Tibetan
་པའི་ཁམས་དྲུག་དང༌། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་གཅིག་གི་ནང་དུ་གཅིག་འདུས་པའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ན་ཁམས་བཅུ་བདུན་ནམ་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་འང་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང༌། དྲུག་པའི་ རྟེན་ནི་རབ་བསྒྲུབ་ཕྱིར། །ཁམས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དག་ཏུ་འདོད། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ལྔ་པོ་དག་གི་རྟེན་ལྔ་ནི་མིག་གི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ན་དྲུག་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་རྟེན་ནི་གཞན་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རྟེན་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཆེད་དུ་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་དང་དམིགས་པ་དྲུག་ཚན་རྣམ་པར་གཞག་པས་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོ་དེ་དག་གིས་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་དག་གིས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་དག་གིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །མདོར་བསྡུ་ན། ཕུང་པོ་དང་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དང༌། །ཁམས་གཅིག་གིས་ནི་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང༌། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང༌། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ།། བསྡུ་བ་དེ་དག་ནི་གང་དང་གང་ནས་འབྱུང་ཡང་རུང༌། རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། གཞན་གྱི་དངོས་པོས་ནི་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་དངོས་དང་མི་ལྡན་ཕྱིར། །ཆོས་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གང་དང་མི་ལྡན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པར་ཡང་མི་རུང་ངོ༌། །མིག་དང༌། རྣ་བ་དང་སྣ་དག་གཉིས་གཉིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཁམས་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། མིག་ལ་སོགས་པ་གཉིས་མོད་ཀྱི། །རིགས་དང་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པར་ཤེས། །འདྲ་བའི་ཕྱིར་ན་ཁམས་གཅིག་ཉིད། །དེ་ལ་རིགས་འདྲ་བ་ནི་གཉིས་ཀ་མིག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱོད་ཡུལ་འདྲ་བ་ནི་གཉིས་ཀའི་ཡུལ་གཟུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདྲ་བ་ནི་གཉིས་ཀ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་གི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་མིག་གི་ཁམས་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་དང༌། སྣ་དག་ལ་ཡང་སྦྱོར་བར་བྱའོ། །མཛེས་བྱའི་ཕྱིར་ན་གཉིས་བྱུང་ངོ༌། །མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ཡང་རྟེན་མཛེས་པར་བྱ་པའི་ཕྱིར་གཉིས་བྱུང་ངོ༌། །ཕུང་པོ་དང༌། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དག་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཕུང་པོ་དང༌། ཁམས་དང་སྐྱེ་ མཆེད་ཀྱི་དོན་གང་ཡིན་པ་འདིར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྤུངས་དང་སྐྱེ་སྒོ་རིགས་ཀྱི་དོན། །ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་ཡིན། །སྤུངས་པའི་དོན་ནི་ཕུང་པོའི་དོན་ཏོ། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་སྒོའི་དོན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དོན་ཏོ། །རིགས་ཀྱི་དོན་ནི་ཁམས་ཀྱི་དོན་ཏོ།། རིགས་ཀྱང་འབྱུང་གནས་སོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་རྩོམ་པར་མཛད་ཅེ་ན། སྨྲས་པ། གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི། རྨོངས་དབང་འདོད་རྣམས་གསུམ་གྱི་ཕྱིར། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་གསུམ་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྨོངས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཁ་ཅིག་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་རིལ་པོའི་བདག་ཏུ་འཛིན་པས་རྨོངས་སོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གཟུགས་ཁོ་ན་ལའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་གཟུགས་དང་སེམས་དག་ལའོ། །དབང་པོ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དབང་པོ་རྣོན་པོ་དང༌། འབྲིང་དང༌། རྟུལ་པོའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བསྡུས་པ་དང༌། བར་མ་དང༌། རྒྱ་ཆེན་པོ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་དང༌། ཁམས་གསུམ་བསྟན་ཏེ་ཞེས་གྲག་གོ །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ན་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ལ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དག་ནི་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཕུང་པོར་བྱས་ཤེ་ན། སྨྲས་པ། རྩོད་པའི་རྩ་བར་གྱུར་པ་དང༌། །འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཕྱིར་རིམ་རྒྱུའི་ཕྱིར། སེམས་བྱུང་རྣམས་ལས་ཚོར་བ་དང༌། །འདུ་ཤེས་ལོགས་ཤིག་ཕུང་པོར་གཞག །རྩོད་པའི་རྩ་བདག་ནི་གཉིས་ཏེ་འདོད་པ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་དང༌། ལྟ་བ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པའོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དག་སྟེ། ཚོར་བའི་རོ་མྱངས་པའི་དབང་གིས་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ལ། འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དབང་གིས་ནི་ལྟ་བ་རྣམས་ལ་སྟེ། དེ་གཉིས་ནི་འཁོར་བའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བ་ལ་ཞེན་ཅིང་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་འཁོར་རོ། །གང་ཡང་ཕུང་པོའི་གོ་རིམས་ཀྱི་རྒྱུ་སྟོན་པར་འགྱུར་བའི་གོ་རིམས་ཀྱི་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་འདི་གཉིས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཕུང་པོར་བྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་དག་ཏུ་ནི་འདུས་མ་བྱས་བཤད་ལ། ཕུང་བོ་དག་ཏུ་ནི་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་དག་ཏུ་འདུས་མ་བྱས། །དོན་དུ་མི་རུང་ཕྱིར་མ་བཤད། །དེ་ནི་ཕུང་པོ་དག་གི་ནང་དུ་བརྗོད་པ་ན་དེ་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞིང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པའི
Chinese
六界和意之识一个融入一个之中，因此实质上会变成十七界或十二界。虽然是这样，但是，为了很好地确立第六者的 所依，所以认为界有十八个。如果说五种识之界的五个所依是眼界等，那么第六意之识界的所依就没有其他的了。因此，为了很好地确立所依，所以宣说了意界。这样，通过安立所依和能依以及所缘六者，就变成了十八界。其中，这些蕴已经涵盖了一切有为法。取蕴已经涵盖了一切有漏法。处和界已经涵盖了一切法。总而言之，要知道蕴和处，以及一界已经涵盖了一切，即色蕴、意处和法界已经涵盖了一切法。这些涵盖无论从哪里产生，都是通过自己的自性，要知道不是通过其他的实物。为什么呢？因为法不具备其他的实物。因此，不具备什么，也就不能被它所涵盖。如果问：眼、耳、鼻等有两个，因此不会变成二十一界吗？不会变成，因为什么呢？虽然眼等有两个，但是种类和行境以及识相同，因此是一个界。其中，种类相同是因为两者都是眼的自性。行境相同是因为两者的对境都是色。识相同是因为两者都是一个眼识的所依。因此，眼界就是一个。同样，耳和鼻等也应该这样理解。为了美观，所以出现两个。虽然眼等界是一个，但是为了使所依美观，所以出现两个。蕴、界和处已经讲完了。在这里要说蕴、界和处的意义是什么。
English
The six realms and one consciousness of mind merge into one, so in substance they become seventeen or twelve realms. Although this is the case, however, in order to well establish the basis of the sixth, it is considered that there are eighteen realms. If the five bases of the five consciousness realms are the eye realm, etc., then there is no other basis for the sixth consciousness realm of mind. Therefore, in order to well establish the basis, the mind realm is taught. Thus, by establishing the six sets of basis, dependent, and object, it becomes eighteen realms. Among them, these aggregates have encompassed all conditioned phenomena. The aggregates of grasping have encompassed all defiled phenomena. The ayatanas and realms have encompassed all dharmas. In short, one should know that the aggregates and ayatanas, and one realm, have encompassed everything, that is, the form aggregate, the mind ayatana, and the dharma realm have encompassed all dharmas. These encompassments, no matter where they arise from, are through their own nature, and one should know that they are not through other entities. Why? Because dharmas do not possess other entities. Therefore, whatever is not possessed cannot be encompassed by it. If asked: Since there are two eyes, ears, noses, etc., wouldn't it become twenty-one realms? It won't become, because of what? Although there are two eyes, etc., the type, scope, and consciousness are the same, so it is one realm. Among them, the type is the same because both are the nature of the eye. The scope is the same because the objects of both are forms. The consciousness is the same because both are the basis of one eye consciousness. Therefore, the eye realm is one. Similarly, ears and noses should also be understood in this way. For the sake of beauty, two appear. Although the eye, etc., realms are one, two appear in order to beautify the basis. The aggregates, realms, and ayatanas have been explained. Here, I will speak about what the meaning of aggregates, realms, and ayatanas is.
