Tibetan
་སུ་ཡང༌། །སོ་སོར་ཐར་པ་ཐོས་པ་དང༌། །གཟུང་དང་འཛིན་བ་རྙེད་དཀའ་སྟེ། །སྒྲུབ་པའང་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གསུངས་ཏེ། བསྐལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། བསྐལ་པར་བྱེད་པས་བསྐལ་པའོ། །བྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྟེ་གནས་བརྒྱད་པའོ། །རྣམས་སུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་བ་གྲངས་པ་དག་གིས་ཀྱང་བརྒྱལ་རྙེད་པར་དཀའ་བས་མང་པོའི་ཚིག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །སོ་སོར་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཚིག་གི་བདག་ཉིད་ཐོས་པའོ། །གཟུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཚིག་གི་བདག་ཉིད་དང་དོན་གྱི་བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའོ། །འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་དང་དོན་གྱི་བདག་ཉིད་བཟུང་བ་དེ་མི་བརྗེད་པའོ། །རྙེད་དཀའ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གསུམ་ཆར་ཡང་རྙེད་པར་དཀའ་སྟེ། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་གཉའ་ཤིང་གི་མིག་ཏུ་རུས་སྦལ་ཞར་བའི་མགྲིན་པ་ཆུད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཞན་གྱི་འབྱོར་པ་དང༌། བདག་གི་འབྱོར་པ་ལ་སོགས་པ་རྙེད་པར་དཀའ་བས་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་བྱེ་བ་ཕྲག་བགྲངས་པ་འདས་པས་ཀྱང་དེ་དག་རྙེད་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པ་རྟོགས་པའི་དོན་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་དག་གིས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་ཅིང་ནན་ཏན་བྱེད་པའོ། །དེའང་སྔ་མ་དེ་གསུམ་པས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་སྟེ། ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི་མངོན་པར་བརྩོན་པ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སོ་སོར་ཐར་པ་བརྗོད་པར་བྱས། གུས་པར་ཉོན་ཅིག །ཐོས་ནས་ཀྱང་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་ཅིང་ནན་ཏན་དུ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེ་ལྟར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེས་ནི་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་སོ་སོར་ཐར་པ་རྙེད་དཀའ་བས་སོ་སོར་ཐར་པ་ཡང་དག་པར་བརྩམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། ཐོས་པ་དང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ནི་ལུང་གི་སྒོ་ནས་རྙེད་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ། སྒྲུབ་པའང་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ནི་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་འབྱུང་བར་བདེ་བའི་སྒོ་ནས་སོ་སོར་ཐར་པ་ཡང་དག་པར་བརྩམས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་བདེ། །ཆོས་བསྟན་པ་ཡང་བདེ་བ་ཡིན། །དགེ་འདུན་མཐུན་པ་བདེ་བ་སྟེ། །མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱི་དཀའ་ཐུབ་བདེ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ག
Chinese
亦复如是。 别解脱听闻与， 受持忆念极难得， 修持亦复极难得。 说了这一个偈颂。 所谓“劫”者，乃是时间之差别，即大劫也。 以能劫夺故名劫。 所谓“俱胝”者，乃是数目之差别，即第八位。 所谓“诸”者，乃是显示以俱胝等数目亦难获得，故为多数之词。 所谓“别解脱”者，乃是教证之体性。 所谓“听闻”者，乃是以耳识听闻词句之自性。 所谓“受持”者，乃是从彼之后获得，以意识完全断定词句之自性和意义之自性。 所谓“忆念”者，乃是不忘受持之词句和意义之自性。 所谓“难得”者，乃是说这三者全部都极难获得。 犹如在大海中，盲龟之颈恰入轭木之孔中一般，获得他人之财富和自己之财富等是极难的，即使经过俱胝数的大劫，也因为难以获得它们。 所谓“修持”者，乃是以身语意如实修持和精进别解脱所证悟之义。 并且，以前面那三者也极难获得，因为如实修持依赖于精进。 因此，应当宣说别解脱。 恭敬谛听！ 听闻之后，也应当如大仙所说的那样，随之修持和精进，这是总结之词。 这样，这个偈颂就显示了由于从教证之门径难以获得别解脱，所以应当如实修持别解脱。 听闻、受持和忆念难以获得，是从教之门径难以获得。 修持也极难获得，是从证之门径难以获得。 从三宝出现安乐之门径，作了如实修持别解脱之加持之后。 诸佛出现是安乐， 佛法宣说亦安乐， 僧伽和合是安乐， 和合者之苦行乐。 说了这一个偈颂。
English
Likewise. The Pratimoksha, hearing it, and retaining and remembering it are extremely difficult to obtain, and practicing it is also extremely difficult to obtain. This one verse was spoken. The so-called "aeon" is a distinction of time, namely the great aeon. It is called an aeon because it can rob. The so-called "koti" is a distinction of number, namely the eighth place. The so-called "all" is to show that even with numbers such as kotis, it is difficult to obtain, hence it is a word of plurality. The so-called "Pratimoksha" is the nature of scripture and realization. The so-called "hearing" is