Tibetan
པ་སྟེ། དེ་ཉིད་སྟོན་པའོ། །དེ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་བསྟན་པས་གདུལ་བའི་སྐྱེ་བོའི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་སྲུང་བ་སྟེ། དཔེར་ན་བུ་གཅིག་པ་ལ་བརྩེ་བའི་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་པའོ། །ཡང་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངའ་བརྙེས་པས་སྐྱོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གིས་སོ། །དེ་བསྟན་པ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལྷ་དང་མི་རྣམས་འདུལ་མཛད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ལྷ་དང་མི་གཉིས་གདུལ་བར་མཛད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་སྦྱར་ཏེ། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཞེས་ལུང་ལས་འབྱུང་ཞིང་དེ་གཉིས་འབའ་ཞིག་བདེན་པ་རྟོག་པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུལ་མཛད་པ་ནི་སྟོན་པ་མཛད་པའོ། །དམ་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཁྱད་པར་ཅན་འདི་ལྟ་བུ་སྟེ། འཕགས་པའི་ཁྱད་པར་ཤེས་པ་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གུས་པ་དང་བཅས་པས་རྒྱུན་དུ་སྟེ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཀྱང་ཕྱག་འཚལ་བར་འགྱུར་ན་བཞུགས་པར་གྱུར་ན་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་པའོ། །འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྲེད་པའི་མཐར་ཕྱིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འཁོར་བའི་མཐར་ཐུག་པ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཕྱིར་པས་ཀྱང་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཐུབ་པ་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ཞིང་སྐྱོན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། གཞན་ལ་ཕ་པ་མཛད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བོ་དམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཆོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེས་བསྟན་པ་ཡང་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་བསྟན་པ་འདི་ལ་བརྟེན་པས་དེའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་སེམས་སྐྱོ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་གྱི། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། རྣམ་རྟོག་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྡིག་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། འདོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང༌། གནོད་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང༌། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་གསུམ་སྟེ། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་པ་ནས་ཇི་ཙམ་ན་འདི་གསུངས་སོ། །གསུམ་ནི་གྲངས་གསུམ་མོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་འདིའི་དབྱེ་བ་ཡིན་པས་འདིའི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཀུན་དུ་རྟོག་པའོ། །དགེ་བ་ནི་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་བའི་བརྟག་བྱ་ཞིང༌། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་གོམས་པར་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་སྲིད་ན་སྤོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྨྲས་པ། དགེ་བ་མ་ཡིན་གསུམ་ཡང་རྣམ་པར་སྤངས། །ཞེས་བྱ་བའི་འདོད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་འབྲས་བུའི་མི་འདོད་པ་ཡིན་པས་རྣལ་འབྱོར་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལས་ཐག་རིང་དུ་སྤང་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་སྤངས་ཤིང་མཉམ་པར་གཞག་པས་དགེ་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་བླངས་ནས་སོ། །རྟོག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང༌། བསམ་གཏན་དང་པོའི་ས་བའི་སེམས་རགས་པའི་མཚན་ཉིད་མཐའ་དག་གོ །དཔྱོད་པ་ནི་སེམས་ཕྲ་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་དཔྱད་པ་ནི་བསམ་གཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞི་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསལ་བ་དང་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང། རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དང་པོའི་སྤོང་པ་ཡིན་ཏེ། འདིར་མཐུན་པའི་དཔེ་བསྟན་པ། ཀུན་ནས་རྡུལ་ལངས་ཆར་གྱིས་མནན་པ་ལྟར། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཆར་འབབ་པས་ནི་རླུང་ཆེན་པོ་ལངས་པས་ཀུན་ནས་བསླང་པའི་རྡུལ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུའོ། །དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང༌། དགེ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང༌། དཔྱོད་པ་གཉིས་ཀྱང་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པ་དག་གིས་སྤོང་ཞིང༌། བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་བདེ་ལ་རེག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་སྦྱར་རོ། །སེམས་ལ་རྣམ་རྟོག་ཉེར་ཞི་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་བྲལ་བའི་སེམས་ལ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུས་འདོད་པའི་ཁམས་སྤང་དཀའ་བ་དེ་དང༌། བསམ་ཏན་དང་པོའི་གཡེང་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགོག་པར་བྱེད་པ་ནི་གོང་མའི་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཅི་ལོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་བདེ་ལ་རེག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་འབྱོར་ཅན་དེས་ཟས་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་འབྲེལ་པས་སྲིད་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར་འཐོབ་པའམ། །སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་བདེ་བའོ། །བླ་ན་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བདེ་བ་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཁོ་ནའི་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་མདུད་པ་སྤོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའོ། །མདུད་པ
Chinese
