Tibetan
ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་གནད་ཀྱི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བ། ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོ། ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་གནད་ཀྱི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བ། ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨབྷི་དྷརྨ་མརྨ་པྲ་དཱི་པ་ནཱ་མ་བྲྀཏྟི། བོད་སྐད་དུ། ཆོས་མངོན་པའི་འགྲེལ་པ་གནད་ཀྱི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བ། སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་ཞིག་ཀུན་ལ་མུན་པ་གཏན་བཅོམ་ཞིང༌། །འཁོར་བའི་འདམ་ལས་འགྲོ་བ་དྲངས་མཛད་པ། །དོན་བཞིན་སྟོན་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། །ཆོས་མངོན་མཛོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་རབ་བཤད་བྱ། །བསྟན་བཅོས་བྱེད་པར་འདོད་པས་རང་གི་སྟོན་པའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་ཕྱག་འཚལ་བ་རྩོམ་སྟེ། གང་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྨྲས་པའོ། །འདིའིའམ་འདིས་མུན་པ་བཅོམ་པས་མུན་པ་བཅོམ་པའོ། །ཐམས་ཅད་ལ་མུན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཅོམ་པས་ཀུན་ལ་མུན་པ་གཏན་བཅོམ་པའོ། །མི་ཤེས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་དོན་མཐོང་བ་ལ་བགེགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མུན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཉེན་པོ་བརྙེས་ནས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་གཏན་ནས་ཡེ་བཅོམ་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་ལ་མུན་པ་གཏན་བཅོམ་པའོ། །རང་སངས་རྒྱས་དང་ཉོན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྨོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ལ་མུན་པ་བཅོམ་པར་ནི་འདོད་མོད་ཀྱི་གཏན་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མི་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །འཁོར་བའི་འདམ་ལས་འགྲོ་བ་དྲངས་མཛད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པས་བསྟོད་པའོ། །འཁོར་བ་ནི་འགྲོ་བ་ཀུན་དུ་ཆགས་པའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། རྒལ་བར་དཀའ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདམ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་དེར་བྱིང་བ་དྲངས་སོ། །དོན་བཞིན་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་འདིའི་གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་སྟོན་ཏེ། དེ་ནི་སྟོན་པ་ན་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོན་པས་འཁོར་བའི་འདམ་ལས་འགྲོ་བ་དྲངས་ཀྱི། རྫུ་འཕྲུལ་དང་དམ་པ་སྦྱིན་པའི་མཐུས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་དང་པོར་བྱ་བ་བརྗོད་ནས་བསྟན་བཅོས་རབ་བཤད་བྱ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། བསྟན་བཅོས་གང་ཞེ་ན། ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཅེས་བྱ་བའོ། །ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞེ་ན། ཆོས་མངོན་ཤེས་རབ་དྲི་མེད་རྗེས་འབྲང་བཅས། །ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ
Chinese
《法蕴论》之释《要义明灯》。 觉贤。 《法蕴论》之释《要义明灯》。 觉贤。 印度语：阿毗达磨末摩钵啰底钵那那摩栗底。 藏语：法蕴论之释《要义明灯》。 顶礼佛陀！ 何者于一切，黑暗皆永断，轮回泥中拔，众生出有情，如实示导者，顶礼彼尊已，法蕴论之教，论典善宣说。 欲作论典者，为令知晓自师之伟大自性故，于彼赞颂功德先行，故而造作顶礼句。何者，乃是就佛陀薄伽梵而言说。此或以此断除黑暗故，为断除黑暗者。于一切，以一切方式断除黑暗故，为于一切黑暗皆永断者。无知乃是于如实见义之障碍故，是为黑暗。彼亦由佛陀薄伽梵寻得对治，于一切所知境，成为后不生法性故，是为永断。是故，于一切黑暗皆永断者。自佛与声闻等，亦因远离烦恼之愚昧故，虽欲言于一切断除黑暗，然实非永断。如是，彼等实有非烦恼性之无知。轮回泥中拔，众生出有情。此乃以成办利他而赞叹。轮回乃是众生普遍执着之境故，且是难以超越故，犹如泥潭。于彼没溺之众生，拔济出离。如实示导者，此乃以此示导成办利他之方便。彼乃是示导时，以如实之见示导，故能于轮回泥中拔济众生，非以神通与布施之力。顶礼彼尊已，此乃于最初之时，陈述所作之事，而言善说论典。论典为何？乃是名为法蕴论者。何为法蕴？法蕴乃是无垢智慧与其随行者。智慧乃是法之最极
English
