典和问答阅读等，做了这些就能获得巨大的福德，因此说是安乐之因。僧众和合是安乐。僧众是不可被辩驳的，实际上是指八大士夫等圣僧。其中，和合是指戒律、见解、行为和生活四者和合。
English
It is included among the rare realizations. From here on, it explains that the arising of the Three Jewels is the cause of happiness. The arising of the Buddhas is happiness. The meaning of "Buddha" is: In the Indian language, it is called "Buddha" (梵文天城体：बुद्ध，梵文罗马拟音：Buddha，汉语字面意思：Buddha), which has two meanings, namely awakening and increasing. Among them, just as a person awakens from sleep, awakening from the sleep of ignorance is awakening. Increasing is, like a lotus flower blooming, the meaning of the accumulation of merit and wisdom increasing. Among them, arising is the meaning of being born from the mother's womb. To this, a doubter asks, arising is the meaning of birth. Birth is suffering, so why is it said to be happiness? The answer to this is, for example, fire is the cause of happiness. Combining this sentence, although it is said to be a heap of suffering as mentioned above, it itself becomes the cause of liberation and happiness, so there is no contradiction. To this, it is asked again, the one born from the mother's womb is a Bodhisattva, so why is it called a Buddha? The answer is that this is applying the name of the result to the cause, just as cotton becomes cloth, from the arising of Bodhicitta, one will surely become a Buddha, so there is no contradiction. Among them, happiness is the happiness of self and others, Bodhisattvas practice austerities and then realize Bodhi, obtaining the body of complete liberation, so it is self-happiness. Similarly, seeing and hearing the Tathagata, and those who make offerings and praises also obtain great merit, the blind and deaf can also restore their senses, and those with dull senses and those who are immature can also become clear, so it is the happiness of others. Therefore, it is said that the arising of the Buddhas is the cause of happiness. Teaching the Dharma is also happiness. Teaching the twelve scriptures, from not knowing the difference between good and evil, thereby abandoning the non-virtuous and engaging in the virtuous, and explaining the scriptures and asking questions and reading, etc., doing these will obtain great merit, so it is said to be the cause of happiness. The harmony of the Sangha is happiness. The Sangha is unassailable, and in reality refers to the noble Sangha such as the eight great persons. Among them, harmony refers to the harmony of the four: discipline, view, conduct, and livelihood.