Tibetan
ར་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཐོང་བ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སྡིག་པ་ལས་རིང་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་མདོ་ལས་བཤད་དོ། །གཙོར་འཕགས་པ་ཞེས་བསྟན་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་བརྗོད་དོ། །རང་གི་བྱ་བ་མཐའ་དག་གི་བྱ་བ་བྱས་པའི་ཕྱིར་གཞན་དག་ལ་བརྩེ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཞན་དག་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བརྟེན་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། གནས་པར་གྱིས་ཤིག་པའོ། །གང་ཡིན་ཞེ་ན་སྨྲས་པ། བློ་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྒྱུ་སྐར་ལམ་དུ་ཟླ་བ་ལྟར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་སྐར་རྣམས་ཀྱི་ལམ་ནམ་མཁའ་ལ་ཟླ་བ་ཇི་ལྟ་བར་བརྟེན་གྱི། སའི་སྟེང་དུ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བློ་དང་ལྡན་པ་དམ་པ་བསྟེན་པ་སྟེ། བྱིས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་སྟོན་གྱི་དུས་སུ་ནམ་མཁའ་སྒྲིབ་པས་མ་གོས་པའི་ཡར་གྱི་ངོ་ལ་ཟླ་བ་བརྟེན་ཅིང་འཇུག་པ་ནི་ཉིན་རེ་ཞིང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མཁས་པ་བསྟེན་པ་ཡང་ཉིན་རེ་ཞིང་སྤྲོ་བ་དང་ཡིད་ཚིམ་པ་དང་དད་པ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་འཕེལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཛའ་བཤེས་ཀྱི་ཚོམས་ཏེ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་པའི་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་རྫོགས་སྷོ།། །།སྡིག་པ་སྤངས་པ་དང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པས་འཁོར་བ་ན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་ཡང་མ་ཟད་དེ་དོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པར་གྱུར་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཚོམས་འདིའི་འོག་ཏུ་དེ་བཤད་དོ། །རུས་སྦལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མཉན་ཡོད་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆུ་ཀླུང་རྒྱུ་ཞིང་གཤེགས་པ་ན་ཆུ་བོའི་ཕྱོགས་ནས་སྲོག་ཆགས་རུས་སྦལ་བྱུང་སྟེ་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་སོང་ངོ༌། །ཝ་ཞིག་གིས་དེ་མཐོང་སྟེ་བཟའ་བའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་འབྲངས་སོ། །དེས་ཀྱང་དེ་མཐོང་སྟེ་རང་ཉིད་ ཡན་ལག་རྣམས་ཁོག་པའི་ནང་དུ་བསྡུས་པ་གཟིགས་ནས་དགེ་སློང་དག་སྲོག་ཆགས་རུས་སྦལ་ཝས་འཇིགས་ནས་རང་གི་ཡན་ལག་རྣམས་ཁོག་པའི་ནང་དུ་བསྡུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྱེད་ཅག་གིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྟེ་དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་འདི་གསུངས་སོ། །རུས་སྦལ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྲོག་ཆགས་རུས་སྦལ་ལྟ་བུར་རོ། །ཡན་ལག་ནི་ལག་པ་དང་རྐང་པ་དང་མགོའི་ཚུལ་ཏེ་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལྔ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་ཁོག་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཁམ་བོར་ཁ་སྦྱར་བ་ལྟ་བུ་ལ་ལུས་བཅུག་པ་སྟེ། ལུས་བསྡུས་པ་ནི་བཅུག་པ་དང་སྦས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྲོ་བ་ན་ཡན་ལག་ལྔ་སྦུབས་ནས་ཕྱུང་སྟེ། ཅི་འདོད་པར་རྒྱུ་བ་ལས་ཝ་ལ་སོགས་པ་གནོད་པར་བྱེད་པ་དག་མཐོང་ན་ཡན་ལག་སྦེད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། དགེ་སློང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་ནང་བསྡུས་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བསམ་པས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་འདིར་དགེ་སློང་ངོ༌། །བསྡུས་པ་ནི་བཟློག་པ་སྟེ། ཡུལ་དག་ལས་འབྱུང་བ་ལས་བཟུང་ཞིང་ནང་དུ་སྦ་བ་ཉིད་དེ། ཡིད་ཀྱི་སྒོ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །སེམས་དབེན་པ་བསྟན་ནས། ལུས་དབེན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྟེན་པ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཕ་དང་མ་དང་བུ་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་རྟེན་པ་སྟེ་མི་གནས་པའོ། །འཚེ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། གཞན་ལ་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་སློང་བས་གནོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདོད་པ་ཆུང་བ་དང་ཆོག་ཤེས་པའི་སྦྱོར་བས་སོ། །འདིས་ནི་འཕགས་པའི་རིགས་ལ་གནས་པ་བསྟན་ནས་འདིའི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་འདས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་རིམ་གྱིས་ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བས་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ལ་ ཡིན་གྱི། གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་བའི་ཕྱིར། སུ་ཡང་སྨོད་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་གང་གི་ཕྱིར་སྨོད་པར་མི་བྱེད་པས་ནི་འདིར་ལམ་གྱི་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་བསྟན་ཏེ། དེས་ན་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པས་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་མཐོང་བ་ལ་ནི་དེ་དག་ཇི་ལྟར་སྨོད་པར་བྱེད། གཞན་དག་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བ་རྣམས་སྤོང་ངོ༌། །དེ་ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལམ་བརྟེན་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤོང་ངོ༌། །དེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་རོ་མྱོང་བར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལས་ལངས་ནས་ཀྱང་གཞན་ལ་རྣམ་པར་འཚེ་བར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལས་ལམ་ཐོབ་པ
Chinese
说“圣”这个词，是因为生起了见等道，即远离罪恶，所以称为圣，经中是这样说的。主要说“圣”是指远离三界贪欲的阿罗汉。说“慈爱”是因为做了自己一切应做之事，是对他人慈爱，是利益他人的意思。因此，称为“人中之尊”，是因为具有自他圆满的利益，所以要依止他，就是要安住。是什么呢？回答说，所谓“贤善”，就是如实了知，是“智者”的意思。如星空中之月。意思是说，就像月亮依止于众星之路的虚空一样，而不是在地上，同样，要依止具有智慧的圣者，而不是愚童。譬如秋季，在无云遮蔽的晴朗夜空，月亮依止而行，日渐圆满增长。同样，依止圣者智者，也会日渐增长喜悦、满足和信心等。这是它的意思。善友之聚，第二十五品的释义完毕。断除罪恶，依止善知识，不仅在轮回中获得圆满，而且还能获得超越一切意义的无上涅槃。为了成办它，在此聚之下宣说它。说“乌龟”等，在舍卫城，世尊行走在河边时，从河边出现了一只动物乌龟，进入了活动范围。一只狐狸看到了它，为了吃它而跟随。世尊也看到了它，看到它自己 把肢体都缩进了腹中，于是为了那些比丘们，说“诸比丘，就像动物乌龟害怕狐狸而把自己的肢体缩进腹中一样，你们也……”直到中间，就是以它为主而说了这些。所谓“如乌龟”，就是像动物乌龟一样。肢体就是手、脚和头的样子。
English
The term 'noble' is used because it arises from paths such as seeing, that is, because it is far from sin, it is called noble, as stated in the sutras. Primarily, 'noble' refers to an Arhat who is free from desire in the three realms. 'Loving' is mentioned because one has done all that needs to be done for oneself, and is loving towards others, meaning benefiting others. Therefore, one is called 'supreme among humans' because one possesses the complete benefit of oneself and others, so rely on them, that is, abide. What is it? It is said that 'wise' means understanding without error, meaning 'skilled.' Like the moon in the path of stars. It means that just as the moon relies on the sky in the path of stars, and not on the ground, similarly, one should rely on a noble person who possesses wisdom, and not on a child. For example, in autumn, the moon relies on and enters the clear face of the sky, which is not covered by clouds, and it increases in fullness day by day. Similarly, relying on a noble and wise person also increases joy, contentment, faith, and so on, day by day. This is its meaning. The explanation of the twenty-fifth chapter, the Gathering of Good Friends, is completed. By abandoning sin and relying on virtuous friends, one not only attains completeness in samsara, but also attains the unsurpassed nirvana that transcends all meaning. To accomplish this, it is explained below this gathering. Saying 'turtle' and so on, in Shravasti, when the Blessed One was walking along the river, a turtle appeared from the river and entered the area of activity. A fox saw it and followed it to eat it. The Blessed One also saw it, seeing that it had retracted its limbs into its belly, and for the sake of those monks, said, 'Monks, just as an animal turtle, fearing a fox, retracts its limbs into its belly, so should you...' until the middle, that is, he said these things with it as the main subject. 'Like a turtle' means like an animal turtle. Limbs are like the appearance of hands, feet, and head.
