Tibetan
དཀའ་བ་དང༌། དཀོན་མཆོག་གསུམ་འབྱུང་བ་བདེ་བ་དང༌། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་བདེ་བ་དང༌། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་སྤང་བ་བདེ་བ་དང༌། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་བརྟེན་པ་བདེ་བ་དང༌། ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང༌། དེ་བསྒྲུབ་པ་བདེ་བ་དང༌། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་བདེ་བའོ། །དེ་ལ། བསྐལ་པ་བྱེ་བ་རྣམས་སུ་ཡང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་ནི། སོ་སོར་ཐར་པ་རྙེད་དཀའ་བ་བསྟན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་བདེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་འབྱུང་བ་བདེ་བ་བསྟན་ཏོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ནི་མཐོང་བ་བདེ། །དམ་པ་དག་དང་འགྲོགས་པ་བདེ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་བདེ་བ་བསྟན་ཏོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ནི་མ་མཐོང་ན། །རྟག་ཏུ་བདེ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས་ནི། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་སྤངས་པ་བདེ་བ་བསྟན་ཏོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལྡན་པ་མཐོང་ བ་བདེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་ནི། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་ཁྱད་པར་ལ་བརྟེན་པ་བདེ་བ་བསྟན་ཏོ། །འཇུག་ངོགས་བདེ་བའི་ཆུ་ཀླུང་བདེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་ནི་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང༌། དེ་བསྒྲུབ་པ་བདེ་བ་བསྟན་ཏོ། །ངེས་པར་བྱས་ཤིང་དབང་པོ་ཐུལ་བ་དག །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་ནི། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་བདེ་བར་བསྟན་ཏེ། ད་ནི་རེ་ཞིག་སྤྱིའི་དོན་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ཡན་ལག་གི་དོན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སོ་སོར་ཐར་པ་རྙེད་དཀའ་བའི་སྒོ་ནས། །སོ་སོར་ཐར་པ་ཡང་དག་པར་བརྩམ་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། བསྐལ་པ་བྱེ་བ་རྣམས་སུ་ཡང༌། །སོ་སོར་ཐར་པ་ཐོས་པ་དང༌། གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྙེད་དཀའ་སྟེ། །སྒྲུབ་པ་འང་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ། །ཞེས་བྱ་བ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གསུངས་ཏེ། བསྐལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། བསྐལ་པར་བྱེད་པས་བསྐལ་པའོ། །བྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྟེ། གནས་བརྒྱད་པའོ། །རྣམས་སུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱེ་བ་ཕྲག་བགྲངས་པ་དག་གིས་ཀྱང་བརྒྱ་ལ་རྙེད་པར་དཀའ་བས་མང་པོའི་ཚིག་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །སོ་སོར་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཚིག་གི་བདག་ཉིད་ཐོས་པའོ། །གཟུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཚིག་གི་བདག་ཉིད་དང་དོན་གྱི་བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པའོ། །འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་དང་དོན་གྱི་བདག་ཉིད་གཟུང་བ་དེ་མི་བརྗེད་པའོ། །རྙེད་དཀའ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་གསུམ་ཆར་ཡང་རྙེད་པར་དཀའ་སྟེ། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་གཉའ་ཤིང་གི་མིག་ཏུ་རུས་སྦལ་ཞར་བའི་མགྲིན་པ་ཆུད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཞན་གྱི་འབྱོར་པ་དང༌། བདག་གི་འབྱོར་པ་ལ་སོགས་པ་རྙེད་པར་དཀའ་བས། བསྐལ་བ་ཆེན་པོ་བྱེ་བ་ཕྲག་བགྲངས་པ་ལས་འདས་པས་ཀྱང་དེ་དག་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པ་རྟོགས་པའི་དོན། ལུས་དང༌། ངག་དང༌། ཡིད་དག་གིས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་ཅིང་ནན་ཏན་དུ་བྱ་བའོ། །དེའང་སྔ་མ་གསུམ་པས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་སྟེ། ཡང་ དག་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི་མངོན་པར་བརྩོན་བ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སོ་སོར་ཐར་པ་བརྗོད་པར་བྱས། གུས་པར་ཉོན་ཅིག །ཐོས་ནས་ཀྱང་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་ཅིང་ནན་ཏན་དུ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེ་ལྟར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེས་ནི་ལུང་དང་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས། སོ་སོར་ཐར་པ་རྙེད་པར་དཀའ་བས་སོ་སོར་ཐར་པ་ཡང་དག་པར་བརྩམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། ཐོས་པ་དང༌། གཟུང་བ་དང༌། འཛིན་པ་རྙེད་དཀའ་བ་ནི་ལུང་གི་སྒོ་ནས་རྙེད་དཀའ་བ་ཡིན་ལ། བསྒྲུབ་པའང་རྙེད་པར་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བ་ནི། རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་རྙེད་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་འབྱུང་བ་བདེ་བའི་སྒོ་ནས། སོ་སོར་ཐར་པ་ཡང་དག་པར་བརྩམ་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་བདེ། །ཆོས་བསྟན་པ་ཡང་བདེ་བ་ཡིན། །དགེ་འདུན་མཐུན་པ་བདེ་བ་སྟེ། །མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱི་དཀའ་ཐུབ་བདེ། །ཞེས་བྱ་བ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གསུངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་བདེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཚེ་ན་འམ། ཕྱིས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་བསྡམས་པའི་ཚེའོ། །དེ་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བདེ་བ་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། འབྲས་བུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་མེ་བདེའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་འདྲ་བར་སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་བ་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་བསྟན་པ་ཡང་བདེ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དག་བསྟན་པ་ཡང་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང༌། འབྲས་བུ་བདེ་བར་འགྱུར་བས་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་འདུན་མཐུན་པ
Chinese
艰难和，三宝出现是安乐，依止善知识是安乐，舍弃罪恶之友是安乐，依止善知识的差别是安乐，应 प्राप्त (梵文，devapta，梵文罗马拟音，应得)和，成办它是安乐，成办者具有修习的功德是安乐。其中，于千百万劫中，等一颂，显示了别解脱难得。诸佛出现是安乐，等一颂，显示了三宝出现是安乐。圣者易见是安乐，与贤善者交往是安乐，显示了依止善知识是安乐。若不见诸稚童，恒常即是安乐，显示了舍弃罪恶之友是安乐。见持戒者是安乐，等一颂，显示了依止善知识的差别是安乐。入处安乐之河流是安乐，等一颂，显示了应 प्राप्त (梵文，devapta，梵文罗马拟音，应得)和成办它是安乐。决定且调伏诸根是善，等一颂，显示了成办者具有修习的功德是安乐，现在暂时是总义。那是支分之义，当宣说，其中从别解脱难得之门，于真实发起别解脱的当口，于千百万劫中，听闻别解脱和，受持与执持难得，修行也极难，说了一颂。劫，是指时间的差别，大劫，造劫故为劫。百万，是指数量的差别，第八位。于诸，是指即使数了百万，也难以在百中获得，故以多数之词显示。别解脱，是指教证之自性。听闻，是指耳识听闻词之自性。受持，是指从其之后获得的心识之
English
Difficulty and, the arising of the Three Jewels is happiness, relying on a virtuous friend is happiness, abandoning sinful friends is happiness, relying on the distinction of a virtuous friend is happiness, what should be attained and, accomplishing it is happiness, the accomplisher possessing the qualities of training is happiness. Among them, "In hundreds of millions of kalpas," etc., one verse shows that it is difficult to obtain individual liberation. "The arising of the Buddhas is happiness," etc., one verse shows that the arising of the Three Jewels is happiness. "It is easy to see the noble ones, it is happy to associate with the virtuous ones," shows that relying on a virtuous friend is happiness. "If one does not see the children, it will always be happiness," shows that abandoning sinful friends is happiness. "It is happy to see those who possess morality," etc., one verse shows that relying on the distinction of a virtuous friend is happiness. "The river of happiness at the entrance is happiness," etc., one verse shows what should be attained and accomplishing it is happiness. "Determined and subdued senses are good," etc., one verse shows that the accomplisher possessing the qualities of training is happiness, now it is temporarily the general meaning. That is the meaning of the limbs, which should be explained, among them, from