Tibetan
རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཞེས་གདགས་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་ཅན་ནོ། །བཙུན་པ་ལེགས་སོ་ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་དུའོ། །བཙུན་པ་གཟུགས་ཀྱི་རོ་མྱང་བ་ནི་གང༌། ཉེས་དམིགས་ནི་གང༌། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་གང༌། ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རོ་མྱང་བ་ནི་གང༌། ཉེས་དམིགས་ནི་གང༌། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ ནི་གང། དགེ་སློང་གང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་འདི་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རོ་མྱང་བ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཡང་གཟུགས་ནི་མི་རྟག་པ། སྡུག་བསྔལ་བ། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཏེ། འདི་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་སོ། །གང་ཡང་གཟུགས་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་འདུལ་ཞིང་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་དང༌། འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་སྟེ། འདི་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ། །གང་ཡང་ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་དང༌། གང་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རོ་མྱང་བ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་བ་དང༌། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཏེ། འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཉེས་དམིགས་སོ། །གང་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་འདུལ་ཞིང་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་སྤངས་པ་དང༌། འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་སྟེ། འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངེས་པར་འབྱུང་བའོ། །བཙུན་པ་ལེགས་སོ་ཞེས་དགེ་སློང་དེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བཙུན་པ་ཅི་ཙམ་གྱིས་ན་བདག་ཅེས་བྱ་བར་འགྱུར། དགེ་སློང་བྱིས་པ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་གཟུགས་ལ་བདག་གོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ཞིང་བདག་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་དང༌། བདག་ལ་གཟུགས་ཡོད་གཟུགས་ལ་བདག་ཡོད་དེ་ཞེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ངོ༌། །ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་ཡིན་ནོ། །བདག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་དང༌། བདག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་ཡོད་དོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་སྟེ། དགེ་སློང་འདི་ཙམ་གྱིས་ན་བདག་ཅེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །བཙུན་པ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བཙུན་པ་ཇི་ཙམ་གྱིས་ན་བདག་ཅེས་བྱ་བར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། དགེ་སློང་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་གཟུགས་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞིང་བདག་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་དང༌། བདག་ལ་གཟུགས་ཡོད་གཟུགས་ལ་བདག་ཡོད་དོ་ཞེས་ ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞིང༌། ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་ཡིན་ནོ། །བདག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་དང༌། བདག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་ཡོད་དོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བ་སྟེ། དགེ་སློང་འདི་ཙམ་གྱིས་ན་བདག་ཅེས་བྱ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །བཙུན་པ་ལེགས་སོ་ཞེས་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བཙུན་པ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤིང་ཇི་ལྟར་མཐོང་ན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཟག་པ་ཟད་པར་འགྱུར། དགེ་སློང་འདི་ན་གཟུགས་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་འདས་པ་འམ། མ་འོངས་པ་འམ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་འམ། ནང་གི་འམ། ཕྱིའི་འམ། རགས་པ་འམ། ཕྲ་བ་འམ། དམན་པ་འམ། གྱ་ནོམ་པ་འམ། གང་ཐག་རིང་བ་འམ། ཐག་ཉེ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་བདག་གི་མ་ཡིན་ལ། བདག་ཀྱང་དེ་དག་གི་མ་ཡིན་ལ་དེ་དག་ཀྱང་བདག་གི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་ཞིང་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང༌། དགེ་སློང་འདི་ན་ཚོར་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང། འདུ་བྱེད་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་འདས་པ་འམ། མ་འོངས་པ་འམ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་འམ། ནང་གི་འམ། ཕྱིའི་འམ། རགས་པ་འམ། ཕྲ་བ་འམ། དམན་པ་འམ། གྱ་ནོམ་པའམ། གང་ཐག་ཉེ་བ་འམ་ཐག་རིང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བདག་གི་མ་ཡིན་ལ། བདག་ཀྱང་དེ་དག་གི་མ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་བདག་གི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་ཞིང་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་སྟེ། དགེ་སློང་འདི་ལྟར་ཤེས་ཤིང་འདི་ལྟར་མཐོང་ན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཟག་པ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་དགེ་སློང་གཞན་མི་མཁས་པ་མ་རིག་པའི་སྒོ་ངའི་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ། མིག་ཉམས་པ་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་སྤངས་པ་ཞིག་འཁོར་དེ་ན་འདུས་པར་གྱུར་ཅིང་ཚོགས་ཏེ་འདུག་པ་དེ་ལ་འདི་ལྟ་བུའི་སྡིག་པ་ཅན་གྱི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་སྐྱེས་ཏེ། གཟུགས་བདག་མ་ཡིན། ཚོར་བ་བདག་མ་ཡིན། འདུ་ཤེས་བདག་མ་ཡིན། འདུ་བྱེད་བདག་མ་ཡིན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་མ་ཡིན་ན། བདག་མེད་པས་བྱས་པ་བདག་གིས་ཇི་ལྟར་མྱོང་བར་འགྱུར། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དེའི་སེམས་ཐུགས་ཀྱིས་མཁྱེན་ནས་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་བོས་ཏེ། དགེ་སློང་དག་གལ་ཏེ་སྐྱེས་བུ་རྨོངས་པ་མ་རིག་པའི་སྒོ་ངའི་སྡུབས་སུ་ནུབ་ཅིང་མིག་ཉམས་པ་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་སྤངས་པས་འཁོར་འདིར་འདུས་ཤིང་ཚོགས་ཏེ་འདུག་པ་འགའ་ཞིག་ལ་གཟུགས་ བདག
Chinese
因和缘而施设为识蕴。为什么呢？凡是任何的识蕴，都是名和色的因缘。尊者，善哉！如前一样。尊者，色的滋味是什么？过患是什么？出离是什么？受、想、行、识的滋味是什么？过患是什么？出离是什么？比丘，凡是依靠色而生起快乐和悦意，这称为色的滋味。凡是色是无常、痛苦、是变坏之法，这是色的过患。凡是对色调伏欲贪，舍弃欲贪，并且完全超脱欲贪，这是色的出离。凡是受、想、行，凡是依靠识而生起快乐和悦意，这称为识的滋味。凡是识是无常、痛苦、是变坏之法，这是识的过患。凡是对识调伏欲贪，舍弃欲贪，并且完全超脱欲贪，这是识的出离。尊者，善哉！如是，那位比丘对世尊所说感到欢喜。尊者，到什么程度才会有我之称呢？比丘，凡是未受过教育的凡夫俗子，如实地认为色是我，或者认为我具有色，或者认为我在色中，或者认为色在我中。受、想、行、识是我。我具有识，或者认为我在识中，或者认为识在我中。比丘，到这个程度才会有我之称。尊者，善哉！如前一样。尊者，到什么程度才不会有我之称呢？比丘，凡是圣者声闻，受过教育的
English
The aggregate of consciousness is designated by cause and condition. Why is that? Because all aggregates of consciousness, whatever they may be, are conditioned by name and form. Venerable, well said! As before. Venerable, what is the taste of form? What is the fault? What is the escape? What is the taste of feeling, perception, formation, and consciousness? What is the fault? What is the escape? Bhikshu, whatever arises as pleasure and joy dependent on form, this is called the taste of form. Whatever form is impermanent, suffering, and subject to change, this is the fault of form. Whatever subdues desire and attachment to form, abandons desire and attachment, and completely transcends desire and attachment, this is the escape from form. Whatever feeling, perception, formation, whatever arises as pleasure and joy dependent on consciousness, this is called the taste of consciousness. Whatever consciousness is impermanent, suffering, and subject to change, this is the fault of consciousness. Whatever subdues desire and attachment to consciousness, abandons desire and attachment, and completely transcends desire and attachment, this is the escape from consciousness. Venerable, well said! Thus, that bhikshu rejoiced in what the Blessed One had said. Venerable, to what extent does the term 'self' apply? Bhikshu, an uneducated ordinary person truly sees form as self, or that the self possesses form, or that the self is in form, or that form is in the self. Feeling, perception, formation, and consciousness are self. The self possesses consciousness, or that the self is in consciousness, or that consciousness is in the self. Bhikshu, to this extent does the term 'self' apply. Venerable, well said! As before. Venerable, to what extent does the term 'self' not apply? Bhikshu, a noble disciple who is learned