Chinese
应当如此理解，蕴、生门、界的意思，就是五蕴、十二处、十八界。蕴的意思就是五蕴的意思。心和心所生法是生门的意思，也就是十二处的意思。界的意思就是十八界的意思。界也是生处。又为何薄伽梵以五蕴等的方式开示三种教法呢？答：为了调伏众生的愚痴、根器、意乐这三种原因，所以宣说了五蕴等三种教法。众生的愚痴有三种：有些人对心所生法执着为整体的“我”而愚痴；有些人只对色法执着；有些人则对色法和心法都执着。根器也有三种：利根、中根、钝根。意乐也有三种：略、中、广大的意乐。因此，对他们依次宣说了五蕴、十二处、十八界。又为何其他的随心所生法都归为行蕴，而受和想却单独作为蕴呢？答：因为它们是诤论的根本，是轮回的原因，也是次第的原因。在随心所生法中，受和想是单独作为蕴的。诤论的根本有两个：对欲的过分执着和对见的过分执着。这两个的主要原因依次是受和想。因为体验了受的滋味，所以对诸欲产生执着；因为颠倒的想，所以对诸见产生执着。这两者是轮回的主要原因，执着于受并且想颠倒就会轮回。也因为它们是显示五蕴次第原因的次第之因，所以要知道这两个是单独作为蕴的。 那么，为何在十二处和十八界中宣说了无为法，而在五蕴中却没有呢？在五蕴中没有说无为法，因为没有实际意义所以没有说。因为在五蕴中说无为法，它既不是色法，也不是识
English
It should be understood in this way: the meaning of aggregates, entrances, and realms is the five aggregates, twelve sources, and eighteen realms. The meaning of aggregates is the meaning of the five aggregates. Mind and mental events are the meaning of entrances, which is the meaning of the twelve sources. The meaning of realms is the meaning of the eighteen realms. Realms are also places of origin. Furthermore, why did the Bhagavan teach the three teachings through the means of the aggregates and so forth? Answer: For the sake of the three reasons of the disciples' ignorance, faculties, and inclinations, the three teachings of the aggregates and so forth were taught. The ignorance of sentient beings is of three types: some are ignorant by clinging to mental events as a whole "self"; some cling only to form; and some cling to both form and mind. Faculties are also of three types: sharp, medium, and dull faculties. Inclinations are also of three types: concise, intermediate, and extensive inclinations. Therefore, the three, the five aggregates, the twelve sources, and the eighteen realms, were taught to them in order. Furthermore, why are other mental events gathered into the aggregate of formation, while feeling and perception are made into separate aggregates? Answer: Because they are the root of disputes, the cause of cyclic existence, and the cause of sequence. Among mental events, feeling and perception are separate aggregates. The root of disputes is twofold: excessive attachment to desire and excessive attachment to views. The main causes of these two are feeling and perception, respectively. Because of experiencing the taste of feeling, one becomes attached to desires; because of inverted perception, one becomes attached to views. These two are the main causes of cyclic existence; clinging to feeling and having inverted perception causes cyclic existence. Also, because they are the cause of the sequence that shows the cause of the sequence of the aggregates, it should be understood that these two are made into separate aggregates. Then, why is the unconditioned taught in the twelve sources and the eighteen realms, but not in the five aggregates? The unconditioned is not spoken of in the five aggregates because it has no practical meaning. Because when the unconditioned is spoken of in the five aggregates, it is neither form nor consciousness.