the gate of the difficulty of obtaining individual liberation, at the moment of truly initiating individual liberation, "In hundreds of millions of kalpas, hearing individual liberation and, receiving and holding are difficult to obtain, and practice is also extremely difficult," one verse was spoken. Kalpa means a distinction of time, a great kalpa, because it creates a kalpa. Millions means a distinction of numbers, the eighth place. In all, means that even if hundreds of millions are counted, it is difficult to obtain in a hundred, so it is shown in the word of many. Individual liberation means the nature of scripture and realization. Hearing means that the ear consciousness hears the nature of words. Receiving means that the mind consciousness obtained after that
Chinese
了知是完全辨别词的自性和义的自性。执持，是指不忘所执持的词和义的自性。难得，是指这三者都难以获得。就像在大海中，盲龟的脖子恰好伸入轭木的孔中一样，获得他人的财富和自己的财富等是困难的。无数劫以来，这些都难以获得。修习，是指领悟别解脱的意义。以身、语、意如实修习，并精进努力。其中，前三者也极难获得，因为如实修习依赖于精进。因此，宣说别解脱，恭敬谛听！听闻之后，应如大仙所说，随之修习并精进努力，这是总结之词。如此，这段偈颂从教证和证悟的角度，阐述了别解脱难以获得，因此应精进修习别解脱。听闻、受持、执持难以获得，是从教证的角度而言，修习也极难获得，是从证悟的角度而言。从三宝出现是安乐之门的角度，掌握精进修习别解脱的要领后说：诸佛出现是安乐，佛法宣说是安乐，僧伽和合是安乐，和合者的苦行是安乐。说了一偈。诸佛出现是安乐，其中诸佛出现，是指圆满菩提之时，或者后来示现出现之相的时候。这之所以是安乐，是因为它是获得解脱安乐之因，并且果也是安乐的。例如说火是安乐一样，诸佛出现是安乐。佛法宣说是安乐，是指经部等属于圣教十二分之法，宣说这些也是安乐之因，并且果也是安乐的，所以是安乐。僧伽和合
English
Knowing is to fully discern the nature of words and the nature of meaning. Holding means not forgetting the grasped nature of words and meaning. Difficult to obtain means that all three are difficult to obtain. Just as in the great ocean, a blind turtle's neck happens to fit into the hole of a yoke, it is difficult to obtain the wealth of others and one's own wealth, and so on. It is difficult to obtain these even after countless eons. Practice means understanding the meaning of individual liberation. One should practice diligently and earnestly with body, speech, and mind. Among these, the first three are also very difficult to obtain, because true practice depends on diligence. Therefore, the Pratimoksha is spoken. Listen respectfully! After hearing, one should follow and diligently practice as the great sage has said. This is the concluding statement. Thus, this verse, from the perspective of scripture and realization, shows that individual liberation is difficult to obtain, and therefore one should diligently strive for individual liberation. Hearing, receiving, and holding are difficult to obtain from the perspective of scripture, while practice is also very difficult to obtain from the perspective of realization. From the perspective of the emergence of the Three Jewels as the gateway to happiness, having mastered the key to diligently practicing individual liberation, it is said: The arising of the Buddhas is happiness, the teaching of the Dharma is also happiness, the harmony of the Sangha is happiness, the asceticism of those in harmony is happiness. One verse was spoken. The arising of the Buddhas is happiness, where the arising of the Buddhas refers to the time of complete enlightenment, or when later showing the appearance of arising. This is happiness because it is the cause of obtaining the happiness of liberation, and the result is also happiness. Just as saying fire is happiness, the arising of the Buddhas is happiness. The teaching of the Dharma is also happiness, which refers to the twelve branches of the scriptures, such as the Sutras, which are part of the Holy Dharma. Teaching these is also the cause of happiness, and the result is also happiness, so it is happiness. The harmony of the Sangha