即是，彼即是导师。这是因为示以圣道，能完全守护所化众生的相续。譬如说“爱独子的母亲”等等，如是宣说。或者说，世尊于一切法自在，故名为救护等等语词。为了阐明此义，故说“调伏天人”。即是加上调伏天人二者的词句，因为经中说“天人的导师是佛陀世尊”，而且这二者才具有辨别真伪的能力。调伏者，即是导师。向彼殊胜者敬礼。这是说，对于如此殊胜的众生，即是了知圣者的殊胜之处，以及具有恭敬心的凡夫，恒常地，即使是完全寂灭之后，也会敬礼，如果还住世，那更不用说了。所谓“转变”，是为了显示声音，故说“穷尽贪欲”。即是说，对于穷尽轮回，进入无余涅槃者，也应恭敬承侍。因为能仁具有功德且无过失，并且利益他人，所以一切殊胜者都供养他，因此，也应受持他所教导的法，此偈即是此意。此后，依靠此教法才能获得其果，而其他心怀忧伤者则不能。为了阐明此义，故说“善分别”等等。罪恶分别有三种，即是欲的分别，害心的分别，以及恼害的分别。善的分别也有三种，即是出离的分别等等，从何处宣说此义呢？三，即是数字三。其他的分别，是此三者的分支，故包含在此三者之中。分别，即是周遍分别。善，即是所欲之果，即是出离等等的分别。初禅地的所缘境，
English
That is, he is the teacher. This is because by showing the noble path, it can completely protect the continuity of the beings to be tamed. For example, it is said, "A mother who loves her only child," and so on. Or, the Bhagavan is the master of all dharmas, hence the words such as savior. In order to clarify this meaning, it is said, "Taming gods and humans." That is, adding the words taming gods and humans, because the sutras say, "The teacher of gods and humans is the Buddha Bhagavan," and only these two have the ability to distinguish between truth and falsehood. The tamer is the teacher. I prostrate to that noble one. This is to say that for such a special being, that is, knowing the special qualities of the noble ones, and the ordinary people with respect, constantly, even after complete nirvana, they will prostrate, let alone if they are still alive. The so-called "transformation" is to show the sound, so it is said, "Exhausting desire." That is to say, for those who have exhausted samsara and entered nirvana without residue, they should also be respected and served. Because the able one has virtues and no faults, and benefits others, so all the noble ones offer to him, therefore, the dharma taught by him should also be upheld, this verse is the meaning of this. After that, relying on this teaching can obtain its fruit, but others with sorrowful hearts cannot. In order to clarify this meaning, it is said, "Good discrimination" and so on. There are three kinds of sinful discrimination, namely, the discrimination of desire, the discrimination of harmful thoughts, and the discrimination of annoyance. There are also three kinds of good discrimination, namely, the discrimination of renunciation, etc. From where is this meaning spoken? Three, that is, the number three. Other discriminations are branches of these three, so they are included in these three. Discrimination is pervasive discrimination. Good is the desired result, that is, the discrimination of renunciation, etc. The object of the first dhyana ground,
Chinese
应当串习和习惯。依赖于此，只要存在就应当断除。对此说道：三非善亦皆断除。所谓贪欲分别等三者，乃是不悦意的果，因此瑜伽士应当从自相续中远远断除。之后，所谓断除三种非善分别，以等持而圆满取受三种善分别。所谓“分别”，是指于欲界中行持，以及初禅地的粗略心之相。所谓“伺察”，是微细心之相，伺察乃是殊胜禅定的地。所谓“应当寂静”，是指遣除和断除，如此依赖于初禅，断除欲界中行持的善与非善分别，以及种种伺察。依赖于二禅，也是断除初禅。此处为了展示相似的例子，如是说：犹如尘土四起，为雨所镇压。譬如降雨能使大风扬起的四处飞扬的尘土得以平息一般。之后，所谓以等持之地断除非善分别、善分别，以及两种伺察，并与此句结合：证得无上菩提之乐。心之分别悉皆寂灭后，所谓对于分别悉皆寂灭并远离的心，成为一体，乃是二禅等本身所作，以此为因，能遮止难以断除的欲界，以及初禅的散乱识，乃是上上的。因此是颠倒的缘故。证得菩提之乐，所谓瑜伽士以不生食之智相关联，因有寂灭之故而获得，或是等持的殊胜安乐。所谓无上，因远离过失之故，菩提之乐乃是殊胜的。为了显示唯有从寂静处所生的禅定等才能断除烦恼的结缚，因此说道：三摩地等。结缚
English
It should be practiced and habituated. Depending on this, it should be abandoned as long as it exists. To this it is said: The three non-virtues are also completely abandoned. The so-called three, such as desire and discrimination, are the unpleasant result, so the yogi should abandon them far from his own continuum. After that, the so-called abandonment of the three non-virtuous discriminations, with equanimity, fully accepts the three virtuous discriminations. The so-called "discrimination" refers to acting in the desire realm, and the characteristics of the coarse mind of the first dhyana ground. The so-called "investigation" is the characteristic of the subtle mind, and investigation is the ground of special dhyana. The so-called "should be calmed" refers to eliminating and abandoning. Thus, relying on the first dhyana, abandoning the virtuous and non-virtuous discriminations that act in the desire realm, and various investigations. Relying on the second dhyana, it is also abandoning the first dhyana. Here, to show a similar example, it is said: Just as dust rises everywhere, it is suppressed by rain. For example, just as rainfall can calm the dust that is blown everywhere by the strong wind. After that, the so-called abandoning non-virtuous discriminations, virtuous discriminations, and the two investigations with the ground of equanimity, and combining with this sentence: Attaining the bliss of unsurpassed Bodhi. After the discriminations of the mind are all pacified, the so-called mind that is completely pacified and separated from discriminations becomes one, which is done by the second dhyana and so on. Because of this, it can prevent the difficult-to-abandon desire realm, and the distracted consciousness of the first dhyana, which is the higher one. Therefore, it is reversed. Attaining the bliss of Bodhi, the so-called yogi is related to the wisdom of not being born from food, and is obtained because of the cessation of existence, or the special bliss of equanimity. The so-called unsurpassed, because it is free from faults, the bliss of Bodhi is supreme. In order to show that only the dhyana and so on that are born from the quiet place can cut off the bonds of afflictions, therefore it is said: Samadhi and so on. Bond