Chinese
是因为身体有五种肢体的缘故。 “在自己的腹中”的意思是，像把身体放入自己的口袋里一样，身体收缩就是放入和隐藏的意思。因为当它去活动场所时，会从洞里伸出五肢，随意行走，如果看到狐狸等有害的东西，就会隐藏肢体，就像那样。 “比丘将意念收摄于内”，这样说是因为，以涅槃之心出家者，在此是比丘。收摄就是遮止，是从诸境生起而执持并隐藏于内，即与意门相关的外境的欲望等分别念。显示了心寂静之后，为了显示身寂静，说了“无所依”。即不依赖父母、子女、妻子等，不住留。 “无害”是指侵犯他人，不以向他人乞讨法衣等来损害他人，而是以少欲知足的行持。这显示了安住于圣种，为了显示此果，说了“于涅槃”。即逐渐地，以无漏道之行持，断除见道和修道所应断的烦恼，而证得涅槃，是为了获得有余涅槃的缘故。以无漏道完全于涅槃， 是的。为了显示不是其他人，说了“谁也不毁谤”，因为不毁谤，所以这里显示了道的果之因。因此，证悟了无余的真如，也不会再获得痛苦等。对于见到它的人，他们怎么会毁谤呢？其他人则是依靠初禅，而舍弃欲望等分别念，完全是不善的。之后，依靠二禅等道，即依靠初禅等，而舍弃初禅之地的分别念。不依靠它的等持来体验滋味。从那里面起来后，也不会去恼害他人。从那里面获得道。
English
It is because the body has five limbs. "In one's own abdomen" means that the body is put into one's own pocket, like putting the body into one's own pocket. The contraction of the body means putting in and hiding. Because when it goes to the activity place, it stretches out five limbs from the hole and walks around at will. If it sees harmful things such as foxes, it hides its limbs, just like that. "The monk gathers his mind inward," it is said, because the one who has renounced with the mind of Nirvana is a monk here. Gathering is preventing, it is holding and hiding from the arising of all realms, that is, the discriminations such as the desires of external objects related to the mind door. After showing the tranquility of the mind, in order to show the tranquility of the body, it is said "without reliance." That is, not relying on parents, children, wives, etc., and not staying. "Harmless" means infringing on others, not harming others by begging for Dharma clothes, etc., but by practicing with few desires and contentment. This shows abiding in the noble lineage, and in order to show this result, it is said "in Nirvana." That is, gradually, by the practice of the unpolluted path, one abandons the afflictions to be abandoned by the path of seeing and the path of cultivation, and attains Nirvana, in order to obtain the Nirvana with remainder. Completely in Nirvana by the unpolluted path, yes. In order to show that it is not others, it is said "no one slanders," because there is no slander, so here it shows the cause of the fruit of the path. Therefore, having realized the unremaining Suchness, one will not obtain suffering, etc. How would they slander those who see it? Others rely on the first dhyana and abandon the discriminations such as desires, which are completely unwholesome. Afterwards, relying on the path of the second dhyana, etc., that is, relying on the first dhyana, etc., one abandons the discriminations of the ground of the first dhyana. One does not rely on its samadhi to experience the taste. After getting up from there, one will not harm others. Having obtained the path from there.