The Lamp of Essential Meaning, a Commentary on the Treasury of Abhidharma. By Dignaga. The Lamp of Essential Meaning, a Commentary on the Treasury of Abhidharma. By Dignaga. In Sanskrit: Abhidharmamarmapradipanama Vritti. In Tibetan: The Lamp of Essential Meaning, a Commentary on the Abhidharma Treasury. Homage to the Buddha! He who completely destroys darkness for all, Delivers beings from the mire of samsara, And shows the truth as it is, Having paid homage to him, I will explain the treatise on the Abhidharma Treasury. Because one who wishes to compose a treatise should know the greatness of his own teacher, praise is offered to him first, and thus the homage is composed. "He who" is spoken with reference to the Buddha, the Bhagavan. "Darkness-destroying" means that it destroys darkness. "Completely destroys darkness for all" means that it destroys darkness in all ways. Ignorance is darkness because it is an obstacle to seeing the true meaning. The Buddha, the Bhagavan, found the antidote to it, and because it has become the nature of not arising later in all objects of knowledge, it is completely destroyed. Therefore, it is "completely destroys darkness for all." Self-Buddhas and Hearers also want to say that they have destroyed darkness for all because they are free from the delusion of afflictions, but it is not completely so. Thus, they have non-afflicted ignorance. "Delivers beings from the mire of samsara" is praise for accomplishing the benefit of others. Samsara is like a mire because it is the place where beings are universally attached and because it is difficult to cross. He delivers beings who are drowning there. "Shows the truth as it is" means that he shows the means of accomplishing the benefit of others. He delivers beings from the mire of samsara by showing the truth as it is when he shows it, not by the power of miracles and generosity. "Having paid homage to him" means that he states what is to be done at the beginning and says that he will explain the treatise. What treatise? The one called the Abhidharma Treasury. What is Abhidharma? Abhidharma is immaculate wisdom and its followers. Wisdom is the most
Tibetan
་པར་ འབྱེད་པའོ། །དྲི་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཟག་པ་མེད་པའོ། །རྗེས་འབྲང་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་དང་བཅས་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་འགྱུར་རོ། །རེ་ཞིག་འདི་ནི་དོན་དམ་པའི་ཆོས་མངོན་པའོ། །བརྡར་བཏགས་པ་ཡང༌། དེ་ཐོབ་བྱ་ཕྱིར་གང་དང་བསྟན་བཅོས་གང༌། །གང་དང་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང༌། སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་བཅས་པའོ། །བསྟན་བཅོས་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་དེའི་ཚོགས་སུ་གྱུར་པས་ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ངེས་པའི་ཚིག་ཏུ་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་དོན་དམ་པའི་ཆོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའམ། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པའོ། །བསྟན་བཅོས་འདི་ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཡིན་ཞེ་ན། འདིར་དེ་དོན་དུ་ཡང་དག་ཆུང་ཕྱིར་རམ། །འདི་ཡི་གནས་དེ་ཡིན་པས་ཆོས་མངོན་མཛོད། །ཅེས་བྱ་བ་ཆོས་མངོན་པའི་བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་དེའི་མཛོད་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་དེ་ལས་འདི་ཕྱུང་བས་ཆོས་མངོན་པ་དེ་བསྟན་བཅོས་འདིའི་གནས་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་དེ་ཉིད་འདིའི་མཛོད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་བསྟན་པའམ་འདི་དང་པོ་ཉིད་དུ་སུས་བསྟན་ཞེ་ན། གསུངས་པ། ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་འབྱེད་མེད་པར་ཉོན་མོངས་རྣམས། །གང་ཕྱིར་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཐབས་མེད་ལ། །ཉོན་མོངས་པས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་སྲིད་མཚོ་འདིར་འཁྱམས་ཏེ། །དེ་བས་དེ་ཕྱིར་འདི་ནི་སྟོན་པས་གསུངས་སོ་ལོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་མེད་པར་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཐབས་མེད་ལ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་འཁོར་བར་འཁྱམ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དེའི་དོན་དུ་སྟོན་པས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མངོན་པ་གསུངས་སོ་ལོ། །ཆོས་མངོན་པ་བསྟན་པ་མེད་པར་ནི་སློབ་མས་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཟག་བཅས་ཟག་པ་མེད་ཆོས་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ནི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་ཞེ་ན། ལམ་མ་གཏོགས་པའི་འདུས་བྱས་རྣམས། །ཟག་བཅས་ཞེས་སྨོས་སོ། །ལམ་གྱི
Chinese
分别也。无垢，是指无漏。具随从，是指具有眷属。这样，无漏的五蕴就被称为阿毗达磨。暂时来说，这是胜义的阿毗达磨。假名安立也是，为了获得它，什么和论著什么？什么，是指从听闻、思维和修习中产生的智慧，具有有漏，以及生来具有的随从。论著什么，是指为了获得那个智慧，它也成为那个集合的一部分，所以被称为阿毗达磨。从词义上来说，因为持有自己的特征所以是法。因此，这是胜义的法，涅槃，或者因为趋向于法的特征而成为阿毗达磨。这部论著如何是阿毗达磨的宝库呢？因为在这里，它的意义非常正确吗？因为这是它的处所，所以是阿毗达磨藏。也就是说，这部阿毗达磨的论著就像它的宝库一样。或者，因为从它之中取出，所以阿毗达磨是这部论著的处所。因此，阿毗达磨本身就是它的宝库，因此，这部论著就是阿毗达磨的宝库。或者，为什么宣说阿毗达磨，或者最初是谁宣说的呢？经中说："如果不对诸法进行彻底的分别，就没有平息烦恼的方法。烦恼也使众生在这轮回的苦海中漂泊。因此，为了彻底分别诸法，导师宣说了它。"因为没有宣说阿毗达磨，弟子们就无法彻底分别诸法。那些法又是什么呢？经中说："有漏和无漏的诸法。"这是对一切法的简要概括。那么，什么是有漏的法呢？经中说："除了道以外的一切有为法，被称为有漏。"道的
English
Distinguishing. "Immaculate" means without outflows. "With followers" means having retinue. Thus, the five aggregates without outflows are called Abhidharma. For the time being, this is the ultimate Abhidharma. Nominal designation is also: What and which treatise are for the sake of attaining it? What refers to the wisdom arising from hearing, thinking, and meditating, which is with outflows, and what is obtained from birth, along with its followers. What treatise refers to the fact that in order to attain that wisdom, it also becomes part of that collection, so it is called Abhidharma. In terms of definitive words, it is Dharma because it holds its own characteristics. Therefore, this is the ultimate Dharma, Nirvana, or Abhidharma because it is directed towards the characteristics of Dharma. How is this treatise a treasury of Abhidharma? Because here, its meaning is very accurate? Because this is its place, it is the Abhidharma Treasury. That is to say, this treatise of Abhidharma is like its treasury. Or, because this is extracted from it, Abhidharma is like the place of this treatise. Therefore, Abhidharma itself is its treasury, so this treatise is the Abhidharma Treasury. Or, why is Abhidharma taught, or who taught it first? It is said: "Without thoroughly distinguishing the dharmas, there is no way to pacify the afflictions. Afflictions also cause beings to wander in this ocean of samsara. Therefore, for the sake of thoroughly distinguishing the dharmas, the teacher taught it." Because Abhidharma is not taught, disciples cannot thoroughly distinguish the dharmas. What are those dharmas? It is said: "Dharmas with outflows and without outflows." This is a brief summary of all dharmas. So, what are the dharmas with outflows? It is said: "All conditioned dharmas except the path are called with outflows." The path of