Chinese
並未如實地隨觀「色是我」，以及「我具有色」，以及「色中有我，我中有色」。 並未如實地隨觀「感受」、「想」、「行」、「識」是我。我具有識，我中有識，識中有我。比丘，僅僅如此，不能稱之為我。尊者，善哉！如前所說。尊者，如果如是知、如是見，就能立即滅盡諸漏。比丘，在此，無論任何色，無論是過去的、未來的、現在的，內在的、外在的，粗大的、微細的，低劣的、殊勝的，遠的、近的，所有這些都不是我的，我也不是它們的，它們也不是我的。以正確的智慧如實地見到並完全理解。比丘，在此，無論任何感受，任何想，任何行，任何識，無論是過去的、未來的、現在的，內在的、外在的，粗大的、微細的，低劣的、殊勝的，無論是近的還是遠的，所有這些都不是我的，我也不是它們的，它們也不是我的。以正確的智慧如實地見到並完全理解。比丘，如果如是知、如是見，就能立即滅盡諸漏。然後，另一個不聰明、沉溺於無明之卵殼中、捨棄了眼盲者所宣說的教法的比丘，聚集在那僧團中，聚集而坐，生起了這樣的罪惡見解：色不是我，感受不是我，想不是我，行不是我，識不是我，如果沒有我，那麼沒有我所造作的，我將如何體驗？然後，世尊以他的心智知曉了那位比丘的心思，於是召喚比丘們說：比丘們，如果愚昧之人沉溺於無明之卵殼中，捨棄了眼盲者所宣說的教法，聚集在這個僧團中，聚集而坐，有些人認為色是我。
English
and does not truly see, "Form is me," and "I possess form," and "In form is me, in me is form." And does not truly see, "Feeling," "perception," "mental formations," "consciousness" are me. I possess consciousness, in me is consciousness, in consciousness is me. Bhikkhu, just this much is not called "me." Venerable one, well said! As before. Venerable one, if one knows and sees in this way, then immediately the defilements will be extinguished. Bhikkhu, here, whatever form, whether past, future, or present, internal or external, coarse or subtle, inferior or excellent, far or near, all of that is not mine, nor am I theirs, nor are they mine. Seeing and fully understanding with correct wisdom as it is. Bhikkhu, here, whatever feeling, whatever perception, whatever mental formations, whatever consciousness, whether past, future, or present, internal or external, coarse or subtle, inferior or excellent, whether near or far, all of those are not mine, nor am I theirs, nor are they mine. Seeing and fully understanding with correct wisdom as it is. Bhikkhu, if one knows and sees in this way, then immediately the defilements will be extinguished. Then, another bhikkhu, unskilled, immersed in the shell of the egg of ignorance, having abandoned the teaching of the blind, gathered in that assembly, gathered and sat, and such a sinful view arose: Form is not me, feeling is not me, perception is not me, mental formations are not me, consciousness is not me, if there is no me, then how will I experience what is done by no me? Then, the Blessed One, knowing the mind of that bhikkhu with his mind, called out to the bhikkhus, saying: Bhikkhus, if a foolish person, immersed in the shell of the egg of ignorance, having abandoned the teaching of the blind, gathers in this assembly, gathers and sits, some think that form is me.
Tibetan
་མ་ཡིན། ཚོར་བ་བདག་མ་ཡིན། འདུ་ཤེས་བདག་མ་ཡིན། འདུ་བྱེད་བདག་མ་ཡིན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདག་མ་ཡིན་ན། བདག་མེད་པས་བྱས་པའི་ལས་བདག་གིས་ཇི་ལྟར་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞེས་སྡིག་པ་ཅན་གྱི་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུ་སྐྱེས་ནས་ཡོངས་སུ་འདྲི་བའི་གནས་ཡོད་ཀྱིས། དགེ་སློང་དག་ངས་ཁྱེད་ཅག་འདུལ་བར་བྱ་སྟེ། དགེ་སློང་དག་འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། གཟུགས་རྟག་པ་ཞིག་གམ་མི་རྟག་པ་ཞིག །བཙུན་པ་མི་རྟག་པའོ། །གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་བའམ། སྡུག་བསྔལ་བ་མ་ཡིན། བཙུན་པ་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །གང་མི་རྟག་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ལ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་དང༌། འདི་དག་བདག་གི །བདག་ཀྱང་འདི་དག་གི །དེ་དག་ཀྱང་བདག་གི་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཉེ་བར་འགྲོ་འམ། བཙུན་པ་མ་ལགས་སོ། །དགེ་སློང་དག་འདི་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྟག་པ་ཞིག་གམ། མི་རྟག་པ་ཞིག །བཙུན་པ་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་འམ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྟེ། བཙུན་པ་མ་ལགས་སོ། །དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟ་བས་ན་གཟུགས་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་འདས་པ་འམ། མ་འོངས་པ་འམ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་འམ། ནང་གི་འམ། ཕྱིའི་འམ། རགས་པའམ། ཕྲ་བའམ། དམན་པའམ། གྱ་ནོམ་པའམ། ཐག་རིང་བའམ། ཐག་ཉེ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་བདག་གི་མ་ཡིན་ལ། བདག་ཀྱང་དེ་དག་གི་མ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་བདག་གི་བདག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཚོར་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་འདས་པའམ། མ་འོངས་པའམ། ད་ལྟར་བྱུང་བའམ། ནང་གི་འམ། ཕྱིའི་འམ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྟེ། དགེ་སློང་དག་འདི་ལྟར་མཐོང་བའི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་གཟུགས་ལས་གྲོལ་ཞིང༌། ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ལས་གྲོལ་ཞིང་སྐྱེ་བ་དང༌། རྒ་བ་དང༌། ན་བ་དང༌། འཆི་བ་དང༌། མྱ་ངན་དང༌། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་བ་དང༌། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང༌། འཁྲུགས་པ་རྣམས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང༌། སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ་ཞེས་ང་སྨྲའོ། །ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་བཤད་པ་ན་དགེ་སློང་རབ་ཏུ་མང་པོ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ཟག་པ་དག
Chinese
不是我。感觉不是我。知觉不是我。行不是我。识不是我。如果识不是我，那么无我所造的业，我如何感受呢？像这样生起罪恶之见的形态，是有完全询问之处的。比丘们，我将调伏你们。比丘们，就像这样，你们怎么想？色是常还是无常？尊者，是无常。凡是无常的，是痛苦还是非痛苦？尊者，是痛苦。凡是无常且痛苦的，具有变坏之法，圣者声闻具足听闻，会认为这是我，这些是我的，我也是这些的，那些也是我的我吗？尊者，不是的。比丘们，你们怎么想？感觉、知觉、行、识是常还是无常？尊者，是无常，从这里开始像之前一样直到“会认为吗”之间。尊者，不是的。比丘们，因此，无论是过去、未来、现在、内在、外在、粗大、微细、低劣、殊胜、遥远、邻近的任何色，都不是我的，我也不是那些的，那些也不是我的我，从这里开始像之前一样，应当以正确的智慧如实观察。无论是过去、未来、现在、内在、外在的任何感觉、知觉、行、识，从这里开始直到“应当以正确的智慧如实观察”之间。比丘们，像这样看见的圣者声闻具足听闻，从色解脱，从感觉、知觉、行、识等解脱，从生、老、病、死、忧愁、悲叹、痛苦、不悦、扰乱等完全解脱，我说他是从痛苦中完全解脱的。宣说此法类时，许多比丘们远离了执取，诸漏已尽。
English
Is not me. Feeling is not me. Perception is not me. Formation is not me. Consciousness is not me. If consciousness is not me, then how can I experience the karma created by non-self? Such a form of sinful view arises, and there is a place for complete inquiry. Monks, I shall tame you. Monks, it is like this, what do you think? Is form permanent or impermanent? Venerable, it is impermanent. Whatever is impermanent, is it suffering or not suffering? Venerable, it is suffering. Whatever is impermanent and suffering, having the nature of change, a noble disciple who is endowed with hearing, would he regard it as 'This is me,' 'These are mine,' 'I am these,' and 'Those are my self'? Venerable, no. Monks, what do you think? Are feeling, perception, formation, and consciousness permanent or impermanent? Venerable, they are impermanent, from here onwards, like before, up to 'would he regard it?' Venerable, no. Monks, therefore, whatever form, whether past, future, or present, internal or external, gross or subtle, inferior or excellent, far or near, all of that is not mine, nor am I of those, nor are those my self. From here onwards, as before, one should observe with correct wisdom as it is. Whatever feeling, perception, formation, and consciousness, whether past, future, or present, internal or external, from here onwards, up to 'one should observe with correct wisdom as it is.' Monks, a noble disciple who sees in this way, endowed with hearing, is liberated from form, and from feeling, perception, formation, and consciousness, liberated from birth, aging, sickness, death, sorrow, lamentation, suffering, displeasure, and agitation, I say he is completely liberated from suffering. When this discourse on the Dharma was spoken, many monks were freed from clinging, and their defilements were exhausted.