hearing the nature of words with ear consciousness. The so-called "retaining" is obtaining it after that, and completely determining the nature of words and the nature of meaning with mind consciousness. The so-called "remembering" is not forgetting the nature of the words and meanings that have been retained. The so-called "difficult to obtain" means that all three of these are extremely difficult to obtain. Just as in the great ocean, the neck of a blind turtle happens to enter the hole of a yoke, it is extremely difficult to obtain the wealth of others and one's own wealth, etc., and even after countless great aeons, it is difficult to obtain them. The so-called "practice" is to truly practice and diligently practice the meaning of the Pratimoksha that has been realized with body, speech, and mind. Moreover, the previous three are also extremely difficult to obtain, because true practice depends on diligence. Therefore, the Pratimoksha should be proclaimed. Listen respectfully! After hearing, one should also practice and diligently practice as the great sage said, this is the concluding word. Thus, this verse shows that because it is difficult to obtain the Pratimoksha from the path of scripture and realization, one should truly practice the Pratimoksha. Hearing, retaining, and remembering are difficult to obtain, and it is difficult to obtain from the path of scripture. Practice is also extremely difficult to obtain, and it is difficult to obtain from the path of realization. From the path of the happiness of the appearance of the Three Jewels, after making the blessing of truly practicing the Pratimoksha. The appearance of the Buddhas is happiness, the teaching of the Dharma is also happiness, the harmony of the Sangha is happiness, the asceticism of those in harmony is happiness. This one verse was spoken.
Tibetan
ཅིག་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་བདེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཚེ་ཡང༌། ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་བལྟམ་པའི་ཚེའོ། །དེ་བདེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བདེ་བ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། འབྲས་བུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་མི་བདེའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འདྲ་བར་སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་བ་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་བསྟན་པ་ཡང་བདེ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་བསྟན་པ་ཡང་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང༌། འབྲས་བུ་བདེ་བར་འགྱུར་བས་ བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་འདུན་མཐུན་པ་བདེ་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དགེ་འདུན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྟ་བ་དང༌། ཆོ་ག་དང་འཚོ་བ་མཐུན་པས་རོ་གཅིག་ཅིང་བྱ་བ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡང་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང༌། འབྲས་བུ་བདེ་བར་འགྱུར་བས་བདེ་པ་ཡིན་ནོ། །མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱི་དཀའ་ཐུབ་བདེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་དག་ལ་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པའི་དཀའ་ཐུབ་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། ཉེས་པ་སྤྱད་པ་གདུང་བར་བྱེད་པ་ཡང་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་འབྲས་བུ་བདེ་བར་འགྱུར་བས་བདེ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེས་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་འབྱུང་བ་དང༌། དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་བདེ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་སོ་སོར་ཐར་པ་ཡང་དག་པར་བརྩམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་བདེ་བའི་སྒོ་ནས་སོ་སོར་ཐར་པ་ཡང་དག་པར་བརྩམས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། འཕགས་པ་རྣམས་ནི་མཐོང་བ་བདེ། །དམ་པ་དག་དང་འགྲོགས་པ་བདེ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འཕགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་སྟེ། སྡིག་པ་དག་ལས་རིང་ངུ་སོང་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཐོང་བ་བདེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཉིད་དུ་མཐོང་ན་བདེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །དམ་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་དག་སྟེ། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་ཤིང་ངེས་པའི་ཕྱིར་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །འགྲོགས་པ་བདེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷན་ཅིག་མཚུངས་པར་གནས་ན་བདེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལྟར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་པོ་དེས་ནི་འཕགས་པའི་མཐོང་བ་དང༌། དམ་པ་དང་འགྲོགས་པ་ནི་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མའི་བདེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན
Chinese
说了一句，诸佛出现是安乐。这句话的意思是，佛陀出现，是指圆满证悟的时候，以及后来以出生的方式降生的时候。这安乐的意思是，因为是获得解脱安乐的因，并且结果会变成安乐，例如说不乐一样，诸佛出现是安乐的。说法也是安乐。这句话的意思是，如经部等属于圣言的十二部，说法也是安乐的因，并且结果会变成安乐，所以是安乐。僧伽和合是安乐。这句话的意思是，八种补特伽罗自性的僧伽，戒律、见解、行为和生活和合，成为一体，行为一致，也是安乐的因，并且结果会变成安乐，所以是安乐。和合者们的苦行是安乐。这句话的意思是，对于增上戒律等三种学，随之修行的苦行，烦恼和罪行所作的折磨，也是安乐的因，并且结果会变成安乐，所以是安乐。这样，这段偈颂就显示了三宝的出现，以及它们的果是安乐，所以应当精勤守护别解脱。依靠善知识是安乐之门，以守护别解脱为前提，说了，圣者们见到是安乐，与贤善者交往是安乐。圣者们，是指阿罗汉等，因为远离罪恶，所以称为圣者。见到是安乐，是指见到他们是善知识，就会成为安乐之因。贤善者们，是指在凡夫之中，贤善的补特伽罗菩萨等，因为利益他人并且确定，所以称为贤善者。交往是安乐，是指一起平等居住，就会成为安乐之因。这样，这半段偈颂就说明了，见到圣者和与贤善者交往，是今生和来世圆满安乐的前行。
English
He spoke a verse, "The arising of Buddhas is happiness." The meaning of "the arising of Buddhas" refers to the time of complete enlightenment, as well as the time of birth in the manner of later arising. "That is happiness" means that it is the cause of obtaining the happiness of liberation, and the result will become happiness. Just as saying "not happy," the arising of Buddhas is happiness. Teaching the Dharma is also happiness. This means that the twelve parts of the scriptures, such as the Sutras, which belong to the sacred word, teaching the Dharma is also the cause of happiness, and the result will become happiness, so it is happiness. The harmony of the Sangha is happiness. This means that the Sangha, which is the nature of the eight types of individuals, is in harmony in terms of discipline, view, conduct, and livelihood, becoming one body and acting in unison, which is also the cause of happiness, and the result will become happiness, so it is happiness. The asceticism of those in harmony is happiness. This means that the asceticism of practicing the three trainings, such as higher discipline, which torments afflictions and committed offenses, is also the cause of happiness, and the result will become happiness, so it is happiness. Thus, this verse shows that the arising of the Three Jewels and their fruit is happiness, so one should diligently guard individual liberation. Relying on a virtuous friend is the gateway to happiness, and with the premise of guarding individual liberation, it is said, "Seeing the noble ones is happiness, associating with the virtuous is happiness." "The noble ones" refers to Arhats and others, who are called noble because they have gone far away from sins. "Seeing is happiness" means that seeing them as virtuous friends will become the cause of happiness. "The virtuous ones" refers to virtuous individuals such as Bodhisattvas among ordinary people, who are called virtuous because they benefit others and are certain. "Associating is happiness" means that living together equally will become the cause of happiness. Thus, this half verse explains that seeing the noble ones and associating with the virtuous are the precursors to the complete happiness of this life and the next.